II OZ 1529/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Barbara Adamiak po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 2321/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 19 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sprawie ze skargi I.T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wykonanie decyzji uniemożliwi skarżącemu udział w postępowaniu sądowym. Opuszczenie przez niego terytorium Polski przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonej decyzji pozbawi go prawa do sądu, a w przypadku udzielenia ochrony sądowej, będzie ona iluzoryczna. Zdaniem Sądu I instancji uzyskanie wstrzymania wykonania decyzji zobowiązującej małoletniego cudzoziemca do powrotu jest jedynym środkiem ochrony dla cudzoziemca przed przymusowym wykonaniem tej decyzji. Udzielenie ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania takiej decyzji jest związane ze standardami rzetelnej procedury i realizacją wspomnianego wyżej prawa do sądu. W konsekwencji, po ocenie faktycznych i prawnych następstw, jakie wiązałyby się z wykonaniem zaskarżonej decyzji, Sąd I instnacji stwierdził, że brak wstrzymania wykonania tej decyzji groziłby niebezpieczeństwem spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego, a więc przesłankę określoną w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na powyższe postanowienie Szef Urzędu do Sprawy Cudzoziemców wniósł zażalenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił: I. naruszenie przepisów postępowania, tj. : 1. art. 61 § 3 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 166 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji pomimo braku wskazania przez Sąd I instancji w uzasadnienia postanowienia konkretnych okoliczności faktycznych przemawiających za wstrzymanie wykonania decyzji w świetle przesłanek z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz braku wykazania przez skarżącą realizacji przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji; 2.art. 61 § 3 w związku z art. 141 § 4 w związku z art. 166 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oparcie zaskarżonego orzeczenia o argumentację odwołującą się do art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, podczas gdy ww. przepis reguluje kwestię przedłużenia terminu dobrowolnego powrotu lub terminu przymusowego wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu do dnia wydania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowienia w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji i jako taki nie zawiera innych niż wskazane w art. 61 § 3 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przesłanek wstrzymania wykonania decyzji przez Sąd. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. To na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Przy czym wskazać należy, że szkoda, o jakiej mowa w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie musi mieć charakteru materialnego, zaś trudne do odwrócenia skutki oznaczają takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe, powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi okoliczności stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o spełnieniu tych przesłanek, bez ich uzasadnienia. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawczyni. Powinno wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawczyni wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Natomiast, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji, skarżący reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie przedstawił żadnej argumentacji na poparcie swojego wniosku. Podstawą uwzględnienia wniosku skarżącej stał się dla Sądu I instancji wyinterpretowany z przedmiotu zaskarżenia decyzji fakt, że skarżący jest zobowiązany do powrotu oraz, że ma orzeczony zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 3 lat od dnia wydania decyzji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takie zobowiązanie niewątpliwie wpływa na sytuację skarżącego, nie mniej jednak nie może stanowić bezwzględnej przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie wykonanie decyzji łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza zmianę planów na życie, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Słusznie zatem wskazuje się w zażaleniu, że zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd upatruje w okolicznościach niepodniesionych przez skarżącego, przy czym Sąd nie poddał analizie kwestii spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że wykonanie decyzji uniemożliwi skarżącemu udział w rozprawie i obronę swoich praw. Nie mniej jednak istotnym jest, że przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wymagają osobistego udziału strony na rozprawie. Rację ma Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, że w sprawach których przedmiotem zaskarżenia jest zobowiązanie do powrotu nie można przyjąć swoistego automatyzmu stosowania ochrony tymczasowej. W każdorazowym przypadku należy wymagać od strony, aby uprawdopodobniła przesłanki wskazane z art. 61 § 3 61 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu do powrotu było przedwczesne. W toku ponownego rozpoznawania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji uwzględni charakter postępowania sądowoadministracyjnego i ponownie oceni, czy skarżący wskazał okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że wykonanie tej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia dla niego skutki. Z powyższych względów, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.