II SA/Ol 535/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Ewa Osipuk (spr.) Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2017 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy zarejestrowania pojazdu oddala skargę. Decyzją z dnia 17 lutego 2017 r., Starosta "[...]" (powoływany dalej jako: "organ" lub "Starosta") odmówił zarejestrowania na wniosek "[...]" (dalej jako: "skarżący") i "[...]" , samochodu osobowego "[...]" . Organ pierwszej instancji stwierdził bowiem, że z dokumentów załączonych do wniosku o rejestrację wynika, że w pojeździe dokonano zmian konstrukcyjnych, zmieniając rodzaj pojazdu z autobusu na samochód osobowy. Starosta zaznaczył, że na terenie Niemiec wydano dowód rejestracyjny na autobus, zaś zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym z dnia 3 listopada 2016 r. dotyczy samochodu osobowego. Uznał, że z powodu rozbieżności między wydany dowodem rejestracyjnym, a stanem faktycznym nie zostały spełnione wymagania określone w art. 72 ust. 1 pkt 4 - 6 lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2017, poz. 128). Nie spełniono również przesłanek określonych w § 14 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2016, poz. 1038). W dniu 16 grudnia 2016 r., organ wystąpił "[...]" z zapytaniem, na ile osób był homologowany przedmiotowy pojazd i tego samego dnia otrzymał odpowiedź, że pojazd miał fabrycznie zamontowane fotele wraz z pasami bezpieczeństwa na 9 miejsc. W ocenie organu, powyższe nie wyklucza rozbieżności w zapisie między wydanym dowodem rejestracyjnym a stanem faktycznym pojazdu. Ponadto, w toku postępowania wyjaśniającego, organ w dniu 2 stycznia 2017 r. wystąpił również z Kartą Zapytania o Dane w Systemie Informacyjnym Schengen (SIS) i w dniu 12 stycznia 2017 r. uzyskał odpowiedź, że pojazd ten nie figuruje w SIS. Organ wyjaśnił, że oceniając, czy doszło do zmian konstrukcyjnych powodujących zmianę rodzaju pojazdu, wziął pod uwagę dane figurujące w dowodzie rejestracyjnym wystawionym w kraju, z którego pochodzi pojazd sprowadzony do Polski. Jak wynika zaś z dowodu rejestracyjnego, sporny pojazd został sklasyfikowany jako autobus. Skoro właściciel pojazdu domagał się jego zarejestrowania na terenie Polski jako samochodu osobowego, to powinien przedstawić dowód, że zmianę konstrukcyjną autobusu na samochód osobowy dokonał przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w tym zakresie. W odwołaniu. złożonym od decyzji Starosty, odwołujący się zarzucił, że organ pierwszej instancji nie ustalił prawidłowo stanu faktycznego sprawy, w szczególności, przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Stwierdził, że albo pojazd podlegał zmianom konstrukcyjnym między wyprodukowaniem a wnioskiem o rejestrację, polegającym na zwiększeniu liczby siedzeń z 9 do 13, a następnie zmniejszeniu liczby siedzeń z 13 do 9, albo pojazd ten nie podlegał tym zmianom. Skarżący nie zgodził się z oceną, że dokonanie zmian wynika z przedłożonych przez niego dokumentów. Zauważył, że z dokumentów wynika jedynie niezgodność między dokumentem niemieckim, a stanem faktycznym, bez wyjaśnienia przyczyn powstania tej niezgodności. Podniósł ponadto, że z zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym wynika, że pojazd wyposażony jest w 9 miejsc siedzących, wraz z pasami bezpieczeństwa, w oryginalnych miejscach kotwiczenia, ponadto producent samochodu zaświadczył, że pojazd został wyprodukowany i fabrycznie wyposażony w 9 miejsc siedzących, Decyzją z dnia 9 maja 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w "[...]" (zwane dalej: " Kolegium" lub "organ odwoławczy"), uchyliło decyzję organu pierwszej instancji będącą przedmiotem odwołania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium zarzuciło, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił jednoznacznie rozbieżności dotyczących rodzaju pojazdu i liczby miejsc siedzących. Z dowodu rejestracyjnego wydanego na terenie Niemiec wynika bowiem, że pojazd zgłoszony do rejestracji był poprzednio zarejestrowany na terenie Niemiec jako autobus posiadający 13 miejsc siedzących, zaś z zaświadczenia o przeprowadzonym badaniu technicznym z dnia 3 listopada 2016 r. wynika, że do rejestracji zgłoszono samochód osobowy posiadający 9 miejsc siedzących. Z akt sprawy nie wynika, czy rozbieżności spowodowane były zmianami konstrukcyjnymi dokonanymi w pojeździe, powodującymi zmianę rodzaju pojazdu, jak twierdzi organ, czy też pojazd został błędnie zarejestrowany na terenie Niemiec jako autobus posiadający 13 miejsc siedzących, jak twierdzi odwołujący się. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, przed rozpatrzeniem, organ pierwszej instancji winien ustalić, czy w miejscu poprzedniej rejestracji nastąpiło błędne oznaczenie rodzaju pojazdu i liczby miejsc, czy też liczba miejsc i rodzaj pojazdu zostały oznaczone prawidłowo. Kolegium wskazało, że w celu wyjaśnienia powyższych okoliczności organ powinien wystąpić do właściwego organu na terenie Niemiec, w którym pojazd był poprzednio zarejestrowany. Kolegium zarzuciło ponadto, że organ pierwszej instancji naruszył art. 10 § 1 i art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej powoływanej jako K.p.a., gdyż z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, że strona po zakończeniu postępowania wyjaśniającego została powiadomiona o możliwości zapoznania się z aktami sprawy. W ocenie Kolegium, decyzja Starosty narusza ponadto art. 107 § 3 K.p.a. W skardze, złożonej na powyższą decyzję Kolegium do tut. Sądu, skarżący zarzucił, że dopełnił wszystkich formalności związanych z rejestracją pojazdu, w tym przedłożył wszystkie dokumenty wymagane przez przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zdaniem skarżącego, w jego pojeździe nigdy nie dokonywano żadnych zmian konstrukcyjnych i z nieznanych przyczyn zapis w dowodzie rejestracyjnym wystawiony na terytorium Niemiec jest błędny. Stwierdził, że jedyną okolicznością wymagającą wyjaśnienia jest ustalenie, czy przedmiotowy pojazd był przerabiany, co doprowadziło do zmiany liczby miejsc siedzących. Stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji zmierza do stwierdzenia, że o ile pojazd jest produkowany jako 9-osobowy i obecnie znajduje się w nim 9 miejsc to nie oznacza to, że nie mógł być on przerabiany dwukrotnie z 9-osobowego na 13-osobowy i znowu na 9-osobowy. W ocenie skarżącego, niezasadnym w niniejszej sprawie było korzystanie przez Kolegium z art. 138 § 2 k.p.a., gdyż stosownie do art. 136 k.p.a., organ odwoławczy winien był przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Skarżący zauważył ponadto, że w odwołaniu zawarł wniosek o rozstrzygnięcie postępowania co do istoty, nawet jeżeli miało by się to wiązać z uzupełnieniem przez organ drugiej instancji postępowania dowodowego. Wskazał, że najszybszym sposobem wyjaśnienia wątpliwości jest dokonanie oględzin pojazdu, ewentualnie powołanie w sprawie biegłego, który jednoznacznie rozstrzygnie, czy zapis w dowodzie rejestracyjnym (13-osobowy autobus), wynika z błędu popełnionego przez właściwy organ Republiki Federalnej Niemiec, czy też pojazd faktycznie nosi znamiona wcześniejszych zmian konstrukcyjnych. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.". Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja z dnia 9 maja 2017 r., nie narusza prawa. W skardze nie podniesiono też skutecznych zarzutów, które podważyłyby legalność zaskarżonej decyzji. Decyzją tą, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu pierwszej instancji z dnia 17 lutego 2017 r. i przekazało sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Wskazany art. 138 § 2 K.p.a., pozwala organowi odwoławczemu uchylić zakwestionowaną odwołaniem decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji wyłącznie w sytuacji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dopiero łączne spełnienie tych dwóch przesłanek daje organowi drugiej instancji możliwość uwolnienia się od obowiązku merytorycznego załatwienia sprawy. Rozstrzygnięcia kasacyjne traktowane są bowiem jako wyjątki od zasady merytorycznego charakteru postępowania odwoławczego (zob. G. Łaszczyca, [w:] G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II, s. 208 i nast. oraz powołane tam orzecznictwo). Warunkiem koniecznym dopuszczalności wydania decyzji w omawianym trybie jest zatem stwierdzenie, że sprawa nie może być załatwiona w sposób merytoryczny przez organ drugiej instancji . Dodać należy, że - ponieważ instytucja kasacji przewidziana w art. 138 § 2 K.p.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej - niedopuszczalna jest wykładnia rozszerzająca tego przepisu (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 519 - 520). W sytuacji więc, gdy uprawniony podmiot wniósł odwołanie od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, zadaniem organu odwoławczego było ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Organ odwoławczy powinien więc ocenić materiał dowodowy zebrany przez organ pierwszej instancji i w zależności od wyniku tej oceny podjąć dalsze czynności. Podnieść również należy, że rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a., może zapaść, jeżeli wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego sprawy nie można wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Konieczność natomiast uzupełnienia w niewielkim zakresie postępowania dowodowego, przeprowadzenia określonego dowodu, mieści się w kompetencjach organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania, wyłączając dopuszczalność decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy, przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia, zobowiązany jest wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Chodzi tu o wskazanie okoliczności faktycznych, które mają znaczenie prawne dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ odwoławczy nie może natomiast przesądzić o treści rozstrzygnięcia sprawy przez nakaz załatwienia jej pozytywnie lub negatywnie dla odwołującego się, bowiem o treści rozstrzygnięcia może – w przypadku tego rodzaju decyzji – decydować wyłącznie organ pierwszej instancji. Organ ten zobowiązany jest sprawę ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć. W niniejszej sprawie, Kolegium prawidłowo oceniło, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego i zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy nie pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż brak jest dowodów przesądzających o tym, czy przedmiotowy pojazd jest autobusem czy samochodem osobowym. Organ pierwszej instancji ograniczył się bowiem jedynie do stwierdzenia, że istnieją rozbieżności w przedłożonych przez Skarżącego dokumentach, uniemożliwiające zarejestrowanie przedmiotowego pojazdu jako samochodu osobowego. Tym samym, organ pierwszej instancji uchylił się od rozpoznania sprawy co do istoty, co zasadnie zauważył pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 15 marca 2017 r. Naruszenia tego nie może konwalidować organ odwoławczy, gdyż istotą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej. Wskazana wyżej okoliczność - rodzaj pojazdu - jest istotna dla sprawy, gdyż przesądza o obowiązku zarejestrowania, przez uprawniony organ, przedmiotowego pojazdu, zgodnie z wnioskiem skarżącego, lub o odmowie jego rejestracji. W zaskarżonej decyzji Kolegium wykazało, że braki postępowania są na tyle istotne, że wykluczają wydanie decyzji merytorycznej, gdyż nie ustalono bezspornie rodzaju pojazdu, co oznacza, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy, zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a., wskazał też, jakie okoliczności należy wyjaśnić w toku ponownego rozpoznawania sprawy. W szczególności, zwrócił uwagę na konieczność ustalenia, czy w miejscu poprzedniej rejestracji nastąpiło błędne oznaczenie rodzaju pojazdu i liczby miejsc, czy też liczba miejsc i rodzaj pojazdu zostały oznaczone prawidłowo. Kolegium wskazało, że w celu wyjaśnienia tych okoliczności, organ pierwszej instancji powinien wystąpić do właściwego organu na terenie Niemiec, w którym pojazd był poprzednio zarejestrowany. Należy też zwrócić uwagę, że nie jest przesądzone, iż powyższe wystąpienie będzie wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i może okazać się, że należy przeprowadzić kolejne czynności, co powinien uczynić organ pierwszej instancji. Zaznaczyć należy, że w dacie wydawania zaskarżonej decyzji nie obowiązywał art. 136 § 2 K.p.a. (dodany ustawą z dnia 7 kwietnia 107 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 20178 r., poz. 935 – obowiązujący od dnia 1 czerwca 2017 r.), zgodnie z którym jeżeli decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, na zgodny wniosek wszystkich stron zawarty w odwołaniu, organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli przyczyni się to do przyspieszenia postępowania, organ odwoławczy może zlecić przeprowadzenie określonych czynności postępowania wyjaśniającego organowi, który wydał decyzję. Zasadnie ponadto Kolegium stwierdziło, że przed wydaniem decyzji skarżący został pozbawiony przez organ pierwszej instancji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w szczególności, zgłaszanego telefonicznie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (zob. odwołanie z dnia 24 lutego 2017 r.). Uchybienie przepisowi art. 10 § 1 K.p.a. nie mogło być usunięte w toku postępowania odwoławczego, skoro nie został zgromadzony materiał dowodowy w sprawie. Mając na uwadze przeprowadzone rozważania, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w konsekwencji skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.