I SA/Łd 668/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Klimowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk-Drozda Sędzia WSA Tomasz Adamczyk Protokolant: St. sekretarz sądowy Edyta Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] r. nr UNP: [...] [...] w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. oraz dokonania zabezpieczenia na majątku Strony, kwoty zobowiązania wraz z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. określił K. C. przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. w wysokości 691.916 zł, wysokość odsetek za zwłokę od tego zobowiązania na dzień wydania decyzji w kwocie 137.196 zł oraz dokonał zabezpieczenia na majątku podatnika przyszłego zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. w wysokości 815.189 zł wynikającego z zaniżenia zobowiązania podatkowego obejmującego należność główną – 677.933 zł oraz odsetki za zwłokę obliczone na dzień wydania decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazano w szczególności, że strona uczestniczyła w procederze polegającym na wprowadzaniu do obrotu gospodarczego faktur VAT, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Sporne faktury dotyczą transakcji dokonywanych ze spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością: A, B, C, D, E (wszystkie spółki z siedzibą w W.) oraz spółkami F i G (z siedzibą w W). Podatnik wykazał nabycie towarów od powyższych firm, które w rzeczywistości nie uczestniczyły w obrocie gospodarczym. Spółki stwarzały jedynie pozory istnienia, żadna ze spółek nie posiadała zaplecza magazynowego, nie zatrudniała pracowników, nie prowadziła działalności pod wskazanymi adresami, kontakt z ich przedstawicielami był ograniczony bądź niemożliwy. Dokumentacja finansowa spółek prowadzona w tzw. wirtualnych biurach okazała się niemożliwa do skontrolowania przez właściwe organy podatkowe, czy organy kontroli skarbowej. K. C. poza fakturami nie przedstawił innych dowodów dotyczących spornych transakcji (dowodów płatności, transportu, zamówień). Faktury wystawione przez wskazane spółki nie odzwierciedlają rzeczywistego obrotu i nie stanowią podstawy uznania opisanych w nich wydatków do kosztów uzyskania przychodu. Przybliżona kwota zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r., przy założeniu, że wydatki nieudokumentowane spornymi fakturami nie stanowią kosztów uzyskania przychodu wynosi 691.916 zł. Posiadany przez stronę majątek nie wystarczy na pokrycie kwoty przewidywanego zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami. K.C. jest właścicielem dwóch lokali mieszkalnych położonych w miejscowości M., lokalu mieszkalnego w miejscowości N. i posiada 1/60 udziału miejsca postojowego w garażu podziemnym w N. Powyższe nieruchomości są obciążone hipotekami umownymi a rzecz zabezpieczenia spłat kredytu i odsetek w kwotach przewyższających wartość nieruchomości. Podatnik jest też właścicielem ½ części nieruchomości położonych w A. przy ul. H 38/40 oraz H 35. Jedna z nieruchomości jest obciążona nieodpłatną dożywotnią służebnością osobistą na rzecz matki. Również z uwagi na to, że podatnik jest współwłaścicielem nieruchomości w części ułamkowej dochodzenie ewentualnych należności przez wierzyciela będzie znacznie utrudnione. Strona jest też właścicielem trzech samochodów o łącznej wartości ok. 190.000 zł. Strona wykazała w latach 2011-2015 dochody w następujących kwotach odpowiednio: 108.032 zł, 25.393,18 zł, 90.770,15 zł, 98.029,64 zł, 157.637,69 zł. Kwota dochodu wykazanego za 2015r. jest zdecydowanie niższa od kwoty przewidywanego zobowiązania, wartość składników majątkowych łatwo zbywalnych (samochody, miejsca postojowe) wynosi ok. 226.900 zł. Podatnik posiada też zaległość podatkową z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania w wysokości 50 zł. W dniu 5 stycznia 2016r. podatnik w drodze darowizny na rzecz żony przekazał jej ½ udziału w nieruchomości gruntowej o pow. 3,997 ha położonej w A. przy ul. H 38/40. W tym samym dniu dokonano wpisu o obciążeniu nieruchomości w postaci nieodpłatnej dożywotniej służebności na rzecz matki. Powyższe czynności mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Sytuacja majątkowa strony, brak aktywów w odpowiedniej wysokości, zbycie na rzecz żony udziału w nieruchomości położonej przy ul. H 38/40 w A. oraz skala i rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości uzasadniają obawę niewykonania przyszłego obowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. Zachodzą wiec przesłanki z art. 33 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa do zabezpieczenia zobowiązania na majątku podatnika. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. po rozpatrzeniu odwołania strony decyzją z [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji podzielając jego stanowisko. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję K. C. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Strona skarżąca podniosła zarzuty naruszenia przepisów: * art. 33 § 1, § 2 pkt 2 i 3, § 3, § 4 pkt 2 i art. 33c § 2 Ordynacji podatkowej - poprzez ich zastosowanie w sprawie, w której nie znajdują one zastosowania, * art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 w związku z art. 180, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej - poprzez brak ustalenia i wykazania okoliczności uzasadniających obawę, iż zobowiązanie nie zostanie wykonane, a także wadliwą ich ocenę, * art. 42 ust. 3 Konstytucji RP - poprzez oparcie ustaleń w sprawie i ich ocenę z założeniem nieuczciwego działania podatnika, w przypadku, gdy zamiar taki nie został potwierdzony wyrokiem sądu. Pełnomocnik skarżącego uzasadniając postawione zarzuty wskazał, iż w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki dokonania zabezpieczenia przyszłego zobowiązania podatkowego zawarte w art. 33 § 1 Ordynacji podatkowej, tj: podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku. Ponadto zdaniem pełnomocnika sposób funkcjonowania kontrahentów podatnika nie stanowi okoliczności uprawdopodobniających, że transakcje pomiędzy tymi kontrahentami a podatnikiem nie miały rzeczywiście miejsca. Pełnomocnik strony zarzucił również nieprzeprowadzenie szczegółowej analizy majątkowej skarżącego w kontekście przyszłych zobowiązań. Organ bezpodstawnie twierdzi, że podatnik zbywał majątek, co mogło utrudnić lub udaremnić egzekucję. Darowizna na rzecz żony połowy udziału w nieruchomości była związana z faktem, że małżonkowie wspólnie rozpoczęli na tej nieruchomości budowę domu jednorodzinnego dla swojej rodziny. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje; Skarga nie jest zasadna. Organy podatkowe w oparciu o prawidłowo zebrany i oceniony materiał dowodowy zasadnie przyjęły, że zachodzą podstawy do wydania decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego w toku prowadzonego postępowania podatkowego. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 201 ze zm., dalej "O.p.") zobowiązanie podatkowe przed terminem płatności może być zabezpieczone na majątku podatnika, a w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim także na majątku wspólnym, jeżeli zachodzi uzasadniona obawa, że nie zostanie ono wykonane, a w szczególności gdy podatnik trwale nie uiszcza wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. W przypadku zabezpieczenia na majątku wspólnym małżonków przepis art. 29 § 2 stosuje się odpowiednio. Zabezpieczenia w okolicznościach wymienionych w § 1 można dokonać również w toku postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub kontroli celno-skarbowej przed wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 33 § 2 pkt 2 O.p.). Wbrew zarzutom skargi organy podatkowe wskazały na okoliczność pozwalającą na przyjęcie, iż zachodzi uzasadniona obawa, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Oczywiście sama wysokość przewidywanej (przybliżonej) kwoty zobowiązania podatkowego nie jest wystarczającą przesłanką do wydania decyzji o zabezpieczeniu. W zaskarżonej decyzji wskazano jednak na sytuację majątkową podatnika w porównaniu z przybliżoną wysokością zobowiązania podatkowego. Skarżący jest wprawdzie właścicielem lokali mieszkalnych położonych w miejscowości M. oraz N., ale lokale te są obciążone hipotekami których wysokość znacznie przewyższa wartość samych lokali. K. C. jest też współwłaścicielem (w ½) nieruchomości położonych w A. przy ul. H 38/40 oraz H 35. Na nieruchomości przy ul. H 38/40 zamieszkuje skarżący wraz z rodziną, nadto nieruchomość ta jest obciążona służebnością na rzecz matki Organy podatkowe trafnie więc wskazały na to, że powyższe fakty znacznie ograniczają możliwość dochodzenia należności w drodze egzekucji z nieruchomości. Wysokość deklarowanych przez podatnika dochodów w zestawieniu z przybliżoną kwotą zobowiązania podatkowego wskazuje również na uzasadnioną obawę, że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013r. nie zostanie wykonane. Podatnik w styczniu 2016r. nieodpłatnie przekazał na rzecz żony, z którą pozostaje w rozdzielności majątkowej udział w nieruchomości położonej przy ul. H 38/40 w A. Niezależnie od tego, jakie były powody do podjęcia tej czynności z obiektywnego punktu widzenia doszło do zbycia (nieodpłatnego) części majątku, co oczywiście może utrudnić lub udaremnić egzekucję. Określenie w trybie art. 33 § 4 O.p. przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego powinno nastąpić przy uwzględnieniu danych posiadanych przez organ co do wysokości podstawy opodatkowania. Obowiązek ten powinien być zrealizowany w ten sposób, aby fakt ziszczenia się tej przesłanki mógł podlegać kontroli sądowej. Postępowanie zabezpieczające nie zastępuje postępowania podatkowego. Organ prowadzący postępowanie w przedmiocie zabezpieczenia musi jedynie uprawdopodobnić, że zaległość w określonej w przybliżony sposób wysokości istnieje. Nie przesądza to o ostatecznej wysokości tego zobowiązania i nie pozbawia strony możliwości kwestionowania dokonanych ustaleń w postępowaniu wymiarowym. Z powyższych względów chybiony jest zarzut, iż organy nie wykazały okoliczności na poparcie twierdzenia, iż faktury wystawione na rzecz podatnika są fakturami "pustymi". W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności informacje uzyskane od organów podatkowych, czy organów kontroli skarbowej właściwych dla kontrahentów podatnika, uprawnione jest twierdzenie organów, że sporne spółki faktycznie nie prowadziły działalności gospodarczej i nie dokonały dostawy towarów na rzecz podatnika. Ostateczne rozstrzygnięcie kwestii, jakie wydatki poniósł podatnik (i na czyją rzecz) na zakup towarów może nastąpić dopiero w decyzji wymiarowej. Odpowiedzialność podatkowa skarżącego nie jest oparta na zasadzie winy. Organy podatkowe w toku postępowania zabezpieczającego nie zakładały, że podatnik celowo podjął nieuczciwe działania w celu wykazania wyższych kosztów uzyskania przychodów – uprawdopodobniły jedynie, że sporne faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji między podmiotami w nich wskazanymi. Nie można więc podzielić zarzutu naruszenia przepisu art. 43 ust. 3 Konstytucji RP. Z powyższych względów, wobec braku uzasadnionych podstaw skargi, z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz.1369), należało orzec jak w sentencji wyroku. k.ż.