III SA/Wr 645/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-10-05
Skład orzekający: Anna Moskała, Maciej Guziński, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarząd województwa, rozpatrując protest wnioskodawcy dotyczący negatywnej oceny merytorycznej projektu, naruszył przepisy postępowania, w szczególności poprzez zaniechanie wezwania do uzupełnienia braków formalnych lub złożenia wyjaśnień, a także czy ocena sytuacji finansowej wnioskodawcy była prawidłowa?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że ocena wniosku o dofinansowanie projektu została przeprowadzona w sposób nienaruszający prawa. Wnioskodawca nie wykazał spełnienia obligatoryjnych kryteriów merytorycznych, w tym sytuacji finansowej, ze względu na przedłożenie dokumentów (ofert kredytowych, kart informacyjnych) niebędących promesami kredytowymi ani umowami kredytowymi, a także z powodu braku szczegółowego opisu inwestycji wpływających na prognozowane przychody, co uniemożliwiło weryfikację ich realności.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego. Instytucja Pośrednicząca poinformowała o negatywnej ocenie merytorycznej wniosku z powodu niespełnienia obligatoryjnych kryteriów merytorycznych dotyczących sytuacji finansowej, planu finansowego, zachowania trwałości oraz prawidłowości zastosowania metodologii. Skarżąca złożyła protest, kwestionując ocenę, jednak Zarząd Województwa nie uwzględnił protestu. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i zasady rzetelności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała, Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca), Sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Protokolant specjalista Katarzyna Jastrzębska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi A. K. na czynność Zarządu Województwa D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienie protestu od negatywnego wyniku oceny merytorycznej projektu pn. "[...]." oddala skargę.
A. K. – "A" (dalej: strona: wnioskodawca; skarżąca), złożyła wniosek o dofinansowanie projektu nr [...], pn. "[...]", w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Województwa D. na lata 2014-2020, Oś priorytetowa 1. Przedsiębiorstwa i innowacje, Działanie: 1.5 Rozwój produktów i usług MSP, Poddziałania: 1.5.1 Rozwój produktów i usług w MSP – konkurs horyzontalny, Schemat 1.5.1.A Wsparcie innowacyjności produktywnej i procesowej MŚP z wyłączeniem mikroprzedsiębiorstw działających do 2 lat (dalej w skrócie: RPO WD).
Pismem z [...].04.2017 (znak: [...]), D. Instytucja Pośrednicząca pełniąca funkcję Instytucji Organizującej Konkurs (zwana dalej też: DIP) poinformowała stronę o negatywnej ocenie merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu nr [...]. Projekt uzyskał 29,5 pkt., z tego w ramach kryteriów merytorycznych 14, pkt. oraz w ramach kryteriów specyficznych 15 pkt., jednak nie spełnił następujących kryteriów merytorycznych obligatoryjnych: Kryterium nr 1 "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy", " Kryterium nr 2 "Plan finansowy", Kryterium nr 3 "Zachowanie trwałości", Kryterium nr 4 "Prawidłowość zastosowania metodologii".
Strona pismem z [...].0.2017 r złożył protest w odniesieniu do oceny kryteriów: 1 "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy, 2 "Plan finansowy", 3 "Zachowanie trwałości", 4 "Prawidłowość zastosowania metodologii".
W uzasadnieniu – odnośnie sytuacji finansowej wnioskodawcy - podniesiono, iż wartość wydatków projektu, bez podatku od towarów i usług ma wynieść niespełna 800 tys. zł, a po uwzględnieniu dotacji wartość wydatków bez podatku od towarów i usług ma wynieść około 450 tys. złotych. Wnioskodawca przedłożył ofertę banku dot. finansowania na kwotę 500 tys. zł, dwie karty informacyjne potwierdzające możliwość uzyskania finansowania na kwotę 499,98 tys. złotych, a także dokumenty potwierdzające możliwość uzyskania pożyczki na kwotę ok. 445 tys. złotych.
Tym samym przedłożona dokumentacja potwierdza możliwość uzyskania, przez wnioskodawcę finansowania na kwotę ok. 1,5 mln. złotych. Jest to z pewnością kwota, która gwarantuje nie tylko realizację samego projektu, ale i uruchomienie działalności, po jego zakończeniu. W tym stanie, za nieuzasadnione należy uznać stwierdzenie dotyczące braku możliwości sfinansowania projektu. Bowiem przykładowo przedstawione karty informacyjne, powinny zostać uznane za równoważne z promesami kredytowymi - Bank potwierdził możliwość podpisania umowy po spełnieniu określonych warunków. Natomiast oceniający nie wskazał jakie inny dokument musiałby zostać dostarczone, które nie budziłby "wątpliwości" co do możliwości finansowych wnioskodawcy. Wskazano, że umowy kredytowe nie mogły zostać zawarte przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, gdyż byłoby to równoznaczne z przedwczesnym rozpoczęciem projektu, co zakazuje Regulamin konkursu.
Podniesiono w uzasadnienie protestu – zakresie zarzutu błędnego założenia dotyczącego prognozowanych przychodów – że wnioskodawca nie uznała za konieczne szczegółowe opisanie wszystkich inwestycji, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów. Do wniosku dołączono wyciąg z systemu CEiDG, który jednocześnie prezentuje realizację wymogów konkursu dot. posiadania zakładu w granicach woj. D.
Wskazano, że w treści tego załącznika widnieje informacja o posiadaniu zakładu opisanego we wniosku, o którym w treści wniosku wnioskodawca szerzej informowała. W systemie CEiDG jest także dostępna informacja nt. daty powstania nowej lokalizacji (tj. wrzesień 2016 r.). Zaplanowanie ok. 50% wzrostu, przy uwzględnieniu powyższych faktów (działanie drugiego lokalu, którego nie było przez zdecydowaną większość 2016 roku) z całą pewnością należy uznać za prognozę bardzo ostrożną, a przy tym jak najbardziej realną do realizacji. Podniesiono, że informacje były dostępne dla oceniających na podstawie dostarczonej dokumentacji, jednak jeżeli w opinii DIP prognozy i opis były niespójne - należało to wcześniej wyjaśnić z wnioskodawcą.
Podniesiono w proteście, że jedyna ewentualna niespójność, dotyczy braku wskazania w założeniach do prognoz faktu ujęcia w prognozach przychodów generowanych przez otwartą we wrześniu 2016 roku lokalizację przy ulicy [...] we W. Ten fakt potwierdzają jednak zapisy w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, które dla oceniających były dostępne. Dlatego to ewentualne uchybienie, należałaby uznać co najwyżej za błąd formalny, który winień podlegać uzupełnieniu, z całą pewnością nie był to brak merytoryczny.
Odnośnie planu finansowego, podniesiono, że wnioskodawca przedstawiła montaż finansowy z uwzględnieniem wykazanych zewnętrznych źródeł finansowania. Montaż finansowy nie został zakwestionowany wg poprawności jego sporządzenia, a jedynie realności zapewnienia proponowanych przez wnioskodawcę źródeł finansowania projektu. Wskazano, w związku z tym, że na żadnym etapie oceny wnioskodawca nie została poproszona o uszczegółowienie informacji o planowanych źródłach finansowania projektu (pomimo istnienia takich możliwości według Regulaminu), nie sądziła, że powinna samodzielnie takie informacje uzupełniać.
