I SA/Gl 568/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Beata Machcińska (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 października 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi A. K. (dalej: "skarżący") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. w sprawie zarzutów skarżącego w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. W oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] r. o numerze [...] (dalej również: "tytuł wykonawczy"), wystawiony przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. i obejmujący zaległość w podatku od towarów i usług, którego podstawę prawną stanowiła decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w z dnia [...] r. (Nr [...]), Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. (dalej również: "organ egzekucyjny" lub "organ pierwszej instancji") wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego skarżącego w A S.A. w K.. 2. Skarżący pismem z dnia 21 listopada 2016 r. zgłosił zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej – zarzuty przewidziane w art. 33 § 1 pkt 7, pkt 8 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 599 ze zm., zwanej dalej: "u.p.e.a" lub "ustawą egzekucyjną"). 3. Postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., organ pierwszej instancji odmówił uwzględnienia zgłoszonych zarzutów. 4. Na ww. postanowienie skarżący wniósł zażalenie, podtrzymując argumenty podniesione przy złożeniu zarzutów. Ponadto wskazał, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. uchylił w całości postanowienie organu pierwszej instancji w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W konsekwencji tytuł wykonawczy, który został wydany w oparciu o ww. decyzję podatkową, został wycofany, co oznacza, że wszczęcie egzekucji administracyjnej jest bezprawne, a skarżący uprawniony jest do podniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.). 5. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (dalej również: "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, dalej: "K.p.a"), art. 18, art. 23 § 1 i § 4 pkt 1 oraz art. 34 § 5 u.p.e.a., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zastosowano środek egzekucyjny - zajęcie rachunku bankowego, który stanowi jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych spośród dostępnych organowi egzekucyjnemu, a ponadto postępowanie egzekucyjne uległo zawieszeniu do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, co spowodowało wstrzymanie realizacji dokonanego zajęcia i pozwoliło skarżącemu na korzystanie ze środków zgromadzonych na rachunku bankowym. Wyjaśnił, odwołując się do § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2014 r., poz. 1494), że egzekucja administracyjna mogła być wszczęta bez uprzedniego doręczenia skarżącemu upomnienia, gdyż dotyczy należności pieniężnych wynikających z decyzji, której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przyznał, że w tytule wykonawczym powołano tylko ww. akt prawny - bez wskazania § 2 pkt 3, lecz okoliczność ta nie stanowi o wadliwości tytułu wykonawczego, która powoduje konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego w zażaleniu okoliczności uchylenia postanowienia z dnia [...] r. o nadaniu decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. rygoru natychmiastowej wykonalności oraz do podniesionego w związku z tym zarzutu nieistnienia obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), organ odwoławczy uznał zarzut ten za spóźniony – jako złożony po upływie ustawowego terminu. W ocenie organu odwoławczego, organ egzekucyjny zasadnie rozpoznał wniesione przez skarżącego zarzuty, uznając je za niezasadne, jak również prawidłowo, tj. w sytuacji kiedy decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. utraciła przymiot wymagalności, umorzył postępowanie egzekucyjne, wszczęte i prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego, wydając w tym przedmiocie postanowienie z dnia [...] r. 6. Skarżący złożył skargę na postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w sprawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu wskazał m.in., że postanowieniem z dnia [...] r. organ drugiej instancji uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. w sprawie nadania nieostatecznej decyzji wymiarowej Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] r. rygoru natychmiastowej wykonalności i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 59 § 3 u.p.e.a, umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku skarżącego. 7. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Z akt sprawy, jak również z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 oraz art. 59 § 3 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego. Z uzasadnienia tego aktu wynika, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło z uwagi na uchylenie przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji z dnia [...] r., która stanowiła podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Okoliczności te zostały podniesione przez skarżącego w skardze. Przez wzgląd na powyższe stwierdzić trzeba, że organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r., czyli procedował co do zgłoszonych przez skarżącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w sytuacji, kiedy postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego zostało umorzone. W tych okolicznościach rozważyć należy, czy dopuszczalne jest prowadzenie postępowania w kierunku merytorycznego załatwienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, skoro postępowanie egzekucyjne, wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego, zostało umorzone. Zgodnie z treścią art. 105 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części. Bezprzedmiotowość, o której mowa w tym przepisie, należy rozumieć jako brak przedmiotu postępowania administracyjnego, a więc sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a. Na mocy art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio m.in. art. 105 K.p.a. Zarzuty, o których mowa w art. 33 u.p.e.a., stanowią podstawowy środek ochrony zobowiązanego przed niezasadnym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji w ramach danego postępowania egzekucyjnego. Zgłaszane są one organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności, bądź też niedopuszczalności zarzutów. Postępowanie polegające na rozpatrzeniu zarzutów i zajęciu stanowiska co do ich zasadności ma prowadzić do merytorycznego załatwienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sąd w pełni podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z dnia 28 maja 2014 r. (sygn. akt II FSK 1607/12), że skoro postępowanie egzekucyjne, w ramach którego prowadzona jest dana egzekucja, wszczęta na podstawie danego tytułu wykonawczego, zostało umorzone, to postępowanie w przedmiocie zarzutów na ową egzekucję, staje się bezprzedmiotowe. Znika bowiem przyczyna, dla której organ egzekucyjny zobowiązany byłby do zbadania, czy prowadzona egzekucja jest niezasadna ze względu na trafność zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w oparciu o art. 33 pkt 1-10 u.p.e.a. Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, automatycznie i jednocześnie zostaje umorzona egzekucja prowadzona w ramach tego postępowania, zatem rozpoznanie ww. zarzutów wniesionych przez zobowiązanego, a zmierzających do umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zastosowania mniej uciążliwego środka (art. 34 § 4 u.p.e.a.) staje się bezprzedmiotowe i organ administracyjny może umorzyć postępowanie w sprawie tych zarzutów, sięgając po normę zawartą w art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. (zob. prawomocny wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1056/16). W rozpoznawanej sprawie postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego zostało umorzone wyżej powołanym postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] r. Zakończyło się zatem w ten sposób postępowanie wszczęte na wniosek wierzyciela domagającego się prowadzenia egzekucji, a tym samym przestał istnieć przedmiot, tj. egzekucja prowadzona w ramach umorzonego postępowania, do którego odnosiły się wniesione zarzuty. W sytuacji braku egzekucji, do której odnosiły się zgłoszone przez skarżącego zarzuty, nie można było ani załatwić sprawy zgodnie z żądaniami strony, ani też wydać zaskarżonego postanowienia. Brak było bowiem przedmiotu, w odniesieniu do którego należałoby badać merytorycznie kwestie objęte zarzutami (zob. NSA w powołanym już wyroku z dnia 28 maja 2014 r.). W tej sytuacji organ odwoławczy powinien umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 K.p.a w zw. z art. 18 u.p.e.a. Nie uczynił tego, a tym samym naruszył przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przez wzgląd na wykazane przez Sąd naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 105 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.), zaskarżone postanowienie organu odwoławczego podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: p.p.s.a.). W zakresie kosztów postępowania Sąd orzekł zgodnie z art. 200 p.p.s.a i 205 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego uiszczony wpis w kwocie 100 zł, koszty zastępstwa doradcy podatkowego w kwocie 240 zł (§ 3 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, Dz.U. z 11 lutego 2011 r., poz. 153) oraz uiszczoną opłatę od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.