II OSK 232/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-11-19
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Andrzej Jurkiewicz, Marta Laskowska-Pietrzak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, wydając decyzję w przedmiocie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej, jest zobowiązany uwzględnić ocenę sądu lustracyjnego dotyczącą współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, wydając decyzję w trybie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, jest zobowiązany uwzględnić ocenę sądu lustracyjnego, która przesądza o tym, czy odnalezione w archiwach dokumenty potwierdzają współpracę z organami bezpieczeństwa państwa. Pominięcie takiej oceny prowadzi do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Skarżący A.B. zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Organ odmówił, powołując się na dokumenty archiwalne wskazujące na współpracę skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa jako tajnego informatora. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu, że jego zadaniem jest jedynie informowanie o treści dokumentów, a nie ocena ich wiarygodności. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię przepisów dotyczących potwierdzenia statusu działacza opozycji oraz pominięcie ustaleń sądu lustracyjnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i poprzedzającą ją decyzję. Zasądził od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej na rzecz A.B. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, Sędzia WSA (del.) Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 415/17 w sprawie ze skargi A.B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działania opozycji antykomunistycznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z [...] września 2016 r. nr [...], 2. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz A.B. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z 22 września 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A.B. (dalej: skarżący) na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] grudnia 2016 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wnioskiem z 14 czerwca 2016 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2015r, poz. 693 ze zm. – dalej: ustawa o działaczach opozycji).
Decyzją z [...] września 2016 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej odmówił potwierdzenia, że skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji.
Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] grudnia 2016 r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2016 r.
Organ wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono między innymi mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]" sygn. akt IPN Po [...] dotyczącej skarżącego. W teczce personalnej w części III wskazano, że w czasie rozmowy werbunkowej w dniu 23 sierpnia 1971 r. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu PAX oraz pozostałych członków i kandydatów. Opisany wyżej dokument spełnia kryteria dokumentu opisanego w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, tj. był wytworzony przy udziale skarżącego w ramach czynności wykonywanych w charakterze tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa. Ponadto w teczce personalnej TW "[...]" znajdują się dwa raporty sporządzone przez por. M. [...] z 13 listopada 1971 r. i z 29 stycznia 1973 r. o wręczeniu TW "[...]" upominków. Z charakterystyk i ocen pracy TW "[...]" zamieszczonych w teczce personalnej wynika, że w 1971 r. odbył on cztery spotkania z funkcjonariuszem, na których przekazał cztery ustne informacje. W 1972 r. TW "[...]" odbył jedenaście spotkań i przekazał jedenaście informacji, w tym jedną napisaną własnoręcznie. W 1973 r. TW odbył sześć spotkań z funkcjonariuszem i przekazał sześć ustnych informacji. Z treści teczki personalnej oraz z zapisów ewidencyjnych wynika, że skarżący został zarejestrowany przez Referat SB Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w Lesznie w dniu 7 czerwca 1971 r. pod numerem 12001 jako kandydat na tajnego współpracownika, a dnia 23 sierpnia 1971 r. został pozyskany do współpracy jako TW ps. "[...]" (Dziennik rejestracyjny WUSW w Poznaniu, sygn. akt IPN Po [...] X. 1). W dniu 31 lipca 1975 r. TW "[...]" został przekazany z KWMO w Poznaniu do KWMO w Lesznie i zarejestrowany do numeru [...] (Dziennik rejestracyjny WUSW w Lesznie, sygn. akt IPN Po [...] t. 1). Z dniem 20 kwietnia 1974 r. współpraca z TW "[...]" została zawieszona ze względu na wyjazd skarżącego do Anglii. Po powrocie do Polski został ponownie podjęty na kontakt i zarejestrowany 21 stycznia 1977 r. do numeru 2768 jako TW "[" (Dziennik rejestracyjny WUSW w Lesznie, sygn. akt IPN Po [...] t. 1). W dniu 15 sierpnia 1977 r. skarżący został wyeliminowany z sieci agenturalnej z powodu niechęci do współpracy (karta E-14 z KOI WUSW w Lesznie, sygn. akt IPN Po [...]). W dniu 22 sierpnia 1977 r. akta TW "[" zostały przekazane do archiwum pod numerem [...] (Dziennik rejestracyjny WUSW w Lesznie, sygn. akt IPN Po [...] t. 1).
Skargę na powyższą decyzję wniósł skarżący.
Oddalając skargę Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o statusie działacza lub osoby represjonowanej, jak też o ewentualnej współpracy wnioskodawcy z organami bezpieczeństwa państwa. Zadaniem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej jest wyłącznie informowanie o treści dokumentów znajdujących się w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej według kryteriów wymienionych w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Organ nie dokonuje zatem oceny wiarygodności materialnej dokumentów ani nie ustala, czy wynikająca z dokumentów współpraca miała w rzeczywistości miejsce.
Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 8 czerwca 2010 r. sygn. akt III K 556/09 Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział Karny uznał, że oświadczenie lustracyjne skarżącego było prawdziwe. Skarżący złożył oświadczenie, w którym stwierdził, że nie pracował, nie pełnił służby, ani nie był współpracownikiem w rozumieniu art. 3a ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 r., Nr 63, poz. 425 ze zm.). Sąd Okręgowy w Poznaniu powołując się na zasadę wynikającą z art. 5 § 2 k.p.k. uznał, że istniejące w sprawie wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść oskarżonego. Sąd I instancji podkreślił, że należy rozróżnić kwestie materialne związane z ewentualnym kłamstwem lustracyjnym od sprawy stricte formalnej, jaką jest spełnienie warunków określonych w art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji.
Ponadto Sąd I instancji wskazał, że powołane przez organ dokumenty oznaczają, że "osoba skarżącego wypełnia statuowany przez ustawę wymóg bycia tajnym informatorem". W ocenie Sądu I instancji, udział w wytworzeniu dokumentu należy definiować nie tylko jako bezpośredni wkład skarżącego w powstanie dokumentu. Definiować tak można i należy także chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie, rolę, wpływ w jego wytworzenie. Biorąc bowiem pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna tajna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu zawsze polegać musiał na osobistym uczestnictwie w jego opracowaniu i podpisaniu. Udział w wytworzeniu dokumentu może bowiem polegać, jak w przypadku dokumentu ujawnionego w ramach tego postępowania, na wykorzystaniu w dokumencie informacji pochodzących od skarżącego. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu PAX oraz pozostałych członków i kandydatów. Informacja ta stanowiła informację przydatną dla pracy służb bezpieczeństwa i została przekazana przez tajnego współpracownika.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
W pierwszej kolejności skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego.
Po pierwsze, błędną wykładnię art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji w związku z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. z 2016 r., poz. 1575 – dalej: ustawa o Instytucie Pamięci Narodowej) polegającą na stwierdzeniu, że odmowa potwierdzenia statusu pokrzywdzonego wynika z dokumentów archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej świadczących o ich wytworzeniu przy udziale skarżącego podczas gdy Sąd nie podjął próby zdefiniowania pojęcia "wytworzenia dokumentów przy udziale wnioskodawcy".
Po drugie, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji przez nieprawidłowe przyjęcie, że ustalenie przesłanki pozytywnej i negatywnej do potwierdzenia statusu osoby pokrzywdzonej należy ograniczyć do materiałów archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej, pomimo, że przepis ten nie wprowadza takiego ograniczenia.
Po trzecie, art. 3a ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa Państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, przez błędne przyjęcie (chodź nie wprost), że skarżący wyczerpał znamiona tajnej, świadomej i rzeczywistej współpracy, pomimo braku analizy materiałów dowodowych pod tych kątem.
Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania.
Po pierwsze, art. 11 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: p.p.s.a.), przez pominięcie ustaleń faktycznych i oceny dokonanych przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział III Kamy w wyroku z 8 czerwca 2010 r. w przedmiocie stwierdzenia, że oświadczenie lustracyjne skarżącego jest prawdziwe. W ocenie skarżącego, sąd powszechny dokonał wszechstronnej i jednoznacznej oceny dowodów. Sąd Administracyjny tę ocenę podważył, nie podejmując próby dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oceniając przedmiotowy wyrok jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.
Po drugie, art. 24 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: k.p.a.) przez wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej, jak i decyzji w przedmiocie utrzymania wyżej wskazanej decyzji przez "tę samą osobę".
Po trzecie, "art. 134", art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., "art. 77 § 1 k.p.k." oraz art. 80 k.p.a. przez oddalenie skargi, pomimo, że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego, w tym nie wyjaśniono ustaleń wyroku sądu lustracyjnego, w którym stanowczo podważono dokumenty mające stanowić o współpracy skarżącego ze Służbą Bezpieczeństwa
Po czwarte, art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony przez organ bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, a także przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są uzasadnione.
Po pierwsze, zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma zarzut błędnej wykładni art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa (art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy o działaczach opozycji). Celem decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji jest zatem stwierdzenie, czy w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące wnioskodawcy. Stąd też co do zasady dowody składane przez stronę nie będą miały wpływu na rozstrzygnięcie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w tym przedmiocie, ponieważ w tym postępowaniu organ przeprowadza jedynie kwerendę pozostających w jego dyspozycji materiałów archiwalnych. Nie chodzi tu jednak o każde dokumenty znajdujące się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, a jedynie o takie, które wytworzone zostały przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa muszą zatem potwierdzać określone dokumenty, a więc dokumenty, na podstawie których organ może wyciągnąć wnioski w zakresie współpracy strony z organami bezpieczeństwa państwa. Stąd też, jak już wyżej wskazano, organ nie prowadzi postępowania dowodowego na okoliczność, czy do określonej formy współpracy doszło, ponieważ ocena wiarygodności dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej została zastrzeżona dla właściwego sądu lustracyjnego. W konsekwencji, dokonując kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych i potwierdzając, czy z dokumentów tych wynika, że zostały wytworzone przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej jest zobowiązany uwzględnić ocenę sądu lustracyjnego przeprowadzoną w tym zakresie. Jeżeli zatem z prawomocnego wyroku sądu lustracyjnego wynika, że znajdujące się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej dokumenty dotyczące strony nie potwierdzają jej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, to Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydając decyzję w trybie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, nie może pominąć oceny wynikającej z tego wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny podziela przy tym ugruntowane orzecznictwo tego Sądu, z którego wynika, że postępowanie przed Prezesem Instytutu Pamięci Narodowej jest ograniczone, ponieważ sprowadza się do kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. Nie oznacza to jednak, że organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia pozostającej w obrocie prawnym oceny uprawnionego do tego sądu, która to ocena przesądza, czy dokumenty odnalezione w zasobach archiwalnych spełniają przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Tylko bowiem w takim przypadku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej może wydać zgodną z prawem decyzję z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Odmienna interpretacja cytowanych wyżej przepisów prowadziłaby do skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Z jednej strony w obrocie prawnym pozostawałby wyrok sądu lustracyjnego, który potwierdzałby, że strona nie współpracowała z organami bezpieczeństwa państwa, z drugiej natomiast Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miałby możliwości nadania stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z uwagi na brak potwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, że w zasobach archiwalnych nie zachowały się dokumenty potwierdzające te współpracę. Stąd też na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. W konsekwencji na uzasadnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., ponieważ z uwagi na błędną wykładnię powołanych przepisów prawa materialnego, organ dokonał niewłaściwej i niepełnej oceny znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, czego nie uwzględnił Sąd I instancji w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Po drugie, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut podnoszący naruszenie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytutu Pamięci Narodowej, ponieważ przepis ten nie znajdował zastosowania w tej sprawie. Norma z art. 30 ust. 2 pkt 1 dotyczy udostępnienia dokumentów wnioskodawcy, w odrębnym trybie, niezależnie od regulacji art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Dotyczy to także zarzutu naruszenia art. 3a ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa Państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Ocena pod kątem przesłanek z tego przepisu przeprowadzona została przez sąd lustracyjny.
Po trzecie, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W tej sprawie nie doszło do wydania prawomocnego wyroku skazującego, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu, Wydział III Kamy z 8 czerwca 2010 r. dotyczył stwierdzenia, że oświadczenie lustracyjne skarżącego jest prawdziwe. Wyrok ten powinien zostać uwzględniony przez organ w ramach oceny spełnienia przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, natomiast nie miał mocy wiążącej w znaczeniu nadanym przez art. 11 p.p.s.a.
Po czwarte, nie doszło w sprawie do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przez wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia statusu osoby represjonowanej, jak i decyzji w przedmiocie utrzymania wyżej wskazanej decyzji przez "tę samą osobę". Obie decyzje zostały wydane przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, a więc piastuna organu. W takiej sytuacji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania, co znalazło potwierdzenie w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, powołanej zresztą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Osoba będąca piastunem organu nie jest pracownikiem organu. W konsekwencji zastosowanie do piastuna organu jednoosobowego, działającego w trybie art. 127 § 3 k.p.a., wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie znajduje uzasadnienia (tak też uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 lutego 2013 r., sygn. II GPS 4/12).
Po piąte, nieuzasadnione okazały się zarzuty naruszenia "art. 134" i "art. 77 § 1 k.p.k." W przypadku pierwszego z tych przepisów skarżący nie wskazał dokładnie ustawy, w której znajduje się wskazana jednostka redakcyjna, natomiast w przypadku art. 77 § 1 skarżący powołał ustawę k.p.k., która w tym postępowaniu w ogóle nie miała zastosowania.
Po szóste, na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. W świetle uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), norma z art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie ulega wątpliwości, że takie stanowisko rozstrzygnięcie Sądu I instancji w niniejszej sprawie zawiera. Jednocześnie z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynikają motywy, jakimi kierował się Sąd I instancji oddalając skargę. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska, jednak zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może w takiej sytuacji stanowić samodzielnej podstawy do kwestionowania oceny prawnej wyrażonej przez Sąd I instancji w zakresie zastosowania przez organy w danej sprawie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Z tych względów i na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. oraz w związku z art. 135 p.p.s.a, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku, uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 1 w związku z art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło