VII SA/Wa 2725/16
WyrokWSA w Warszawie2017-10-18
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Sławomir Fularski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i wydał własne rozstrzygnięcie reformatoryjne, nakazując wykonanie robót budowlanych w piwnicach, jednocześnie nie rozstrzygając w przedmiocie odmowy nakazania wykonania robót na klatkach schodowych?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w całości, miał obowiązek orzec co do istoty sprawy w takim zakresie, w jakim uchylił decyzję. W sytuacji, gdy organ pierwszej instancji odmówił nakazania wykonania robót na klatkach schodowych i jednocześnie nakazał wykonanie robót w piwnicach, organ odwoławczy, uchylając decyzję w całości, powinien rozstrzygnąć również kwestię okien na klatkach schodowych. Brak takiego rozstrzygnięcia stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła robót budowlanych polegających na ociepleniu ścian i wymianie stolarki okiennej w budynku mieszkalnym. Organ pierwszej instancji odmówił nakazania wykonania okien na klatkach schodowych, a jednocześnie nakazał wykonanie prac w piwnicach w celu zapewnienia dopływu powietrza. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w całości i nakazał wykonanie robót w piwnicach, nie rozstrzygając kwestii okien na klatkach schodowych. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu błędną interpretację przepisów i brak rozstrzygnięcia w zakresie okien na klatkach schodowych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Sławomir Fularski, Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2017 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290), art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., zwana dalej k.p.a.), odmówił nakazania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wykonania robót polegających na wstawieniu okien na klatkach schodowych w budynku mieszkalnym dwunastorodzinnym zlokalizowanym na działce o nr geod. [...] obrębu [...] w [...] przy ul. [...] w celu doświetlenia klatek schodowych tego budynku oraz nakazał ww. Spółdzielni wykonanie robót polegających na zastosowaniu w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych, okien otwieranych lub otworów w przegrodach zewnętrznych tych pomieszczeń zapewniających, zgodnie z normą PN-83/B-03430 (Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – wymagania), dopływ powietrza do piwnic w budynku mieszkalnych dwunastorodzinnym w [...] przy ul. [...]. Nakazany obowiązek należało wykonać w terminie trzech miesięcy od daty otrzymania decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2016 r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 83 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania [...], uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wykonanie robót budowlanych polegających na zastosowaniu w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych, okien otwieranych lub otworów w przegrodach zewnętrznych tych pomieszczeń zapewniających, zgodnie z normą PN-83/B-03430 (Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – wymagania), dopływ powietrza do piwnic w budynku mieszkalnych dwunastorodzinnym w [...] przy ul. [...], działka o nr geod. [...] obrębu [...]. Organ zakreślił termin na wykonanie obowiązku do dnia 31 lipca 2017 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na: ociepleniu ścian dwóch budynków 12-rodzinnych przy ul. [...] za pomocą styropianu oraz wymianie stolarki okiennej. Ww. zgłoszenie z dnia [...] sierpnia 2012 r. zostało przyjęte przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] marca 2012 r. Organ powiatowy w wyniku oceny omawianego zgłoszenia ustalił, że liczba okien a także wymiary wymienionych okien zostały zmniejszone. Organ powiatowy przeprowadził w dniu 6 czerwca 2016 r. czynności kontrolne budynku mieszkalnego wielorodzinnego dwuklatkowego o trzech kondygnacjach nadziemnych i pełnym podpiwniczeniu, znajdującego się w [...] przy ul. [...]. W trakcie czynności kontrolnych organ I instancji ustalił, że w zakresie dotyczącym ocieplenia ścian budynku styropianem roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Odstępstwa dotyczą robót związanych z wymianą stolarki okiennej na klatkach schodowych oraz w piwnicach. Podczas wykonywania na przełomie 2012 r. i 2013 r. robót budowlanych na każdej klatce schodowej zamontowano po trzy okna uchylne (o wymiarach 116 cm x 82 cm) oraz na parterze po jednym oknie (o wymiarach 40 cm x 77 cm). Na każdej klatce schodowej zlikwidowano po dwa okna uchylne (o wymiarach 180 cm x 90 cm). Odnośnie okien piwnicznych ustalono, że pierwotnie były zamontowane okna o wymiarach 61 cm x 51 cm: elewacja południowo-zachodnia - 20 szt., elewacja północno-zachodnia - 1 szt., elewacja północno-wschodnia - 3 szt. Ponadto na elewacji północno-wschodniej było zamontowanych 5 szt. okien o wymiarach 90 cm x 90 cm. W wyniku wykonanych robót zamontowano łącznie 16 szt. nieotwieranych okien o wymiarach 52 cm x 44 cm i jedno okno otwierane o wymiarach 81 cm x 66 cm (w suszarni). Rozbieżność jaka wystąpiła w stosunku do dokonanego zgłoszenia dotyczy: ilości okien - zamontowano mniejszą ilość, sposobu otwierania - wszystkie wymienione okna o wymiarach 52 cm x 44 cm są nieotwierane, zmniejszenia wymiarów - zamiast dwóch okien o wymiarach 90 cm x 90 cm zamontowano okna o wymiarach 52 cm x 44 cm. Ponadto, organ powiatowy ustalił, że w ścianach zewnętrznych piwnic wykonano 5 szt. otworów o średnicy 10 cm każdy (4 otwory na elewacji południowo-zachodniej i jeden otwór na elewacji północno-wschodniej). Na kanale wentylacyjnym znajdującym się na korytarzu piwnic zamontowany jest wentylator dachowy WD 160. W drzwiach suszarni, w której zamontowane jest okno otwierane znajduje się 5 szt. otworów o średnicy 6,5 cm każdy. Do komórek lokatorskich osadzone zostały drzwi deskowe, ażurowe, do których od strony wewnętrznej przybito płytę. Na obwodzie drzwi zostawiono kilkucentymetrowe szczeliny. Podczas kontroli przedstawiono protokół nr [...] z dnia 19 lutego 2016 r. z okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych. Uprawniony mistrz kominiarski [...] stwierdził, że w mieszkaniach 1, 3 - 12 oraz w suszarni i piwnicy wentylacja jest sprawna. Zalecił udrożnić przewód wentylacyjny w węźle cieplnym. W dniu 8 czerwca 2016 r. przedłożono protokół nr [...] z dnia 7 czerwca 2016 r. z pomiarów skuteczności wentylacji mechanicznej. Posiadający uprawnienia na stanowisku dozoru [...] stwierdził, że wentylacja mechaniczna w piwnicy jest sprawna, wydajność jest zgodna z normą. Z ww. protokołu wynika, że pomiarów dokonano tylko dla części pomieszczeń piwnicznych o łącznej kubaturze 493 m3.
Dalej, organ II instancji zaznaczył, że w myśl art. 28 ustawy Prawo budowlane "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Art. 29-31 wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Inkryminowane rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym właściwy organ w drodze decyzji "(...) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania".
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ powiatowy nieprawidłowo w jednej decyzji odmówił wykonania określonych robót budowlanych na klatkach schodowych w budynku mieszkalnym i jednocześnie nakazał wykonać inne roboty budowlane w pomieszczeniach piwnicznych w ww. budynku. Powyższe jest sprzeczne z dyspozycją artykułu stanowiącego podstawę skarżonego rozstrzygnięcia. Błędnym jest wydanie dwóch rozstrzygnięć w jednej decyzji administracyjnej, które względem siebie są rozbieżne.
Niemniej jednak organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie przeprowadził postępowanie w trybie art. 51 ustawy Prawo budowlane. W tym względzie wskazał, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta [...] stwierdził, że pozbawienie okien piwnicznych możliwości otwierania narusza przepisy techniczno- budowlane, tj. § 147 ust. 1 - 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002 r. nr 75, poz. 690). Zgodnie z ww. przepisem "1. Wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu. 2. Wentylację mechaniczną lub grawitacyjną należy zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, w pomieszczeniach bez otwieranych okien, a także w innych pomieszczeniach, w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza". Wymagania dotyczące tego zagadnienia zostały zawarte w Polskiej Normie PN- 83/B/03430 - Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej - Wymagania, wymienione w załączniku nr 1 " Wykaz polskich norm powołanych w rozporządzeniu." Zgodnie z tą normą piwnice powinny mieć zapewniony dopływ powietrza przez otwieranie okna lub specjalne otwory w przegrodach zewnętrznych. Dla odpływu powietrza należy stosować przewody wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej o działaniu ciągłym. Strumień powietrza wentylacyjnego powinien odpowiadać 0,3 wymianom na godzinę. Piwnice podzielone ażurowymi ścianami należy traktować jako jedno pomieszczenie. Organ I instancji ustalił, że przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinnym jest budynkiem z poprzecznym układem ścian konstrukcyjnych. Pomieszczenia piwniczne oddzielone są ścianami pełnymi i w związku z tym nie mogą być traktowane jako jedno pomieszczeniem. Zatem pomieszczenie w których zamontowane są nieotwierane okna a w ścianach zewnętrznych nie wykonano otworów nawiewnych, nie mają zapewnionego dopływu powietrza. Stan taki narusza wymagania określone w Polskiej Normie PN-83/B-03430, należy więc zapewnić wymagany przez normę dopływ powietrza. Ww. norma przewiduje dwa sposoby zapewnienia dopływu powietrza i jego wybór został pozostawiony decyzji inwestora.
W ocenie organu odwoławczego, z uwagi na powyższe ustalenia, zasadnym było uchylenie zaskarżonej decyzji i na podstawie art. 51 ust. pkt 2 ustawy Prawo budowlane nakazanie Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wykonania robót budowlanych polegających na zastosowaniu w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych, okien otwieranych lub wykonaniu otworów w przegrodach zewnętrznych tych pomieszczeń zapewniających, zgodnie z normą PN-83/B-03430, dopływ powietrza do piwnic.
Dodatkowo organ podkreślił, że Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] pismem z dnia 15 września 2016 r. zawiadomiła o wykonaniu obowiązku zawartego w decyzji nr [...].
Skargę na powyższą decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...].
Skarżący wskazał, że w przypadku okien piwnicznych, zarzuca decyzji nieuwzględnienie wykonania robót niezgodnie z audytem energetycznym, z projektem budowlanym, a także bezkrytyczne podejście co do niezgodności wykonanych robót ze zgłoszeniem budowlanym. W przypadku okien na klatkach schodowych zarzuca sam fakt uchylenia decyzji w tym zakresie a przez to abstrahowanie od niezgodności wymienionych robót jak w przypadku okien piwnicznych.
[...] stwierdził, że organ wojewódzki błędnie zinterpretował przepisy art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Wskazał, że punkty 1 i 2 w ust. 1 dopuszczają do uchylenia decyzji nakazującej wykonanie określonych robót, bądź też nakazują zaniechanie dalszych robót (co jest tożsame z odmową wykonania określonych robót). Jednakże: "mamy tu do czynienia ze spójnikiem ALBO a nie LUB, co oznacza, że nakazanie wykonania określonych robót nie wyklucza w tej samej decyzji odmowy wykonania określonych robót".
W ocenie strony, wykonanie docieplenia wraz z wymianą i częściową likwidacją stolarki okiennej dawało możliwość naliczenia i uzyskania premii termomodernizacyjnej z Banku Gospodarstwa Krajowego przy wykonaniu tegoż zadania bezwzględnie zgodnie z audytem i projektem budowlanym przy spełnieniu wszelkich przepisów prawa budowlanego. Zatem przy uzyskaniu premii jakiekolwiek odstępstwo od tych założeń i przepisów nie może mieć miejsca. Nie można zamiast uchylnych okien w piwnicach wykonywać w ścianach zewnętrznych piwnic otworów wentylacyjnych, ani nie przestrzegać norm oświetlenia dziennego na klatkach schodowych. Jedyne wyjście, to poprawienie wykonanych robót celem doprowadzenia wykonania do wspomnianych wymogów.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.).
Biorąc pod uwagę wyżej wymienione kryteria Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, co w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem.
Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte, w związku z wnioskami [...] i [...], w sprawie wykonania robót związanych z dociepleniem i wymianą stolarki okiennej w budynku przy ul. [...] w sposób niezgodny z dokonanym do Prezydenta Miasta [...] zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia [...] marca 2012 r.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego Miasta [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r., na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, odmówił nakazania Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wykonania robót polegających na wstawieniu okien na klatkach schodowych w budynku mieszkalnym dwunastorodzinnym zlokalizowanym na działce o nr geod. [...] obrębu [...] w [...] przy ul. [...] w celu doświetlenia klatek schodowych tego budynku oraz nakazał ww. Spółdzielni wykonanie robót polegających na zastosowaniu w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych, okien otwieranych lub otworów w przegrodach zewnętrznych tych pomieszczeń zapewniających, zgodnie z normą PN-83/B-03430, dopływ powietrza do piwnic w budynku mieszkalnych dwunastorodzinnym w [...] przy ul. [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] października 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił ww. decyzję w całości i w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane, nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] wykonanie robót budowlanych polegających na zastosowaniu w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych, okien otwieranych lub otworów w przegrodach zewnętrznych tych pomieszczeń zapewniających, zgodnie z normą PN-83/B-03430, dopływ powietrza do piwnic w budynku mieszkalnym dwunastorodzinnym w [...] przy ul. [...], działka o nr geod. [...] obrębu [...]. Organ odwoławczy podejmując reformatoryjne rozstrzygnięcie stanął na stanowisku, że organ powiatowy nieprawidłowo w jednej decyzji odmówił wykonania określonych robót budowlanych na klatkach schodowych w budynku mieszkalnym i jednocześnie nakazał wykonać inne roboty budowlane w pomieszczeniach piwnicznych w ww. budynku. Uznał, że błędnym jest wydanie dwóch rozstrzygnięć w jednej decyzji administracyjnej, które względem siebie są rozbieżne. W dalszej natomiast części podzielił stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie, w jakim następnie orzekł.
Z przepisu art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części. W takim przypadku ma obowiązek orzec co do istoty sprawy w takim zakresie w jakim uchylił decyzję pierwszoinstancyjną. W sytuacji gdy zaskarżona decyzja organu I instancji została uchylona w całości organ odwoławczy jest zobowiązany orzec w całości co do istoty sprawy. W przypadku natomiast uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej w części organ odwoławczy orzeka w zakresie w jakim uchylił decyzję organu I instancji.
Skoro w niniejszym przypadku uchylono zaskarżoną decyzję w całości to organ odwoławczy winien orzec w takim zakresie w jakim uchylił decyzję pierwszoinstancyjną, czyli także w zakresie rozstrzygnięcia organu I instancji w przedmiocie odmowy nakazania wykonania robót polegających na wstawieniu okien na klatkach schodowych.
W zaskarżonej decyzji brak jest jednak takiego rozstrzygnięcia. Brak rozstrzygnięcia organu odwoławczego w tym zakresie stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zaskarżona decyzja nie spełnia wymogów określonych w wymienionym przepisie.
Wskazać należy, że postępowanie administracyjne toczy się w określonej sprawie administracyjnej, na którą składają się przedmiot i podmioty postępowania. Przedmiot sprawy to określony stan faktyczny wymagający subsumcji.
Jak wyżej wskazano, postępowanie zostało wszczęte w sprawie wykonania robót związanych z dociepleniem i wymianą stolarki okiennej w budynku przy ul. [...] w sposób niezgodny z dokonanym do Prezydenta Miasta [...] zgłoszeniem zamiaru wykonania robót budowlanych z dnia [...] marca 2012 r.
W ocenie Sądu, jedno postępowanie administracyjne mogło się zatem toczyć w sprawie wykonania robót polegających na wstawieniu okien na klatkach schodowych jak i robót polegających na zapewnieniu dopływu powietrza do piwnic tego samego budynku mieszkalnego. Tak jak nie ma przeszkód, by decyzja organu zawierała rozstrzygnięcia wydane na podstawie więcej niż jednego punktu wskazanego w art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, tak nie ma przeszkód by w jednej decyzji administracyjnej zawarte było rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy nałożenia określonych obowiązków lub robót jak i ich nałożenia, o ile oczywiście nie dotyczą tej samej materii. Sąd nie stwierdził wskazywanej przez organ odwoławczy rozbieżności.
Tym niemniej Sąd uznaje za prawidłowy tryb, w jakim organ nadzoru budowlanego prowadził postępowanie w niniejszej sprawie, jak również podziela stanowisko organu odwoławczego w zakresie zaistnienia przesłanek do nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na zastosowaniu w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych, okien otwieranych lub otworów w przegrodach zewnętrznych tych pomieszczeń zapewniających, zgodnie z normą PN-83/B-03430, dopływ powietrza do piwnic w budynku mieszkalnym dwunastorodzinnym w [...] przy ul. [...].