W zakresie kryterium zachowania trwałości wskazano w uzasadnieniu, że oceniający w sposób nieuprawniony wskazali nie spełnienie tego kryterium, na skutek zakwestionowania wysokości przychodów. Podniesiono, że w przypadku tego kryterium (podobnie, jak zdaniem strony, w odniesieniu do innych kryteriów), oceniający naruszyli obowiązujące procedury postepowania, poprzez: zaniechanie wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych, w przypadku, gdy w opinii DIP prognozy nie zostały sporządzone zgodnie z instrukcją; zaniechanie wezwania wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień w trakcie oceny merytorycznej; przyjęcie autorytarnie błędnego stanowiska - bez uwzględnienia wszystkich informacji zawartych we wniosku i załącznikach do wniosku.
W uzasadnieniu w zakresie kryterium prawidłowości zastosowania metodologii podniesiono, że niezasadne jest stanowisko oceniających, że zawyżona wielkość przychodów miała negatywny wpływ na wynik analizy finansowej. Podkreślono, że analiza finansowa został przeprowadzona poprawnie, a wysokość założonych przychodów jest adekwatna do prognozowanych działań. Natomiast przy wątpliwościach i istnieniu (w opinii oceniających) rozbieżności pomiędzy danymi liczbowymi a opisem założeń, oceniający byli zobowiązani do uzyskania wyjaśnień, a nie przyjmowania, iż to właśnie dane liczbowe (a nie ewentualne braki formalne w opisie założeń) są przyczyną rozbieżności.
W podsumowaniu uzasadnienia wskazano na następujące nieprawidłowości przy ocenie przedmiotowego projektu:
- zaniechanie wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków formalnych, w przypadku, gdy w opinii DIP prognozy nie zostały sporządzone zgodnie z instrukcją;
- zaniechanie wezwania wnioskodawcy do złożenia wyjaśnień w trakcie oceny merytorycznej;
- przyjęcie autorytarnie błędnego stanowiska - bez uwzględnienia wszystkich informacji zawartych we wniosku i załącznikach do wniosku i wręcz sprzecznie z zawartymi informacjami (m.in. kwestia nowo- otwartej drugiej lokalizacji, przyjęcie braku analizy zdolności kredytowej);
- pogarszanie warunków konkursu w trakcie jego trwania - brak akceptacji innych dokumentów poza promesami, pomimo zapisów w dokumentacji konkursowej - przy czym przykładowo dostarczone karty informacyjne spełniały te same wymogi, co promesy kredytowe, w tym zawierały informację o przyznaniu kredytu;
- nieprawidłowa ocena braku spełnienia wskazanych kryteriów merytorycznych.
Zarząd Województwa D. pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym dla Województwa D. na lata 2014-2020 (IZ RPO WD), na podstawie art. 125 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, z późn. zm.; dalej też: rozporządzenie nr 1033/2013)) oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 9 ust. 2 pkt 2 oraz art. 55 i art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. 2016 r., poz. 217, z późn. zm., dalej też: ustawa; u.p.s.f.; ustawa wdrożeniowa), po analizie protestu, rozstrzygnięciem z [...] lipca 2017 r. - nie uwzględnił protestu.
W uzasadnieniu w pierwszej kolejności odniesiono się do aspektu proceduralnego w zakresie zarzutu: nie wezwania wnioskodawcy do złożenia stosownych wyjaśnień oraz do uzupełnienia braków na etapie oceny merytorycznej. Wskazano, że jest ono nieuzasadniony.
Podniesiono w tym zakresie, że zgodnie z Regulaminem Pracy Komisji Oceny Projektów obowiązującym w przedmiotowej sprawie "na każdym etapie oceny w przypadku pojawienia się wątpliwości dotyczących interpretacji zapisów zawartych we wniosku (...) członkowie oceniający mogą zwrócić się do Przewodniczącego z prośbą o uzyskanie stosownych wyjaśnień od Wnioskodawcy (...)." Czynnikiem, warunkującym kwestię możliwości zwrócenia się do wnioskodawcy z prośbą o udzielenie dodatkowych wyjaśnień, jest więc pojawienie się wątpliwości w zakresie zinterpretowania zapisów umieszczonych we wniosku o dofinansowanie. Jeśli u oceniających nie zachodzi ww. wątpliwość, a ich zdaniem zapisy wniosku o dofinansowanie pozwalają na ich bezsprzeczną interpretację, nie ma zasadności dla skorzystania z ww. nieobligatoryjnej opcji poproszenia wnioskodawcy o dodatkowe wyjaśnienia.
Wskazano, iż sytuacja finansowa wnioskodawcy jest badana na etapie oceny merytorycznej, a nie formalnej. Na etapie oceny formalnej weryfikowane jest, czy wszystkie pola we wniosku o dofinansowanie zostały wypełnione, a także czy wymagane załączniki są dołączone do wniosku. Wartość merytoryczna tych pól i załączników badana jest natomiast na etapie oceny merytorycznej.
Dalej wskazano, iż zgodnie z Regulaminem konkursu, na każdym etapie oceny (zarówno oceny formalnej, jak i merytorycznej) wnioskodawca ma możliwość poprawienia oczywistej omyłki lub uzupełnienia braku formalnego, o ile zostaną one stwierdzone, w trybie art. 43 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020. Podkreślono, że jest tu mowa jedynie o oczywistych omyłkach i brakach formalnych. Ponadto w Regulamin konkursu wyraźnie zapisano, że: "Uzupełnienie wniosku o dofinansowanie projektu lub poprawienie w nim oczywistej omyłki nie może prowadzić do jego istotnej modyfikacji." Co wskazuje, że dokonanie poprawy w zakresie prognoz finansowych i ekonomicznych stanowiłoby "istotną modyfikację" wniosku. Dlatego zarzut wnioskodawcy w tym zakresie jest niezasadny.
Podniesiono także w uzasadnieniu, że nie znajduje uzasadniania zarzut o pogarszaniu zasad konkursu, ze względu na niezaakceptowanie innych dokumentów w przedmiocie posiadania środków finansowych. Wskazano w tym zakresie, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosku o dofinansowanie realizacji projektu w ramach RPO WD 2014-2020, nie wyklucza przedłożenia innych dokumentów, oprócz wymienionych w niej przykładów. Niemniej jednak, muszą to być dokumenty świadczące o posiadaniu środków finansowych na realizację projektu.
W dalszej części uzasadnienia odniesiono się do aspektu merytorycznego oceny wniosku.
Wskazano, że kryterium nr 1 "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy" znaczy: Czy sytuacja finansowa wnioskodawcy/podmiotu wdrażającego/partnera (jeśli dotyczy) gwarantuje możliwość realizacji projektu (z uwzględnieniem innych zadań inwestycyjnych) - w zależności od typu wnioskodawcy i uwzględnieniem odpowiednich zapisów ustawowych, np. ustawy o finansach publicznych. Posiadanie promesy kredytowej, promesy leasingowej na minimalną kwotę równą wartości dofinansowania, oznaczać będzie spełnienie kryterium. W pozostałych przypadkach dokonana zostanie ocena sytuacji finansowej.
W tym kontekście wskazano, że wnioskodawca przedstawiła oferty kredytowe oraz karty informacyjne kredytów mających stanowić środki na realizację inwestycji. Wskazała także na możliwość pozyskania środków od bliskiej osoby, a także na prognozę przychodów.
Podniesiono, że dokumenty sporządzone przez "B" pn.: Karta Informacyjna do umowy kredytu nr [...] z dn. [...] listopada 2016 r. oraz Karta Informacyjna do umowy kredytu nr [...] z dn. [...] listopada 2016 R. (Karta Informacyjna), zawierają szereg uwarunkowań do uruchomienia kredytu, niezbędnych do spełnienia przez wnioskodawcę (pkt II Kart informacyjnych), mogących sugerować, iż nie przeprowadzono jeszcze pełnej aktualnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy. Na kartach widnieje również adnotacja pracownika banku, iż "umowa oczekuje na podpisanie." Tym samym nie można przyjąć, iż finansowanie zostało przyznane.
Podniesiono, że nie można też zgodzić się z stanowiskiem, iż umowy kredytowe "nie mogły (...) zostać zawarte przed złożeniem wniosku o dofinansowanie, gdyż byłoby to równoznaczne z przedwczesnym rozpoczęciem projektu." Wskazano, że zgodnie z Załącznikiem nr 2 do Regulaminu konkursu "Posiadanie promesy kredytowej, umowy kredytowej, promesy leasingowej na minimalną kwotę równą wartości dofinansowania, oznaczać będzie spełnienie kryterium. W pozostałych przypadkach dokonana zostanie ocena sytuacji finansowej." Tym samym posiadanie umowy kredytowej nie stanowi rozpoczęcia realizacji projektu.
Podkreślono, że dokument sporządzony przez "C" pn. "Oferta kredytowa " z dnia [...] listopada 2016 r. zawiera zapis: "Niniejsza propozycja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu Kodeksu handlowego i może zostać skorygowana po szczegółowej analizie danych finansowo-ekonomicznych." Również ten dokument sugeruje, iż szczegółowa analiza danych finansowo-ekonomicznych wnioskodawcy nie została jeszcze przeprowadzona przez bank i nie można traktować go jako gwarancji uzyskania środków finansowych.
Wskazano w uzasadnieniu, że udzielenia pożyczki przez bliską wnioskodawcy osobę ma natomiast charakter wyłącznie hipotetyczny, niepoparty dokumentem w postaci zawartej w przedmiotowym zakresie umowy. Ponadto, nie można utożsamiać wyciągu z rachunku bankowego innego podmiotu z dokumentem określającym sytuację finansową wnioskodawcy.
W zakresie prognozowania przychodów IZ w uzasadnieniu podniosła, że wnioskodawca przyznała w proteście, że: "(...) nie uznała za konieczne szczegółowe opisanie wszystkich inwestycji, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów." Ograniczyła tym samym oceniającym możliwość zweryfikowania prawidłowości prognozowanych przychodów. Oceniający, wobec braku pełnych informacji, mogli uznać, iż wielkość prognozowanych przychodów została przez wnioskodawcę przeszacowana. Dlatego zarzuty w tym zakresie są niezasadne.
Odnośnie kryterium: Plan finansowy, IZ wskazała, iż zgodnie z Załącznikiem nr 2 do Regulaminu konkursu "W ramach kryterium będzie sprawdzane czy przedstawiony plan finansowy, w tym montaż finansowy projektu (źródła finansowania projektu) dają gwarancie realizacji inwestycji." W tym stanie, wobec uchybień wskazanych przy ocenie kryterium merytorycznego nr 1, w tym braku wiarygodnych dokumentów potwierdzających źródła finansowania projektu, zasadne jest uznanie, iż przedstawiony plan finansowy nie daje gwarancje realizacji inwestycji.
Odnośnie kryterium: Zachowanie trwałości, IZ podniosła, iż zgodnie z Załącznikiem nr 2 do Regulaminu konkursu "W ramach kryterium będzie sprawdzane czy posiadane przez Wnioskodawcę zasoby finansowe zapewniają utrzymanie projektu w okresie trwałości i przyjętym horyzoncie czasowym (nieujemny skumulowany cash-flow w każdym roku okresu odniesienia)." Wskazano, że wobec uchybień wskazanych przy ocenie kryterium merytorycznego nr 1, nie można uznać, iż posiadane przez wnioskodawcę zasoby finansowe zapewniają utrzymanie projektu w okresie trwałości i przyjętym horyzoncie czasowym. Podkreślono, iż wnioskodawca przyznała w proteście, że: "(...) nie uznała za konieczne szczegółowe opisanie wszystkich inwestycji, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów." Wnioskodawca ograniczyła tym samym możliwość zweryfikowania prawidłowości prognozowanych przychodów.
W zakresie kryterium: Prawidłowość zastosowania metodologii, IZ wskazała, iż zgodnie z Załącznikiem nr 2 do Regulaminu konkursu w ramach tego kryterium analizowana jest m.in. poprawność założeń do prognoz finansowych i ekonomicznych. Podniesiono, że w obliczu zastrzeżeń dotyczących prognoz przychodów wskazanych przy ocenie kryterium merytorycznego nr 1 oraz wobec braku pełnych informacji pozwalających na weryfikację realności prognoz (nieopisania wszystkich inwestycji, które wnioskodawca prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów - co przyznał sam wnioskodawca) zasadnie jest uznanie, że wielkość prognozowanych przychodów została przez wnioskodawcę przeszacowana, a tym samym, że poprawność założeń do prognoz finansowych i ekonomicznych jest niewłaściwa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona rozstrzygnięciu protestu zarzuciła:
I. Naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
Art. 53 ust. 1 i 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, a także art. 5 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w zw. z pkt 1 lit. b) Rozdziału 4 Wytycznych w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020 (dalej: "Wytyczne"), poprzez zaniechanie ponownego sprawdzenia złożonego wniosku, a tym samym naruszenie zasady rzetelności. Nie można bowiem uznać, iż w ramach protestu doszło do ponownego sprawdzenia złożonego wniosku, ani za rzetelną ocenę w której stwierdza się, że sformułowanie "Umowa oczekuje na podpisanie" nie wiąże się z faktem, iż "finansowanie zostało przyznane " (i to mimo zawarcia w punkcie III. 1 przedłożonego dokumentu sformułowania "Kredyt niniejszy udzielony został (...)";
Art. 53 ust. 1 i 2 w zw. z art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej oraz art. 5 ust. 1 pkt 4 tej ustawy w zw. z pkt 1 lit. b) Rozdziału 4 Wytycznych, w zw. z art. 70 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. Dz. U. 2016 poz. 1988 ze zm., dalej: "Prawo bankowe"), poprzez naruszenie zasady rzetelności. Kłóci się z niniejszą zasadą zrównywanie zarówno na etapie oceny pierwotnej, jak i na etapie procedury odwoławczej warunków przyznania finansowania z warunkami jego udostępnienia (uruchomienia), a także wskazywanie, iż warunki uruchomienia mogą wskazywać "iż nie przeprowadzono jeszcze pełnej aktualnej analizy sytuacji finansowej" — skoro zgodnie z Prawem bankowym, żaden bank (w tym również "B") nie może udzielić (przyznać) kredytu bez uprzedniego zbadania zdolności kredytowej, dokument (Karta informacyjna do umowy kredytu) zawiera informację (potwierdzenie) udzielenia kredytu, a żaden z warunków uruchomienia finansowania nie zawiera informacji o konieczności zweryfikowania zdolności kredytowej wnioskodawcy;
