II SA/Kr 853/17
WyrokWSA w Krakowie2017-10-25
Skład orzekający: Iwona Niżnik-Dobosz, Jacek Bursa, Małgorzata Łoboz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sprzeciw wobec zgłoszenia zamiaru budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków, oparty wyłącznie na § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, jest zasadny, mimo że ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dopuszcza takie rozwiązanie jako alternatywę dla przyłączenia do sieci kanalizacyjnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że akt prawa miejscowego (rozporządzenie RZGW) nie może unicestwiać możliwości przewidzianej przepisami rangi ustawowej (ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach), która dopuszcza budowę przydomowych oczyszczalni ścieków. Interpretacja organów naruszała zakres delegacji ustawowej dla rozporządzenia RZGW i była sprzeczna z prawem wspólnotowym.Stan faktyczny
Inwestor zgłosił zamiar budowy przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków. Starosta wniósł sprzeciw, opierając się na zakazie wprowadzania ścieków do ziemi na obszarze aglomeracji, wynikającym z rozporządzenia Dyrektora RZGW. Wojewoda utrzymał decyzję w mocy. Inwestor zaskarżył decyzję, argumentując, że rozporządzenie RZGW jest aktem niższego rzędu i nie może stać w sprzeczności z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzeniem Ministra Środowiska.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz Sędziowie: WSA Jacek Bursa WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego T. R. kwotę 500 zł ( pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 14 listopada 2016 r. do Starostwa Powiatowego w N. S. wpłynęło zgłoszenie inwestora T. R. dotyczące zamiaru wykonania robót budowlanych określonych jako: ,,budowa przydomowej biologicznej oczyszczalni ścieków firmy [...] model nv-1" na działce nr [...] położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina G.. Jako planowany termin rozpoczęcia robót wskazano dzień 15 grudnia 2016 r. Z dołączonej do zgłoszenia dokumentacji technicznej wynika, że przepustowość biologicznej oczyszczalni ścieków wyniesie do 3,5m3 na dobę.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku Starosta [...] decyzją z dnia 23 listopada 2016 r. znak: [...] [...] na podstawie art. 30 ust. 6 pkt 2 w związku z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290, z późn. zm.) – dalej jako "P.b." oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, z późn. zm.) – dalej jako "k.p.a.", wniósł sprzeciw. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że realizacja robót budowlanych będących przedmiotem zgłoszenia narusza przepisy rozporządzenia nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 16 stycznia 2014r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego [...] W. (Dz. Urz. [...]) - dalej jako: ,,rozporządzenie RZGW", dotyczące ograniczenia w korzystaniu z wód, polegające na zakazie wprowadzania do ziemi ścieków, z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne na obszarze aglomeracji o których mowa w art. 43 ustawy Prawo wodne. (§17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW). Nadto organ wskazał, że z załączonego do zgłoszenia pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w G. z dnia 26 września 2016 r., znak: [...] wynika, że działka nr [...] w miejscowości B. znajduje się w aglomeracji pn. ,,aglomeracja G." wyznaczonej Uchwałą Sejmiku Województwa Nr [...] z dnia 23 lutego 2015r. ( Dz. U z 2015r., poz. 1313).
Odwołanie od ww. decyzji złożył inwestor, zarzucając decyzji naruszenie uregulowań zawartych w rozdziale III Konstytucji [...], dotyczących hierarchii źródeł prawa poprzez oparcie sprzeciwu wyłącznie na brzmieniu §17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW, będącego aktem prawa miejscowego, oraz braku uwzględnienia i rozważenia przepisów ragi ustawowej odnoszących się do kwestii odprowadzania ścieków do ziemi, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. [...], ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. 2014.1800). Inwestor podniósł, że organ administracyjny bezprawnie powołał się na prawo miejscowe nie uwzględniając aktów normatywnych wyższego stopnia. W ocenie odwołującego oczyszczalnia Traidenis model NV-1 spełnia wszystkie wymogi rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz. U. 2014.1800). Inwestor wskazał, iż z załączonego do zgłoszenia budowy pisma Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w G. z dnia 26 września 2016r. znak [...] wynika, że działka nr [...] w B. znajduje się w aglomeracji G. i w chwili obecnej nie ma możliwości przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Nadto inwestor zarzucił decyzji naruszenie art. 77 §1 w związku z art. 80 k.p.a. W ocenie inwestora woda poddana filtracji w przydomowej oczyszczalni ścieków nie powinna być traktowana jako ściek, zatem zakaz wynikający z §17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW nie dotyczy wody opuszczającej instalację przydomowej oczyszczalni ścieków. Na poparcie swojego stanowiska odwołujący się powołał orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz na opinię K. Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia 25.11.2016 r.
Wojewoda decyzją z dnia 15 maja 2017 r. znak: [...] na podstawie art. 80 ust. 1 pkt. 2, art. 81 ust. 1 pkt. 2, art. 82 ust. 1 i ust. 3 P.b. oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że tryb związany z instytucją zgłoszenia jest trybem uproszczonym, w którym organ dokonuje oceny zgłoszonego zamiaru inwestycyjnego. Organ z urzędu nie przeprowadza żadnych dowodów, gdyż obowiązkami dowodowymi obciążony jest podmiot zgłaszający zamiar inwestycyjny. Organ wskazał, że wynikający z ustawy Prawo wodne zakres kompetencji określony dla Ministra właściwego do spraw środowiska i dla Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej jest odmienny i dotyczy różnych aspektów gospodarowania wodami.
W ocenie organu brak jest podstaw do twierdzenia, że rozporządzenie RZGW jest aktem kolizyjnym niższego rzędu wobec rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014r. Organ zaznaczył, że rozporządzenie RZGW jest przepisem szczególnym w stosunku do Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki ich usytuowanie (Dz.U.2015.1422) oraz wobec ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach(Dz.U.2016.250, ze zmianami) oraz Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L z 191.135.40 ze zm.) i wskazał, że zgodnie z regułą lex specialis derogat legi generali – przepisy o większej szczegółowości należy stosować przed przepisami ogólniejszymi.
Organ nadto podniósł, że w wyniku zastosowania przydomowej oczyszczalni ścieków nie następuje całkowita redukcja zanieczyszczeń, co sprawia, że uzyskana po oczyszczeniu ścieków woda nadal jest ściekiem a jej ostateczne oczyszczenie następuje po wprowadzeniu do gruntu. Wprowadzania do ziemi ścieków na obszarze aglomeracji G. zakazano w §17 rozporządzenia RZGW, zatem organ stwierdził brak możliwości budowy przydomowej oczyszczalni ścieków na działce nr [...] w obrębie ewidencyjnym B. , gmina G..
Wojewoda powołując się na opinię Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w G. z 26 września 2016 r. znak: [...] wskazał, że z opinii wynika, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy G. do czasu realizacji zbiorczej kanalizacji sanitarnej zakłada utylizację i odprowadzenie ścieków do własnego, szczelnego, okresowo opróżnianego zbiornika.
W ocenie organu odwoławczego przedmiotowa decyzja nie narusza przepisów ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.2016.250 ze zm.), gdyż inwestor ma możliwość, do czasu realizacji sieci kanalizacyjnej, wybudowania szczelnego, okresowo opróżnianego zbiornika na nieczystości ciekłe, a więc nie jest pozbawiony możliwości utrzymania porządku i czystości na swojej nieruchomości.
Z powyższą decyzją nie zgodził się T. R. – dalej skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania w sprawie.
Podobnie jak w odwołaniu skarżący w uzasadnieniu skargi wskazał, że zaskarżona decyzja narusza art. 77 §1 w związku z art. 80 k.p.a, które to normy obligują organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Nadto skarżący wskazał na brak uwzględnienia przepisów rangi ustawowej, w szczególności art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. [...] ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U.2014.1800). Podniósł, że reguła lex specialis derogat legi generali, którą przytoczył organ II instancji w uzasadnieniu decyzji ma zastosowanie w stosunku do aktów prawnych o tej samej mocy. Skarżący wskazał, że użyte w §17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW sformułowanie ,,ścieki" jest bardzo ogólne. Nadto, skarżący podniósł, że opinia Zakładu Wodociągów i Kanalizacji w G. z 26 września 2016r. znak: [...] znacząco różni się z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy G., o czym informował organy orzekające w sprawie. Skarżący podał zestawienie kosztów budowy i utrzymania zbiornika bezodpływowego oraz przydomowej oczyszczalni ścieków oraz nadmienił, że nie ma gwarancji, że nieruchomość nr [...] położona w obr. ewid. B. gm. G. zostanie przyłączona do sieci kanalizacyjnej z uwagi na brak bezpośredniego połączenia z droga publiczną. W ocenie skarżącego zakaz wynikający z §17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW narusza prawo własności. Podkreślił, że § 17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW: ,,dotyczy ogólnie nie tylko przydomowych oczyszczalni ścieków ale także komunalnych oczyszczalni ścieków, które odprowadzają oczyszczone ścieki za pomocą studni chłonnej lub drenażu rozsączającego w związku z tym na obszarach aglomeracyjnych 5 województw, których rozporządzenie dotyczy, nie mogą funkcjonować oczyszczalnie ścieków czy to przydomowe czy to komunalne co jest paradoksem brzmienia §17 pkt 2 lit. b(...)".
W ocenie skarżącego § 17 pkt 2 lit. b nie dotyczy oczyszczalni ścieków tylko urządzenia pośredniego, czyli studni chłonnej i drenażu rozsączającego, więc zdaniem skarżącego kwestią sporną jest to, czy starosta mógł wnieść na podstawie przedmiotowego przepisu sprzeciw do budowy oczyszczalni czy tylko do budowy studni chłonnej jako pośredniego urządzenia między oczyszczalnią a gruntem (ziemią). W skardze powołano się na opinię Ministerstwa Środowiska z dnia 06.02.2017r. [...] dotyczącą §17 pkt 2 lit. b rozporządzenia RZGW, z której wynika, że zakaz zawarty w przedmiotowym przepisie budzi zastrzeżenia co do zgodności z postanowieniami dyrektywy Rady [...] oraz pozostałymi zasadami ochrony wód wynikającymi z Prawa wodnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z powyższego punktu widzenia skarga okazała się być uzasadniona.
Rozpocząć należy od omówienia kontekstu prawnego omawianego zagadnienia związanego z indywidualnym oczyszczaniem ścieków. Kontekst ten wynika z faktu uprzedniego implementowania do porządku krajowego dyrektywy Rady [...] z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (DZ.Urz.L.135z 30 maja 1991r., dalej "Dyrektywa"). Dyrektywa [...] dotyczy gromadzenia, oczyszczania i zrzutu ścieków komunalnych oraz oczyszczania i zrzutu ścieków z niektórych sektorów przemysłowych. Dyrektywa określiła szereg definicji związanych z gospodarką ściekową oraz konieczność wyposażenia aglomeracji w konkretnych terminach w systemy kanalizacji zbiorczej oraz miejskie oczyszczalnie ścieków. Z dyrektywy wynikają również wymagane sposoby oczyszczania ścieków i rodzaje oczyszczalni ścieków miejskich oraz konieczność podczyszczania ścieków przemysłowych odprowadzanych do systemu kanalizacji i miejskich oczyszczalni. Wprowadziła ona także wymóg intensyfikacji oczyszczania ścieków w stosunku do fosforu ogólnego i azotu ogólnego na obszarach wodnych podatnych na eutrofizację. Akt ten określił wartości pięciu wskaźników zanieczyszczeń, podając jednocześnie minimalne procenty redukcji tych wskaźników. Wprowadził również obligatoryjny wymóg monitorowania zrzutów ścieków z oczyszczalni, dając tym samym podstawy monitoringu wód i ścieków. Na potrzeby zbiorczych systemów kanalizacji pojawiło się w Dyrektywie pojęcie tzw. ""właściwego oczyszczania", oznaczające oczyszczanie ścieków komunalnych za pomocą jakiegokolwiek procesu i/lub systemu usuwania pozwalającego wodom, do których odprowadzane są ścieki, osiągać odpowiednie wskaźniki jakości oraz spełniać inne wymagania określone w przepisach niniejszej dyrektywy i w przepisach innych odpowiednich dyrektyw Wspólnoty. Fakt, że Dyrektywa przewiduje możliwość wprowadzenia do ziemi właściwie oczyszczonych ścieków, ma znaczenie dla całego systemu oczyszczania, oraz w szczególności w niniejszej sprawie.
W nawiązaniu do powyższego stwierdzić trzeba, że głównym zadaniem wynikającym z Dyrektywy jest wyposażenie wszystkich aglomeracji ( w rozumieniu Dyrektywy) w systemy kanalizacji zbiorczej ścieków komunalnych i w zależności od wielkości aglomeracji – w odpowiednie oczyszczalnie ścieków. Nie budzi wątpliwości, że termin "aglomeracja", wskazany w art. 43 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2012 r. poz. 145, z późn. zm., dalej "p.w.") a oznaczający teren, na którym zaludnienie lub działalność gospodarcza są wystarczająco skoncentrowane, aby ścieki komunalne były zbierane i przekazywane do oczyszczalni ścieków albo do końcowego punktu zrzutu tych ścieków, jest tożsamy z definicją zawartą w Dyrektywie. Zgodnie z tym przepisem, a konkretnie z jego ustępem 1, aglomeracje o równoważnej liczbie mieszkańców powyżej 2000 powinny być wyposażone w systemy kanalizacji zbiorczej dla ścieków komunalnych, zgodnie z ustaleniami krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych. Aglomeracje, o których mowa w ust. 1, wyznacza, w drodze uchwały, sejmik województwa (art. 43 ust. 2a p.w.).
Nie budzi wątpliwości, że działka nr [...] w miejscowości B. znajduje się w aglomeracji pod nazwą "aglomeracja G." wyznaczonej uchwałą Sejmiku Województwa nr [...] z dnia 23 lutego 2015r. (DZ.U. z 2015r. poz. 1313). Docelowo zatem powinna być objęta możliwością podłączenia do kanalizacji. Jednak powstaje pytanie, jak system odprowadzania ścieków ma wyglądać w okresie przejściowym, do czasu podłączenia.
Odpowiedź na to pytanie znajdujemy w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (DZ.U. 2017, 1289 t.j., dalej "u.p.cz.g."), zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez: przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca przewidział dwie równorzędne możliwości wykonania obowiązku spoczywającego na właścicielu nieruchomości, który nie ma możliwości podłączenia swojej zabudowy do zbiorczej sieci kanalizacji sanitarnej, z założeniem, że odprowadzanie ścieków do przydomowej oczyszczalni ścieków może odbywać się jedynie warunkowo, po spełnieniu odrębnych wymagań. Te odrębne wymagania określić miał m.in. właściwy minister zgodnie z delegacją zamieszczoną w art. 45 ust. 1 pkt 1,3 i 4 p.w., co do warunków jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, w tym w zakresie najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń, oraz warunków, jakie należy spełnić w celu rolniczego wykorzystania ścieków, a także miejsce i minimalną częstotliwość pobierania próbek ścieków, metodyki referencyjne analizy i sposób oceny, czy ścieki odpowiadają wymaganym warunkom oraz najwyższych dopuszczalnych wartości zanieczyszczeń dla ścieków z oczyszczalni ścieków bytowych i komunalnych oraz dla ścieków z oczyszczalni ścieków w aglomeracji. W oparciu o tę delegację Minister Środowiska wydał rozporządzenie z dnia 18 listopada 2014 r. w sprawie warunków, jakie należy spełnić przy wprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi, oraz w sprawie substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego (Dz.U.2014.1800). Zgodnie z § 13 ust. 6 rozporządzenia: ścieki pochodzące z własnego gospodarstwa domowego lub rolnego, zlokalizowanego w aglomeracji, mogą być wprowadzane do ziemi, w granicach gruntu stanowiącego własność wprowadzającego, jeżeli są spełnione łącznie następujące warunki: 1) ich ilość nie przekracza 5,0 m3 na dobę; 2) nie przekraczają najwyższych dopuszczalnych wartości wskaźników zanieczyszczeń właściwych dla RLM aglomeracji, na obszarze której zlokalizowane jest gospodarstwo, określonych w załączniku nr [...] do rozporządzenia; 3) miejsce ich wprowadzania do ziemi jest oddzielone warstwą gruntu o miąższości co najmniej 1,5 m od najwyższego użytkowego poziomu wodonośnego wód podziemnych.
Należy jeszcze wskazać, że na terenie, gdzie znajduje się działka przedmiotowa, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (dalej "MPZP"). Zgodnie z wypisem z tego aktu prawnego, znajdującym się w aktach sprawy /k.30 i 35 akt adm. I instancji/, działka nr [...] położona w B. , znajduje się na terenie oznaczonym B29RM – tereny rolniczo – osadnicze przeznaczone do zabudowy rolniczej, oraz B35MN, UN tereny zabudowy mieszkaniowej. MPZP w rozdziale dotyczącym zasad ochrony środowiska /k.34/ zakazuje wprowadzania nie oczyszczonych ścieków sanitarnych do wód powierzchniowych i do ziemi oraz tworzenia i utrzymywania otwartych kanałów i zbiorników ścieków, a nadto wprowadzania wszelkich ścieków do wód podziemnych oraz ziemi na obszarach płytkiego występowania użytkowanych wód podziemnych, - przykrytych utworami przepuszczalnymi, śródlądowych wód powierzchniowych i do ziemi, jeżeli byłoby to sprzeczne z wymogami wynikającymi z ustanowienia stref ochronnych źródeł i ujęć wody oraz śródlądowych wód powierzchniowych – w obrębie zorganizowanych kąpielisk i plaż publicznych. W zakresie gospodarki wodno-ściekowej do czasu realizacji zbiorczych systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków , wszystkie obiekty winny posiadać co najmniej uregulowany sposób gromadzenia ścieków w szczelnych zbiornikach wybieralnych i monitorowany wywóz nieczystości do punktów zlewnych.
Z tego, co dotąd powiedziano, wynika, że wobec braku możliwości przyłączenia do zbiorczego systemu kanalizacji, skarżący mógłby odprowadzać ścieki do ziemi po ich oczyszczeniu w przydomowej oczyszczalni ścieków spełniającej wymagania Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r, oraz pod warunkiem, że nie odprowadza ich do wód podziemnych oraz ziemi na obszarach płytkiego występowania użytkowanych wód podziemnych, przykrytych utworami przepuszczalnymi, śródlądowych wód powierzchniowych i do ziemi, jeżeli byłoby to sprzeczne z wymogami wynikającymi z ustanowienia stref ochronnych źródeł i ujęć wody oraz śródlądowych wód powierzchniowych – w obrębie zorganizowanych kąpielisk i plaż publicznych ( warunek wynikający z MPZP).
Podkreślenia zatem wymaga, że przepisy rangi ustawowej nie zabraniają do czasu powstania możliwości podłączenia do zbiorczego systemu kanalizacji – korzystania z przydomowej oczyszczalni ścieków pod warunkiem zgodnego z Rozporządzeniem j.w. ich oczyszczenia. Na zainstalowanie takiej oczyszczalni pozwala również miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, skoro wskazuje, że wszystkie obiekty do czasu realizacji zbiorczych systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków, winny posiadać co najmniej zbiorniki wybieralne; sformułowanie "co najmniej" otwiera bowiem możliwość takiej interpretacji. W zgodzie z takim rozwiązaniem ustawowym są także przepisy techniczno – budowlane, albowiem Rozporządzenie z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U.2015.1422 t.j.), w § 26 ust. 3 stanowi: "3. W razie braku warunków przyłączenia sieci wodociągowej i kanalizacyjnej działka, o której mowa w ust. 1, może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zapewnienia możliwości korzystania z indywidualnego ujęcia wody, a także zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m3 na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m3, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska".
Tymczasem organy obu instancji, wyrażając i podtrzymując sprzeciw od zgłoszenia budowy przydomowej oczyszczalni ścieków, powołały się na Rozporządzenie nr [...] Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. z dnia 16 stycznia 2014 r. w sprawie warunków korzystania z wód regionu wodnego górnej W.. Rozporządzenie to w § 17 stanowi:
§ 17. Wprowadza się ograniczenia w korzystaniu z wód, polegające na zakazie:
1) wprowadzania do ziemi ścieków przemysłowych zawierających substancje priorytetowe lub substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego;
2) wprowadzania do ziemi ścieków, z wyłączeniem wód opadowych i roztopowych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c ustawy Prawo wodne:
a) na obszarze występowania głównego użytkowego poziomu wodonośnego wieku triasowego;
b) na obszarze aglomeracji o których mowa w art. 43 ustawy Prawo wodne;
c) w odległości mniejszej niż 100 m od linii wyznaczonej rzędną maksymalnego piętrzenia zbiornika wodnego.
Organy w tym względzie odczytują zakaz wprowadzania do ziemi ścieków z oczyszczalni przydomowych z powyższego przepisu, interpretując, że skoro w art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c p.w. wyłączenie dotyczy wód opadowych i roztopowych, zaś nie dotyczy pozostałych podpunktów punktu 14, czyli a,b,d-g, to zakaz obejmuje również ścieki określone jako wody zużyte na cele bytowe i gospodarcze ( podpunkt a).
Taką interpretację § 17 Rozporządzenia należy jednakże odrzucić. Wspomniane Rozporządzenie zostało wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 120 ust. 1 p.w., który stanowi: warunki korzystania z wód regionu wodnego oraz warunki korzystania z wód zlewni ustala, w drodze aktu prawa miejscowego, dyrektor regionalnego zarządu, po ich uzgodnieniu z Prezesem K. Zarządu Gospodarki Wodnej kierując się ustaleniami planu, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt 1a. Plan, o którym mowa w art. 113 ust. 1 pkt 1a to plan gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, który zgodnie z art. 2 ust. 2 p.w. jest instrumentem zarządzania zasobami wodnymi. Wynika z powyższego, że delegacja ustawowa dla Dyrektora RZGW obejmowała ustalenie warunków korzystania z wód regionu wodnego [...] W., zgodnie z planem gospodarowania wodami, jako instrumentem zarządzania zasobami wodnymi. Tak zakreślona delegacja ustawowa nie mogła, w ocenie Sądu, dawać zezwolenia na stwarzanie w jej ramach konkurencyjnego systemu zakazów tego, co jest dozwolone przepisami rangi ustawowej. Jeśli zatem ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dozwalała, zasadniczo do czasu wprowadzenia systemów kanalizacji zbiorczej, na korzystanie z przydomowych oczyszczalni ścieków, pod warunkami wynikającymi z przepisów odrębnych, a więc przede wszystkim z przepisów Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r, to akt rangi podustawowej nie mógł takiej możliwości unicestwić. Oznacza to, że interpretacja aktu prawa miejscowego, jakim jest omawiane Rozporządzenie Dyrektora RZGW, musi zmierzać w tym kierunku, że zakaz, o którym mowa w § 17, nie może dotyczyć wprowadzania do ziemi wód zużytych na cele bytowe i gospodarcze, pochodzących z przydomowych oczyszczalni ścieków, jeśli spełniają wymogi Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r. W tej konkretnej sprawie dalsze wymogi określone są w MPZP. Interpretacja zaproponowana przez organy narusza zakres delegacji ustawowej dla aktu prawa miejscowego, jakim jest wskazane rozporządzenie Dyrektora RZGW, a więc nie może się ostać. Nadto akty prawne w porządku krajowym powinno się interpretować w zgodzie z prawem wspólnotowym, a więc w zgodzie z omawiana Dyrektywą. Jeśli Dyrektywa przewiduje tzw. właściwe oczyszczanie, to nie ulega kwestii, że prawo krajowe nie może zakazywać wprowadzania do ziemi właściwie oczyszczonych ścieków.
Sądowi znane jest odmienne stanowisko zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 5 kwietnia 2017 r., II SA/Kr [...], LEX nr 2294906. Jednakże zawiera ono literalną wykładnię przepisów Rozporządzenia Dyrektora RZGW, bez odwołania się do zakresu delegacji dla tego aktu prawa miejscowego, co jest istotą niniejszej wykładni. Trzeba natomiast wskazać, że również na poziomie literalnej wykładni w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko odmienne, czego przykładem jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 marca 2017r. II SA/Rz [...], publ. Lex/el.
Wobec powyższego, skoro w skarżonej decyzji miało miejsce naruszenie istotnych w sprawie przepisów prawa materialnego, podlega ona uchyleniu w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji weźmie pod uwagę powyższą interpretację przepisów prawa, w tym § 17 Rozporządzenia Dyrektora RZGW. W tym kontekście uznając dopuszczalność zgłoszenia, oceni, czy w zgłoszeniu zawarto informacje wystarczające dla uznania, że spełnione są wymogi Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 18 listopada 2014 r., oraz wynikające z przepisów MPZP ( co do zakazu wprowadzania do wód podziemnych oraz ziemi na obszarach płytkiego występowania użytkowanych wód podziemnych, przykrytych utworami przepuszczalnymi, śródlądowych wód powierzchniowych i do ziemi, jeżeli byłoby to sprzeczne z wymogami wynikającymi z ustanowienia stref ochronnych źródeł i ujęć wody oraz śródlądowych wód powierzchniowych – w obrębie zorganizowanych kąpielisk i plaż publicznych). Jeśli bowiem nie zawarto w zgłoszeniu informacji dotyczących zgodności z wymienionymi przepisami odrębnymi, wniesienie sprzeciwu musi zostać uznane za jak najbardziej zasadne; podobnie w sytuacji, gdy inwestycja jawi się jako sprzeczna z tymi przepisami.
Z wymienionych przyczyn orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło