I SA/Wa 526/17

WyrokWSA w Warszawie2018-01-17

Skład orzekający: Dorota Apostolidis, Dariusz Chaciński, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) jest dopuszczalne po upływie kilkunastu lat od jej wydania, mimo argumentacji opartej na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, dotyczącej ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) jest dopuszczalne po upływie kilkunastu lat, jeśli decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych i nie stanowiła podstawy nabycia prawa przez podmiot prywatny w sposób, który uzasadniałby ochronę wynikającą z zasady pewności prawa i zaufania do państwa. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego P 46/13 nie uchylił art. 156 § 2 k.p.a. i nie upoważnia organów do samodzielnego ustalania terminów wyłączających możliwość stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził nieważność decyzji Wojewody z 2005 r. przekazującej Gminie Miasta R. prawo własności nieruchomości, uznając, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa w dacie jej wydania. Gmina Miasta R. zaskarżyła decyzję Ministra, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i k.p.a. oraz podnosząc argumentację związaną z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym ograniczeń czasowych w stwierdzaniu nieważności decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy Miasta R.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta R. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] grudnia 2016 r. [...] na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej jako k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku M. W. stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. Nr [...], dotyczacej przekazania Gminie Miasto R. nieodpłatnie, prawa własności nieruchomości, położonej w R. obr. [...], oznaczonej w operacie ewidencji gruntów jako działki nr [...] i nr [...], obj. KW. [...], wraz z zabudowaniami i urządzeniami trwale z gruntem związanymi, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...] oraz protokole z dnia [...] października 2005 r. Z przejęcia mienia Skarbu Państwa, stanowiącymi załączniki decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z [...] grudnia 2005 r., na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm. dalej jako ustawa), przekazał Gminie Miasto R. nieodpłatnie, prawo własności ww. Nieruchomości. Organ podał, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2005r. wystąpiła M. W., która w uzasadnieniu wniosku wskazała, że Skarbowi Państwa przysługiwało prawo własności działek nr [...] i nr [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] lutego 2004 r.(sygn. akt [...]), na mocy którego spadek po R. R. nabyła J. R. w całości, a spadek po J. R. nabył Skarb Państwa w całości. Jednakże postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] grudnia 2013 r. (sygn. akt [...]) zmieniono ww. postanowienie z dnia [...] lutego 2004 r. w ten sposób, że spadek po R. R. nabyły J. R. i M. W. w 1/2 części. W związku z powyższym przekazane mienie nie stanowiło mienia ogólnonarodowego i nie podlegało działaniu ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Organ wskazał, że przedmiotowa decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. została wydana na podstawie art. 5 ust. 4 ustawy, z brzmienia którego jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe), zaś z komunalizacji wyłączone jest mienie należące do osób fizycznych, stanowiące ich własność. Organ wskazał, że z akt sprawy wynika, że dz. nr [...] i nr [...] objęte były księgą wieczystą Nr [...] (aktualnie Nr [...]). Zgodnie z odpisem ww. księgi wieczystej, załączonym do akt sprawy zakończonej przedmiotową decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r., Skarb Państwa został ujawniony jako właściciel dz. nr [...] i nr [...] na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z [...] lutego 2004.r. Na mocy powyższego postanowienia spadek po R. R., zmarłym w dniu [...] października 1974 r., nabyła wprost na podstawie ustawy jego żona J. R. w całości, a spadek po J. R. zmarłej w dniu [...] stycznia 1999 r., nabył na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza Skarb Państwa w całości. Następnie postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w K. zmienił ww. postanowienie w ten sposób, że spadek po R. R. nabyły na podstawie ustawy: żona J. R. oraz córka M. W. po 1/2 części. Postanowieniem Sądu Okręgowego w [...] z [...] listopada 2014 r. (sygn. akt [...]), oddalono apelację od ww. postanowienia z [...] grudnia 2013 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 924 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej jako k.c.) spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, natomiast na podstawie art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zatem organ uznał, że w dacie wydania decyzji Wojewody [...], tj. w dniu [...] grudnia 2005 r., dz. nr [...] i nr [...] nie stanowiły w całości własności Skarbu Państwa. Ponadto organ zauważył, że w obrocie prawnym znajduje się również postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] lutego 1999 r. (sygn. akt [...]), na mocy którego spadek po J. R. zmarłej w dniu [...] stycznia 1999 r., na podstawie ustawy w całości i wprosi nabyła córką M. W. W tym stanie rzeczy organ uznał, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 5 ust. 4 ustawy, co uzasadniało stwierdzenie nieważności tej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ przy tym wyjaśnił, że decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych, a upływ czasu jaki nastąpił od wydania wadliwej decyzji komunalizacyjnej nie stanowi przeszkody w stwierdzeniu jej nieważności. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Gminy Miasta R. o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy decyzją z [...] marca 2017 r. zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] grudnia 2016 r. W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że rozpoznając sprawę i dokonując analizy materiału dowodowego doszedł do przekonania, że w dacie wydania kontrolowanej decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r., skomunalizowana nieruchomość oznaczona jako działki - jako dz. nr [...] i nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, tym samym przy wydaniu ww. decyzji Wojewody [...] doszło do rażącego naruszenia art.5 ust.4 ustawy, a ta okoliczność stanowi wadę kwalifikowaną kontrolowanej decyzji na mocy przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jednocześnie w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Wobec wskazania we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że zaskarżone rozstrzygnięcie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji narusza art. 156 § 2 k.p.a., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, Minister podniósł, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13, zapadł w wyniku kontroli konstytucyjności przeprowadzonej w związku z pytaniem prawnym zadanym przez sąd w konkretnej sprawie, a wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie doprowadził do zmiany normatywnej. Zatem w ocenie Ministra przedmiotowy wyrok Trybunału nie powoduje uchylenia niekon stytucyjnego przepisu. Ponadto Trybunał Konstytucyjny posłużył się nieostrą przesłanką "znaczny upływ czasu", zastrzegając, że mniejszy wyrok nie przesądza jaki termin ma być brany pod uwagę, jak również nie dał wskazówek dla organów stosujących prawo do jego ustalenia. W ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia w decyzji Ministra Nr 800 art. 156 § 2 k.p.a., w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie od powyższego rozstrzygnięcia wywiodła Gmina Miasto R. i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarzonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art.2 i art.32 ust.1 Konstytucji i art.156 §1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu skargi Gmina podniosła, że nie może ex post ponosić negatywnych konsekwencji stwierdzenia, że w rzeczywistości Skarb Państwa nie był na datę decyzji komunalizacyjnej właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Sąd, w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną wyłącznie z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.)). Na wstępie należy wskazać, że pismem inicjującym postępowanie w niniejszej sprawie był wniosek M. W. następczyni prawnej byłych właścicieli przedmiotowej nieruchomości – R. i J. R., w którym wskazano, że żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. Rolą organów rozstrzygających sprawę było zbadanie ww. decyzji zarówno pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a., jak i w przypadku wystąpienia kwalifikowanej wady powodującej nieważność tej decyzji wystąpienie przesłanek z art. 156 § 2 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., a to znaczy, że nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, publ. ONSA 1985, Nr 1, poz. 30). Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z przepisami prawa, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji organ zasadniczo dokonuje ocen przez pryzmat akt postępowania zwykłego, nie przeprowadza zaś nowych dowodów, które miałyby na celu podważanie, czy też kwestionowanie stanu faktycznego sprawy zakończonej decyzją, która jest przedmiotem kontroli w postępowaniu nadzorczym. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności organ ogranicza się tylko do przesłanek wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., a zatem koncentruje swoje zainteresowanie na poszukiwaniu wad materialnoprawnych, a nie proceduralnych. W niniejszej sprawie podstawą materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2005 r. był przepis art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 4 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy te stanowią, że wojewoda może wydać decyzję w przedmiocie przekazania gminie, na jej wniosek, mienia ogólnonarodowego (państwowego) innego niż wymienionego w ust. 1-3 tego przepisu, jeżeli jest ono związane z realizacją jej zadań. Podstawową zatem przesłanką jest istnienie mienia ogólnonarodowego, które może podlegać przekazaniu. Nie jest kwestionowanym, że mienie, które podlegało komunalizacji w przedmiotowej sprawie nigdy nie stanowiło własności Skarbu Państwa, a na datę 27 maja 1990 r. stanowiło własność prywatną. Prawa do spadku po R. R. zmarłym [...] października 1974 r. nabyła w wyniku zmiany postanowienia spadkowego (postanowienie Sądu Rejonowego w K. z [...] grudnia 2013 r.- sygn. akt [...]) żona J. R. i córka M. W., natomiast spadek po J. R., która zmarła [...] stycznia 1999 r. na mocy postanowienia z [...] lutego 1999 r. sygn. akt [...] nabyła jej córka M. W. Postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z [...] sierpnia 2016 r. – sygn. akt uchylono pkt 2 w postanowieniu z [...] lutego 2004 r. ([...]) i odrzucono wniosek Skarbu Państwa o stwierdzenie praw do spadku po J. R. Podkreślić należy, że spadek otwiera się z datą śmierci spadkodawcy i z tą chwilą spadkobierca nabywa spadek, nie ma zatem znaczenia, że na podstawie obarczonego błędem deklaratoryjnego postanowienia o stwierdzeniu praw do spadku po R. i J. R., w dacie wydania decyzji z [...] grudnia 2005 r. do księgi wieczystej wpisany był Skarb Państwa, któremu tytuł ten nie przysługiwał. Zatem brak było podstaw do komunalizacji nieruchomości w oparciu o ww. przepisy ustawy z 10 maja 1990 r., dokonanej kontrolowaną decyzją, albowiem nie stanowiła ona własności Skarbu Państwa. Takie zaś stwierdzenie powoduje, że kontrolowana decyzja, jako wydana w sprzeczności do treści przepisu art. 5 ust. 4 ustawy z 10 maja 1990 r. obarczona jest wadą wynikającą z treści art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. Takie ustalenie prawidłowo przy tym spowodowało zbadanie przez organ wystąpienia przesłanek z art. 156 § 2 k.p.a., w zakresie wywołania nieodwracalnych skutków prawnych, których prawidłowo nie stwierdzono, bowiem właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest skarżąca Gmina. W ocenie Sądu, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał zgodną z prawem decyzję, którą uzasadnił w sposób określony w art. 107 § 3 k.p.a. Odnosząc się do argumentu skargi dotyczącego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., sygn. akt P 46/13 , Sąd zwraca uwagę, że Trybunał ww. wyrokiem nie uchylił przepisu art. 156 § 2 k.p.a. Wyrok ten ma charakter zakresowy, ponieważ kontrola konstytucyjności przepisu art. 156 § 2 k.p.a. dotyczyła tzw. pominięcia ustawodawczego, w zakresie braku w przepisie art. 156 § 2 k.p.a. ograniczenia czasowego, uniemożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji z powodu wady rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 in fine Kpa), po znacznym upływie czasu (ponad 60 latach) od dnia jej wydania, gdy decyzja była podstawą nabycia przez podmiot prywatny prawa lub ekspektatywy. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny wskazał, że stwierdzenie niekonstytucyjności przepisu art. 156 § 2 k.p.a. rzutuje na sposób dokonywania wykładni przepisu art. 156 § 1 pkt 2 in fine w zw. z art. 156§ 2 k.p.a. na tle konkretnej sprawy. W ramach wykładni tych przepisów istotne znaczenie ma wynik ważenia zasad konstytucyjnych. Zasady praworządności wynikającej z art. 7 Konstytucji RP (zasady legalizmu) oraz zasad bezpieczeństwa prawnego oraz zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa), wywodzonych z art. 2 Konstytucji RP. W przypadku, gdy dojdzie do kolizji tych zasad na tle stosowania art. 156 k.p.a., danie prymatu zasadzie praworządności w konkretnej sprawie uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji rażąco naruszającej prawo, za wyjątkiem sytuacji nagromadzenia się w sprawie nadzorczej takich okoliczności: 1) decyzja rażąco naruszająca prawo przez wiele lat korzystała z domniemania zgodności z prawem, 2) wywołuje skutki polegające na nabyciu prawa lub ekspektatywy, 3) przesłanka stwierdzenia nieważności ma charakter niedookreślony i jej wykładnia ukształtowała się w orzecznictwie na długo po wydaniu kwestionowanej decyzji, 4) istnieją trudności dowodowe w prowadzeniu postępowania nadzwyczajnego. W tego typu sprawie stwierdzenie nieważności decyzji z powołaniem się na zasadę praworządności naruszałoby przepis art. 2 Konstytucji RP poprzez nadmierne ograniczenie zasady zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa i zasady pewności prawa. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy wskazywany przez skarżącą Gminę wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 nie mógł doprowadzić do odmowy stwierdzenia nieważności badanej decyzji ostatecznej Wojewody [...]. W sprawie nadzorczej zakończonej zaskarżoną decyzją kontroli podlegała decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] wydana na podstawie przepisu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Decyzja tego rodzaju ma charakter deklaratoryjny, stwierdza wystąpienie w dacie 27 maja 1990 r. zdarzenia prawnego w postaci nabycia przez właściwą gminę, z mocy samego prawa, z tym dniem prawa własności do konkretnego mienia ogólnonarodowego. Decyzja komunalizacyjna nie kreuje zatem dla jej adresatów praw i obowiązków z zakresu prawa materialnego, które podlegałyby konstytucyjnej ochronie z punktu widzenia zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP). W sprawie nieważnościowej powodem uznania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, że przedmiotowa decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. było to, że w dacie 27 maja 1990 r. przedmiotowa nieruchomość nie była własnością państwową, jak tego wymagał przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja1990 r. Jak wynika z uzasadnienia decyzji nadzorczej nieruchomość ta w dacie komunalizacji była własnością osób fizycznych. Rażące naruszenie prawa miało zatem charakter oczywisty, ponieważ wydanie decyzji komunalizacyjnej pozostawało w ewidentnej sprzeczności z treścią przepisu art. 5 ust. 1, będącego podstawą materialnoprawną stwierdzenia nabycia mienia przez Gminę Miasto R. Nie można zatem przyjąć, że stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej po kilkunastu latach stanowiło daleko idącą ingerencję w regułę trwałości decyzji administracyjnej, a tym samym w zasadę pewności prawa i zasadę zaufania obywatela do państwa (lojalności państwa), o których mowa w art. 2 Konstytucji RP. Nie można też pominąć tego, że w uzasadnieniu wskazanego wyroku z dnia 12 maja 2015 r. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że realizacja zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP) nakazująca eliminację z obrotu prawnego każdej decyzji naruszającej prawo musi podlegać ograniczeniom, z uwagi na zasadę zaufania obywatela do państwa i zasadę pewności prawa (art. 2 Konstytucji RP). Zasada zaufania w stosunkach między obywatelem, a państwem przejawia się w takim stanowieniu i stosowaniu prawa, aby nie stawało się ono pułapką dla obywatela, który układał swe sprawy w danym momencie w zaufaniu, że nie naraża się na negatywne skutki swych działań i że następstwa tych działań będą uznane przez późniejszy porządek prawny. Przykładem takiej pułapki może być nieograniczona czasowo możliwość wzruszania prawomocnych decyzji powodująca stan niepewności i brak stabilizacji sytuacji prawnej jednostki. Wskazany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego ma zatem zastosowanie do sytuacji, w której poprzez nieograniczoną czasowo możliwość stwierdzania nieważności decyzji naruszone mogą być prawa obywatela, z których korzystał on przez wiele lat. Uszło więc uwadze skarżącej, że podstawą stanowiska Trybunału Konstytucyjnego była ochrona obywateli poszkodowanych aktami wywłaszczeniowymi (por. wyrok NSA z 30 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2486/15), co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Reasumując podnieść należy, że w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego wskazano również (pkt 10.6.), że wyrok ma charakter zakresowy, o pominięciu prawodawczym i nie oznacza derogacji art. 156 § 2 k.p.a., a stwierdzenie niekonstytucyjności tego przepisu nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania z art. 156 § 2 k.p.a. o ograniczenia możliwości stwierdzania nieważności decyzji rażąco naruszającej prawo, gdy od jej wydania upłynął znaczny okres czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 19 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 651/14 wskazany wyrok TK adresowany jest do ustawodawcy, aby ten dokonał stosownych zmian w prawie. NSA uznał, że w drodze wykładni art. 156 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. nie można określić terminu, po upływie którego byłaby wyłączona możliwość stwierdzenia nieważności decyzji. Pogląd ten podziela skład orzekający w niniejszej sprawie. W tej sytuacji nie można uznać, że organ nadzoru, bez uprzedniej stosownej zmiany art. 156 § 2 k.p.a., był kompetentny samodzielnie określić na potrzeby niniejszej sprawy, że upływ ponad 10 lat stanowił znaczny upływ czasu i uniemożliwiał stwierdzenie w całości nieważności kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło