I SA/Bd 796/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 25 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. T. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie zwrotu wypłaconego świadczenia w pomniejszonej wysokości postanawia: odrzucić skargę Pismem z dnia 7 lipca 2017 r. Gmina wniosła do tut. Sądu skargę na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. podnosząc nieprawidłowość wypłacenia świadczenia pomniejszonego o kwotę nie odpowiadającą wysokości wypłacanych zasiłków w skutek dokonania samowolnych potrąceń mniemających oparcia w przepisach prawa i nie przekazaniu całości kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Zarzuciła naruszenie prawa w postaci dokonywania potrąceń ze świadczeń wypłacanych przez organ rentowy bez podstawy prawnej, co było skutkiem niezastosowania albo błędnego zastosowania art. 143 ustawy z dnia 17 grudnia 1997 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, konsekwencją czego było nieprawidłowe zastosowanie art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i wypłata świadczenia oraz przekazanie właściwemu organowi kwoty w nieprawidłowej wysokości. Zdaniem skarżącej, kwestionowana czynność nie może podlegać wzruszeniu w postępowaniu przed sądem powszechnym, przepisy kpc nie przewidują bowiem możliwości podważenia czynności rachunkowych organu. Gdyby negowana czynność nie podlegała także kontroli sądu administracyjnego, to postępowanie ZUS pozostawałoby poza kognicją orzeczniczą jakiegokolwiek podmiotu, w tym sądu. Stan taki byłby sprzeczny z uregulowaną konstytucyjnie ideą państwa prawa. W odpowiedzi na skargę Zakład wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Na wstępie zauważyć należy, iż badanie merytorycznej zasadności skargi w każdym przypadku poprzedzone jest sprawdzeniem, czy sprawa będąca jej przedmiotem podlega kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a mianowicie, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, czy skargę wniósł uprawniony podmiot oraz czy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia prowadzi do odrzucenia skargi. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest czynność organu w sprawie zwrotu wypłaconego świadczenia w pomniejszonej wysokości. Zgodnie z art. 83 ust. 1 usus Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (§ 2 art. 83). Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (§ 3). Z kolei ust. 4 tego przepisu stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jak słusznie wskazuje skarżąca, kwestionowana czynność nie mieści się w katalogu czynności spraw, określonych w art. 83 ust 1 usus, w których Zakład wydaje decyzje indywidualne, od których przysługuje odwołanie do sądu powszechnego. Niemniej jednak nie oznacza to, jak uważa skarżąca, że do rozpatrzenia skargi na przedmiotową czynność właściwy będzie sąd administracyjny. Wbrew bowiem przekonaniu skarżącej zasadnicze znaczenie dla ustalenia właściwości rzeczowej sądu w niniejszej sprawie ma przedmiot sprawy, a nie tryb, w jakim organ podjął rozstrzygnięcie. Nie ulega wątpliwości, że co do zasady sądem właściwym rzeczowo do rozpatrywania spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych jest sąd powszechny. W myśl bowiem art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych są sprawami cywilnymi, do których rozpoznania, stosownie do przepisu art. 2 tego Kodeksu powołane są sądy powszechne, chyba że przepisy szczególne przekazują je do właściwości innych organów. Kompetencje sądów administracyjnych w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ustawodawca ograniczył wyłącznie do spraw określonych w art. 83 ust 4 usus. Do wymienionych w tym przepisie spraw należą decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku i decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, decyzje w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia by zaskarżona przez skarżącą czynność podlegała kognicji tut. Sądu. Należy zauważyć, że działanie organu w sprawie, co nastąpiło poprzez czynność materialno-techniczną, było konsekwencją wydania przez Zakład wobec ubezpieczonego E. N. decyzji z dnia [...] r. nr [...] przyznającej prawo do emerytury, w której punkcie III ustalono wysokość należności za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 31 maja 2017 r. w kwocie 1.318.82 zł. Od kwoty tej Zakład odliczył, zgodnie z przepisami, zaliczkę na podatek dochodowy w kwocie 135 zł oraz składkę zdrowotną w wysokości 118,69 zł. Po odliczeniu tych kwot pozostała kwota 1065,13 zł, którą w całości przekazano na konto Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Powyższe świadczenie należy do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a tryb i zasady jego przyznawania określa ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z jej art. 99 ust. 1 osobie, której przyznano emeryturę za okres, za który wypłacono zasiłek stały, ZUS wypłaca to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokościwypłaconych za ten okres zasiłków i przekazuje te kwoty na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Słusznie także organ w odpowiedzi na skargę wskazał na art. 143 oraz 139 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie Sądu, mając na uwadze, że skoro sprawy ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych są rozstrzygane w drodze decyzji zaskarżalnej do sądu powszechnego (art. 83 ust 1 pkt 4 w zw. z ust. 2 usus), również wszelkie kwestie dotyczące roszczeń z tego tytułu podlegają kognicji tego sądu. Stanowisko takie potwierdza również uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2008 r. sygn. akt II UZP 7/07, w której stwierdzono, że sprawy o zwrot nienależnie pobranego zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego wynikające z art. 66 ust. 2 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa należą do właściwości rzeczowej sądów rejonowych (art. 4778 § 2 pkt 1 i 2 k.p.c.). W niniejszej sprawie ustalenie uprawnienia do emerytury nastąpiło wspomnianą decyzją z dnia 6 czerwca 2017 r., zatem kwestie dotyczące roszczeń z tego tytułu podlegają kognicji sądu powszechnego. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do jego właściwości. W ocenie Sądu, powyższa przesłanka zachodzi w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.