IV SA/Wa 2143/17
WyrokWSA w Warszawie2018-01-11
Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Agnieszka Wójcik, Teresa Zyglewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa wjazdu na terytorium RP cudzoziemcowi, który nie posiadał ważnej wizy ani innych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu, jest zasadna, mimo jego późniejszego oświadczenia o zamiarze złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej i zarzutów dotyczących naruszenia procedury administracyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa wjazdu na terytorium RP była zasadna, ponieważ cudzoziemiec nie posiadał wymaganych dokumentów uprawniających do wjazdu, a jego późniejsze oświadczenie o zamiarze złożenia wniosku o ochronę międzynarodową nie było wystarczające do odstąpienia od odmowy wjazdu. Sąd stwierdził, że organy prawidłowo zastosowały przepisy ustawy o cudzoziemcach i kodeksu postępowania administracyjnego, a zarzuty dotyczące naruszenia procedury, w tym brak możliwości udziału pełnomocnika w kontroli granicznej i brak przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych, nie były uzasadnione w kontekście specyfiki kontroli granicznej i braku wątpliwości co do niespełnienia warunków wjazdu.Stan faktyczny
Cudzoziemiec R. K. zgłosił się do kontroli granicznej na wjazd do Polski bez ważnej wizy lub innych dokumentów uprawniających do wjazdu. Komendant Placówki Straży Granicznej odmówił mu wjazdu. Komendant Główny Straży Granicznej utrzymał tę decyzję w mocy. Cudzoziemiec zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym brak możliwości złożenia wniosku o ochronę międzynarodową i naruszenie jego prawa do obrony. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając decyzje organów za zgodne z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Wójcik, sędzia WSA Teresa Zyglewska (spr.), Protokolant spec. Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy oddala skargę
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej "k.p.a.") w zw. z art. 33 ust. 2 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990 ze zm.) utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy R. K.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
R. K., obywatel [...], ur. [...] marca 1973 r. legitymujący się paszportem seria i numer [...] wydanym przez władze [...] 27 czerwca 2016 r., ważnym do 27 czerwca 2026 r. (dalej również "strona", "skarżący", "cudzoziemiec") 17 marca 2017 r. zgłosił się do kontroli granicznej na kierunku wjazdowym do Polski na kolejowym przejściu granicznym Placówki Straży Granicznej w [...].
Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] (dalej również "organ I instancji") stwierdził, że cudzoziemiec nie posiada ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz do pobytu na tym terytorium, decyzją z 17 marca 2017 r., wydaną w oparciu o art. 28 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 33 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, odmówił mu wjazdu na terytorium RP. Decyzją objęto małoletnie dzieci cudzoziemca, tj.: K. R., ur. [...] grudnia 2001 r., K. A., ur. [...] czerwca 2003 r., K. R., ur. [...] lipca 2007 r., K. R., ur. [...] sierpnia 2009 r., K. R., ur. [...] lipca 2013 r.
Cudzoziemiec, w imieniu którego działał pełnomocnik wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wnosząc odwołanie cudzoziemiec wniósł o:
• uchylenie decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] marca 2017 r. i umorzenie postępowania w przedmiocie odmowy wjazdu w trybie art. 132 § 1 k.p.a.,
• względnie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania wobec wystąpienia negatywnych przesłanek do wydania decyzji o odmowie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wskazanych w art. 28 ust. 2 pkt 2b ustawy o cudzoziemcach,
• ewentualnie, na zasadzie przepisu art. 138 § 2 k.p.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji i umorzenie postępowania wobec wystąpienia negatywnych przesłanek do wydania decyzji o odmowie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Cudzoziemiec zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 2 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej poprzez uniemożliwienie cudzoziemcowi dostępu do procedury uchodźczej, w tym w szczególności poprzez nie przyjęcie od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, pomimo, że wyraził on w sposób jednoznaczny wolę jego złożenia osobiście i w miejscu do tego wyznaczonym,
2. przepisów postępowania, tj.:
• art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że cudzoziemiec próbował wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie posiadając ważnego dokumentu podróży, ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na tym terytorium, podczas gdy, cudzoziemiec złożył wniosek o objęcie międzynarodową ochroną prawną, o której mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2b ustawy o cudzoziemcach,
• art. 28 ust. 2 pkt 2b ustawy o cudzoziemcach poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że cudzoziemiec próbował wjechać na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie posiadając ważnego dokumentu podróży, ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu i pobytu na tym terytorium, podczas gdy, wnioskodawca złożył wniosek o objęcie go międzynarodową ochroną prawną,
• art. 34 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 25 ust. 5 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zgromadzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, to jest nieprzeprowadzenie kontroli w zakresie dokumentów wnioskodawcy w postaci wniosku o objęcie międzynarodową ochroną prawną, podczas gdy, organ ma obowiązek zgromadzenia i rozpatrzenia całości materiału dowodowego,
• art. 34 ust. 2 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach poprzez zaniechanie obligatoryjnego przesłuchania cudzoziemca przed wydaniem decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków wjazdu budzą wątpliwości, przepis ten nakłada na organ taki obowiązek,
• art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, poprzez zaniechanie przesłuchania wskazanych przez cudzoziemca osób towarzyszących mu w podróży przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu podczas gdy, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków wjazdu budzą wątpliwości, przepis ten nakłada na organ taki obowiązek,
• art. 34 ust. 1 pkt 4 ustawy o cudzoziemcach poprzez zaniechanie dokonania sprawdzeń w dostępnych rejestrach, ewidencjach i wykazach w sprawach cudzoziemców przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu podczas gdy, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków wjazdu budzą wątpliwości, przepis ten nakłada na organ taki obowiązek,
• art. 34 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach poprzez zaniechanie uzyskania niezbędnych informacji od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych lub osób fizycznych, przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu podczas gdy, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków wjazdu budzą wątpliwości, przepis ten nakłada na organ taki obowiązek,
• art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie cudzoziemcowi czynnego udziału w toku postępowania w sprawie odmowy wjazdu, w szczególności poprzez uniemożliwienie stronie działającej przez pełnomocnika wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych żądań, podczas gdy, załatwienie sprawy nie wymaga wydania natychmiastowej decyzji ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań,
• art 67 § 1 i § 2 ust. 2 k.p.a. poprzez nie sporządzenie protokołu z czynności postępowania mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest z czynności pierwszego przesłuchania cudzoziemca w czasie kontroli granicznej, tuż po okazaniu paszportu, które stanowiło podstawę wydania decyzji o odmowie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a podczas którego cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej oraz dokument pełnomocnictwa,
• art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie pełnomocnikowi strony wglądu do akt sprawy przed wydaniem decyzji, pomimo skierowania przez pełnomocnika takiego żądania, podczas gdy w sytuacji, w której akta sprawy nie zawierają informacji niejawnych klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne" a także innych akt, które organ administracji wyłącza ze względu na ważny interes państwowy,
• art. 74 § 2 k.p.a. poprzez nie wydanie postanowienia o odmowie umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, na które służy zażalenie,
• art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia wydanej decyzji, a to z powodu nie wskazania w niej okoliczności, że strona w czasie postępowania wnosiła o udzielenie jej i towarzyszącym jej osobom ochrony międzynarodowej i przyczyn faktycznych, dla których organ pominął wniosek strony oraz podstaw prawnych pominięcia wniosku składanego przez stronę.
Do odwołania cudzoziemiec załączył m.in.: pismo w języku rosyjskim wraz z tłumaczeniem przysięgłym, sporządzone 27 marca 2017 r., z treści którego wynika, że strona "wnosi do właściwych władz polskich o udzielenie ochrony międzynarodowej" i informuję, że zamierzała złożyć taki wniosek również 17 marca 2017 r., jednak nie został on przez funkcjonariuszy Straży Granicznej przyjęty.
Komendant Główny Straży Granicznej (dalej również "Komendant", "organ odwoławczy") decyzją z [...] czerwca 2017 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z [...] marca 2017 r.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Komendant wskazał, że 17 marca 2017 r. w godzinach porannych, na kolejowym przejściu granicznym w [...], stawili się przedstawiciele organizacji pozarządowych i adwokaci (14 osób), posiadający pełnomocnictwa do reprezentowania 26 osób z grupy 151 cudzoziemców (78 osób dorosłych i 73 dzieci), którzy o godzinie 6.23 stawili się do odprawy granicznej na kierunku wjazdowym do Polski ([...]). Wymienieni powyżej cudzoziemcy zgłosili się do kontroli granicznej nie posiadając dokumentów zezwalających na wjazd i pobyt na terytorium RP. Większość z cudzoziemców deklarowała ekonomiczny charakter swojej podróży, część osób odmawiała podawania szczegółów, ograniczając się jedynie do stwierdzenia "adwokat". Cudzoziemcy wielokrotnie wcześniej stawiali się do kontroli granicznej na wjazd na terytorium RP bez wymaganych dokumentów i z uwagi na niespełnianie przesłanek wjazdu i pobytu w postaci braku ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu, każdorazowo komendant placówki Straży Granicznej wydawał im odrębne decyzje administracyjne o odmowie wjazdu na granicy. Od przedmiotowych decyzji cudzoziemcy nie wnosili odwołań. Wśród ww. cudzoziemców był R. K.
Komendant podniósł, że skarżący stawiając się 17 marca 2017 r. do odprawy granicznej nie posiadał ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP. W związku z tym, został przekazany na drugą linię kontroli celem prowadzenia dalszych czynności z jego udziałem. Cudzoziemiec odmówił udzielenia funkcjonariuszowi Straży Granicznej jakichkolwiek informacji odnośnie celu wjazdu i pobytu oświadczając, że nie będzie rozmawiał bez adwokata, którego poleciła mu Maria, nazwiska nie pamięta. Rozpytanie zostało przeprowadzone w zrozumiałym dla cudzoziemca języku [...]. Skarżący nie posiadał podczas odprawy granicznej żadnego pełnomocnictwa do reprezentowania go w jakimkolwiek postępowaniu administracyjnym.
Organ zaakcentował, że cudzoziemiec stawiając się na wjazd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej każdorazowo podlega odrębnej, szczegółowej odprawie granicznej przeprowadzanej w przejściu granicznym przez funkcjonariuszy Straży Granicznej. Ma ona na celu m.in. weryfikację spełniania przez cudzoziemca warunków wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Straż Graniczna, jako formacja graniczna, obowiązana jest przede wszystkim przeciwdziałać nielegalnej migracji i chronić dostępu do terytorium RP osobom nie spełniającym warunków wjazdu i pobytu. Obowiązek ten wynika w szczególności z art. 13 kodeksu granicznego Schengen. Organ Straży Granicznej każdorazowo przeprowadza, indywidualną, wnikliwą ocenę konkretnej sytuacji na podstawie rozpytania cudzoziemca odnośnie szczegółów dotyczących celu wjazdu i pobytu. Działania realizowane na drugiej linii kontroli granicznej uregulowane są w artykule 8 kodeksu granicznego Schengen. Kontrola drugiej linii jest odprawą szczegółową, może być przeprowadzona w innym miejscu, innym niż to, w którym dokonywana jest odprawa wszystkich osób (pierwsza linia). Takie działania mają na celu m. in. zapewnienie płynności ruchu granicznego. Co istotne, uczestnikami kontroli drugiej linii są wyłącznie funkcjonariusz, który posiada stosowne upoważnienia w tym zakresie (w tym dostęp do pomieszczeń służbowych Straży Granicznej i możliwości przetwarzania danych w systemach informatycznych wspomagających czynności odprawy granicznej) oraz cudzoziemiec. Tym samym nie jest możliwe dopuszczenie do udziału w niej osób nie podlegających w tym samym czasie tego typu czynnościom. Cudzoziemiec sam, osobiście wypowiada się odnośnie celu i warunków swojego wjazdu.
Mając powyższe na uwadze, oraz odnosząc się do argumentacji podniesionej przez pełnomocnika w odwołaniu, Komendant uznał, że wbrew zarzutom odwołania w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Skarżący podczas próby rozpytania przeprowadzonego w toku odprawy granicznej odmówił udzielenia wyjaśnień. Nie zgłaszał również woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Okoliczności nie spełniania przez niego przesłanek do odmowy wjazdu nie budziły zatem żadnych wątpliwości i nie było konieczne dokonywanie dodatkowych ustaleń w tej materii. Pełnomocnictwo do reprezentowania cudzoziemca "w sprawach wjazdu i pobytu na terytorium RP, w szczególności w sprawach dotyczących odmowy wjazdu na terytorium RP, ubiegania się o ochronę międzynarodową oraz zatrzymania cudzoziemca i umieszczenia go w strzeżonym ośrodku" zostało złożone przez pełnomocnika już po wydaniu decyzji o odmowie wjazdu na granicy. Pełnomocnik otrzymał zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy oraz decyzję orzekającą w tej sprawie. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty, iż pełnomocnikowi uniemożliwiono przeglądanie akt. Wniosek w tym przedmiocie wpłynął do organu po zakończeniu postępowania administracyjnego (jak wynika z adnotacji na pełnomocnictwie o godzinie 9.15) i ww. miał możliwość zapoznania się w siedzibie organu administracji z całością zgromadzonej dokumentacji. Mając na uwadze, że z wniosku wynikało również, że pełnomocnik wnosił o dopuszczenie go do wszystkich czynności z udziałem cudzoziemca Komendant wskazał, że postępowanie organu I instancji w chwili złożenia wniosku były już zakończone wydaniem decyzji administracyjnej orzekającej o odmowie wjazdu na granicy (decyzja została wydana o godzinie 8.50).
Komendant podkreślił, że charakter czynności odprawy granicznej w tym czynności na drugiej linii oraz miejsce ich prowadzenia (specjalnie wydzielona strefa w infrastrukturze przejścia granicznego) uniemożliwiają na tym etapie dopuszczenie do nich pełnomocnika ustanowionego przez cudzoziemca w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu. Zakres działań pełnomocników w tego typu sprawach nie może bowiem powodować zakłóceń płynności odpraw granicznych osób przekraczających granicę w tym samym miejscu i w tym samym czasie. Ponadto, w przypadku, gdy okoliczności niespełniania przez cudzoziemca warunków wjazdu nie budzą wątpliwości, a obowiązujące przepisy obligują organ do wydania w danym stanie faktycznym decyzji określonego rodzaju, realizowanie przez organ w toku postępowania administracyjnego pewnych czynności, takich jak np. zapewnienie ustanowionemu pełnomocnikowi możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji oraz zgłoszenia żądań w wyznaczonym terminie prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania postępowania i wiązałoby się z nawet kilkutygodniowym pobytem cudzoziemca w pomieszczeniach przejścia granicznego do czasu wydania rozstrzygnięcia, co jest prawnie niemożliwe i obiektywnie niewykonalne. Organ podkreślił, że decyzja o odmowie wjazdu na terytorium RP wydawana jest w trakcie odprawy granicznej osobie, której nie zezwolono na przekroczenie granicy państwowej RP i zostaje przez cudzoziemca wykonana z chwilą jej wydania z mocy ustawy. W sytuacji, gdy cudzoziemiec jest reprezentowany przez pełnomocnika, decyzja jest niezwłocznie doręczana pełnomocnikowi, który ma również możliwość zapoznania się z całością materiałów dotyczących sprawy. W związku z powyższym, Komendant zarzut naruszenia art. 74 § 2 k.p.a. uzna za całkowicie bezzasadny.
Z uwagi na to, że fakt nie spełniania przez skarżącego warunków wjazdu nie budził wątpliwości, obowiązkiem organu było podjęcie określonych w przepisach prawa czynności w kierunku uniemożliwienia stronie wjazdu poprzez wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Takie działanie ma służyć przede wszystkim ochronie interesów państwa oraz ładu i porządku publicznego. Co istotne, organ administracji umożliwił stronie zrealizowanie uprawnień wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Cudzoziemiec był obecny w toku wszystkich czynności prowadzonych z jego udziałem w zrozumiałym dla niego języku i bezpośrednio w sposób ciągły w nich uczestniczył. Ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału nie wynika, aby w toku postępowania lub przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu na granicy wnosił o udzielenie wyjaśnień lub wnosiła jakiekolwiek uwagi lub żądania mające wpływ na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia.