Art. 37 ust. 1 u.p.s.f.; zw. z art. 32 Konstytucji RP, poprzez naruszenie zasady równości jak i rzetelności wyboru projektów w aspekcie proceduralnym. Mimo, iż w kryteriach wyboru projektów nie wskazano konkretnych wymogów, jakie muszą spełnić dokumenty dostarczane przez wnioskodawcę w zakresie zdolności finansowej, a w jedynych przykładach takiej dokumentacji, tj. w przykładzie promesy kredytowej i leasingowej wskazano na możliwość występowania warunków uruchomienia (udostępnienia) finansowania, uzasadnieniem odrzucenia dostarczonego przez skarżącą dokumentu (wyciągu najważniejszych warunków umowy kredytowej), jest fakt występowania "szeregu uwarunkowań do uruchomienia kredytu" - co oznacza odmienne traktowanie wnioskodawców znajdujących się w podobnej sytuacji, jak i godzi we wskazaną wyżej zasadę równości wnioskodawców i rzetelności wyboru projektów, a miało istotny wpływ na wynik postępowania;
Art. 37 ust. 1 u.p.s.f. w zw. z art. 78 Konstytucji RP i wynikającej z nich zasady dwuinstancyjności postępowania, poprzez wskazanie dopiero na etapie rozpatrywania protestu skarżącej dodatkowych okoliczności, takich jak podnoszenie, iż rzekomo finansowanie ("B") nie zostało przyznane, jak i podawanie w wątpliwość faktu przeprowadzenia przez ten bank analizy sytuacji finansowej - co de facto pozbawiło skarżącą możliwości odniesienia się do tej argumentacji organu na etapie przedsądowym, a w konsekwencji pozbawiło skarżącą prawa do dwuinstancyjnego, a tym samym rzetelnego postępowania przedsądowego;
Art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w zw. z punktem 23 Regulaminu konkursu, w związku z przedstawionym w trakcie oceny stanowiskiem, iż zgodnie z dokumentacją konkursową zawarcie umowy kredytu nie stanowi rozpoczęcia projektu, mimo, iż w Regulaminie wskazano, iż rozpoczęcie projektu oznacza m.in. "inne zobowiązanie, które sprawia, że inwestycja staje się nieodwracalna", a w dokumentacji konkursowej nie określono bliżej wymogów w zakresie umowy kredytowej, co w związku ograniczeniami wynikającymi z konieczności spełnienia "efektu zachęty", oznacza, iż nie występował wymóg dostarczenia zawartej umowy kredytowej, a wystarczającym dla spełnienia kryteriów wyboru projektu, było udokumentowanie przygotowania do jej zawarcia;
Art. 37 ust. 1 u.p.s.f. w zw. z art. 32 Konstytucji RP oraz kryterium "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy", poprzez naruszenie zasady równości jak i rzetelności wyboru projektów w aspekcie proceduralnym, wynikające z uznania, iż wniosek nie spełnia tego kryterium. W różny sposób potraktowano wnioskodawców, którzy dostarczyli umowę kredytową a skarżącą, która dostarczyła Kartę informacyjną do umowy kredytowej zawierającą powtórzenie treści umowy kredytowej, a z dokumentacji konkursowej wynika, iż wystarczającym do spełnienia kryterium: Sytuacja finansowa jest udokumentowanie faktu posiadania umowy kredytowej na kwotę odpowiadającą przynajmniej wartości dofinansowania, do czego doszło w przypadku niniejszego wniosku;
Art. 37 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 1 u.p.s.f., przez brak skierowania do skarżącej wezwania dotyczącego przedłożenia stosownych dokumentów celem potwierdzenia wiarygodności zapewnionego finansowania zewnętrznego, skoro biorąc pod uwagę wątpliwości przedstawione przez oceniających, uzasadnione było wezwanie do złożenia wyjaśnień, a zaniechanie powyższego należy uznać nie tylko za naruszenie wytycznych i dobrych praktyk w ocenie wniosków o dofinansowanie, ale przede wszystkim za naruszenie zasady przejrzystości oraz rzetelności w ocenie wniosków;
Art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej w zw. z pkt 1 lit. b) i e) Rozdziału 4 Wytycznych, a także Punktu 9 Regulaminu Konkursu oraz Regulaminu Pracy Komisji Oceny Projektów, poprzez złamanie zasady równego traktowania poszczególnych wnioskodawców wynikające z jednostronnej korekty przedstawionych prognoz, wbrew informacjom zawartym w dokumentacji konkursowej, oraz poprzez zaniechanie wezwania skarżącej do złożenia wyjaśnień, mimo, iż w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy danymi opisowymi a liczbowymi, Komisja nie była uprawniona do autorytarnego decydowania na temat tego, które dane są właściwe, bez weryfikacji treści całego wniosku lub uzyskania wyjaśnień od skarżącej. Powyższe naruszenia skutkowały wadliwym stwierdzeniem o niespełnieniu kryteriów obowiązkowej oceny merytorycznej;
Art. 71 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r., a także punktu 2.a.2, 2.a.3 i 2.a.4 Kryteriów, poprzez nieprawidłową ocenę zasady trwałości, poprzez pryzmat wykonalności projektu, pomijając przesłanki opisane w niniejszym przepisie oraz Kryteriach, jak i ocenę pozostałych wskazanych kryteriów w sposób niezgodny z treścią dokumentacji aplikacyjnej - powielając de facto w tym zakresie, bez własnej oceny, błąd ekspertów zawarty w kartach oceny projektów;
Art. 58 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, zgodnie z którym, ponowna ocena projektu polega na powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów i zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę w proteście. Tymczasem Instytucja Zarządzająca nie odniosła się w żaden sposób do większości zarzutów zawartych w proteście, zatem nie można uznać, iż ocena została dokonana zgodnie z wymogami ustawy;
Art. 58 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej, przez nieuwzględnienie protestu w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie zostało wydane z naruszeniem przepisów, a także brak rzetelności, przejrzystości i prawidłowości rozpoznania protestu przez Instytucję Zarządzającą, powielanie argumentów Komisji Oceny Projektów i nie dostrzeżenie ewidentnych uchybień formalnych i merytorycznych podczas oceny wniosku;
Art. 2 Konstytucji RP, poprzez złamanie zasady państwa prawnego, związane z powyższymi naruszeniami.
Mając powyższe na uwadze wniosła o:
stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia,
zasądzenie od Zarządu Województwa na rzecz skarżącej zwrotu koszt postępowania sądowego według norm prawem przepisanych.
Dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:
- Wniosku o dofinansowanie projektu wraz z załącznikami;
- Informacji o konieczności uzupełnienia wniosku na etapie oceny formalnej. Wniosek w wersji uzupełnionej w trakcie oceny formalnej wraz z załącznikami;
- Informacji o wynikach oceny projektu;
- Wniesionego protestu, Informacji, o której mowa w art. 58 ust. 1 ustawy wdrożeniowej;
- Korespondencji mailowej z bankiem;
- Umowy kredytowej "B", Podsumowanie ksiąg podatkowych za okres [...]-07/2016 i [...]-07/2017;
na okoliczność ich treści.
Skarżąca w uzasadnieniu rozwinęła stanowisko zawarte we wniesionym proteście. Podkreśliła, że Karta informacyjna do umowy kredytu, w której zawarto najważniejsze postanowienia umowy kredytu, przede wszystkim kwotę udzielonego kredytu, ma większą moc dowodową niż promesa udzielenia kredytu. Bowiem dokument ten potwierdza, po pierwsze, że kredyt został/ zostanie udzielony, po drugie, że istnieje dokument umowy kredytu przygotowany do podpisania, zawierający warunki udzielonego kredytu. W ocenie skarżącej moc dowodowa tego dokumentu jest podobna od mocy dowodowej samej umowy kredytu. Tak więc organ miał obowiązek uznać, że skarżąca udowodniła swoją sytuację finansową. Kwestionowanie tego dokumentu przez organ odwoławczy jest nieuzasadnione, w sytuacji gdy organ pierwszego stopnia miał możliwość wezwania do przedłożenie umowy kredytu, lub promesy umowy kredytu.
Podniosła, że na każde wezwanie organu załączyłaby taki dokument. Miała przy tym pełne prawo uważać, że organ administracji publicznej działając w zaufaniu do obywatela, uznał za wystarczający dowód Kartę informacyjna kredytu. Jeżeli by uznać, że Karta kredytu, zawierająca wyciąg z umowy kredytu, jest innym dokumentem niż umowa kredytu, to miał obowiązek żądać przedłożenia tego dokumentu przed wydaniem rozstrzygnięcia, ponieważ w takim przypadki brak tego dokumentu był brakiem formalnym.
Wskazała w uzasadnieniu, że podnoszenie przez oceniających, jakoby bank udzielając kredytu nie zweryfikował uprzednio zdolności kredytowej, rażąco godzi w zasadę rzetelności oceny wniosku, gdyż w art. 70 ust. 1 Prawa bankowego wyraźnie wskazano: "Bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy. (...)" Dlatego "B" przyznając kredyt, zbadał zdolność kredytową skarżącej. Podniosła, że skoro warunki uruchomienia środków mogą występować w promesie udzielenia kredytu, dlaczego w umowie udzielonego kredytu już nie? Sytuacja taka stoi w sprzeczności z art. 32 Konstytucji RP, bowiem traktuje się w sposób różny sytuacje podobne.
Skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że w przypadku zawarcia umowy kredytowej i związanej z tym konieczności zapłaty prowizji przygotowawczej na poziomie kilkunastu tysięcy złotych, poniesienia kosztów ustanowienia zabezpieczeń, obciążenia swojego majątku i swojej zdolności kredytowej zabezpieczeniami na rzecz banku, zobowiązania do zapłaty dodatkowych prowizji w przypadku przedwczesnego zakończenia umowy, zachodzą okoliczności, które wskazują, iż rezygnacja z przedsięwzięcia byłaby trudna, a tym samym doszłoby do rozpoczęcia projektu.
Podniosła, że w sytuacji stwierdzenia przez oceniających rozbieżności pomiędzy danymi liczbowymi a opisowymi znajdującymi się w założeniach do prognoz (mimo, iż na etapie oceny formalnej stwierdzono, iż poszczególne elementy wniosku są spójne), oceniający powinni zweryfikować pełną dokumentację celem stwierdzenia, czy ewentualnemu doprecyzowaniu podlega opis założeń, czy dane liczbowe, lub wezwać wnioskodawcę do złożenia wyjaśnień. Natomiast w sprawie zaniechano obu powyższych działań i jednocześnie autorytarnie, bez merytorycznego uzasadnienia stwierdzono, iż dane liczbowe są wadliwe, co dobitnie świadczy o naruszeniu zasad zawartych w Regulaminie konkursu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Podkreślono w odpowiedzi, że wbrew twierdzeniom skarżącej słowo "udzielić" jest synonimem słowa "przyznać." Wskazano w tym zakresie, iż zgodnie § 11 ust. 1 Regulaminu udzielania kredytów (pożyczek) finansowych przez "B" S.A. (obowiązującym od [...].02.2016 r.): "udzielenie Kredytu następuje na podstawie pisemnej Umowy Kredytu (...)." Zgodnie z rozdziałem II pkt 1 Regulaminu kredytowania "B" S.A. (dla przedsiębiorców) wprowadzonym w dniu [...].03.2016 r.: "umowa Kredytu musi zostać zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że inne ustalenia pomiędzy Bankiem i Tobą stanowią inaczej lub powszechnie obowiązujące przepisy prawa przewidują formę szczególną. (...) Umowa Kredytu zostaje zawarta z dniem jej podpisania przez Bank." Zgodnie § 12 ust. 1 Regulaminu udzielania kredytów (pożyczek) finansowych przez "B" S.A. (obowiązującym od [...].02.2016r.): "kredyt jest przygotowywany do uruchomienia po zwróceniu przez Kredytobiorcę podpisanego egzemplarza Umowy Kredytu i po pozytywnej weryfikacji poprawności spełnienia warunków do uruchomienia, wskazanych w Umowie Kredytu (...)."
W tym kontekście podniesiono, że w związku z faktem, iż na kartach informacyjnych widniała adnotacja pracownika banku, iż "umowa oczekuje na podpisanie", nie było żadnych podstaw do przypuszczania, iż umowa taka została podpisana. O podpisaniu umowy kredytowej nie mógł świadczyć również zapis zawarty na kartach informacyjnych do umowy kredytu (pkt III Kart informacyjnych do umowy kredytu, cześć: "Informacje dodatkowe") o treści: "Kredyt niniejszy został udzielony w ramach programu "Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego" i objęty jest gwarancją (...)." Należy bowiem mieć na uwadze, iż ww. Karty informacyjne nie zostały podpisane przez strony umowy. Na Kartach informacyjnych do umowy kredytu znajdują się wprawdzie podpisy pracownika "B". Niemniej jednak nie miały one charakteru oświadczenia woli wyrażonego w formie pisemnej, jako składnika zawartej umowy (świadczy o tym podpis z pieczęcią pod odręcznym zapiskiem: "Umowa oczekuje na podpisanie".
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontroli sądów administracyjnych podlegają akty wymienione w art. 3 § 2. Według § 3, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz. U. poz. 1146, z późn. zm; dalej: ustawa; u.p.s.f..), w przypadku nieuwzględnienia protestu, wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art.3 § 3 p.p.s.a.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014 r. poz. 1647, ze zm., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy ustrojowej).
Do kryterium legalności nawiązał zresztą ustawodawca również w art. 61 ust. 8 pkt 1 u.p.s.f., skoro w przepisie tym nakazał sądom uwzględnienie skargi, w wypadku stwierdzenia, że ocena konkretnego projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję zarządzającą (lub – pośredniczącą). A contrario, jeśli ocenę przeprowadzono zgodnie z prawem, skarga podlega oddaleniu, stosownie do art. 61 ust. 8 pkt 2 u.p.s.f.
W przepisach samej ustawy (u.p.s.f.) przewidziano kilka rozwiązań autonomicznych, regulujących wybrane zagadnienia procesowe, w tym także kierunki rozstrzygnięć, jakie może podjąć sąd, załatwiając skargę (art. 61 ust. 8 u.p.s.f.). Natomiast w zakresie nieuregulowanym w ustawie, w postępowaniu sądowoadministracyjnym odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy p.p.s.a. (określone dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, z wyłączeniem jednak: art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 p.p.s.a. (art. 64 u.p.s.f.).
Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że ocena wniosku przedstawionego przez stronę przeprowadzona została w sposób nienaruszający prawa, w związku z czym brak było podstaw do uwzględnienia skargi.
Istotna w sprawie jest ocena spełnienia obligatoryjnych kryteriów merytorycznych przy ocenie przedmiotowego projektu nr [...], pn. "[...]". Oceniający negatywnie ocenili spełnienie następujących kryteriów: kryterium nr 1 "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy", kryterium nr 2 "Plan finansowy", kryterium nr 3 "Zachowanie trwałości", kryterium nr 4 "Prawidłowość zastosowania metodologii".
Podstawową kwestią jest ocena kryterium nr 1 "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy".
Zgodnie z mającymi zastosowanie w sprawie "Kryteriami wyboru projektów" stanowiącymi załącznik do uchwały nr 10/15 Komitetu Monitorującego RPO WD 2014 - 2020 z dnia 28 sierpnia 2015 r., kryterium merytorycznym obligatoryjnym jest "Sytuacja finansowa Wnioskodawcy". Zgodnie z zapisami tego dokumentu: "w ramach kryterium będzie sprawdzane czy sytuacja finansowa wnioskodawcy/podmiotu wdrażającego/partnera (jeśli dotyczy) gwarantuje możliwość realizacji projektu (z uwzględnieniem innych zadań inwestycyjnych) - w zależności od typu wnioskodawcy i z uwzględnieniem odpowiednich zapisów ustawowych, np. ustawy o finansach publicznych". Zapisano w tym dokumencie, że: Posiadanie promesy kredytowej, umowy kredytowej, promesy leasingowej na minimalną kwotę równą wartości dofinansowania, oznaczać będzie spełnienie kryterium. W pozostałych przypadkach dokonana zostanie ocena sytuacji finansowej."
Z powyższego wynika, że jeżeli jest promesa kredytowa/leasingowa (banku lub instytucji leasingowej), umowa kredytowa, jeśli są udzielone na odpowiednią kwotę, uznaje się to kryterium za spełnione. Natomiast w przypadku braku tych dokumentu (o którym mowa wyżej), dokonuje się analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy, w oparciu o przedłożone dokumenty, w tym takie jak pożyczka od innej osoby, osiągane przez przedsiębiorcę przychody.
W rozpatrywanej sprawie wartość wydatków projektu, bez podatku od towarów i usług ma wynieść niespełna 800 tys. zł, a po uwzględnieniu dotacji wartość wydatków bez podatku od towarów i usług ma wynieść około 450 tys. złotych.
Strona przedłożyła ofertę banku dotyczącą finansowania na kwotę 500 tys. zł, dwie karty informacyjne potwierdzające możliwość uzyskania finansowania na kwotę 499,98 tys. złotych, a także dokumenty potwierdzające możliwość uzyskania pożyczki na kwotę ok. 445 tys. złotych. Powołała się na prognozowane przychody.
Jak zasadnie wskazali oceniający, nie można uznać w oparciu o powyższe dokumenty (ofertę kredytową, karty informacyjne kredytów), że skarżąca przedłożył promesę kredytowej banku, czy umowę kredytową. Bowiem zgodnie § 11 ust. 1 Regulaminu udzielania kredytów (pożyczek) finansowych przez "B" S.A.: "udzielenie Kredytu następuje na podstawie pisemnej Umowy Kredytu (...)." Zgodnie z rozdziałem II pkt 1 Regulaminu kredytowania "B" S.A.: "umowa Kredytu musi zostać zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności, chyba że inne ustalenia pomiędzy Bankiem i Tobą stanowią inaczej lub powszechnie obowiązujące przepisy prawa przewidują formę szczególną. (...) Umowa Kredytu zostaje zawarta z dniem jej podpisania przez Bank." Zgodnie § 12 ust. 1 Regulaminu udzielania kredytów (pożyczek) finansowych przez "B" S.A.: "kredyt jest przygotowywany do uruchomienia po zwróceniu przez Kredytobiorcę podpisanego egzemplarza Umowy Kredytu i po pozytywnej weryfikacji poprawności spełnienia warunków do uruchomienia, wskazanych w Umowie Kredytu (...)."
Niewątpliwie, jak podniosła to IZ, nie zasadnie jest uznanie, że słowo "udzielić" jest synonimem słowa "przyznać". Tym samym sformułowanie, że umowa oczekuje na podpisanie nie wiąże się z faktem, iż finansowanie zostało przyznane.
W tym kontekście podnieść należy, że o podpisaniu umowy kredytowej nie mógł świadczyć również zapis zawarty na przedłożonych kartach informacyjnych do umowy kredytu o treści: "Kredyt niniejszy został udzielony w ramach programu "Wspieranie przedsiębiorczości z wykorzystaniem poręczeń i gwarancji Banku Gospodarstwa Krajowego" i objęty jest gwarancją (...)." Wskazać należy, iż te karty informacyjne nie zostały podpisane przez strony umowy. Znajdujących się na nich podpis pracownika "B" nie można uznać jako oświadczenie woli wyrażone w formie pisemnej, będące składnikiem zawartej umowy. Świadczy o tym podpis z pieczęcią z odręcznym zapiskiem: "Umowa oczekuje na podpisanie". Promesa kredytowa, jako przyrzeczenie udzielenia kredytu, musi także mieć wskazana formę prawną.
Tym samym przedłożone karty informacyjne kredytów nie są umowami kredytowymi, ani promesą kredytową. Podobnego charakteru nie można przypisać załączonej do wniosku ofercie kredytowej. Zawiera ona bowiem zapis, że wskazana propozycja nie stanowi oferty Banku w rozumieniu Kodeksu handlowego i może zostać skorygowana po szczegółowej analizie danych finansowo-ekonomicznych. Nie można więc uznać, że strona przedłożyła umowę kredytową, czy promesę kredytu na minimalną kwotę równą wartości dofinasowania, na okoliczność spełnienia przedmiotowego kryterium. Skoro, jak już wskazano, zgodnie z Załącznikiem do Regulaminu konkursu, posiadanie promesy kredytowej, umowy kredytowej, promesy leasingowej oznaczać będzie spełnienie kryterium. Tym samym posiadanie umowy kredytowej nie stanowi zatem rozpoczęcia realizacji projektu.
Wskazać należy w tym miejscu, że nieuzasadnione są w tym zakresie zarzuty strony: zaniechania wezwania do uzupełnienia braków formalnych, gdy dokumenty nie były właściwe; zaniechania wezwania do złożenia wyjaśnień w trakcie oceny merytorycznej; przyjęcie stanowiska bez uwzględnienia wszystkich informacji zawartych we wniosku.
Zgodnie z Regulaminem Pracy Komisji Oceny Projektów obowiązującym w ramach przedmiotowego Działania 1.5 Osi Priorytetowej 1, na co wskazuje IZ "na każdym etapie oceny w przypadku pojawienia się wątpliwości dotyczących interpretacji zapisów zawartych we wniosku (...) członkowie oceniający mogą zwrócić się do Przewodniczącego z prośbą o uzyskanie stosownych wyjaśnień od Wnioskodawcy (...)." Wskazuje powyższe, że czynnikiem, warunkującym kwestię możliwości zwrócenia się do wnioskodawcy z prośbą o udzielenie dodatkowych wyjaśnień, jest pojawienie się wątpliwości w zakresie zinterpretowania zapisów umieszczonych we wniosku o dofinansowanie. Jeśli u oceniających nie zachodzi wątpliwość, nie ma powodu dla skorzystania z. nieobligatoryjnej opcji poproszenia wnioskodawcy o dodatkowe wyjaśnienia. W sprawie, jak wskazano wcześniej, przedłożone we wniosku dokumenty, czy ocenie przedmiotowego kryterium, nie można uznać, iż budziły wątpliwości interpretacyjnych w zakresie ich treści i ich charakteru prawnego.
Podkreślić należy, że Regulaminu konkursu, obowiązujący w przedmiotowej sprawie, w części 7: "Tryb wyboru projektu", przewiduje następujące etapy oceny projektu: weryfikację techniczną, ocenę formalną wniosku, ocenę merytoryczną wniosku (ocena spełnienia kryteriów merytorycznych). Zgodnie z jego zapisami: w trakcie oceny formalnej DIP może wystąpić do wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień w sprawie projektu, które są niezbędne do przeprowadzenia oceny kryteriów formalnych wyboru projektu. Weryfikacja kryteriów odbywa się na podstawie oświadczeń wnioskodawcy lub zapisów wniosku o dofinansowanie wraz z załącznikami. Projekty, które spełniły wszystkie kryteria formalne zostają ocenione pozytywnie oraz przekazywane są do oceny merytorycznej. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów formalnych kluczowych, wnioskodawca nie ma możliwości poprawy projektu, a projekt jest negatywnie oceniany.
Powyższe wskazuje, że w ramach formalnej oceny wniosku – odnośnie spełnienia poszczególnych kryteriów merytorycznych - jest on weryfikowany pod kątem sprawdzenia kompletności przekazanych przez wnioskodawcę dokumentów, wiarygodności złożonych podpisów, błędów w wypełnionych wnioskach, bez analizy ich zawartości merytorycznej.
Odnosząc się do zarzutu skargi, podkreślić należy, że uznanie przez oceniających prawidłowości przedłożonych dokumentów – przedstawionej na etapie oceny formalnej wniosku, wskazuje jedynie, że dokumenty te spełniają wymogi formalne, co nie oznacza, że potwierdzają wiarygodność finansową wnioskodawcy. Dopiero w trakcie analizy zawartości merytorycznej dokumentu, właściwej dla etapu oceny merytorycznej, dokonywana jest ocena tej wiarygodności. Strona w sprawie przedłożyła określone dokumenty na okoliczność oceny przedmiotowego kryterium.
Tym samym nie można uznać, że doszło do naruszenia zasad oceny wniosku wskazanych w skardze, w sytuacji negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie realizacji przedmiotowego projektu na etapie oceny merytorycznej, w związku z zakwestionowaniem przez oceniających sytuacji finansowej wnioskodawcy, pomimo, iż dokumenty, które skarżąca w tym celu przedstawiła, został uznane za wiarygodny na etapie oceny formalnej wniosku.
Z kolei na etapie oceny merytorycznej, ocena dokonywana jest w oparciu o obligatoryjne kryteria merytoryczne, przez ekspertów zewnętrznych a także pracowników DIP. Stosownie do zapisu wskazanego wcześniej Regulaminu konkursu: ".W trakcie oceny merytorycznej DIP może wystąpić do wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień lub dokumentów w sprawie projektu, które są niezbędne do przeprowadzenia oceny kryteriów merytorycznych wyboru projektu. Wnioskodawca nie może uzupełniać wniosku o dodatkowe informacje/dane, a jedynie wyjaśniać zapisy zamieszczone we wniosku o dofinansowanie." Wskazuje to, że wnioskodawca nie może uzupełniać wniosku o dodatkowe dokumenty, a jedynie wyjaśniać zapisy zamieszczone we wniosku o dofinansowanie.
Intencją tych zapisów Regulaminu jest bowiem jedynie umożliwienie wnioskodawcom wyjaśnienia tych zapisów wniosku, które są niejednoznaczne, a nie umożliwienie wprowadzania nowych dokumentów w sprawie. W przypadku przedmiotowej sprawy oznacza to, że eksperci w ramach wyjaśnień zapisów wniosku dotyczących sytuacji finansowej wnioskodawcy, nie mogliby włączyć do materiału dowodowego umowy kredytu.
Tym samym, uzupełnianie w sprawie wniosku o dofinansowanie na etapie jego merytorycznej oceny byłoby sprzeczne z zasadami oceny zdefiniowanymi w art. 37 ustawy, a konkretnie z zasadą przejrzystości, bezstronności wyboru projektów. Godziłoby to w zasadę równego traktowania wnioskodawców. Nie zasadne są zatem, podniesione w tym zakresie zarzuty, naruszenia przepisów ustawowych i regulaminowych w zakresie zasad wyboru projektów w ramach przedmiotowego naboru.
Niewątpliwie skarżąca przed przystąpieniem do konkursu, w oparciu o zapisy regulaminu i inne udostępnione dokumenty, zawierające kwestia szczegółowe naboru w ramach danego projektu, winna mieć wiedzę, że dla spełnienia tego kryterium niezbędna będzie promesa wystawiona przez banki lub instytucje leasingowe, czy też umowa kredytu. W przeciwnym razie eksperci dokonają analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy.
W tym stanie zasadnie – w ramach kryterium nr 1 - dokonano oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy w oparciu o przedłożone przez skarżącą takie dokumenty jak: ofertę banku; dwie karty informacyjne potwierdzające możliwość uzyskania finansowania; a także zapewnienie możliwość uzyskania pożyczki od osoby bliskiej, prognozowane przychody z działalności przedsiębiorcy.
Jak już wskazano wcześniej, oferta banku, czy też karty informacyjne potwierdzające możliwości uzyskania kredytu, nie stanowią dokumentów udzielających kredyt, nie gwarantują także jego udzielenia/ uzyskania. Podkreślić należy dodatkowo, na co wskazała także IZ, że karta informacyjna zawiera szereg uwarunkowań do uruchomienia kredytu, niezbędnych do spełnienia przez skarżącą (np. warunek w postaci "pozytywna weryfikacja prowadzonej działalności gospodarczej przez Inspektora Terenowego wskazanego przez Bank." Pozwala to niewątpliwie uznać, iż nie przeprowadzono jeszcze pełnej aktualnej analizy sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Nie ma w tym zakresie znaczenia podnoszony zarzut naruszenie zasady równości jak i rzetelności wyboru projektów w aspekcie proceduralnym z powody, że w przykładzie promesy kredytowej i leasingowej wskazano na możliwość występowania warunków uruchomienia (udostępnienia) finansowania, a w przypadku dokumentów przedłożonych przez stronę (karta informacyjna do umowy kredytu), ta kwestia oceniana jest negatywnie. Jak już wskazano, inny jest charakter prawnych tych dokumentów i ich znaczenia dla oceny spełnienia przedmiotowego kryterium.
Odnośnie udzielenia pożyczki przez bliską wnioskodawcy osobę, wskazać należy, że oceniający są zobowiązani dokonać analizy sytuacji pożyczkodawcy, co do jego zdolności udzielenia pożyczki na podstawie udostępnionych przez wnioskodawcę dokumentów. Aby uznać, że przyszły pożyczkodawca może być uznany za gwaranta sytuacji finansowej wnioskodawcy i prawidłowej realizacji projektu, konieczne są takie dokumenty, z których jednoznacznie będzie wynikać, że pożyczka ta jest możliwa do udzielenia, a więc pewna, realna.
W sprawie udzielenie tej pożyczki ma charakter wyłącznie hipotetyczny, niepoparty dokumentem w postaci zawartej w przedmiotowym zakresie umowy. Wbrew zarzutom skargi, oceniający nie mogli wystąpić do strony z prośbą o przedłożenie umowy pożyczki. Jak już wskazano, zgodnie z Regulaminem konkursu, w trakcie oceny merytorycznej można wystąpić do wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień (informacji lub wyjaśnień) w sprawie projektu, które są niezbędne do przeprowadzenia oceny kryteriów merytorycznych wyboru projektu. Wnioskodawca nie może uzupełniać wniosku o nowe dokumenty, a jedynie wyjaśniać zapisy zamieszczone we wniosku o dofinansowanie.
Nie można także, jak tego oczekuje skarżąca – wskazując na wydruku z konta bankowego pożyczkodawcy – że pożyczka jest realna, a także utożsamiać dokumentu potwierdzającego fakt posiadania środków finansowych z wyciągiem, z którego wynika wysokość dostępnych środków na dzień wygenerowania wyciągu bankowego. Oceniający projekt są zobowiązani dokonać analizy sytuacji pożyczkodawcy, co do jego zdolności udzielenia pożyczki, nie mogą pominąć także obciążeń spoczywających na pożyczkodawcy.
Także wskazane przez skarżącą środki własne, wynikające z generowanej w czasie trwania projektu nadwyżki finansowej w łącznej kwocie 678 453,94 zł, są kwestią niepewną. Nie mogą one, w sytuacja nieuznania przez wnioskodawcę konieczności szczegółowego opisania wszystkich inwestycji, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów, stanowić bezwzględnej gwarancji sytuacji finansowej strony.
Wobec braku możliwości weryfikację realności prognoz przychodów (poprzez nie nieopisania wszystkich inwestycji, które wnioskodawca prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów - co przyznaje skarżąca), oceniający mogli uznać, iż wielkość prognozowanych przychodów została przez wnioskodawcę przeszacowana, a tym samym, że poprawność założeń do prognoz finansowych i ekonomicznych jest niewłaściwa.
Nie można w tym kontekście podzielić stanowiska skarżącej, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy danymi opisowymi a liczbowymi w zakresie prognozy przychodów, oceniający przed zajęciem stanowiska winni wcześniej uzyskać wyjaśnienia od skarżącej. Wskazać należy, że zgodnie z Regulaminem konkursu, na każdym etapie oceny (zarówno oceny formalnej, jak i merytorycznej) wnioskodawca ma możliwość poprawienia oczywistej omyłki lub uzupełnienia braku formalnego, o ile zostaną one stwierdzone, w trybie art. 43 ustawy wdrożeniowej. Idzie jednak o oczywiste omyłki i braki formalnych. Ponadto, Regulamin konkursu wyraźnie precyzuje, że uzupełnienie wniosku o dofinansowanie projektu lub poprawienie w nim oczywistej omyłki nie może prowadzić do jego istotnej modyfikacji.
W sytuacja kiedy skarżąca sama przyznaje, że nie uznała za konieczne szczegółowe opisanie wszystkich inwestycji, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów, nie można mówić o omyłce czy brakach formalnych wniosku. Przedłożenie innych (dodatkowych) dokumentów na etapie oceny byłoby niewątpliwie istotną modyfikacją wniosku. Nie uzasadniony w tym kontekście jest zarzut, złamania zasady równego traktowania poszczególnych wnioskodawców, wynikający z jednostronnej interpretacji przedstawionych prognoz, bez uprzedniego wezwania do złożenia stosownych wyjaśnień.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że z informacji o negatywnej ocenie merytorycznej projektu, jak i z rozstrzygnięciu protestu wynika, że skarżąca nie spełniła również innych kryteriów merytorycznych, tj.: kryterium nr 2 "Plan finansowy", kryterium nr 3 "Zachowanie trwałości", kryterium nr 4 "Prawidłowość zastosowania metodologii". Podnieść należy w tym miejscu, że oceny merytorycznej kryterium nr 2, 3 i 4 obejmują także analizę sytuacji finansowo-ekonomicznej wnioskodawcy, co oznacza, że kryteria te są ze sobą i kryterium nr 1 powiązane pomimo, że dotyczą innego aspektu sytuacji finansowej.
W ramach kryterium: plan finansowy, sprawdzane jest czy przedstawiony plan finansowy, w tym montaż finansowy projektu (źródła finansowania projektu) dają gwarancie realizacji inwestycji. W sytuacji, wskazanej w sprawie przy ocenie kryterium merytorycznego nr 1, braku wiarygodnych dokumentów potwierdzających źródła finansowania projektu, nie można mówić, że przedstawiony plan finansowy daje gwarancje realizacji inwestycji. Tym samym, zarzuty podniesione przez skarżącą, w tym w zakresie proceduralnym (o czym była mowa wcześniej) uznać należy za nietrafne.
Natomiast w ramach kryterium: Zachowanie trwałości, jest sprawdzane czy posiadane przez wnioskodawcę zasoby finansowe zapewniają utrzymanie projektu w okresie trwałości i przyjętym horyzoncie czasowym. Wobec stwierdzonych uchybień, zwłaszcza w zakresie prognozy przychodów, wskazanych przy ocenie kryterium merytorycznego nr 1, nie można mówić, że posiadane przez wnioskodawcę zasoby finansowe zapewniają utrzymanie projektu w okresie trwałości i przyjętym horyzoncie czasowym. Podkreślić należy, iż skarżąca ograniczyła oceniającym możliwość zweryfikowania prawidłowości prognozowanych przychodów, nie uznając za konieczne szczegółowe opisanie wszystkich inwestycji, które prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów. W tym stanie, wobec nie zasadności zarzutów proceduralnych (o czym była mowa wcześniej), ocena negatywna przedmiotowego kryterium jest uzasadniona.
Z kolei w ramach kryterium: Prawidłowość zastosowania metodologii, analizowana jest m.in. poprawność założeń do prognoz finansowych i ekonomicznych. Wobec zastrzeżeń dotyczących prognoz przychodów wskazanych przy ocenie kryterium merytorycznego nr 1 oraz wobec braku pełnych informacji pozwalających na weryfikację realności prognoz (nieopisania wszystkich inwestycji, które wnioskodawca prowadzi w ramach działalności gospodarczej, a które mają wpływ na wysokość przychodów), uzasadnione było uznanie, że wielkość prognozowanych przychodów została przeszacowana, a tym samym, że poprawność założeń do prognoz finansowych i ekonomicznych jest niewłaściwa. Wobec także nietrafności zarzutów proceduralnych ocena negatywna przedmiotowego kryterium jest uzasadniona.
Powyższe ustalenia wskazują, że niespełnienie kryteriów merytorycznych, nie zostało podważone przez skarżącą, co oznacza trafność oceny projektu w odniesieniu do tych obligatoryjnych kryteriów merytorycznych, a w konsekwencji ich nie spełnienie.
Jak wynika z akt sprawy, Instytucja Zarządzająca odniosła się do zarzutów zawartych w proteście. Nie można przeto uznać, iż ocena została dokonana z wymogami. ustawy. Nie znajduje więc uzasadnienia zarzut naruszenie art. 58 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, braku powtórnej weryfikacji projektu w zakresie kryteriów i zarzutów podniesionych przez wnioskodawcę w proteście.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 u.p.s.f., orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło