II OSK 1555/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2309/17 w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 18 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, sygn. IV SA/Wa 2309/17 (dalej: Sąd I instancji), po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Z. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] czerwca 2017 r., nr [...], w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen oddalił skargę. W skardze kasacyjnej Z. M. (dalej: skarżąca kasacyjnie) reprezentowana przez adw. A. U. zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 3 § 1 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., poprzez nie odniesienie się do materiału dowodowego prezentowanego przez skarżącą w szczególności: raportu Human Rights Watch 2017, "raporty Amnesty International" o przestrzeganiu praw człowieka na świecie w latach 2016/2017, raportu International Crisis Group 2016; II. naruszenie art. 328 pkt 1, 2 i 3 "Ustawy o cudzoziemcach" poprzez ich niezastosowanie, mimo istniejących ku temu przesłanek i w konsekwencji odmowę udzielenia skarżącej zgody na pobyt na terytorium RP ze względów humanitarnych; III. naruszenie art. 315 ust. 2 pkt 1 oraz art. 318 i 319 pkt 1 "ustawy o cudzoziemcach" poprzez niesłuszne orzeczenie zakazu wjazdu na terytorium "RO" i innych Państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wydania decyzji. Na podstawie "art. 176 w zw. z 185 § 1 PPSA", wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. "Ponad powyższe" wniesiono o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że nie zostały one zapłacone ani w całości "ani części". Jednocześnie złożono oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że na gruncie niniejszej sprawy ma zastosowanie "art. 348 ustawy o cudzoziemcach". Zdaniem skarżącej kasacyjnie, rozpatrując, czy zobowiązanie cudzoziemca do powrotu naruszałoby jego prawo do życia rodzinnego należy ustalić (1) czy w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia ze stanem faktycznym stanowiącym wartość chronioną, a więc z życiem rodzinnym cudzoziemca, (2) czy mamy do czynienia z ingerencją władzy publicznej w daną wartość chronioną, (3) w razie stwierdzenia, że mamy do czynienia z ingerencją, należy rozstrzygnąć czy nie jest ona nieuzasadniona. W zastanym stanie faktycznym należy odpowiedzieć pozytywnie na wyżej wymienione zagadnienia. Skarżąca kasacyjnie podnosi, że jej powrót do kraju pochodzenia będzie wiązał się z ryzykiem zagrożenia prawa do życia, wolności, bezpieczeństwa osobistego i prawa do życia w rodzinie, a ponadto z zagrożeniem praw małoletnich dzieci skarżącej w stopniu zagrażającym ich rozwojowi psychofizycznemu. Podkreślenia wymaga, że władza w kraju pochodzenia wymusza na społeczności czeczeńskiej tradycyjny islamski model rodziny, w której kobieta jest własnością męża. Zgodnie z lokalna tradycją, po rozwodzie cały majątek przyznawany jest mężowi, przy nim również zostają dzieci - przy jednoczesnym zakazie ich odwiedzania przez matkę. Powyższe godzi w więzi rodzinne między skarżącą, a jej małoletnimi dziećmi ponadto nie jest usankcjonowane przez prawo kraju pochodzenia (stanowiąc zwyczaje lokalne). Powyższe uzasadnia obawy skarżącej przed powrotem do kraju pochodzenia, w obawie przed rozdzieleniem skarżącej i jej małoletnich dzieci przez męża i jego rodzinę. Takie prześladowania miały już miejsce w Czeczeni ale również w Polsce. W ich konsekwencji skarżąca została zmuszona do oddania rodzinie męża swojego majątku osobistego. Aktualnie skarżąca usilnie chroni swoje prawo do wychowywania małoletnich dzieci. W ocenie skarżącej kasacyjnie "wyrok narusza również treść art. 318 i 319 ustawy o cudzoziemcach" poprzez orzeczenie długiego zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państwa obszaru Schengen. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie są trafne. Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Nadto zgodnie z treścią art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Ponadto w przypadku podniesienia w skardze kasacyjnej jednocześnie zarzutów naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego należy w pierwszej kolejności rozpatrzyć te pierwsze, ponieważ determinują one ocenę prawidłowego zastosowania lub właściwej wykładni przepisów prawa materialnego powołanych w tej sprawie. W skardze kasacyjnej nie powołano żadnej z podstaw kasacyjnych unormowanych w art. 174 p.p.s.a. Jednocześnie zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów prawa materialnego. W myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie. Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd pierwszej instancji. Oceniając w pierwszej kolejności zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania przede wszystkim należy wskazać, że stosownie do art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut ten może zostać uwzględniony jedynie wtedy, gdy uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy" zawarty w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. in fine, należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa jednocześnie, że sposób zredagowania zarzutów w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zawiera wady konstrukcyjne. Pomimo wad konstrukcyjnych, biorąc pod uwagę uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl), zarzuty skargi kasacyjnej rozpoznano merytorycznie. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt I skargi kasacyjnej. Naruszenie art. 3 § 1 p.p.s.a. może polegać na wykroczeniu poza kompetencje sądu albo zastosowaniu środka nieprzewidzianego w ustawie względnie w sytuacji gdy Sąd rozpoznający skargę, uchyla się od obowiązku wykonania kontroli, o której mowa w tym przepisie. Przepis ten nie określa jednak wzorca, według którego kontrola ta ma być wykonana. To, że autorka skargi kasacyjnej nie zgadza się z wynikiem kontroli sądowej nie oznacza naruszenia tego przepisu. Za nieuprawnione należało uznać zarzuty naruszenia art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.) zmierzające do wykazania, że Sąd I instancji naruszył te przepisy akceptując nieprzeprowadzenie przez organy administracji postępowania w celu odniesienia się do materiału dowodowego prezentowanego przez skarżącą w szczególności do raportu Human Rights Watch 2017, "raporty Amnesty International" o przestrzeganiu praw człowieka na świecie w latach 2016/2017, raportu International Crisis Group 2016. Odnosząc się do tego zarzutu zgodzić należy się ze stanowiskiem Sądu I instancji, który na stwierdził, że analiza akt postępowania wykazała, że przy ocenie materiału dowodowego niniejszej sprawy zastosowano zasady logiki, doświadczenia życiowego oraz uwzględniono także inne dowody zgromadzone w sprawie. Ma rację Sąd I instancji wskazując, że przy ocenie materiału dowodowego w niniejszej sprawie oparto się także na informacjach dotyczących sytuacji w kraju pochodzenia. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej w uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] wskazał, że analizę sprawy przeprowadził na podstawie całości zebranego materiału dowodowego, na który składa się m.in. raport Wydziału Informacji o Krajach Pochodzenia [...] nr [...] z [...] listopada 2016 r. Organ I instancji wyjaśnił, że z informacji zawartych w ww. raporcie wynika, że w Czeczeni, najbardziej narażone na niebezpieczeństwo są osoby bezpośrednio zaangażowane w konflikty zbrojne, takie jak bojownicy oraz funkcjonariusze struktur siłowych, a nie osoby cywilne. Sąd I instancji właściwie przyjął, że materiał dowodowy, ustalenia na podstawie tego materiału i podejmowane czynności procesowe są zgodne z wymogami procedury administracyjnej i nie noszą znamion istotnego naruszenia, mającego wypływ na wynik sprawy. Zatem uchylenie zaskarżonej decyzji nie miało podstaw. Nie można uznać za uzasadniony zarzutu przedstawionego w pkt II skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia "art. 328 pkt 1, 2 i 3 Ustawy o cudzoziemcach". Autorka skargi kasacyjnej nie precyzuje z jakiej daty jest "Ustawa o cudzoziemcach" i nie wskazuje również miejsca jej publikacji. Ma to w niniejszej sprawy o tyle istotne znaczenie, gdyż w ustawie z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm., dalej: u.o.c.) na podstawie której orzekał organ II instancji art. 328 u.o.c. nie zawiera podziału na jednostki redakcyjne w postaci pkt 1, 2 i 3. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przedstawiony w pkt III skargi kasacyjnej. Zgodzić należy się z oceną Sądu I instancji, że orzeczenie zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 2 lat od dnia wydania decyzji jest zgodne z treścią art. 318 ust. 1 oraz 319 pkt 1 u.o.c. i potwierdza właściwe zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie. Wobec powyższego uznać należy, że ustalenia organów dokonane w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy były wystarczające do wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącej kasacyjnie oraz jej małoletnich dzieci do powrotu i nałożenia na cudzoziemkę stosownego zakazu. Organy nie musiały prowadzić szerokiego postępowania dowodowego skoro zostały ustalone okoliczności istotne z punktu widzenia wydanego rozstrzygnięcia. Tym samym NSA stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się bezzasadne i w związku z tym skarga ta podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi strony skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, bowiem wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.