Odnosząc się do zarzutu nie sporządzenia protokołu przesłuchania cudzoziemca organ wyjaśnił, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości przesłuchania podróżnego podczas odprawy granicznej. Możliwość taką przewidują przepisy ustawy o cudzoziemcach w postępowaniu prowadzonym w sprawie odmowy wjazdu w art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach oraz przepisy kodeksu postępowania administracyjnego które stanowią, że organ administracji publicznej może przesłuchać stronę w sytuacji, jeżeli po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Taka sytuacja - w ocenie organu odwoławczego - nie miała miejsca. Cudzoziemiec stawiając się do odprawy 17 marca 2017 r. nie posiadał ważnej wizy, ani innego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na terytorium RP, odmówił udzielenia informacji w zakresie celu wjazdu i nie zgłaszał woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Bezspornie spełniał więc przesłanki do odmowy wjazdu. Wbrew temu, co wskazano w odwołaniu, nie okazał podczas odprawy "dokumentu w postaci wniosku o objęcie międzynarodową ochroną prawną", a nawet, gdyby taki wniosek posiadał, to i tak z uwagi na fakt, że odmawiał udzielenia informacji odnośnie celu wjazdu, okoliczność taka nie stanowiłoby automatycznej podstawy do odstąpienia od wszczęcia w jego sprawie postępowania administracyjnego w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy. Warunkiem odstępstwa od wydania decyzji o odmowie wjazdu, o którym mowa w art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach jest nie budzące wątpliwości stwierdzenie podczas kontroli granicznej, że cudzoziemiec zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Komendant wskazał ponadto, że sporządzanie przez funkcjonariuszy Straży Granicznej każdorazowo notatek dotyczących czynności weryfikacyjnych podejmowanych wobec cudzoziemca, zawierających jego oświadczenia w zakresie okoliczności wjazdu oraz wyniki sprawdzeń dokonanych w dostępnych systemach informatycznych służy uzupełnieniu materiału dowodowego i pełni rolę informacyjną w przypadku ewentualnych podejmowanych wobec cudzoziemca działań, oraz dowodzi, że organ dochował wymaganej staranności w zakresie precyzyjnego określenia w sposób zindywidualizowany powodu wjazdu na terytorium RP. Należy mieć na uwadze, że rolą Straży Granicznej jest takie działanie, które ma na celu nie tylko skuteczną weryfikację celów i warunków wjazdu cudzoziemców, ale i zapewnienie płynności ruchu granicznego. Prowadzenie dodatkowych czynności z udziałem skarżącego było bezcelowe i służyłoby nieuzasadnionemu przedłużaniu postępowania, ponieważ zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne do wydania decyzji w sprawie.
Na marginesie Komendant wskazał, że z obserwacji wynika, że cudzoziemcy nie posiadający ważnych wiz lub innych ważnych dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy instruują się pomiędzy sobą, wskazując jako słowo - klucz ułatwiające przekroczenie granicy słowo "azyl". Takie zachowanie powoduje konieczność przeprowadzenia w każdym przypadku indywidualnej wnikliwej oceny sytuacji na podstawie rozpytania cudzoziemca odnośnie szczegółów wjazdu i pobytu. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący przed 17 marca 2017 r. dwudziestoośmiokrotnie stawiał się na granicy w celu wjazdu na terytorium RP nie posiadając ważnej wizy i w związku z tym, za każdym razem odmawiano mu wjazdu na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Strona w żadnym z poprzednio prowadzonych postępowań nie deklarowała woli ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej.
Odnosząc się do kwestii dołączenia przez pełnomocnika do odwołania dokumentu z 27 marca 2017 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym sporządzonego już po wydaniu skarżonej decyzji o odmowie wjazdu na granicy zatytułowanego "wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej" również nie ma znaczenia w tym postępowaniu odwoławczym. Nie spełnia on wymogów prawnych ani formalnych tego rodzaju wniosku. Jeżeli zamiarem skarżącego jest ubieganie się o udzielenie ochrony międzynarodowej, to powinien wyrazić taką wolę stawiając się do odprawy granicznej.
Za niezrozumiały Komendant uznał zarzut dotyczący nie wskazania w uzasadnieniu rozstrzygnięcia o odmowie wjazdu na granicy tego, że strona w czasie postępowania wnosiła o udzielenie jej ochrony międzynarodowej, oraz niewskazanie powodów i podstaw prawnych z jakich organ odmówił przyjęcia takiego wniosku co stanowić miałoby naruszenie warunków wskazanych w art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. Komendant podkreślił, że decyzja o odmowie wjazdu na granicy została sporządzona na wymaganym przepisami prawa formularzu, a organ I instancji wskazał w uzasadnieniu decyzji zarówno fakty, które uznał za udowodnione jak i dowody, na których się oparł, tj.: brak ważnej wizy lub dokumentu pobytowego, stanowiący wystarczającą przesłankę do wydania decyzji o odmowie wjazdu na granicy, zaś uzasadnienie prawne decyzji zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie organu odwoławczego postępowanie w przedmiocie odmowy wjazdu na granicy przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej sformułowanej w art. 7 k.p.a. Materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony został, zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a., w sposób wyczerpujący a strona miała możliwość brania udziału w postępowaniu. Organ dokonał oceny powoływanych twierdzeń na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 80 k.p.a. Organ administracyjny wyjaśnił i rozpatrzył wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została wydana na właściwym formularzu i uzasadniona zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a.
Konkludując Komendant uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji.
R. K. wniósł do Sądu skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] czerwca 2017 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów, uprzednio wskazane w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, prawa materialnego oraz prawa procesowego.
Skarżący wniósł o:
• uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] czerwca 2017 r. oraz decyzji poprzedzającej z [...] marca 2017 r. i przekazanie sprawy organowi I instancji w celu wydania merytorycznej decyzji,
• zwrot kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, które były niezbędne do celowego dochodzenia niniejszej sprawy.
Uzasadniając zarzuty skargi skarżący przedstawił historię rodzinną, która w jego ocenie uprawnia do złożenia wniosku o objęcie zarówno jego, jak również najbliższych członków rodziny ochroną międzynarodową.
Skarżący dodał, że Komendant nie odniósł się tylko do jednego zarzutu sformułowanego w odwołaniu. Wskazał również na treść wyroku z 2 czerwca 2017 r. IV SA/Wa 3021/16.
Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej również "p.p.s.a."), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślić należy, że dokonując kontroli legalności zaskarżonego aktu, sąd, stosownie do treści art. 134 p.p.s.a. nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten umożliwia sądowi wszechstronne i obiektywne zbadanie sprawy niezależnie od podniesionych zarzutów.
Mając na uwadze powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z [...] czerwca 2017 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji był art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w myśl którego cudzoziemcowi odmawia się wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdy nie posiada ważnego dokumentu podróży, ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Artykułu 28 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie stosuje się do cudzoziemca, który podczas kontroli granicznej: (a) zadeklarował zamiar złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej w przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 1 lub art. 61 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, (b) złożył wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej (art. 28 ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Decyzję o odmowie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wydaje cudzoziemcowi komendant placówki Straży Granicznej i decyzja podlega natychmiastowemu wykonaniu (art. 33 ust. 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach).
Należy również wskazać, że w myśl art. 34 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach postępowanie prowadzone przez organy Straży Granicznej przed wydaniem cudzoziemcowi decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, ogranicza się do (1) przesłuchania cudzoziemca; (2) kontroli dokumentów posiadanych przez cudzoziemca; (3) przesłuchania wskazanych przez cudzoziemca osób towarzyszących mu w podróży; (4) dokonania sprawdzeń w dostępnych rejestrach, ewidencjach i wykazach w sprawach cudzoziemców; (5) uzyskania niezbędnych informacji od instytucji państwowych, organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, jednostek gospodarczych prowadzących działalność w zakresie użyteczności publicznej, innych jednostek gospodarczych i organizacji społecznych lub osób fizycznych. Powyższe czynności mogą być ograniczone jedynie do kontroli posiadanych przez cudzoziemca dokumentów, jeżeli okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budzą wątpliwości (art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach).
Wskazać należy, że zgodnie z art. 23 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec, który przekracza granicę, jest obowiązany posiadać: (1) ważny dokument podróży; (2) ważną wizę lub inny ważny dokument uprawniający go do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium, jeżeli są wymagane; (3) zezwolenie na wjazd do innego państwa lub zezwolenie na pobyt w innym państwie, jeżeli zezwolenia takie są wymagane w przypadku przejazdu tranzytem. Ponadto, zgodnie z art. 25 ust. 1-5 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemiec wjeżdżający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany uzasadnić cel i warunki planowanego pobytu oraz okazać funkcjonariuszowi Straży Granicznej. dokumenty czy środki finansowe uzasadniające wjazd na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej.
Przenosząc powyższe na kanwę rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że zamierzonego skutku nie mogą odnieść zarzuty sformułowane w skardze. W ocenie Sądu stan faktyczny sprawy został przez organ zebrany w sposób nie budzący wątpliwości i istniały podstawy do wydania decyzji w oparciu o art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach.
Okolicznością bezsporną w sprawie było, że 17 marca 2017 r. cudzoziemiec wraz z dziećmi stawił się do odprawy granicznej na kolejowym przejściu granicznym w [...] i nie posiadał ważnego dokumentu podróży, ważnej wizy lub innych ważnych dokumentów uprawniających do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i do pobytu na tym terytorium. Cudzoziemiec nie posiadał dokumentów uprawniających do przekroczenia polskiej granicy, a zarazem granicy Schengen. Legitymował się jedynie paszportem, którego kopię załączono do akt sprawy.
Oś sporu dotyczy natomiast ustaleń organów orzekających w sprawie w zakresie tego, że podczas kontroli granicznej skarżący wyraził chęć złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Ponadto skarżący zarzucił organom, że uniemożliwiły mu udział jego pełnomocnika przy czynnościach kontrolnych, jak również, iż nie przeprowadziły żądanych przez niego czynności dowodowych.
Ze znajdującej się w akt sprawy notatki służbowej sporządzonej przez funkcjonariusza Straży Granicznej wynika, że w trakcie podjętych czynności weryfikacyjnych mających na celu ustalenia zamiaru pobytu w Polsce, cudzoziemiec na pytanie o cel podróży oświadczył, że nie będzie rozmawiał bez adwokata "którego poleciła mu Maria nazwiska nie pamięta". W ocenie Sądu, bierna postawa skarżącego usprawiedliwia organ I instancji do zastosowania w sprawie art. 34 ust. 2 ustawy, z jednoczesnym przyjęciem, nie zachodzi w sprawie konieczność przeprowadzenia szerszego postępowania, o którym mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach.
Zakres czynności podejmowanych przez organ Straży Granicznej w postępowaniu w sprawie odmowy wjazdu zależy od zakresu informacji zgromadzonych w trakcie odprawy granicznej. Zgodnie z treścią rozdziału II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen, Dz.U.UE L z 23 marca 2016 r.), wszystkie osoby podlegają minimalnej odprawie mającej na celu ustalenie ich tożsamości na podstawie okazanych dokumentów podróży oraz szybką i bezpośrednią weryfikację dokumentów uprawniających posiadacza do przekroczenia granicy (art. 8 ww. kodeksu). W przypadku, gdy zostanie stwierdzone, że obywatel państwa trzeciego nie posiada dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, zostaje on przekazany na tzw. drugą linię kontroli granicznej w celu przeprowadzenia kontroli szczegółowej, która obejmuje m. in. weryfikację miejsca wjazdu i przeznaczenia danego obywatela państwa trzeciego i celu planowanego pobytu, poprzez sprawdzenie, jeżeli jest to konieczne, odpowiednich dokumentów uzupełniających (art. 8 ust. 3 lit. a tiret (IV) kodeksu). Ten etap kontroli granicznej (druga linia) polega na przeprowadzeniu zindywidualizowanej rozmowy z cudzoziemcem, efektem której jest uzyskanie wiedzy w zakresie celu wjazdu, jak i powodów wyjazdu z kraju pochodzenia. W trakcie rozmowy funkcjonariusze Straży Granicznej ustalają również, czy nie zachodzą przesłanki do uznania cudzoziemca za osobę poszukującą ochrony międzynarodowej na terytorium RP.
Czynności prowadzone na drugiej linii kontroli granicznej co do zasady uznać należy za czynności kontrole, których celem jest oceny czy cudzoziemiec spełnia przesłanki wjazdu na terytorium Polski i strefy Schenegn. Na tym etapie dokonuje się weryfikację warunków wjazdu, dokumentów, tożsamości i obywatelstwa, autentyczności dokumentów, sprawdzenie w odpowiednich bazach danych, sprawdzenie stempli, weryfikację miejsca wyjazdu i celu pobytu. Czynności te mają charakter techniczny i nie muszą wiązać się z wytwarzaniem jakiegokolwiek materiału dowodowego, choć w niektórych przypadkach szczegółowa weryfikacja może powodować uzyskanie wydruków z baz danych, czy też uzasadniać sporządzenie notatki urzędowej stanowiących materiał wstępny mogący znaleźć zastosowanie w prowadzonym następnie postępowaniu administracyjnym w przedmiocie odmowy wjazdu.
Odprawa graniczna, na co wskazywał organ odwoławczy, odbywa się w specjalnie wydzielonej strefie na terenie przejścia granicznego, do której poza funkcjonariuszami Straży Granicznej mają dostęp jedynie osoby wobec których prowadzone są czynności kontroli granicznej (w tym kontroli osobistej). Dlatego nie można podzielić zarzutów skargi, że uniemożliwienie przez funkcjonariuszy dostępu do czynności kontrolnych osobom trzecim, w tym pełnomocnikowi, stanowiło istotne naruszenia prawa. Cudzoziemiec sam wypowiada się odnośnie celu i warunków swojego wjazdu, a jego deklaracje mają charakter bezpośredni i osobisty. Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że zapewnienie pełnomocnikowi możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji I instancji oraz zgłoszenia żądań w wyznaczonym terminie, prowadziłoby do nieuzasadnionego przedłużania tego postępowania i znacznego utrudnienia dokonywanych odpraw. Nic nie stoi natomiast na przeszkodzie aby pełnomocnik, który tak jak w wynika z treści pełnomocnictwa został ustanowiony 15 marca 2017 r., w ramach ciążących na pełnomocniku obowiązków z art. 1 ust. 1 ustawy prawo o adwokaturze, udzielił skarżącemu porady prawnej.
Wyraźnie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji, cudzoziemiec ustanowi pełnomocnika do reprezentowania go w ewentualnym postępowaniu w przedmiocie odmowy wjazdu, decyzja jest niezwłocznie doręczana pełnomocnikowi, a ponadto zagwarantowana jest możliwość zapoznania się ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Biorąc pod uwagę zawartość akt sprawy i charakter czynności podczas odprawy granicznej, Sąd za chybiony uznał zarzut naruszenia art. 73 § i art. 74 § 2 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że kopia decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z 17 marca 2017 r. godzina 8.50 o odmowie wjazdu cudzoziemca została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 17 marca 2017 r. godzina 13.24 wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania (godzina 13.25).
Ponadto w ocenie Sądu nie można podzielić zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., którym skarżący kwestionuje, aby w toku postępowania prowadzonego przez organy obu instancji nie zagwarantowano mu stronie możliwość uczestniczenia we wszystkich, podejmowanych wobec niej czynnościach. Zakres postępowania w przedmiocie odmowy wjazdu ograniczony jest do niezbędnego minimum, a postępowanie musi być prowadzone szybko. Dlatego co do zasady postępowanie takie jest wszczynane i kończone w tym samym dniu. Ze zgromadzonego przez organ I instancji materiału nie wynika, aby w toku postępowania lub przed wydaniem decyzji o odmowie wjazdu na granicy cudzoziemiec wnosił o udzielenie wyjaśnień lub wnosił jakiekolwiek uwagi lub żądania mające wpływ na rodzaj wydanego rozstrzygnięcia. Cudzoziemiec był obecny w toku wszystkich czynności prowadzonych z jego udziałem w zrozumiałym dla niej języku i bezpośrednio w sposób ciągły w nich uczestniczyła. Natomiast w postępowaniu przed organem odwoławczym pełnomocnik organu został pouczony o treści art. 10 k.p.a. (zawiadomienie z 8 maja 2017 r.) i nie skorzystał z prawa wynikającego z powyższego przepisu.
Dalej, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. wskazać należy, że ani przepis art. 34 ustawy o cudzoziemcach, ani przepisy kodeksu granicznego Schengen nie wskazują, aby fakt sporządzenia notatki urzędowej z rozmowy z cudzoziemcem mającym zamiar przekroczyć granicę RP miał rodzić domniemanie istnienia wątpliwości co do spełnienia warunków niezbędnych do przekroczenia granicy. Brak jest jakichkolwiek racjonalnych argumentów przemawiających za uznaniem, że funkcjonariusz nie ma prawa do udokumentowania faktu przeprowadzenia rozmowy z cudzoziemcem o celach wjazdu na terytorium Polski, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zdaniem Sądu nie można zatem zarzucić organowi I instancji, że naruszył art. 67 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ do sporządzenia protokołu z każdej czynności postępowania, mającej istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Z pola widzenia nie może umknąć treść art. 72 § 1 k.p.a., w myśl którego, czynności organu administracji publicznej, z których nie sporządza się protokołu, a które mają znaczenie dla sprawy lub toku postępowania, utrwala się w aktach w formie adnotacji podpisanej przez pracownika, który dokonał tych czynności. Notatka taka musi jednakże zostać sporządzona w taki sposób, by rozwiewała wszelkie ewentualne wątpliwości, co do intencji cudzoziemca i jego oświadczeń. W przeciwnym razie może być uznana za środek dowodowy niewystarczający w sprawie. Tym samym – zdaniem Sądu – sporządzenie notatki urzędowej z pewnością nie jest sprzeczne z prawem, a więc mieści się w kategorii ewentualnych dowodów, w rozumieniu art. 75 k.p.a. Notatka urzędowa sporządzona 17 marca 2017 r. potwierdza jedynie, że skarżący odmawia wskazania motywów wjazdu na terytorium Polski, na co wskazano powyżej, i stanowi usprawiedliwienie zastosowania w sprawie art. 34 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. W konsekwencji za nietrafny Sąd uznał zarzut skargi w zakresie naruszenia art. 67 § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a.
Za chybiony Sąd uznał zarzut dotyczący naruszenia art. 107 § 1 k.p.a. dotyczący uchybień przy sporządzeniu uzasadnienia zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, naruszenie te ze swojej istoty ma charakter proceduralny i ewentualne stwierdzenia naruszenia tego przepisu skutkujące uchyleniem decyzji musi wiązać się z wpływem na wynik sprawy. Skarżący w odniesieniu do uzasadnienia decyzji Komendanta z [...] czerwca 2017 r. sformułował zarzut, że organ nie odniósł się do wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Taki zarzut pozostaje w sprzeczności z treścią zaskarżonej decyzji, w której organ wyjaśnił dlaczego wniosek ten nie został uwzględniony. Z kolei decyzja [...] marca 2017 r. została sporządzona zgodnie z art. 14 kodeksu granicznego Schenegn, tj. wydana w formie formularza, który stanowi załącznik V część B (standardowy formularz odmowy wjazdu na granic) i zawiera wszelkie elementy dla tego rodzaju decyzji, w szczególności wskazanie obowiązującego prawa krajowego.
Sąd podzielił tym samym stanowisko organu odwoławczego, iż dodatkowe czynności wynikające z art. 34 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, a których domaga się skarżący, w żadnym stopniu nie stanowiłyby dowodu na okoliczność, że cudzoziemiec deklarował jako przyczynę wjazdu do Polski chęć ubiegania się o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wiążąca dla organu administracji była jedynie wola samego cudzoziemca wyrażona przez niego osobiście w sposób bezpośredni i świadomy w toku odprawy granicznej. Tymczasem skarżący podczas kontroli granicznej drugiej linii nie podawał w swych wyjaśnieniach okoliczności wskazujących na potrzebę poszukiwania przez niego ochrony międzynarodowej. Skarżący odmówił udzielenia jakichkolwiek informacji, co do powodów opuszczenia kraju pochodzenia i celu wjazdu na terytorium Polski. Dlatego nie sposób uznać za zasadny zarzut naruszenia art. 34 ust. 1 pkt 1-5 ustawy o cudzoziemcach, jak również art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. O przyjęciu wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej decydują wyłącznie okoliczności towarzyszące czynnościom kontroli granicznej prowadzonej wobec cudzoziemca. Skarżący wbrew twierdzeniom nie wykazał, aby w toku kontroli granicznej deklarował treści, z których można było wywieść potrzebę złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej. Podkreślenia wymaga, że art. 26 ust. 1 ustawy z 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, że przyjęcie przez komendanta placówki lub oddziału Straży Granicznej od cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej następuje wyłącznie na skutek zgłoszenia przez niego osobiście chęci ubiegania się o tego rodzaju ochronę. Wniosek przyjmowany jest przez funkcjonariusza Straży Granicznej na formularzu, którego wzór określa rozporządzenie Minister Spraw Wewnętrznych, a cudzoziemiec osobiście udziela wymaganych informacji i odpowiedzi na zadawane pytania. Co do zasady, przyjęcie wniosku następuje zatem w dniu, w którym cudzoziemiec zadeklarował zamiar jego złożenia. W wyjątkowych jedynie sytuacjach, gdy z przyczyn leżących po stronie organu Straży Granicznej wniosek nie może być przyjęty w dniu, w którym cudzoziemiec stawił się do siedziby organu, cudzoziemiec jest informowany o terminie i miejscu jego przyjęcia (art. 28 ww. ustawy). Możliwość przyjęcia takich rozwiązań ustawodawczych przez poszczególne Państwa Członkowskie daje Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej (wersja przekształcona), w tym w szczególności jej art. 6 ust. 3.
Mając na uwadze powyższe, Sąd przychylił się do stanowiska organów, że oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone [...] marca 2017 r. (godzina 9.15) o zamiarze złożenia przez cudzoziemca wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej nie spełnia wymogów formalnych tego rodzaju wniosku. Za taki nie sposób również uznać dokumentu z 27 marca 2017 r. wraz z tłumaczeniem przysięgłym zatytułowany "wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej" i złożony z odwołaniem od decyzji z [...] marca 2017 r. Trafnie również wskazał Komendant, iż nie jest właściwy do przyjęcia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, ani do procedowania w tym zakresie. Nie posiada również kompetencji do umożliwienia stronie złożenia takiego wniosku, umożliwienia stronie wjazdu na terytorium RP czy też przekazania tego wniosku Szefowi Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej, zgodnie z art. 24 i art 26 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, składa się osobiście za pośrednictwem komendanta oddziału lub komendanta placówki Straży Granicznej. Z uprawnienia do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej, skarżący nie mógł więc skorzystać przy wnoszeniu odwołania od decyzji o odmowie wjazdu, albowiem nie byłby to wniosek, o którym mowa w art. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. Zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, decyzja o odmowie wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlega natychmiastowemu wykonaniu. Co więcej stosownie do art. 14 ust. 3 i 4 kodeksu granicznego Schengen, osobom, którym odmówiono wjazdu, przysługuje prawo odwołania od decyzji, przy czym złożenie takiego odwołania nie ma skutku zawieszającego w stosunku do decyzji o odmowie wjazdu, a straż graniczna zapewnia, aby obywatel państwa trzeciego, któremu odmówiono wjazdu, nie wjechał na terytorium tego państwa członkowskiego. W konsekwencji, za niezasadny Sąd uznał także zarzut naruszenia art. 28 ust. 2pkt 2 lit. b ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6 ust. 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej. W niniejszej sprawie w trakcie szczegółowej odprawy przeprowadzanej na drugiej linii kontroli granicznej, cudzoziemiec odmówił podania przyczyny wjazdu, i niezrozumiałe jest twierdzenie, że miał zamiar złożyć wniosek o udzielenie tego rodzaju ochrony w chwili stawienia się do odprawy granicznej w przejściu granicznym w [...]. Bez wpływu na powyższą ocenę pozostają okoliczności podniesione w skardze, dotyczące życia cudzoziemca w kraju pochodzenia, a które uzasadniają konieczność ubiegania się o ochronę międzynarodową. Przedmiotem kontrolowanego postępowania jest kwestia legalności wjazdu na terytorium Polski, a nie ocena czy cudzoziemiec i jego dzieci spełniają przesłanki do udzielenia im ochrony międzynarodowej.
Zdaniem Sądu okoliczności niespełnienia przez cudzoziemca warunków niezbędnych do przekroczenia granicy nie budziły wątpliwości, organ I instancji, po dokonaniu wnikliwej oceny informacji zgromadzonych w trakcie odprawy granicznej, kierując się jednocześnie określoną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości i prostoty postępowania, podjął bez zbędnej zwłoki decyzję w przedmiocie odmowy wjazdu. Cudzoziemiec, który podczas odprawy granicznej nie mówi o powodach wjazdu do Polski oraz nie posiada wymaganej wizy, dokumentów uzasadniających cel wjazdu ani środków finansowych niezbędnych na zamierzony okres pobytu, nie spełnia warunków niezbędnych do przekroczenia granicy. Prowadzenie dodatkowych czynności z udziałem skarżącego, o których mowa w art. 34 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, byłoby bezcelowe i służyłoby nieuzasadnionemu przedłużaniu postępowania, ponieważ zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności niezbędne do wydania decyzji w sprawie. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było podjęcie określonych w przepisach prawa czynności w kierunku uniemożliwienia mu wjazdu i wydanie decyzji administracyjnej w tym zakresie. Takie działanie ma służyć przede wszystkim ochronie interesów państwa oraz ładu i porządku publicznego.
Reasumując, Sąd uznał, że orzekające w sprawie organy wydając zaskarżone decyzje nie naruszyły obowiązujących przepisów prawa postępowania, jak i prawa materialnego W związku z tym, że skarżący nie deklarował [...] marca 2017 r. chęci złożenia wniosku o udzielenie tego rodzaju ochrony i nie spełniał warunków wjazdu i pobytu na terytorium RP, Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] nie miał możliwości wyboru innego sposobu rozstrzygnięcia, poza odmową wjazdu na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach. Stanowiska tego, nie podważyły zarzuty odwołania od powyższej decyzji, ani zarzuty skargi, które podważyłyby prawidłowość decyzji Komendant Głównego Straży Granicznej z [...] czerwca 2017 r.
W świetle powyższego, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło