III SA/Kr 944/17
WyrokWSA w Krakowie2017-10-10
Skład orzekający: Janusz Bociąga, Bożenna Blitek, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy aktualizacja danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków może obejmować ustalenie przebiegu granicy działki ewidencyjnej będącej potokiem, na podstawie pomiarów sytuacyjnych, do czasu wydania decyzji o ustaleniu linii brzegowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że aktualizacja danych ewidencyjnych może obejmować ustalenie przebiegu granicy działki ewidencyjnej będącej potokiem na podstawie wyników geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, zgodnie z § 82a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa, do czasu wydania formalnej decyzji o ustaleniu linii brzegowej. Nieprawidłowość proceduralna w ustaleniu granicy nie wpływa na wynik sprawy, jeśli ustalenie przebiegu linii brzegowej nastąpiło zgodnie z przepisami prawa wodnego, a następnie dokonano pomiarów sytuacyjnych. Brak jest podstaw do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w takiej sytuacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła aktualizacji danych ewidencyjnych działki nr [...] obrębu G, polegającej na zmianie przebiegu granicy z działką nr [...] (potokiem L) oraz zmianie powierzchni. Organ I instancji (Starosta) orzekł o aktualizacji na podstawie opracowania geodezyjno-kartograficznego. Organ II instancji (Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego) utrzymał w mocy decyzję Starosty. Skarżący, Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, zarzucił naruszenie przepisów Prawa wodnego i procedury administracyjnej, domagając się stwierdzenia nieważności lub uchylenia decyzji, argumentując m.in. konieczność wcześniejszego ustalenia linii brzegowej.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Bociąga Sędziowie WSA Bożenna Blitek (spr.) WSA Janusz Kasprzycki Protokolant Małgorzata Krasowska-Świt po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w operacie ewidencyjnym skargę oddala.
Decyzją z dnia [...] 2017 r. nr [...] Starosta orzekł o aktualizacji danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków obr. G, jednostki ewidencyjnej B w zakresie działki ewid. nr [...] polegającej na zmianie przebiegu granicy na odcinku z działką ewid. nr [...] i nr [...], a także pola powierzchni z dotychczasowego: 0,3958 ha, w tym: uż. ŁV 0,0135 ha, uż. ŁIV 0,2238 ha, uż. LsIV 0,0050 ha, uż. RV 0,0355 ha, uż. Br-ŁIV 0,1180 ha na: 0,3377 ha, w tym: uż. ŁV 0,0091 ha, uż. ŁIV 0,1219 ha, uż. LsIV 0,0109 ha, uż. RV 0,0200 ha, uż. Br-RV 0,0054 ha, uż. Br-ŁIV 0,1704 ha, zgodnie z opracowaniem geodezyjno-kartograficznym stanowiącym integralną część decyzji, tj. dokumentacją zatytułowaną "Mapa uzupełniająca aktualizacja operatu ewidencji gruntów obręb G ze zmianą powierzchni i konfiguracji działki ewid. nr [...] gmina: [...] B obręb: [...] G", jaką geodeta uprawniony mgr inż. A. P. sporządził w ramach operatu pomiarowego [...], który wpisano do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 listopada 2016 r. za nr [...]. Według organu I instancji, zaistniały przesłanki do ustalenia przebiegu granic działki ewid. nr [...] obr. G w trybie regulowanym przepisami § 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm.), gdyż dokumentacja powstała przy zakładaniu ewidencji gruntów nie spełnia wymogów tego rozporządzenia zarówno w zakresie dokładności położenia punktów granicznych, jak również sposobu określenia ich położenia. Organ I instancji wyjaśnił, że ocenie poddano dokumentację geodezyjną stanowiącą podstawę zgłoszonej zmiany, tj. operat pomiarowy zatytułowany "Projekt podziału nieruchomości Etap I Aktualizacja operatu ewidencji gruntów" autorstwa geodety uprawnionego mgr inż. A. P., który wpisano do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 30 listopada 2016 r. za nr [...]. Na podstawie dokumentacji wchodzącej w skład operatu, tj. "Protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych" organ I instancji stwierdził, że w dniu 1 czerwca 2016 r. geodeta uprawniony mgr inż. A. P. dokonał ustalenia przebiegu granic działki ewid. nr [...] na odcinku z działami ewid. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i nr [...]. Organ I Instancji podniósł, że - jak wynika z protokołu - mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie i miejscu przeprowadzenia czynności ustalenia przebiegu granic, na ustalenie nie stawili się: właściciele działek ewid. nr [...] i nr [...], tj. D. B. (zawiadomienie doręczone w dniu 11 maja 2016 r.) i T. B. (zawiadomienie doręczone w dniu 11 maja 2016 r.), właściciele działki ewid. nr [...] – W. K. (zawiadomienie doręczone dnia 13 maja 2016 r.) i A. K. (zawiadomienie doręczone w dniu 13 maja 2016 r.), przedstawiciel Gminy B, jako podmiotu władającego działką ewid. nr [...] (zawiadomienie doręczone w dniu 6 maja 2016 r.) oraz przedstawiciel Skarbu Państwa - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej (zawiadomienie doręczone odpowiednio w dniu 6 i 12 maja 2016 r.). W protokole ustalenia przebiegu granic, w kolumnie 7 "Sposób ustalenia przebiegu granicy" geodeta odnotował: granicę działki ewid. nr [...] z działką ewid. nr [...] - "ustalono na podstawie stanu ostatniego spokojnego posiadania"; granice działki ewid. nr [...] z działkami ewid. nr [...], [...], [...], [...] i nr [...] - "ustalono na podstawie analizy dokumentów - mapa ewidencji gruntów"; granicę działki ewid. Nr [...] z działką ewid. nr [...] - "ustalono na podstawie analizy dokumentów - mapa ewidencji gruntów". Punkty [...], [...] markowano palikami. Ustalono wzdłuż linii brzegu (góra skarpy), zgodnie z art. 15 ustawy - Prawo wodne. Punkty [...], [...], [...] - markowano palikami. Tak ustalone granice zostały zaakceptowane przez strony uczestniczące w ich ustaleniu, tj. E. C. – N., M. K. oraz J. W. Organ I instancji wskazał, że w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych, poprzedzonych ustaleniem przebiegu granic na gruncie, przebieg granic działki ewid. nr [...] obr. G opisany został numerycznie za pomocą współrzędnych punktów granicznych nr: [...], które w konsekwencji – jako spełniające kryteria określone w § 61 wymienionego wyżej rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa - posłużyły do obliczenia pola powierzchni przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Starosty dane zawarte w operacie pomiarowym [...] stanowią wystarczającą podstawę do aktualizacji przebiegu granicy działki ewid. nr [...] oraz jej pola powierzchni.
W odwołaniu od powyższej decyzji organu I instancji Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej podniósł, że zaskarżona decyzja zmienia m.in. przebieg granicy działki ewid. nr [...] na odcinku z działką ewid. nr [...] stanowiącej potok L i w związku z tym podlegającej przepisom ustawy - Prawo wodne. Wobec powyższego, wszelkie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków powinny być poprzedzone ustaleniem linii brzegowej, gdyż zmiany przebiegu granic gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi powinny być prowadzone, zgodnie z art. 15 ustawy - Prawo wodne, na podstawie wydanej decyzji o ustaleniu linii brzegu. Zdaniem odwołującego się, ustalenie linii brzegowej jest zagadnieniem wstępnym, które powinno być rozstrzygnięte przed wydaniem decyzji o aktualizacji operatu ewidencji gruntów. Starosta był zatem zobowiązany do zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. ustalenia aktualnej linii brzegowej. Odwołujący się stwierdził, że przeprowadzona aktualizacja operatu ewidencji gruntów nie uwzględnia stanu wynikającego z trwałego naturalnego zajęcia gruntu przez powierzchniowe wody płynące potoku L. Przedmiotowy odcinek powinien być zatem rozpatrywany w postępowaniu o ustalenie linii brzegowej potoku L na odcinku działki ewid. [...]. Odwołujący się podał, że przeprowadzenie rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych poprzez ustalenie linii brzegu wymaga przygotowania dokumentacji technicznej z prac geodezyjnych, sporządzonej zgodnie z przepisami z zakresu geodezji i kartografii oraz projektu rozgraniczenia wykonanego zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy - Prawo wodne. W ocenie odwołującego się, załącznik do przedmiotowej decyzji "Mapa uzupełniająca aktualizacja operatu ewidencji gruntów obręb G ze zmianą powierzchni i konfiguracji działki ewid. nr [...]..." nie spełnia wymienionych wyżej warunków i nie może być podstawą do zmian przebiegu granicy między działkami ewid. nr [...] i [...] na odcinku punktów [...]. Zdaniem odwołującego się, decyzja organu I instancji rażąco narusza obowiązujące przepisy Prawa wodnego, prowadzi do dezaktualizacji katastru nieruchomościami, sankcjonuje nieformalny obrót ziemią, zamiast doprowadzić, poprzez ustalenie linii brzegowej, do zgodności stanu faktycznego ze stanem prawnym wynikającym z mocy samego Prawa wodnego. Odwołujący się uważa zatem, że w prowadzonym postępowaniu Starosta wydał decyzję pomijając przepisy ustawy - Prawo wodne oraz naruszył naczelną zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), a więc wyczerpujące zbadanie okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą.
Decyzją z dnia 30 czerwca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 z późn. zm.), Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] 2017 r. nr [...]. Organ II instancji wskazał, że z protokołu ustalenia przebiegu granic działek do celów ewidencji gruntów (operat nr [...]), sporządzonego 1 czerwca 2016 r. wynika, że działkę nr [...] opisano numerycznie punktami granicznymi: [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...]. Uprawnione osoby obecne na gruncie złożyły do protokołu granicznego swoje podpisy, co do ustalonego przebiegu granicy i położenia wyznaczających go punktów granicznych. W obecności uprawnionych stron ustalono położenie punktów granicznych wyznaczających przebieg granic przedstawionych na szkicu granicznym oraz dokonano ich pomiaru w nawiązaniu do osnowy geodezyjnej. W kolumnie 7 tego protokołu dla każdej działki szczegółowo opisano sposób ustalenia przebiegu granic. Organ zaznaczył, że w sposób czytelny i jednoznaczny na szkicu granicznym zobrazowano numeryczny opis położenia punktów granicznych wyznaczających przebieg tych granic. Wykonawca dokonał ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działka nr [...] w trybie § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Przebieg pozostałych granic działki nr [...] z działkami nr: [...], [...], [...], [...], [...] geodeta ustalił na podstawie analizy dokumentów - mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880. Odnośnie kwestii ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] - potokiem L organ odwoławczy stwierdził, że od strony proceduralnej wykonawca nieprawidłowo zastosował do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] (potok L) tryb § 39 wymienionego wyżej rozporządzenia. Jednakże, co wynika z protokołu ustalenia oraz szkicu granicznego nr 1 oraz "Mapy uzupełniającej aktualizacji operatu ewidencji gruntów obręb G" przebieg linii brzegowej potoku L na odcinku graniczącym z działką nr [...] wykonawca ustalił wzdłuż góry skarpy, czyli krawędzią brzegu, a zatem prawidłowo, gdyż zgodnie z art. 15 ust. 1 i ust. 3 ustawy Prawo wodne. Następnie dokonał pomiaru sytuacyjnego tak ustalonej granicy, a dokładniej położenia punktów granicznych. Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że kwestionowanie na etapie postępowania odwoławczego trybu wykorzystanego do osiągnięcia opisanego wyżej celu stanowiłoby niczym nieuzasadnione przedłużenie postępowania administracyjnego oraz nadmierny formalizm organu rozpatrującego sprawę. Ponadto powtarzanie czynności na gruncie generowałoby dodatkowe koszty finansowe. W ocenie organu II instancji, operat techniczny [...] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 listopada 2016 r. nie wymaga uzupełnienia i może stanowić podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu G, jednostka ewidencyjna B. Za niezasadny organ II instancji uznał zarzut dotyczący uznania przez organ operatu technicznego nr [...] za prawidłowy z uwagi na zawarty w przepisach przejściowych i końcowych rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków przepis § 82a ust. 1, który pozwala na wykazanie przebiegu linii brzegowej, do czasu jej ustalenia na podstawie przepisów art. 15 oraz art. 15a ustawy - Prawo wodne, w oparciu o wyniki pomiaru sytuacyjnego, dokonanego z uwzględnieniem przepisów art. 15 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 wymienionej wyżej ustawy, a co miało miejsce w niniejszym przypadku. Organ II instancji podniósł, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy należy zwrócić uwagę, iż w razie wykazania przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej zmiany przebiegu linii brzegu potoku L, zmiana ta będzie mogła zostać ujawniona w operacie ewidencyjnym w odrębnym postępowaniu lub zarejestrowana w ramach czynności materialno-technicznej. Warunkiem formalnym jest jednak wykazanie zaistnienia tej zmiany w sposób wymagany przez przepisy prawa. W ocenie organu II instancji, na chwilę obecną warunek ten jednak nie jest spełniony, a Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej błędnie utrzymuje jakoby ustalenie linii brzegowej było zagadnieniem wstępnym, które powinno być rozstrzygnięte przed wydaniem decyzji o aktualizacji operatu ewidencji gruntów. Przepis § 82a ust. 1 rozporządzenia dopuszcza bowiem, do czasu ustalenia linii brzegu cieków wodnych na zasadach określonych w przepisach art. 15 oraz art. 15 a ustawy - Prawo wodne", możliwość wykazania w ewidencji gruntów i budynków przebiegu linii brzegowej jedynie na podstawie pomiaru sytuacyjnego, ale wykonanego pod warunkami wskazanymi w tym przepisie. Zatem w ocenie organu odwoławczego nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tzn. obligatoryjnego zawieszenia postępowania ewidencyjnego. Organ II instancji stwierdził, że decyzja z dnia [...] 2017 r. nie będzie negatywnie oddziaływała na rzeczywisty zasięg prawa własności Skarbu Państwa do wód potoku L. Nie ma zatem uzasadnienia, aby kwestia ustalenia właściwego zasięgu działki ewidencyjnej nr [...] - potoku L miała wstrzymywać zakończenie postępowania w sprawie o aktualizację ewidencji w zakresie działki nr [...], ujawniając jej przebieg granic i powierzchnie (pomniejszoną o grunt zajęty przez potok L) w operacie ewidencji gruntów i budynków. W żaden sposób nie stoi to bowiem na przeszkodzie, aby Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej przedłożył w przyszłości opracowanie techniczne dokonujące ponownego ustalenia linii brzegowej potoku L. Organ II instancji stwierdził zatem, że strona postępowania niezasadnie zarzuca organowi I instancji naruszenie przepisu art. 7 i art. 80 k.p.a. Organ odwoławczy stwierdził również, że stan prawny wynikający z ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne i ustawy - Prawo wodne, nie wskazuje na to by ustawa Prawo wodne miała przymiot lex specialis względem materii regulowanej ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne i przepisami rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Wobec powyższego organ odwoławczy rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Starosty uznał za prawidłowe, wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
W skardze na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o ich uchylenie. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzuciła naruszenie:
– art. 29 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 10 ustawy - Prawo wodne, poprzez uznanie, że stroną jest Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, a nie Skarb Państwa - Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej reprezentowany przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, co spowodowało, iż decyzja ta dotknięta jest nieważnością;
– § 45 w zw. z § 36 w zw. z § 38 w zw. z § 62 w zw. z § 60 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm.) w zw. z art. 24 ust. 2b pkt 1 ppkt h ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) w zw. z art. 15 ustawy Prawo wodne, poprzez uznanie, iż w ramach aktualizacji ewidencji gruntów dopuszczalne jest przesunięcie granic działek ewidencyjnych o 20 m na podstawie dokumentacji, która nie powstała na potrzeby postępowania rozgraniczeniowego;
– art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez uznanie, iż doszło do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy;
– art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie;
– art. 138 § 2 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organom obu instancji umknęło, że działka nr [...], granicząca z działką nr [...], jest działką znajdującą się w posiadaniu Skarbu Państwa - Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej. Tymczasem organy I i II instancji prowadziły postępowanie w stosunku do Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej , jednostki nieposiadającej osobowości prawnej, która co prawda zgodnie z art. 29 k.p.a. może być stroną postępowania administracyjnego, ale nie w tym przypadku. Zgodnie bowiem z ustawą - Prawo wodne Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, jako pomocnicza jednostka organizacyjna, realizuje nie tylko zadania Dyrektora RZGW, organu w sprawach gospodarowania wodami, ale także jest odrębnym od tego organu statio fisci Skarbu Państwa reprezentującym nie Dyrektora RZGW, lecz Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej w sprawach związanych z wykonywaniem w imieniu Skarbu Państwa, a przez tegoż Prezesa, uprawnień właścicielskich w stosunku do wód publicznych. Tym samym doszło do naruszenia przepisu art. 29 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 10 ustawy - Prawo wodne. Za niedopuszczalną skarżący uznał również zmianę granic działek ewidencyjnych (w niniejszej sprawie przesunięcia granicy o 20 m) w wyniku złożonego do organu I instancji wniosku o aktualizację danych ewidencyjnych. Zdaniem skarżącego, dokumentacja geodezyjna przedłożona w sprawie nie powstała na potrzeby któregokolwiek z postępowań enumeratywnie wymienionych w § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r., a w konsekwencji wyniki tej pracy nie mogły skutkować zmianą dotychczasowego przebiegu granic nieruchomości. Według skarżącego, taki sposób działania organów I i II instancji jest niczym innym jak zmianą własnościową, a zmian własnościowych, w tym zmiany granic, dokonuje się tylko na podstawie dokumentów urzędowych, uzyskanych w toku postępowań wyszczególnionych w § 36 wymienionego wyżej rozporządzenia. Aktualizacja danych ewidencji gruntów nie może bowiem tworzyć nowych stanów prawnych. Ponadto skarżący uważa, że przy sporządzaniu opracowania geodezyjnego będącego podstawą dokonanej zmiany nie dochowano procedury wymaganej przy ustalaniu przebiegu granic działek. Wbrew bowiem regułom § 38 wymienionego wyżej rozporządzenia nie powiadomiono wszystkich właścicieli działek - Skarbu Państwa Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej o czynnościach podjętych w celu ustalania przebiegu granic. Geodeta powiadomił jedynie jednostkę organizacyjną skarżącego z siedzibą w N, a nie w K. Wprawdzie organ II instancji uznał wadliwość tego zawiadomienia, ale nie uznał za stosowne zakwalifikować tego naruszenia na gruncie obowiązującej procedury. W ocenie skarżącego, decyzje organów I i II instancji tylko pozornie uporządkowały stan prawny działki stanowiącej własność osoby fizycznej, gdyż jednocześnie doprowadziły do chaosu prawnego działki rzecznej nr [...], stanowiąc de facto nieformalny obrót nieruchomościami. Skarżący wyjaśnił, że granica pomiędzy działkami ewid. nr [...] i [...] pierwotnie biegła w kierunku północnym skręcając ku wschodniemu, łącząc prostymi odcinkami również działki ewid. nr [...] i [...]. Po aktualizacji powstał punkt nr [...], granica została przesunięta ok. 20 metrów w kierunku wschodnim — tworząc "uskok" niezgodny z obowiązującą mapą ewidencyjną i aktualnie biegnie w kierunku północnym skręcając ku zachodniemu do punktu nr [...] (wspólnego dla stanu przed i po aktualizacji). Skarżący wskazał również na wewnętrzną sprzeczność argumentacji organów polegającą na tym, że odcinki pomiędzy działką nr [...] i [...] oraz częściowo (punkty [...] – [...]) pomiędzy działką nr [...] i [...] zostały ustalone na podstawie mapy ewidencji gruntów, którą geodeta uprawniony mgr A. P. uznał za niespełniającą wymogów dokładnościowych. Ta sama mapa ewidencyjna była jedną z podstaw ujawnienia działki ewid. nr [...] o powierzchni 0,3958 ha w księdze wieczystej. W wyniku przedmiotowej aktualizacji powierzchnia działki ewid. [...] uległa zmniejszeniu o 0,0581 ha, co daje 15 % różnicy między powierzchnią pierwotną, a zaktualizowaną, co znacznie przekracza zakładany błąd powierzchni wynikający ze skali mapy. Za błędne skarżący uznał więc stanowisko organów w zakresie "dopuszczalnej odchyłki" w obliczaniu powierzchni działki, gdyż obowiązujące przepisy nie dopuszczają obliczania i określania pola wierzchni działki "w granicach dopuszczalnej odchyłki" wynoszącej 20 m. Skarżący wskazał również na naruszenie art. 15 ustawy - Prawo wodne, gdyż z przedstawionego projektu rozgraniczenia nie wynika jednoznacznie uzasadnienie ustalenia linii brzegowej według kryterium krawędzi brzegu. Na mapie uzupełniającej aktualizacji operatu EGiB są bowiem zaznaczone aż trzy skarpy, które mogą stanowić wyraźną krawędź brzegu oraz występuje budowla regulacyjna. Natomiast z protokołu z dnia 1 czerwca 2016 r. wynika, że autorytarnie wybrano jedną ze skarp pomiędzy działkami [...] i [...] jako linię brzegu (granica na odcinku punktów [...]- [...]-[...]). Skarżący zauważył przy tym, że końcowy odcinek między punktami [...]-[...] wcale nie pokrywa się ze skarpą, bowiem stanowi jej przedłużenie. Zdaniem skarżącego prowadzi to do naruszenia przepisu § 82a ust. 1 wymienionego wyżej rozporządzenia, który nie upoważnia do przesunięcia granicy działki o 20 metrów bez zgody właściciela działki sąsiedniej. Przepis ten, co najwyżej pozwala utworzyć nową granicę ewidencyjną wzdłuż linii brzegowej, ale w ramach modernizacji ewidencji gruntów, a nie w ramach postępowania dotyczącego aktualizacji ewidencji gruntów. Skarżący stwierdził również, że wydanie decyzji o aktualizacji danych operatu ewidencji gruntów i budynków obr. G w zakresie działki nr [...] spowoduje konieczność wydania kolejnej decyzji dotyczącej tego samego przedmiotu i tym samym zostanie naruszony art. 156 ust. 1 pkt 3 k.p.a. Tylko bowiem decyzja ustalająca linię brzegu na tym odcinku może stanowić podstawę do wprowadzenia aktualnych i zgodnych ze stanem prawnym zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oraz w księdze wieczystej, ale wymaga to sporządzenia odpowiedniej dokumentacji, która umożliwi wprowadzenie podziału działki nr [...] wzdłuż prawidłowo zaprojektowanej linii brzegowej w celu wyodrębnienia nieruchomości będących przedmiotem własności różnych podmiotów.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Za niezasadny organ uznał zarzut nieważności postępowania, gdyż stan prawny wynikający z ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne i ustawy - Prawo wodne, nie wskazuje na to by ustawa Prawo wodne miała przymiot lex specialis względem materii regulowanej ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne i przepisami rozporządzenia z dnia 29 marca 2001r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego tego, że dokumentacja geodezyjna przedłożona w sprawie nie powstała na potrzeby postępowań enumeratywnie wymienionych w § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków organ podniósł, że stosownie do § 37 powołanej wyżej regulacji, jeżeli brak jest dokumentacji wymienionej w § 36 lub jeżeli zawarte w niej dane nie są wiarygodne, dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych pozyskuje się w wyniku geodezyjnych pomiarów terenowych lub geodezyjnych pomiarów fotogrametrycznych poprzedzonych ustaleniem przebiegu tych granic, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce. Geodeta dokonał ustalenia przebiegu granic działki nr [...] z działką nr [...] zgodnie z § 39 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, a właściciel działki taki przebieg granic zaakceptował i złożył podpis do protokołu granicznego. W ocenie organu, przebieg granicy nie jest sprzeczny z informacjami zawartymi w dostępnych dokumentach określających stan prawny tej działki. Przebieg pozostałych granic działki nr [...] z działkami nr: [...], [...], [...], [...], [...] geodeta ustalił na podstawie analizy dokumentów - mapy ewidencji gruntów w skali 1:2880. Odnosząc się do ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] (potokiem L) organ podniósł, że zgodnie z § 82a ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia do czasu ustalenia linii brzegu cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych na zasadach określonych w przepisach art. 15 oraz art. 15a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne, przebieg granic działek ewidencyjnych między gruntami tworzącymi dna i brzegi tych cieków, jezior i zbiorników a gruntami do nich przyległymi wykazuje się w ewidencji za pomocą danych ustalonych na podstawie wyników geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, przy wykonywaniu których identyfikacji przebiegu tej granicy dokonano zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy - Prawo wodne. Przepis ten nie przewiduje stosowania szczególnych procedur, w tym nie odsyła do trybu określonego § 37-39 rozporządzenia dotyczącego zasad wykazywania przebiegu granic działek ewidencyjnych. Odnośnie przedmiotowej granicy nie będą więc miały one zastosowania. Zdaniem organu II instancji, ustalenia przebiegu linii brzegu geodeta powinien dokonać w ramach prac geodezyjnych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 listopada 2011 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych oraz opracowywania i przekazywania wyników tych pomiarów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Przedstawienie przebiegu wymienionej wyżej granicy powinno nastąpić jedynie za pomocą danych uzyskanych w wyniku geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, przy wykonywaniu których identyfikacji przebiegu linii brzegowej dokonuje wykonawca prac geodezyjnych, zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy - Prawo wodne. Biorąc powyższe pod uwagę, jak również treść przepisu § 9 ust. 3a rozporządzenia, wystarczającym dla ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych jest, zdaniem organu, jedynie dokonanie stosownego pomiaru sytuacyjnego. Organ stwierdził, że od strony proceduralnej wykonawca nieprawidłowo zastosował do ustalenia przebiegu granicy pomiędzy działkami nr [...] a nr [...] (potok L) tryb § 39 wymienionego wyżej rozporządzenia. Jednakże z protokołu ustalenia oraz szkicu granicznego nr 1 oraz "Mapy uzupełniającej aktualizacji operatu ewidencji gruntów obręb G" wynika, że przebieg linii brzegowej potoku L na odcinku graniczącym z działką nr [...] wykonawca ustalił wzdłuż góry skarpy czyli krawędzią brzegu zgodnie z art. 15 ust. 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne. Następnie dokonał pomiaru sytuacyjnego tak ustalonej granicy, a dokładniej położenia punktów granicznych. Organ uznał zatem, że operat techniczny [...] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 listopada 2016 r. może stanowić podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.
Zdaniem Sądu, skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Głównym przedmiotem sporu jest ustalenie, czy w trybie aktualizacji danych ewidencyjnych operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu G, jednostki ewidencyjnej B możliwe było ustalenie przebiegu granicy działki ewidencyjnej nr [...] z działką ewidencyjną nr [...], będąca potokiem L w myśl § 82a ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, jak twierdzi to organ administracyjny, czy też – jak z kolei twierdzi to skarżący Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej, przepis § 82a ust. 1 tego rozporządzenia możliwy jest do zastosowania tylko w ramach modernizacji ewidencji gruntów (a nie w ramach postępowania dotyczącego aktualizacji ewidencji gruntów) i postępowanie w sprawie aktualizacji w tym zakresie powinno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, tj. ustalenia aktualnej linii brzegowej, albowiem zmiany przebiegu granic gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi płynącymi powinny być prowadzone, zgodnie z art. 15 ustawy - Prawo wodne, na podstawie wydanej decyzji o ustaleniu linii brzegowej.
Jest niewątpliwym, że ustalenie linii brzegowej następuje na podstawie art. 15 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 z późn. zm.) i linię brzegu ustala odpowiedni organ w drodze decyzji, na wniosek mającego interes prawny, przy czym podstawę ustalenia tej linii stanowi dostarczony przez wnioskodawcę stosowny i ściśle określony projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych. Zdaniem Sądu, nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący, występujący jako reprezentant Skarbu Państwa będącego właścicielem działki ewidencyjnej nr [...], będącej potokiem L, o ustalenie takiej linii brzegowej wystąpił. Z tego względu, stanowisko organu administracyjnego w tym zakresie Sąd uznał za prawidłowe.
W chwili obecnej jednak, o aktualizację danych operatu ewidencji gruntów i budynków obrębu G, jednostki ewidencyjnej B wystąpiły E. C. – N. i M. K. w przedmiocie działki ewidencyjnej nr [...] i taka aktualizacja danych została przeprowadzona na podstawie dokumentacji szczegółowo opisanej w stanie faktycznym.
O ile można podzielić stanowisko organu odwoławczego, że w kwestii ustalenia przebiegu granicy działki nr [...] z działką nr [...] - potokiem L wykonawca nieprawidłowo zastosował tryb § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2016 r. poz. 1034 z późn. zm.), to jednak nieprawidłowość ta nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż – jak wynika z protokołu ustalenia oraz szkicu granicznego nr 1 oraz "Mapy uzupełniającej aktualizacji operatu ewidencji gruntów obręb G"- przebieg linii brzegowej potoku L na odcinku działki nr [...] graniczącym z działką nr [...] wykonawca ustalił wzdłuż góry skarpy, czyli krawędzią brzegu, a zatem zgodnie z art. 15 ust. 1 i ust. 3 ustawy - Prawo wodne i dopiero następnie dokonał pomiaru sytuacyjnego tak ustalonej granicy, a dokładniej położenia punktów granicznych. Tak więc, zdaniem Sądu, ma rację organ odwoławczy twierdząc, że operat techniczny [...] przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 30 listopada 2016 r. może stanowić podstawę aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków dla obrębu G, jednostka ewidencyjna B.
Sąd zwraca uwagę na to, że Rozdział 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków zatytułowany "Prowadzenie ewidencji gruntów i budynków oraz szczegółowe zasady wymiany danych ewidencyjnych" zawiera przepisy zarówno dotyczące aktualizacji operatu ewidencyjnego (np. § 45) jak i modernizacji ewidencji (np. § 55). Także Rozdział 7 tego rozporządzenia zatytułowany "Przepisy przejściowe i końcowe" nie dotyczy wyłącznie modernizacji ewidencji – jak chce tego skarżący, ale dotyczy przedmiotu całego rozporządzenia. Bez doniosłości prawnej jest więc to, że § 82a jest położony między § 82 mówiącym o modernizacji a § 83, który wspomina o modernizacji w ten sposób, że do czasu wykonania modernizacji ewidencji zachowują swoją ważność (...) dane ewidencyjne uwidocznione w ewidencji prowadzonej przed wejściem w życie rozporządzenia. W tym Rozdziale 7 § 85 dotyczy aktualizacji, § 86 modyfikacji danych, § 87 zbiorczych zestawień danych, § 88 weryfikacji, a § 90 daty wejścia w życie rozporządzenia.
Sąd zauważa, że § 82a omawianego wyżej rozporządzenia stanowi:
"§ 82a. 1. Do czasu ustalenia linii brzegu cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych na zasadach określonych w przepisach art. 15 oraz art. 15a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469, 1590 i 1642 i 2295 oraz z 2016 r. poz. 352) przebieg granic działek ewidencyjnych między gruntami tworzącymi dna i brzegi tych cieków, jezior i zbiorników a gruntami do nich przyległymi wykazuje się w ewidencji za pomocą danych ustalonych na podstawie wyników geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, przy wykonywaniu których identyfikacji przebiegu tej granicy dokonano zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1, 5 i 6 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne.
2. Do czasu ustalenia przez organy administracji morskiej linii podstawowej morza terytorialnego przebieg granic obrębów oraz działek ewidencyjnych między gruntami zajętymi przez morze terytorialne a gruntami do niego przyległymi wykazuje się w ewidencji za pomocą danych określających przebieg linii brzegowej morza."
Z treści przytoczonego wyżej przepisu wyraźnie więc wynika, że do czasu ustalenia linii brzegu potoku L na zasadach określonych w przepisach art. 15 oraz art. 15a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne - przebieg granic działek ewidencyjnych między gruntami tworzącymi dna i brzegi tych cieków, jezior i zbiorników, a więc tak jak w tym wypadku miedzy działką ewidencyjną nr [...] a gruntami do nich przyległymi – w tym wypadku działką ewidencyjną nr [...] wykazuje się w ewidencji za pomocą danych ustalonych na podstawie wyników geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, przy wykonywaniu których identyfikacji przebiegu tej granicy dokonano zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne. Jak trafnie wskazał to organ odwoławczy, skoro identyfikacji granicy dokonano zgodnie z przepisami art. 15 ust. 1, ust. 5 i ust. 6 ustawy - Prawo wodne, a następnie dokonano geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych, to dane ustalone na podstawie wyników tych pomiarów były wystarczające dla ustalenia przebiegu granicy między działką nr [...] a działką ewidencyjną będącą potokiem L na potrzeby postępowania z wniosku E. C. – N. i M. K.
Ma więc rację organ odwoławczy wskazując, że w razie wykazania przez Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej zmiany przebiegu linii brzegu potoku L, zmiana ta będzie mogła zostać ujawniona w operacie ewidencyjnym w odrębnym postępowaniu lub zarejestrowana w ramach czynności materialno-technicznej. Warunkiem formalnym jest jednak wykazanie zaistnienia tej zmiany w sposób wymagany przez przepisy prawa, a na chwilę obecną warunek ten nie został spełniony. Ma zatem rację w całości organ odwoławczy wskazując, że nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., tzn. obligatoryjnego zawieszenia postępowania ewidencyjnego, tym bardziej, że istotnie – zdaniem Sądu - decyzja z dnia 16 marca 2017 r. nie będzie negatywnie oddziaływała na rzeczywisty zasięg prawa własności Skarbu Państwa do wód potoku L, co z kolei powoduje, że brak jest podstaw do wstrzymywania postępowania w sprawie o aktualizację ewidencji w zakresie działki nr [...], ujawniając jej przebieg granic i powierzchnie (pomniejszoną o grunt zajęty przez potok L) w operacie ewidencji gruntów i budynków.
Sąd podziela także stanowisko organu odwoławczego, iż brak podstaw prawnych do stwierdzenia, że ustawa Prawo wodne ma przymiot lex specialis w stosunku do ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Sąd zwraca uwagę na to, że skarżący – Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej został uwidoczniony w ewidencji jako reprezentant Skarbu Państwa w stosunku do działki [...] i z tego względu został zawiadomiony w dniu 6 i 12 maja 2016 r. przez geodetę uprawnionego mgr inż. A. P. o dacie 1 czerwca 2016 r. jako dacie ustalenia na gruncie przebiegu granic. Z wchodzącego w skład operatu "Protokołu ustalenia przebiegu granic działek ewidencyjnych" wynika, iż skarżący ani nie przysłał swego przedstawiciela na termin ani nie powiadomił o zmianie reprezentanta Skarbu Państwa, ani wreszcie nie przekazał zawiadomienia właściwemu – jego zdaniem - reprezentantowi. Nadto to Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej składa zarówno odwołanie od decyzji organu I instancji jak i skargę w niniejszej sprawie. W tej sytuacji powoływanie się na to, że co prawda jest reprezentantem Skarbu Państwa, ale nie ma uprawnień strony jest bez doniosłości prawnej.
Tak więc Sąd uznał, że ma rację organ odwoławczy wskazując, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący - Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej przedłożył w przyszłości opracowanie techniczne prowadzące do wydania przez właściwy organ decyzji ustalającej linię brzegową potoku L. Nadto Sąd podkreśla, iż ani skarga nie zawiera zarzutów mogących być uwzględnionymi, ani z urzędu nie dopatrzył się w przeprowadzonym postępowaniu naruszeń prawa mających znaczenie dla wyniku sprawy – ani prawa materialnego, ani procesowego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł – jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło