III SA/Gd 560/17

WyrokWSA w Gdańsku2017-10-19

Skład orzekający: Felicja Kajut, Alina Dominiak, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, opierając się na ortofotomapie z 2014 r. i pomijając wyniki kontroli na miejscu z 2014 r. wskazane w decyzji z 2015 r.?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy nie wyjaśnił w sposób wystarczający kwestii kontroli na miejscu przeprowadzonej w 2014 r., która była podstawą do przyznania płatności w decyzji z 2015 r. Brak szczegółowych informacji o tej kontroli uniemożliwia ocenę prawidłowości ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni użytkowanej rolniczo przez skarżącą, co miało istotny wpływ na prawo do płatności. Ponadto, sąd wskazał na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dowolną jego ocenę.
Stan faktyczny
Skarżąca W. K. otrzymała płatność ONW na rok 2014. Następnie organ ARiMR wydał decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości całej przyznanej kwoty, argumentując, że powierzchnia użytkowana rolniczo była mniejsza niż zadeklarowana, co wynikało z nowych ortofotomap z 2014 r. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając błędne ustalenie stanu faktycznego, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 27 kwietnia 2017 r. oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia 27 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] na rzecz skarżącej W. K. 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 19.01.2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. przyznał W. K. płatność ONW na rok 2014 w wysokości 2.982,14 zł do powierzchni 16,66 ha – zgodnie z jej wnioskiem stwierdzając, że powierzchnia została ustalona w oparciu o system informacji geograficznej oraz że uwzględniono wyniki przeprowadzonej kontroli na miejscu. Następnie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. w dniu 21.11.2016 r. wydał decyzję ustalającą kwotę nienależnie pobranych przez W. K. płatności ONW w wysokości 2.982,14 zł. Organ wskazał, że wydając decyzję z dnia 19 stycznia 2015 r. przyznał płatność zgodnie z powierzchnią ewidencyjno- gospodarczą (PEG) wyznaczoną w oparciu o ortofotomapy wykonane w dniu 4 lipca 2010 r. W dniu 14 września 2014 r. wykonano nowe zdjęcia , na podstawie których wyznaczono nowe wartości powierzchni ewidencyjno-gospodarczej działek rolnych. Uległy one zmniejszeniu w stosunku do wartości wyznaczonych na podstawie zdjęć wykonanych w dniu 4 lipca 2010 r. W związku z tym stwierdzono nieprawidłowość w decyzji z dnia 19.01.2015 r. Powierzchnia działek rolnych stwierdzona w oparciu o nowe wartości powierzchni ewidencyjno-gospodarczych wynosi 13,67 ha. Gdy różnica między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, nie przyznaje się żadnej pomocy. W niniejszym przypadku różnica wyniosła 21,87 %, wobec czego należało odmówić przyznania przedmiotowej płatności. Nie było też możliwe odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ani zaprzestanie ich odzyskiwania. Decyzją z dnia 27 kwietnia 2017 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania W. K., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania podał, że W. K. we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2014 zadeklarowała m. in. działkę rolną A położoną na działce ewidencyjnej nr [...] o powierzchni 2,35 ha oraz działkę rolną B położoną m. in. na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] o powierzchni odpowiednio 4,55 ha i 1,16 ha. Z aktualnej ortofotomapy wynika, że maksymalny kwalifikowany obszar to odpowiednio 0,34 ha, 3,63 ha, 1,07 ha. Różnica wynika z wykluczenia z całkowitej powierzchni działek obszarów niekwalifikujących się do przyznania płatności. Ortofotomapy wykonane we wrześniu 2014 r. wskazują, że znaczna część gruntów położonych na w/w działkach ewidencyjnych, uwzględniona przez organ do płatności, była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona, a tym samym nie była użytkowana rolniczo w 2014r. Ortofotomapa jest najlepszym źródłem dokonywania pomiarów powierzchni, które pozwala na kompleksową ocenę powierzchni kwalifikowanej z dokładnością 0,25 m lub 0,50 m. Pomiary , o których wspomniała skarżąca zostały poczynione w dniu 19.04.2016 r. podczas oględzin działki referencyjnej nr 214, zatem nie miały znaczenia dla ustalenia poprawności wyznaczenia powierzchni ewidencyjno - gospodarczych gruntów objętych wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2014. W tej sytuacji strona nie złożyła wniosku w zakresie powierzchni użytkowanej rolniczo zgodnego ze stanem faktycznym. Organ nie uwzględnił wniosku o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej, operatów szacunkowych sporządzonych dla działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], opinii biegłego oraz o przeprowadzenie rozprawy. Zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający. Zdjęcia wykonane we wrześniu 2014 r., a zaimportowane do systemu identyfikacji działek rolnych w dniu 12.12.2014 r. jednoznacznie wskazywały, że część gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] nie kwalifikuje się do przyznania płatności oraz że wnioskodawczyni nie utrzymywała ich zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym złożyła wniosek. W postępowaniu odwoławczym strona złożyła dowody w postaci zdjęć nieruchomości z dnia 30.11.2014 r., bez wskazania numerów nieruchomości znajdujących się na zdjęciach. Organ odwoławczy ustalił, w oparciu o ortofotomapę wykonaną w dniu 04.09.2014 r., iż na zdjęciach tych widnieją grunty położone na działce ewidencyjnej nr [...]. Powierzchnia ewidencyjno - gospodarcza obejmowała swoim zakresem sfotografowany obszar, a wykluczenia dotyczyły innego obszaru działki, który organ uznał za niekwalifikujący się do przyznania płatności. Odnosząc się do regulacji § 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm wyjaśniono, że grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami, jeżeli w przypadku trwałych użytków zielonych - okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku, w terminie do dnia 31 lipca lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Zdjęcia wykonane we wrześniu 2014 r. nie wskazywały na to, by skarżąca w terminie do dnia 31.07.2014 r. wykonała na w/w działkach zabiegi koszenia czy też wypasu zwierząt. Odnosząc się do dowodów w postaci operatów szacunkowych organ wyjaśnił, iż wykonane ortofotomapy stwierdziły stan faktyczny istniejący w dniu 4.09.2014 r., natomiast operaty wskazują stan na dzień 14.12.2014 r. Zatem porównywanie stanu i zasięgu upraw w dacie wykonania zdjęć lotniczych ze stanem, jaki przedstawiają sporządzone operaty, nie znajduje uzasadnienia. W rezultacie uznano, że W. K. pobrała nienależnie płatność ONW w wysokości 2.982,14 zł, gdyż w 2014 r. nie prowadziła działalności rolniczej na części działek ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] o powierzchni 3,02 ha. Odnosząc się do przesłanek wykluczających obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności organ wyjaśnił, że decyzja z dnia 19.01.2015 r. została wydana na skutek pomyłki organu- na podstawie ortofotomapy wykonanej w dniu 04.07.2010 r., mimo że w dniu 12.12.2014 r. zaimportowano do systemu ZSZIK modyfikacje powierzchni ewidencyjno - gospodarczych działek ewidencyjnych nr [...], [...] i [...], ustalone na podstawie nowej ortofotomapy. Zdaniem organu strona mogła wykryć ten błąd, gdyż wiedziała, że część działek ewidencyjnych nie była użytkowana rolniczo w roku 2014. W. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, domagając się jej uchylenia. Zarzuciła błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż znaczna część gruntów położonych na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] oraz [...] była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona, a tym samym nie była używana rolniczo w roku 2014, w sytuacji gdy skarżąca utrzymywała grunt w tzw. dobrej kulturze rolnej i dokonywała niezbędnych zabiegów agrotechnicznych wymaganych prawem, zgodnie z ochroną środowiska, dowolną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego polegającą na błędnym ustaleniu, że na w/w działkach występowały krzewy, krzaki i chwasty, że grunt nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, że ortofotomapy wykonane we wrześniu 2014 r. pozwalają na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni i kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem jej kwalifikowalności do płatności, że ortofotomapy pozwalają na dokładne ustalenie wielkości gruntu kwalifikowanego do płatności i potwierdzają, jakoby grunt wskazany przez skarżącą do płatności nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, w szczególności, gdy zostały one zaimportowane do systemu dopiero 12 grudnia 2014 r. , a tereny zadeklarowane do płatności nie były porośnięte drzewami ani krzakami, a skarżąca dokonywała wymagane prawem zabiegi agrotechniczne i na wiosnę usuwała okrywę roślinną, a w pozostałym okresie pielęgnowała grunt, usuwając krzewy i samosiejki. Zarzuciła też naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, czym naruszono zasadę prawdy obiektywnej poprzez pominięcie okoliczności faktycznych wskazujących na dokonywanie przez skarżącą wymaganych prawem zabiegów agrotechnicznych i utrzymywanie gruntu w dobrej kulturze rolnej przez cały rok, ustalenie, wyłącznie na podstawie zdjęć satelitarnych, wielkości gruntu niekwalifikowanego do płatności oraz nieprawidłowe przyjęcie na podstawie przedmiotowych zdjęć, że obszar nieruchomości o zielonym kolorze stanowi grunt porośnięty krzewami, chwastami bądź samosiejkami, naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego oraz jego dowolną ocenę, poprzez błędne przyjęcie, że wykonane we wrześniu 2014 r. zdjęcia satelitarne wskazują, jakoby grunt wskazany do płatności nie był utrzymywany w dobrej kulturze rolnej, gdy skarżąca wskazywała na dokonanie na wiosnę 2014 r. rekultywacji gruntu i przedstawiła dokumentację zdjęciową potwierdzającą, iż systematycznie z gruntu usuwane były samosiejki, art. 75 § 1 k.p.a w zw. z art. 78 § 1 k.p.a poprzez jego niezastosowanie i nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji, kartografii i gospodarki nieruchomościami na okoliczność ustalenia powierzchni ewidencyjno - gospodarczej nieruchomości w 2014 r., gdy niezbędne było ustalenie czy dokonany pomiar obszaru ewidencyjno - gospodarczego nieruchomości dokonany na podstawie zdjęć satelitarnych był prawidłowy, a nowa wartość powierzchni ewidencyjno -gospodarczej działek rolnych (PEG) została określona w sposób zgodny z rzeczywistością, art. 89 § 1 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie rozprawy w niniejszej sprawie, w sytuacji zgłaszania przez skarżącą dowodu w zakresie przesłuchania stron celem ustalenia stanu faktycznego sprawy, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji wydanej z naruszeniem prawa; naruszenie norm prawa materialnego , tj. § 2 ust. 1 lit. b) oraz § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 - poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje płatność ONW w 2014r. z uwagi na zmniejszenia lub wykluczenia wynikające ze stwierdzonych niezgodności powierzchni gruntu kwalifikującego się do płatności; ̶ § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie minimalnych norm z dnia 11 marca 2010 r. w zw. z art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i przyjęcie, że zgłoszony do płatności ONW grunt nie jest utrzymywany zgodnie z normami w sytuacji, gdy skarżąca utrzymywała grunty w dobrej kulturze rolnej; ̶ art. 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich - poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że przyznana skarżącej kwota płatności w wysokości 2.982,14 zł jest płatnością nienależną; ̶ art. 5 ust. 3 rozporządzenia 65/2011, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki negatywne wyłączające obowiązek zwrotu przyznanej płatności, w sytuacji gdy została ona dokonana na skutek pomyłki organu, a skarżąca nie mogła go wykryć w zwykłych okolicznościach. W ocenie skarżącej organ dokonał nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, ponieważ wziął pod uwagę zdjęcia satelitarne dokonane we wrześniu 2014 r., z których wynika jedynie, że grunt jest zielony. Zdjęcia te nie wykazywały, że na gruncie tym znajdują się drzewa, krzewy, czy nawet chwasty. Ponadto zdjęcia zostały wykonane z tak dużej odległości, że dokonanie na ich podstawie oceny czy grunt był zarośnięty trawą czy może drzewami (samosiejkami) było niemożliwe. Nie było też możliwe obliczenie wielkości powierzchni gruntu, która jest kwalifikowana do płatności. Skarżąca wskazała, że przez cały 2014 r. utrzymywała grunt kwalifikowany do płatności w dobrej kulturze rolnej i dokonywała co najmniej raz w roku na wiosnę rekultywacji ziemi. Podejmowała te same zabiegi agrotechniczne, co jej mąż w 2010 r. Nawet gdyby powierzchnia gruntu objęta użytkowaniem rolnym różniła się w sposób nieznaczny w 2014 r. od powierzchni gruntu ustalonego w 2010 r., np. z uwagi na większą koronę drzew rosnących na skraju nieruchomości, to nie można było przyjąć, że skarżąca miała możliwość w normalnych okolicznościach wykryć, że wielkość tego gruntu uległa jakiejkolwiek zmianie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. z 2017 r., poz. 1369; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( tj. Dz. U. z 2016 r., poz.1512 ze zm.). Zgodnie z ust. 1 tego przepisu ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej; 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Z kolei zgodnie z art. 29 ust. 2 ww. ustawy właściwym w sprawie ustalania kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji na podstawie przywołanego przepisu jest zatem ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. W niniejszej sprawie uznano, że skarżąca pobrała płatności (ONW) nienależnie, wobec czego powinna dokonać zwrotu wypłaconej kwoty w wysokości 2982,14 zł. Stwierdzono, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z dnia 19.01.2015 r. przyznał skarżącej płatność ONW na rok 2014 do powierzchni 16,66 ha, mimo że powierzchnia ta wynosiła – prawidłowo – 13,67 ha. Skarżąca kwestionowała to stanowisko , zgłaszając na etapie postępowania odwoławczego wnioski dowodowe na poparcie twierdzeń, że płatność powinna dotyczyć powierzchni 16,66 ha. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ, wydając decyzję w dniu 19 stycznia 2015 r. , kierował się ortofotomapą sporządzoną w dniu 4 lipca 2010 r., jednak z ortofotomapy z dnia 4 września 2014 r. wynika, że część gruntów, uwzględniona do płatności, była zadrzewiona, zakrzaczona i zachwaszczona. Przedmiotowe płatności oraz ich wysokość zależne są od wielkości powierzchni działek rolnych, na których prowadzona jest działalność rolnicza , wobec czego ustalenie powierzchni działek rolnych skarżącej, użytkowanych rolniczo, jest najistotniejsze przy dokonywaniu oceny, czy płatności jej przysługiwały. Zauważyć wobec powyższego należy, że organ odwoławczy stwierdzając, że przy wydawaniu decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. organ kierował się treścią ortofotomapy z dnia 4 lipca 2010 r. nie dostrzegł, że organ ten wyraźnie podał, że przy ustalaniu wielkości powierzchni opierał się nie tylko o system informacji geograficznej , ale uwzględnił też wyniki kontroli przeprowadzonej na miejscu. W uzasadnieniu decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. brak jednak bliższych szczegółów dotyczących tej kontroli, podobnie jak brak daty sporządzenia ortofotomapy, na treść której powoływał się organ. Mimo że skarżąca w odwołaniu nawiązała do twierdzeń uzasadnienia decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. dotyczących przeprowadzonej kontroli na miejscu w 2014 r., organ odwoławczy uznał błędnie, że ten fragment odwołania dotyczy pomiarów wykonywanych w 2016 roku, nie mających znaczenia dla płatności na 2014 rok. Jak już wyżej wspomniano, z decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. nie wynika, kiedy kontrola na miejscu została przeprowadzona i jakie były jej wyniki, a do akt nie dołączono żadnych dokumentów dotyczących przebiegu i wyników tej kontroli. Organ odwoławczy kwestii przeprowadzenia kontroli nie wyjaśnił. Tymczasem, skoro – jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. - powierzchnia działek uprawnionych do płatności na 2014 r. ustalana była także w oparciu o kontrolę na miejscu, wyniki tej kontroli zaważyć mogą na treści ustaleń faktycznych dotyczących powierzchni działek skarżącej, dokonywanych w niniejszym postępowaniu, a mających wpływ na prawo do przedmiotowych płatności. Zgodnie bowiem z motywem 31 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina ( Dz.U.UE.L. 2009, 30, 65), "z punktu widzenia nadzoru możliwość przeprowadzenia kontroli na miejscu ma zasadnicze znaczenie". Z kolei z art. 20 ust.2 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003( Dz.U.UE.L 2009, 30, 16) wynika, że system kontroli na miejscu uzupełnia kontrole administracyjne w celu zweryfikowania kwalifikowalności do pomocy. Skarżąca ponadto przedłożyła zdjęcia, które miały dowodzić wykonywania przez nią zabiegów agrotechnicznych na działkach- bez wskazania , których działek zdjęcia te dotyczą. Organ uznał co prawda, że zdjęcia dotyczą jednej z działek skarżącej, ale w części niewykluczonej z przyznania płatności. Stanowisko organu w tym zakresie nie jest weryfikowalne, bowiem organ nie wskazał, której części działki miałyby – w jego ocenie- zdjęcia te dotyczyć. Z uwagi na wspomniany zapis w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. niezbędne było wyjaśnienie kwestii przeprowadzenia kontroli na miejscu. Brak szczegółowych informacji o tej kontroli i jej wynikach uniemożliwia zajęcie wiążącego stanowiska co do prawidłowości postępowania dowodowego prowadzącego do ustalenia w toku niniejszego postępowania, że powierzchnia użytkowana rolniczo przez skarżącą była mniejsza niż deklarowana. Wyniki kontroli na miejscu zaważyć też mogą na treści ustaleń faktycznych dotyczących możliwości uznania, że błąd organu nie mógł zostać wykryty przez skarżącą. Przypomnieć należy, że po stwierdzeniu, że pobrane przez skarżącą płatności były pobrane przez nią nienależnie organ odwoławczy uznał brak wystąpienia przesłanek wykluczających obowiązek ich zwrotu, określonych w art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U.UE.L 2011.25.8.). W myśl tego przepisu obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. W tej sytuacji, w ocenie Sądu nie można uznać, że stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób pozwalający na wydanie decyzji ostatecznej. Naruszenie przepisów postępowania- art. 7 , art. 77 § 1 , art. 80 k.p.a. – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd oddalił wnioski skarżącej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia powierzchni ewidencyjno-gospodarczej nieruchomości w 2014 r. oraz z zeznań świadka M. K. na okoliczność ilości zabiegów agrotechnicznych wykonywanych przez skarżącą w 2014 r. oraz utrzymywania gruntu w dobrej kulturze rolnej. Wnioski te są sprzeczne z treścią art. 106 § 3 p.p.s.a., zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przepis ten nie przewiduje prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w postaci dowodu z opinii biegłych i z zeznań świadków. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję. Rzeczą organu odwoławczego będzie wyjaśnienie kwestii kontroli na miejscu i – w zależności od wyników tych ustaleń - rozważenie uzupełnienia postępowania dowodowego w celu jednoznacznego ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ jednoznacznie wyjaśni też, których działek skarżącej ( ich części) dotyczyły przedłożone przez skarżącą zdjęcia i ponownie rozważy zgłoszone przez skarżącą wnioski dowodowe. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło