IV SA/Wa 1325/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2017 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] marca 2017 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2013, poz. 267), dalej K.p.a., po rozpoznaniu odwołania złożonego przez W. P., od decyzji Wojewody [...] z [...] października 2016 r, znak: [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi z dnia [...] kwietnia 1975 r., znak [...] , dalej "awz", utrzymał ją w mocy. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu. Wnioskiem 27 maja 2015 r. W. P., dalej "skarżąca" wniosła o stwierdzenie nieważności ww aktu własności ziemi, którym stwierdzono nabycie własności nieruchomości rolnych położonych w obrębie wsi [...] na rzecz małżonków J. i M. W. na zasadzie ustawowej wspólności małżeńskiej. Wydanie aktu własności ziemi, Jej zdaniem, nie uwzględniało dokonanego wcześniej umownego działu spadku po rodzicach skarżącej, czym doszło do pozbawienia Jej udziału w spadku. Jerzy Wiśniewski nie był posiadaczem samoistnym tego gospodarstwa rolnego w związku z tym nie miały do niego zastosowania przepisy ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych z 26 października 1971 r. (D.U.27, poz. 250), dalej "ustawa uwłaszczeniowa". Wojewoda [...] decyzją z [...] października 2016 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. W uzasadnieniu wskazał na dyspozycję art. 63 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (D.U. Nr 107, poz. 464 ze zm.), dalej zwanej "ustawą", który ustanowił zakaz stosowania do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany decyzji. Odwołanie złożyła skarżąca nie zgadzając się z treścią rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I Instancji podzielając w całości jego wywody faktyczne i prawne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiodła skarżąca zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie: - art. 7 i 77 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nie rozpoznanie całego materiału dowodowego, jego dowolną ocenę i nie uwzględnienie sposobu nabycia własności nieruchomości przez skarżącą; -rażące naruszenie art. 21 ust. 1 Konstytucji R.P., który stosownie do art. 8 ust. 2 tego aktu powinien być zastosowany przez organ bezpośrednio. Wniosła o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że ustawa z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa wydana została na gruncie odmiennej sytuacji prawnej kiedy to własność prywatna nie miała rangi konstytucyjnej. Organ mając na uwadze art. 20 Konstytucji R.P., który odwołuje się do własności prywatnej jako podstawy społecznej gospodarki rynkowej, powinien dać pierwszeństwo ustawie zasadniczej i uznać prawo skarżącej do działania na gruncie procedury administracyjnej. W dalszej części skarżąca opisała, podobnie jak we wniosku, kwestie związane z umownym działem spadku po rodzicach, przyznając jednocześnie że sama co prawda wyjechała za granicę ale nigdy nie zrzekła się tytułu prawnego do majątku po rodzicach. W związku z tym J. W. nie był posiadaczem samoistnym i nie miał w świetle ustawy uwłaszczeniowej prawa do nabycia własności całego gospodarstwa rolnego. Skarżąca powołała się także na zasadę demokratycznego państwa prawa polegającą na ochronie praw nabytych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). W niniejszej sprawie skarżąca domagała się stwierdzenia nieważności aktu własności ziemi. W ocenie WSA organ prawidłowo uznał, że brak było podstaw do dalszego prowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności aktu własności ziemi. Przepis art. 63 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w sposób wyraźny wyłączył możliwość wzruszania w trybach nadzwyczajnych decyzji administracyjnych od dnia wejścia w życie tej ustawy tj. od 1 stycznia 1992 r. Dotyczy to aktów własności ziemi wydanych na podstawie ustawy z 26 października 1971 r. czyli wydanych do dnia 6 kwietnia 1982 r. kiedy uchylono przepisy ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Regulowanie własności gospodarstw rolnych odbywało się na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r., o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych w drodze decyzji administracyjnych (wydawano akty własności ziemi). Ustawa została uchylona ustawą z 26 marca 1982 r. o zmianie ustawy –kodeks cywilny oraz o uchyleniu ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (D.U, Nr 11, poz. 81). W związku z tym od dnia wejścia jej w życie tj. 6 kwietnia 1982 r. przestały być wydawane akty własności ziemi. Możliwość wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych jakimi były akty własności ziemi stała się prawnie niedopuszczalna z dniem 1 stycznia 1992 r. tj. z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa – art. 63 ust. 2 tej ustawy. W związku z tym złożony przez skarżącą wniosek o stwierdzenie nieważności był niedopuszczalny i organ na wstępie powinien był odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego (pow. wyrok NSA z 7 czerwca 2011 r, sygn. akt II OSK 969)10). Tylko decyzje wydane po 6 kwietnia 1982 r. nie były objęte normą art. 63 ust. 2 w.w. ustawy. W niniejszej sprawie akt własności ziemi został wydany przed 6 kwietnia 1982 r, bo [...] kwietnia 1975 r. a więc ma do niego zastosowanie regulacja art. 63 ust. 2. Ustawy. Norma art. 63 ust. 2 ustawy jest normą szczególną, wyłączającą możliwość stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego do określonych w tej normie stanów faktycznych i dlatego musi być stosowana ściśle. W związku z tym, zgodnie z art. 61 a § 1 K.p.a. żądanie wszczęcia postępowania jako niedopuszczalne, skutkuje niemożnością wszczęcia postępowania administracyjnego i koniecznością odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego (por wyrok NSA z 3 września 2015 r., sygn.. akt II OSK 147/14 w CBOSA). Natomiast w sytuacji gdy postępowanie administracyjnego zostało wszczęte podlega umorzeniu. W takim stanie prawnym brak było zatem podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego i badania w nim czy istniały podstawy do zastosowania w stosunku do przedmiotowej nieruchomości przepisów ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych. Odnosząc się do zarzutów skarżącej co do zgodności z Konstytucją regulacji ustawy z 19 października 1991 r o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa należy jedynie stwierdzić, że tylko Trybunał Konstytucyjny, zgodnie z art. 188 pkt 2 ustawy zasadniczej posiada kompetencją do oceny zgodności ustaw z Konstytucją R.P. Co prawda uzasadnienie organu II instancji jest lakoniczne jednakże wadliwość ta nie czyni zasadnym naruszenia przez organ art. 7 i 77 czy 107 § 3 K.p.a. Ostatecznie bowiem rozstrzygnięcie odpowiada prawu a uchybienia przepisom postępowania nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.