II OW 60/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.), Sędzia del. WSA Małgorzata Roleder, po rozpoznaniu w dniu 3 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Parczewskiego z [...] maja 2017 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Parczewskim a Wójtem Gminy Sosnowica przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku w sprawie zmiany naturalnego spływu wód postanawia: wskazać Starostę Parczewskiego jako organ właściwy w sprawie. Wnioskiem z 24 maja 2017 r. Starosta Parczewski wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez wskazanie Wójta Gminy Sosnowica jako organu właściwego do rozpoznania podania E.I. (dalej jako "wnioskodawca") dotyczącego podniesienia terenu, zasypania rowu melioracyjnego oraz wybudowania betonowego płotu powodującego zmianę naturalnego spływu wód. W uzasadnieniu Starosta Parczewski wskazał, że 19 października 2016 r. Wójt Gminy Sosnowica przeprowadził oględziny w terenie w wyniku których ustalono widoczny ślad po rowie A-21 oraz wykonanie stałego ogrodzenia w granicy działek nr 112 i 247, które powoduje przegrodzenie naturalnego spływu wód powierzchniowych z działki nr 247 i działek następnych. Ponadto na działce nr 112 na rowie A-21 wykonano podpory betonowe o szerokości ok. 40 cm służące do umocnienia płotu w ilości 5 szt., a w miejscu wykonania podpór rów został zasypany. Stwierdzono także nachylenie terenu działki 247 w kierunku rowu A-21 znajdującego się na działce nr 112. W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się wycinek mapy ze zbiorów Konserwacyjnej Spółki Wodnej w Sosnowicy, na którym oznaczony jest rów A-21 oraz wycinek mapy ze zbiorów Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w Lublinie Oddział w Białej Podlaskiej Inspektorat w Parczewie, na której również uwidoczniony jest rów melioracyjny A - 21, którego końcowy odcinek zasypał właściciel działki ewidencyjnej nr 112 sąsiadującej z działką ewidencyjną nr 247. W ocenie Starosty Parczewskiego, wybudowanie betonowego płotu oraz wykonanie betonowych podpór podtrzymujących ogrodzenie wpływa na przegrodzenie naturalnego spływu wód opadowych i roztopowych z działki wnioskodawcy. W związku z tym Starosta Parczewski, któremu sprawę przekazał Wójt Gminy Sosnowicy, uznał się za niewłaściwy do jej rozpoznania. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Sosnowicy wniósł o wskazanie Starosty Parczewskiego jako organu właściwego w spawie. W ocenie Wójta Gminy Sosnowicy sprawa nie powinna zostać załatwiona w trybie art. 29 ust. 3 ustawy z 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2017 r. poz. 1121), lecz w trybie art. 77 ust. 1 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Dla rozstrzygnięcia sporu w tej sprawie konieczne jest dokonanie oceny wzajemnej relacji przepisów ustawy Prawo wodne, a przede wszystkim art. 29 i art. 64b tej ustawy. Jak wynika z akt sprawy, rów nie jest urządzeniem melioracji wodnych szczegółowych (pismo Starosty Parczewskiego z 3 października 2016 r. znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy). Oznacza to, że wbrew stanowisku Wójta Gminy Sosnowicy, w tej sprawie nie ma zastosowania art. 77 ust. 2 ustawy Prawo wodne dotyczący obowiązków związanych z utrzymywaniem tego rodzaju urządzeń. Pozostaje to jednak bez znaczenia dla konieczności ustalenia, czy w tej sprawie powinien mieć zastosowanie art. 64b ustawy Prawo wodne, który dotyczy należytego utrzymania urządzenia wodnego, którym jest niewątpliwie przedmiotowy rów (art. 9 pkt 19 lit. a ustawy Prawo wodne). Zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich (pkt 1), a także odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (pkt 2). Stosownie zaś do art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Zgodnie z art. 64b ustawy Prawo wodne, w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, powodującego zmianę jego funkcji lub szkodliwe oddziaływanie na grunty, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego może, w drodze decyzji, nakazać przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego lub likwidację szkód, określając warunki i termin wykonania tych czynności. Hipotezy norm dekodowanych z cytowanych wyżej przepisów są różne. Norma z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 64b ustawy Prawo wodne stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji (art. 64 ust. 1 ustawy Prawo wodne). Jest to zatem pojęcie szerokie i dotyczy szeregu różnego rodzaju czynności, których końcowym celem ma być zachowanie funkcji urządzenia wodnego. Z akt sprawy wynika, że w sprawie zasadniczą przyczyną naruszenia stosunków wodnych jest zasypanie rowu melioracyjnego. Niewątpliwie zasypanie tego rodzaju urządzenia wodnego należy oceniać jako jego nienależyte utrzymanie. Ponadto rowy melioracyjne jako urządzenia wodne są inwestycją o charakterze liniowym, które przebiegają na dłuższym odcinku niż tylko jedna nieruchomość, stąd wszelkie działania muszą być skoordynowane w celu utrzymania ich drożności na całej długości. Wskazanie w tej sprawie wójta jako organu właściwego oznaczałoby, że nakładane przez niego, na podstawie art. 29 Prawa wodnego, stosowne nakazy nie mogłyby zapewnić prawidłowej i skoordynowanej drożności systemu urządzeń wodnych, tj. właściwego ich utrzymania na całej długości. Z tej przyczyny przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego nie stanowi w niniejszej sprawie normy kompetencyjnej dla Wójta Gminy Sosnowica. Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wskazał Starostę Parczewskiego jako organ właściwy w sprawie.