I SA/Kr 264/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie: WSA Waldemar Michaldo WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 września 2017 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O., II. uchyla postanowienie wierzyciela Poczty Polskiej S.A. z dnia 17 czerwca 2016 r. nr [...], III. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. o nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia M. K., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 21 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej M. K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego przez wierzyciela Pocztę Polską S.A, a obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych RTV za okres od 2010 do 2015 r. W toku postępowania egzekucyjnego doręczono zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego i zawiadomieniem nr [...] zajęto jej świadczenie w Oddziale Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C.. Zobowiązana wniosła do Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. pismo, którego treść organ egzekucyjny zakwalifikował jako zarzut braku wymagalności z uwagi na brak otrzymania indywidualnego numeru identyfikacyjnego oraz wyrejestrowanie odbiorników rtv w 2007 r. Ww. pismo zostało przekazane do wierzyciela - Poczty Polskiej S.A. w celu zajęcia stanowiska. W dniu 17 czerwca 2016 r. wierzyciel wydał postanowienie nr [...], w którym uznał zarzut zobowiązanej za nieuzasadniony. Ponadto w piśmie nr [...] z dnia 12 sierpnia 2016 r. wierzyciel stwierdził, że ww. postanowienie stało się ostateczne. Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny wydał w dniu 21 listopada 2016 r. postanowienie, w którym uznał zarzut za bezzasadny. W zażaleniu zobowiązana stwierdziła, że nie posiadała wiedzy o numerze identyfikacyjnym nadawanym przez Pocztę Polską, wobec upomnień wyrażano wielokrotny sprzeciw, a tytuł wykonawczy wdrożono i rozpoczęto egzekucję nie respektując żadnych reguł prawa w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powołując się na treść art. 34 § 1 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 z późn. zm.) wskazał, że opinia wierzyciela wyrażona w postanowieniu była dla organu egzekucyjnego w zakresie zarzutów określonych w pkt 1 ww. przepisu wiążąca, co organ ten uwzględnił w zaskarżonym postanowieniu. Organ wyjaśnił ponadto, że naczelnik urzędu skarbowego działający jako organ egzekucyjny nie jest uprawniony, na podstawie art 29 § 1 cyt. ustawy, do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym i jest zobligowany w tym względzie opierać się na stanowisku wierzyciela. Wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i tylko on może orzekać o istnieniu lub braku istnienia obowiązku. Potwierdzenie powyższego stanowiska organu odwoławczego stanowi linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentująca pogląd, że za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której zobowiązany wykorzystując uprawnienia wynikające z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mógłby doprowadzić do ponownej weryfikacji i merytorycznej oceny sprawy. Cel postępowania egzekucyjnego stanowi wykonanie nałożonych aktem administracyjnym obowiązków, co determinuje zakres uprawnień organów egzekucyjnych, które zgodnie z art. 29 cyt. ustawy są wprawdzie zobligowane do badania z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej, jednakże nie mogą badać zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Od powyższego postanowienia M. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której ponownie podniosła argument związany z brakiem nadania i doręczenia abonentom numeru identyfikacyjnego. Zdaniem skarżącej również postanowienie wierzyciela nie stało się prawomocne, ponieważ zastosowano faktyczną egzekucję w terminie poprzedzającym wydanie tegoż postanowienia. Skarżąca podniosła również, że tytuł egzekucyjny zawiera błędy rachunkowe, gdyż wskazane w nim kwoty nie są zgodne z wyliczeniem wykazanym w załączniku oraz upomnieniu. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1370) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że narusza ono prawo w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga zasługuje na uwzględnienie. Zakreślając ramy prawne przedmiotowej sprawy należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Według art. 33 § 1 pkt 1 cyt. ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, zaś zgodnie z art. 33 § 1 pkt 7 tej ustawy – brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 cyt. ustawy. Stosownie z kolei do art. 34 § 1 cyt. ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7 organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów z tym, że w zakresie zarzutów, o których mowa między innymi w art. 33 § 1 pkt 1- 5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. Ten element procesowy eksponował w postanowieniu zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru. W tej sytuacji, ze względu na związanie tych organów stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 cyt. ustawy, nieodzownym było poddanie kontroli Sądu stanowiska wierzyciela. W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego, gdyż mają charakter incydentalny. W pełni skuteczna ochrona praw jednostki w tym zakresie jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że postanowienie wierzyciela z dnia 17 czerwca 2016 r., które wywołało wyżej opisany skutek związania organu egzekucyjnego, zawiera argumentację nie znajdującą potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. W reakcji na zgłoszone przez zobowiązaną zarzuty wierzyciel wskazał wyłącznie, że zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników rtv i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej zostało wysłane skarżącej w dniu 27 sierpnia 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji. Następnie wierzyciel stwierdził, że rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U. z 2007 r. nr 187, poz.1342) wymaga przesłania powyższego zawiadomienia, a nie jego doręczenia, który to obowiązek został w niniejszej sprawie zrealizowany. W aktach brak jest jednakże jakiegokolwiek dowodu, który potwierdzałby, że zawiadomienie zostało skarżącej rzeczywiście wysłane. Brak ten jest tym bardziej rażący, że stanowi podstawę zarzutu skarżącej, która twierdziła, że żadnego zawiadomienia nie otrzymała. W tej sytuacji, mając na uwadze treść art. 7, 8 § 1, 77 i 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – konieczne było rzetelne odniesienie się do twierdzeń zobowiązanego, a stanowisko co do tych faktów powinno odnaleźć pełne odzwierciedlenie w aktach sprawy. W materiale sprawy brak również potwierdzenia, że postanowienie wierzyciela zostało doręczone zobowiązanej. Nie jest w tym zakresie wystarczające samo pismo z dnia 12 sierpnia 2016 r., w którym wierzyciel twierdzi, że postanowienie zostało przez skarżącą odebrane. Brak potwierdzenia doręczenia zobowiązanej stanowiska wierzyciela, poddaje w wątpliwość jego walor ostateczności i czyni otwartą kwestię złożenia na nie przez zobowiązaną zażalenia, które jej przysługuje zgodnie z treścią art. 34 § 2 cyt. ustawy. Podważa to również przyjęcie przez organ egzekucyjny, że istnieje w obrocie prawnym ostateczne postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela, co dopiero pozwoliłoby na wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. W ten sposób też doszło do naruszenia art. 7 oraz 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, nie wyjaśniono bowiem dokładnie stanu faktycznego w stopniu pozwalającym na rozstrzygnięcie sprawy. Brak dołączenia odpowiedniego dokumentu potwierdzającego odbiór postanowienia, jak również fakt wysłania zawiadomienia, o którym mowa powyżej jest w szczególności rażące z uwagi na fakt, że zaniechania tego dopuściła się Poczta Polska S.A., a zatem operator pocztowy, do którego immanentnych obowiązków należy doręczanie przesyłek i prawidłowe udokumentowanie tych doręczeń, w szczególności w kontekście przepisów o doręczeniach właściwych dla stosownych procedur, w tym w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podsumowując, w opisanej powyżej sytuacji procesowej i przy braku dokumentów, które podlegają również formalnej ocenie w ramach kontroli sądowoadministracyjnej, koniecznym stało się wyeliminowanie zapadłych w sprawie rozstrzygnięć i powtórzenie postępowania dotyczącego zgłoszonych przez zobowiązaną zarzutów. W ramach ponownego rozpoznania zarzutów zarówno wierzyciel i organ egzekucyjny uwzględnią wyrażoną powyżej przez Sąd ocenę, uzupełniając argumentację o adekwatne dowody, w szczególności o potwierdzenie nadania zawiadomienia o nadaniu skarżącej indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Z powołanych wyżej przyczyn Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w pkt I i II sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 cyt. ustawy, zasądzając na rzecz skarżącej zwrot poniesionego wpisu w wysokości 100 zł.