Prowadzenie postępowania w trybie określonym przepisem art. 51 ust. 1 ustawy Prawo budowlane możliwe jest jedynie w przypadku wystąpienia przesłanek określonych art. 50 ust. 1 przy jednoczesnym ustaleniu przez organ, że przedsięwzięcie nie zostało zrealizowane bez wymaganego pozwolenia na budowę lub też wymaganego zgłoszenia bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ, a więc w sytuacji gdy nie zachodzą przesłanki określone w art. 48 ust. 1 albo 49b ust. 1 ustawy.
Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane stanowi, że właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Celem postępowania prowadzonego w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest doprowadzenie robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, po uprzednim wyjaśnieniu legalności (zgodności z przepisami) i jakości wykonywanych robót, w szczególności w kontekście zgodności z warunkami technicznymi oraz innymi przepisami administracyjnego prawa materialnego. Postępowanie to ukierunkowane jest na usunięcie kolizji z prawem wykonywanych lub zakończonych robót budowlanych, gdyż ratio legis art. 51 ustawy Prawo budowlane polega na wymuszeniu na inwestorze doprowadzenia tych robót do stanu zgodnego z obowiązującym prawem (zob. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt II OSK 2370/11).
Jak ustalił organ nadzoru budowlanego, Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w [...] dokonała zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych polegających na: ociepleniu ścian dwóch budynków 12-rodzinnych przy ul. [...] za pomocą styropianu oraz wymianie stolarki okiennej. Ww. zgłoszenie z dnia [...] sierpnia 2012 r. zostało przyjęte przez Prezydenta Miasta [...] w dniu [...] marca 2012 r. Organ powiatowy w wyniku oceny omawianego zgłoszenia ustalił, że liczba okien a także wymiary wymienionych okien zostały zmniejszone. Organ powiatowy przeprowadził w dniu 6 czerwca 2016 r. czynności kontrolne budynku mieszkalnego wielorodzinnego dwuklatkowego o trzech kondygnacjach nadziemnych i pełnym podpiwniczeniu, znajdującego się w [...] przy ul. [...]. W trakcie czynności kontrolnych organ I instancji ustalił, że w zakresie dotyczącym ocieplenia ścian budynku styropianem roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze zgłoszeniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Odstępstwa dotyczą robót związanych z wymianą stolarki okiennej na klatkach schodowych oraz w piwnicach. Podczas wykonywania na przełomie 2012 r. i 2013 r. robót budowlanych na każdej klatce schodowej zamontowano po trzy okna uchylne (o wymiarach 116 cm x 82 cm) oraz na parterze po jednym oknie (o wymiarach 40 cm x 77 cm). Na każdej klatce schodowej zlikwidowano po dwa okna uchylne (o wymiarach 180 cm x 90 cm). Odnośnie okien piwnicznych ustalono, że pierwotnie były zamontowane okna o wymiarach 61 cm x 51 cm: elewacja południowo-zachodnia - 20 szt., elewacja północno-zachodnia - 1 szt., elewacja północno-wschodnia - 3 szt. Ponadto na elewacji północno-wschodniej było zamontowanych 5 szt. okien o wymiarach 90 cm x 90 cm. W wyniku wykonanych robót zamontowano łącznie 16 szt. nieotwieranych okien o wymiarach 52 cm x 44 cm i jedno okno otwierane o wymiarach 81 cm x 66 cm (w suszarni). Rozbieżność jaka wystąpiła w stosunku do dokonanego zgłoszenia dotyczy: ilości okien - zamontowano mniejszą ilość, sposobu otwierania - wszystkie wymienione okna o wymiarach 52 cm x 44 cm są nieotwierane, zmniejszenia wymiarów - zamiast dwóch okien o wymiarach 90 cm x 90 cm zamontowano okna o wymiarach 52 cm x 44 cm. Ponadto, organ powiatowy ustalił, że w ścianach zewnętrznych piwnic wykonano 5 szt. otworów o średnicy 10 cm każdy (4 otwory na elewacji południowo-zachodniej i jeden otwór na elewacji północno-wschodniej). Na kanale wentylacyjnym znajdującym się na korytarzu piwnic zamontowany jest wentylator dachowy WD 160. W drzwiach suszarni, w której zamontowane jest okno otwierane znajduje się 5 szt. otworów o średnicy 6,5 cm każdy. Do komórek lokatorskich osadzone zostały drzwi deskowe, ażurowe, do których od strony wewnętrznej przybito płytę. Na obwodzie drzwi zostawiono kilkucentymetrowe szczeliny. Podczas kontroli przedstawiono protokół nr [...] z dnia 19 lutego 2016 r. z okresowej kontroli przewodów wentylacyjnych. Uprawniony mistrz kominiarski [...] stwierdził, że w mieszkaniach 1, 3 - 12 oraz w suszarni i piwnicy wentylacja jest sprawna. Zalecił udrożnić przewód wentylacyjny w węźle cieplnym. W dniu 8 czerwca 2016 r. przedłożono protokół nr [...] z dnia 7 czerwca 2016 r. z pomiarów skuteczności wentylacji mechanicznej. Posiadający uprawnienia na stanowisku dozoru [...] stwierdził, że wentylacja mechaniczna w piwnicy jest sprawna, wydajność jest zgodna z normą. Z ww. protokołu wynika, że pomiarów dokonano tylko dla części pomieszczeń piwnicznych o łącznej kubaturze 493 m3.
Zgodnie z § 147 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, "Wentylacja i klimatyzacja powinny zapewniać odpowiednią jakość środowiska wewnętrznego, w tym wielkość wymiany powietrza, jego czystość, temperaturę, wilgotność względną, prędkość ruchu w pomieszczeniu, przy zachowaniu przepisów odrębnych i wymagań Polskich Norm dotyczących wentylacji, a także warunków bezpieczeństwa pożarowego i wymagań akustycznych określonych w rozporządzeniu". "Wentylację mechaniczną lub grawitacyjną należy zapewnić w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi, w pomieszczeniach bez otwieranych okien, a także w innych pomieszczeniach, w których ze względów zdrowotnych, technologicznych lub bezpieczeństwa konieczne jest zapewnienie wymiany powietrza". Wymagania dotyczące tego zagadnienia zostały zawarte w Polskiej Normie PN-83/B/03430 - Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej – Wymagania. Zgodnie z tą normą piwnice powinny mieć zapewniony dopływ powietrza przez otwieranie okna lub specjalne otwory w przegrodach zewnętrznych. Dla odpływu powietrza należy stosować przewody wentylacji grawitacyjnej lub mechanicznej o działaniu ciągłym. Strumień powietrza wentylacyjnego powinien odpowiadać 0,3 wymianom na godzinę. Piwnice podzielone ażurowymi ścianami należy traktować jako jedno pomieszczenie.
Organ I instancji ustalił, że przedmiotowy budynek mieszkalny wielorodzinnym jest budynkiem z poprzecznym układem ścian konstrukcyjnych. Pomieszczenia piwniczne oddzielone są ścianami pełnymi i w związku z tym nie mogą być traktowane jako jedno pomieszczeniem. Zatem pomieszczenie w których zamontowane są nieotwierane okna a w ścianach zewnętrznych nie wykonano otworów nawiewnych, nie mają zapewnionego dopływu powietrza. Prawidłowo zatem przyjęto, że stan taki narusza wymagania określone w Polskiej Normie PN-83/B-03430 oraz że należy zapewnić w pomieszczeniach piwnicznych o ścianach pełnych wymagany przez normę dopływ powietrza. Ww. norma przewiduje dwa sposoby zapewnienia dopływu powietrza - przez otwierane okna lub specjalne otwory w przegrodach zewnętrznych - i jego wybór słusznie został pozostawiony decyzji inwestora.
Jeszcze raz należy podkreślić, że celem przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane jest doprowadzenie obiektu budowlanego (robót budowlanych) do stanu zgodnego z prawem, tj. przepisami. Nie zaś doprowadzenie obiektu, tak jak życzyłby sobie tego skarżący do stanu zgodnego z projektem budowlanym "Termomodernizacja budynku mieszkalnego", czy z opracowaniem "Audyt energetyczny budynku". Kwestie rozliczeń finansowych, związane z otrzymaną premią termomodernizacyjną leżą poza zainteresowaniem organu nadzoru budowalnego.
Jako że organ odwoławczy nie dokonał analizy zasadności nałożenia obowiązku wykonania robót budowlanych polegających na wstawieniu okien na klatkach schodowych w celu doświetlenia klatek schodowych tego budynku, to również i Sąd nie był obowiązany, w niniejszym postępowaniu odnieść się do powyższego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji powinien uwzględnić wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku oraz zakończyć postępowanie wydaniem stosownej decyzji, przy uwzględnieniu katalogu rozstrzygnięć jakie mogą zapaść w postępowaniu odwoławczym.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło