II FZ 531/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 4 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3672/16 w zakresie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 3672/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. D. (zwanej dalej "Skarżącą") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Sąd wskazał, że Skarżąca pismem z dnia 4 listopada 2016 r. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 4 października 2016 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2016 r. Skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu doręczono przy piśmie z dnia 13 grudnia 2016 r., ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi Skarżącej, kierując korespondencję na adres tego pełnomocnika. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu został doręczony pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 20 grudnia 2016 r. Skarżąca pismem z dnia 3 stycznia 2017 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej. Wskazała, że do uchybienia terminu doszło na skutek czasowego braku dostępu do poczty elektronicznej. Skarżąca wyjaśniła, że w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawdziła pocztę elektroniczną, na której była informacja z dnia 22 grudnia 2016 r. od pełnomocnika Skarżącej o obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości 100 zł. Skarżąca dodała, że tego samego dnia zadzwoniła do pełnomocnika z pytaniem dlaczego nie poinformował jej telefonicznie o zaistniałym obowiązku. Pełnomocnik Skarżącej, w odpowiedzi na powyższe, wskazał, że w tym czasie chorował, a ponadto zakładał, że Skarżąca odczyta pocztę. Do wniosku Skarżąca dołączyła dowód uiszczenia wpisu sądowego. Sąd stwierdził, że nie zostały spełnione ustawowe warunki przywrócenia terminu. Wprawdzie Skarżąca dochowała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, jednakże podniesiona w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu przyczyna jego uchybienia nie może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Okoliczności przedstawione przez Skarżącą we wniosku o przywrócenie terminu nie miały charakteru nadzwyczajnego i nie były spowodowane żadną przeszkodą niemożliwą do usunięcia. Pełnomocnik decydując się na przekazanie mocodawcy za pośrednictwem poczty elektronicznej, informacji o wezwaniu do uiszczenia wpisu w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, winien podjąć działania celem upewnienia się, że ta informacja do mocodawcy dotarła i może on we właściwym czasie wykonać wezwanie. Niewątpliwie jednym ze sposobów umożliwiających uzyskanie pewności co do odebrania przez mocodawcę takiej informacji byłby kontakt telefoniczny, czego jednak – jak wynika z treści wniosku z dnia 3 stycznia 2017 r. – pełnomocnik nie uczynił. Skoro pełnomocnik mógł w dniu 22 grudnia 2016 r. wysłać wiadomość za pośrednictwem poczty elektronicznej, to nie było przeszkód, aby także przed upływem terminu do wykonania wezwania, zadzwonić do Skarżącej i poinformować ją o treści wezwania, bądź jak Skarżąca sama wskazuje wysłać sms-a z informacją o treści wezwania z prośbą o potwierdzenie jego otrzymania. Także wysyłając informację za pośrednictwem poczty elektronicznej, pełnomocnik mógł zawrzeć prośbę o natychmiastowe potwierdzenie otrzymania tej informacji przez mocodawcę. Brak takiego potwierdzenia przed upływem terminu do uiszczenia wpisu, winien skutkować podjęciem przez pełnomocnika działań, celem skutecznego poinformowania Skarżącej o treści wezwania Sądu, tak aby możliwe było wykonanie tego wezwania. Takowych działań pełnomocnik Skarżącej w ogóle nie podjął, Skarżąca zaś w żaden sposób nie uprawdopodobniła wystąpienia okoliczności wskazanych w piśmie z dnia 3 stycznia 2017 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "P.p.s.a."), czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu. W świetle art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. przywrócenie terminu następuje na wniosek uprawnionego złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W składanym wniosku należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu oraz wykonać czynność, której termin został uchybiony. Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. W konsekwencji brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając merytorycznie wniosek o przywrócenie terminu, Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał brak podstaw do jego uwzględnienia. W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że skoro Skarżąca w toku postępowania reprezentowana była przez profesjonalnego pełnomocnika, to ten pełnomocnik był zobowiązany do skutecznego poinformowania Skarżącej o treści wezwania sądu, tak aby możliwe było wykonanie tego wezwania. Dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. W niniejszej sprawie Skarżąca wskazała, że do uchybienia terminu doszło na skutek czasowego braku dostępu do poczty elektronicznej. Wyjaśniła, że w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawdziła pocztę elektroniczną, na której była informacja z dnia 22 grudnia 2016 r. od pełnomocnika Skarżącej o obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości 100 zł. Dodała, że tego samego dnia zadzwoniła do pełnomocnika z pytaniem dlaczego nie poinformował jej telefonicznie o zaistniałym obowiązku. Pełnomocnik Skarżącej, w odpowiedzi na powyższe, wskazał, że w tym czasie chorował, a ponadto zakładał, że Skarżąca odczyta pocztę. Należy stwierdzić, że w sytuacji kiedy wykonywanie czynności zostało powierzone pełnomocnikowi (w niniejszej sprawie podmiotowi profesjonalnemu), to zaniedbanie tej osoby, której powierzono wykonanie czynności, do której zobowiązana była Skarżąca, nie uzasadnia przywrócenia uchybionego terminu. Mocodawca ponosi wszelkie konsekwencje działania swego pełnomocnika. Skarżącą obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Zatem brak było przesłanki z art. 87 § 2 P.p.s.a., by wniosek ten WSA mógł uwzględnić. Sąd pierwszej instancji wskazał w jaki sposób pełnomocnik Skarżącej mógł się z nią skontaktować, by upewnić się, że przekazana przez niego informacja dotarła do adresata. To na pełnomocniku spoczywał obowiązek właściwego poinformowania Skarżącej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji [pic]