II SA/Gl 493/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2017 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zameldowania oddala skargę. Prezydent Miasta C. decyzją dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej k.p.a.) oraz art. 31 w związku z art. 25 ust. 1, i art. 28 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm. – dalej u.e.l.), po rozpatrzeniu wniosku M. W. zameldował go na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. W uzasadnieniu podano m. in., że właścicielem lokalu jest M. W. Przesłuchany do protokołu M. W. oświadczył, że w ww. lokalu ponownie zamieszkał w 2013 r. Do mieszkania wprowadził swoje rzeczy osobiste i cały czas tam zamieszkuje. M. W. z kolei podała, że mąż w lokalu tym nie zamieszkiwał od 2011 r. Ponownie wprowadził się do niego w maju 2016 r. wbrew jej woli i przebywa w nim do chwili obecnej. Fakt zamieszkiwania M. W. potwierdzono podczas przeprowadzonych w dniu [...] r. oględzin. Wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w określonym lokalu jest sam fakt jej przebywania w lokalu. Stan ewidencji winien być zgodny ze stanem faktycznym i odzwierciedlać go. M. W. spełnił warunek niezbędny do zameldowania na pobyt stały, tj. zamieszkuje w lokalu, co do którego wnioskuje o zameldowanie. Od powyższej decyzji odwołanie do Wojewody [...] złożyła M. W., zarzucając nieuwzględnienie faktu, że prowadzone jest przeciwko M. W. postępowanie przygotowawcze w Prokuraturze Rejonowej C. w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się, o czym informowała organ I instancji. W związku z powyższym wniosła o zawieszenie postępowania o zameldowanie M. W. do czasu zakończenia postępowania karnego, jak również sprawy o eksmisję. Ponadto podniosła, że toczy się sprawa o separację. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Podał, że istotą zameldowania jest odnotowanie w ewidencji ludności faktycznego miejsca pobytu osoby. M. W. spełnił warunek niezbędny do zameldowania na pobyt stały, tj. zamieszkuje w lokalu, co do którego wnioskuje o zameldowanie. Trwający pomiędzy stronami postępowania spór ma charakter cywilnoprawny i do jego rozstrzygnięcia powołane są sądy powszechne, nie zaś organy administracyjne, które nie mają kompetencji, aby w trybie przepisów ustawy dokonać skutecznych rozstrzygnięć w tym zakresie. Zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie, jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. W przypadku, kiedy zostanie uwzględnione powództwo o eksmisję, a orzeczenie sądu powszechnego zostanie wykonane dobrowolnie bądź też w trybie egzekucji sądowej, spełnione zostaną przesłanki do wymeldowania M. W. po opuszczeniu spornego lokalu. Skargę na ww. decyzję Wojewody [...] złożyła M. W. Podała, że organ nie uwzględnił faktu, że toczy się przed Sądem Rejonowym w C. sprawa o przeciwko M. W. o znęcanie nad nią (art. 207 §1 k.k. i in.). Nadto należy wziąć pod uwagę wszystkie sprawy toczące się przeciwko niemu, tj. o eksmisję i separację. Podała, że sprawa administracyjna winna być zawieszona do czasu rozpoznania ww. spraw. Nadto M. W. nie partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, żyjąc na jej koszt. Pismem z dnia 6 września 2017 r. skarżąca poinformowała, że wyrokiem Sądu Okręgowego w C. orzeczono separację pomiędzy nią i M. W., przez co utracił on prawo zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 u.e.l. obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Obowiązek meldunkowy polega na: 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36. Wg art. 25 ust. 1 u.e.l. pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z kolei wg art. 28 ust. 4 u.e.l. zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Instytucja zameldowania ma zatem wyłącznie charakter rejestracyjny (por. np. wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2017 r., sygn. III SA/Wa 969/16). Obowiązek meldunkowy służy zarówno prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji, jak i ochronie interesów samych zainteresowanych meldunkiem oraz ochronie praw osób trzecich. Przedmiotem rejestru jest jedynie "przebywanie", a nie "uprawnienie" do lokalu, zaś ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu (tak np. wyrok WSA w Krakowie z 28 lutego 2017 r., sygn. III SA/Kr 1494/16). Pozostaje do rozważenia także zagadnienie, do którego odnosi się skarżąca i Wojewoda, czy toczące się postępowania o eksmisję, separację (obecnie wg skarżącej zakończone) i karne, są/były zagadnieniem wstępnym w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2013 r., I OSK 348/12, elementem zagadnienia wstępnego z jest istnienie zależności (związku przyczynowego) miedzy uprzednim rozstrzygnięciem, a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji wyraża się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W razie, gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. Organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Z kolei w wyroku WSA w Krakowie z 7 marca 2014 r., II SA/Kr 1541/13, stwierdza się, że "warunkiem zawieszenia postępowania administracyjnego, jest pojawienie się w toku rozpoznania sprawy tzw. zagadnienia wstępnego (prejudycjalnego). Ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że zagadnieniem wstępnym jest określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej. Zagadnienie takie powstaje niezależnie od postępowania, w którym można je rozstrzygnąć. (...) instytucja zawieszenia postępowania z uwagi na przesłankę zagadnienia wstępnego znajduje zastosowanie, o ile pomiędzy rozstrzygnięciem kwestii prejudycjalnej, a rozstrzygnięciem postępowania administracyjnego istnieje zależność, o której mowa w art. 94 § 1 pkt 4 k.p.a. Chodzi tu o istnienie bezpośredniego związku przyczynowego wyrażającego się w tym, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej uzależnione jest bezwzględnie od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd istotnej dla sprawy okoliczności prawnej stanowiącej przesłankę wydania decyzji. Sformułowanie użyte w analizowanym przepisie >zależy od uprzedniego< wskazuje, że rozstrzygnięcie kwestii prejudycjalnej warunkuje rozpoznanie sprawy administracyjnej. Taka sytuacja ma miejsce, gdy organ nie dysponuje elementem pozwalającym na wydanie w ogóle decyzji. Tak więc (...) zagadnieniem wstępnym jest tylko taka kwestia, która uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w danej sprawie. Natomiast to, że wynik innego postępowania może mieć wpływ na treść decyzji, nie przesądza o istnieniu zagadnienia wstępnego." Toczące się postępowania sądowe nie są zatem zagadnieniem wstępnym, uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego (art. 125 p.p.s.a.). Orzeczenie separacji również nie stanowi takiej przesłanki, tym bardziej, że Sąd Okręgowy w C. wyraźnie stwierdził, iż nie rozstrzyga kwestii korzystania z przedmiotowego lokalu. Skarżąca miała możliwość, by kwestionować to rozstrzygnięcie. Zameldowanie tymczasem jest czynnością wtórną wobec faktu zamieszkiwania w konkretnym miejscu. Skarżąca nie neguje, że M. W. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w dacie wydawania zaskarżonej decyzji, co już przesądza o jej prawidłowości. Jeśli więc zapadnie np. orzeczenie eksmisyjne i zostanie ono wykonane, wtedy będą przesłanki do wymeldowania osoby eksmitowanej (por. wyrok WSA w Lublinie z 31 maja 2016 r., sygn. III SA/Lu 1612/15). Postępowanie meldunkowe nie może służyć "zastępowaniu" innych postępowań prawem przewidzianych, celem doprowadzenia do opuszczenia mieszkania przez daną osobę. Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 §1, 80, 107 §3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., ani też innych przepisów, w tym wyżej powołanych, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.