II SA/Kr 384/17
WyrokWSA w Krakowie2017-10-25
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Paweł Darmoń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie dekretu z 1949 r. uległo przedawnieniu, mimo że wniosek o jego ustalenie został złożony po wejściu w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r.?Ratio decidendi
Roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie dekretu z 1949 r. ulega przedawnieniu zgodnie z art. 39 tego dekretu, który przewidywał trzyletni termin od ostateczności orzeczenia wywłaszczeniowego. Nawet jeśli wniosek o odszkodowanie został złożony na podstawie późniejszych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie może on dotyczyć roszczeń, które już uległy przedawnieniu na podstawie przepisów obowiązujących w momencie powstania prawa do odszkodowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone orzeczeniem z 1956 r. na cele budowy osiedli robotniczych. Organy administracji odmówiły ustalenia odszkodowania, uznając roszczenie za przedawnione na podstawie art. 39 dekretu z 1949 r. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów o przedawnieniu i niezastosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Paweł Darmoń (spr.) Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2017 r. sprawy ze skargi M. R., E. P. i W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 stycznia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala.
Sygn. akt II SA/Kr [...]
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 maja 2016 r. znak [...], wydaną po rozpoznaniu wniosku D. L., B. O., M. R., M. S. i W. W., Prezydent Miasta K. orzekł o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oznaczoną, jako parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] objęte wykazem hipotecznym Iwh [...], stanowiącą poprzednio własność F. O. recte [...], wywłaszczoną na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 17 października 1956 r. nr [...] na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K.. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 129 ust. 1 i ust. 5 pkt 3 w związku z art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Od decyzji tej odwołanie złożyły: M. R., W. M. i E. P., zarzucając jej naruszenie
< art. 128 u.g.n. w związku z art. 129 ust. 5 u.g.n. poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania odszkodowania, podczas gdy wszystkie przesłanki określone w tych przepisach zostały spełnione
< art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że okolicznością wyłączającą zastosowanie tego przepisu jest przedawnienie roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości na podstawie nieobowiązującego art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 26 kwietnia 1949 r., podczas gdy art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie wskazuje na przyczynę nieustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość
< art. 6 k.p.a. poprzez oparcie decyzji na nieobowiązującym przepisie prawa
< art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niewzięcie pod uwagę okoliczności, że zebrany materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 17 października 1956 r. nr [...] zostało ówczesnym właścicielom wywłaszczonej nieruchomości prawidłowo doręczone, a termin do zaskarżenia tej decyzji został dla nich otwarty - co poddaje w wątpliwość upływ okresu przedawnienia;
< art. 130 u.g.n. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia wysokości należnego stronom odszkodowania.
Wojewoda decyzją z dnia 18 stycznia 2017 r. znak [...] na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta K..
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcie Wojewoda wskazał, że orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 17 października 1956 r. wydane zostało na podstawie art. 1, 10 i 21 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r.), który został uchylony ustawą z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości.
Przepis przejściowy art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości stanowił, że postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie ww. ustawy jeszcze nie zakończone ma być nadal prowadzone według przepisów dekretu z odpowiednim zastosowaniem przepisów ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dekretu.
Postępowanie wywłaszczeniowe zostało wszczęte na wniosek Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K. z dnia 27 lutego 1956 r., a zatem przed 1 lipca 1956 r. - dlatego też sprawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należy rozpatrywać z uwzględnieniem przepisu art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulującego kwestię przedawnienia roszczeń odszkodowawczych. Przepis ten stanowił, że roszczenia odszkodowawcze z tytułu wywłaszczenia nieruchomości przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. W przypadku istnienia sporu, przewidzianego w art. 26 ust., 3 (którego przedmiotem jest prawo własności nieruchomości), przedawnienie nie biegnie w czasie od wniesienia pozwu do prawomocnego zakończenia sporu, jeżeli pozew wniesiony został w terminie jednego roku od dnia zgłoszenia własności nieruchomości. Przedawnienie następuje w każdym razie po upływie sześciu lat od przedmiotowego dnia.
Ostateczność orzeczenia PRWN w K. z dnia 17 października 1956 r., ujawnionego w księdze wieczystej nr [...] została potwierdzona z dniem 29 lutego 1968 r. na złożonej w zbiorze dokumentów decyzji.
W treści orzeczenia wskazano, iż: "ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpi na wniosek przynajmniej jednej ze stron w oddzielnym orzeczeniu".
Organowi I instancji nie udało się odnaleźć dokumentów świadczących o złożeniu przez poprzedniego właściciela nieruchomości lub Dyrekcję Budowy Osiedli Robotniczych w K. wniosku o ustalenie odszkodowania lub potwierdzających istnienie sporu, co do tytułu własności wywłaszczonych parcel, jak również dokumentów wskazujących na ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość lub też złożenie odszkodowania do depozytu sądowego.
Wobec tego organ odwoławczy potwierdził prawidłowość ustaleń organu I instancji, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż upłynął już trzyletni termin przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Wojewoda zaznaczył jednak, że nieprawidłowo organ I instancji stwierdził, że powyższy termin upłynął, co najmniej z dniem 29 kwietnia 1971 r., podczas gdy przedawnienie przedmiotowego roszczenia nastąpiło, co najmniej z dniem 28 lutego 1971 r. Powyższa pomyłka nie zmienia jednak ustalonego faktu prawnego, którym jest przedawnienie przedmiotowego roszczenia.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia 16 maja 2016 r. jest prawidłowa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania potwierdzono, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania również za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998 r. Przepis ten dotyczy jedynie tych roszczeń odszkodowawczych, które nie uległy przedawnieniu.
Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji opierając swoje rozstrzygniecie na nieobowiązującym przepisie art. 39 dekretu naruszył przepis art. 6 k.p.a. (zgodnie, z którym organy administracji działają na podstawie przepisów prawa) wyjaśniono, że art. 39 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych w zakresie, w jakim odnosi się do stanów z daty jego obowiązywania, tj. do tych roszczeń odszkodowawczych które powstały z tytułu wywłaszczenia nieruchomości decyzjami kończącymi postępowania wywłaszczeniowe wszczęte przed 1 lipca 1956 r. i które stały się ostateczne, znajduje nadal zastosowanie. Organy administracji orzekając w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1998 r. o gospodarce nieruchomości na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., nie mogą pomijać powyższego przepisu.
Odnosząc się do zarzutu, że organ I instancji naruszył zaskarżoną decyzją art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, czy postępowanie wywłaszczeniowe zakończone decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 17 października 1956 r. (ujawnioną w księdze wieczystej, jako orzeczenie ostateczne) zostało prawidłowo przeprowadzone tj., czy orzeczenie PWRN zostało właścicielowi nieruchomości prawidłowo doręczone i czy tym samym termin do złożenia odwołania nie pozostał dla stron nadal otwarty, czy poprzedni właściciel brał udział w postępowaniu, a jeżeli nie to czy nie zasadne było zwrócenie się przez organ wywłaszczeniowy do sądu o wyznaczenie zastępców na podstawie art. 13 rozporządzenia Prezydenta [...] o postępowaniu administracyjnym z dnia 22 marca 1928 r. - wyjaśniono, że kwestia legalności ww. orzeczenia o wywłaszczeniu nieruchomości, jak i poprzedzającego go postępowania może być poddana ocenie na stosowny wniosek stron złożony do właściwych organów jedynie w tzw. postępowaniach nadzwyczajnych, w tym w szczególności w wznowionym postępowaniu lub w postępowaniu o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji.
Biorąc pod uwagę, że roszczenie odszkodowawcze za wywłaszczenie parcel: l. kat. [...] i l. kat. [...], gm. kat [...] uległo przedawnieniu, brak podstaw do ustalania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i pozyskania w tym celu opinii rzeczoznawcy majątkowego.
Opisaną wyżej decyzję Wojewody zaskarżyły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. R., W. M. i E. P., zarzucając jej naruszenie:
1) art. 128 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej "u.g.n.") w zw. z art. 129 ust. 5 3 u.g.n. poprzez niezastosowanie tych przepisów i odmowę przyznania odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości - podczas gdy wszystkie przesłanki określone w tych przepisach do przyznania odszkodowania zostały spełnione;
2) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędną jego wykładnię polegającą na uznaniu, że okolicznością wyłączającą zastosowanie tego przepisu jest przedawnienie roszczenia o odszkodowanie wywłaszczenie nieruchomości na podstawie nieobowiązującego art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 197), tj. z dnia 26 stycznia 1952 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 31), podczas gdy art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. nie wskazuje na przyczynę nieustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość;
3) art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 197), tj. z 26 stycznia 1952 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 31) oraz art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 128 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na uznaniu, że na podstawie art. 39 ust. 1 powołanego dekretu doszło do przedawnienia roszczenia o odszkodowanie określonej w art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 128 ust. 1 u.g.n., podczas gdy przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami nakładają na organy nowy obowiązek odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości i tym samym kreują po stronie wywłaszczanego nowe roszczenie o odszkodowanie, które nie może być uznane, jako takie za przedawnione na podstawie przepisu wcześniejszego;
4) art. 6 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na nieobowiązującym przepisie prawa tj. art. 39 ust. 1 dekretu o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych z dnia 26 kwietnia 1949 r. (Dz. U. Nr 27, poz. 197), tj. z dnia 26 stycznia 1952 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 31);
5) art. 130 u.g.n. poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego w celu ustalenia wysokości należnego stronom odszkodowania.
Na podstawie tych zarzutów skarżące wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji w całości oraz o zasądzenie od organu solidarnie na rzecz skarżących kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w tym kosztu zastępstwa przez adwokata w wysokości według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi nie mogą odnieść skutku. Kontrola sądowa przeprowadzona w niniejszej sprawie nie wykazała jakichkolwiek uchybień w zakresie przepisów prawa materialnego, ani też w zakresie przepisów postępowania.
Stan faktyczny ustalony w sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporny pomiędzy stronami. Sprowadza się on do następujących kwestii:
a) parcele: l. kat. [...] i l. kat. [...] objęte wykazem hipotecznym Iwh 320 Łobzów, stanowiące poprzednio własność F. O. recte [...] zostały wywłaszczone na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 17 października 1956 r. nr [...] na cele Dyrekcji Budowy Osiedli Robotniczych w K.; podstawę prawną wywłaszczenia stanowiły przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r.),
b) w treści orzeczenia wskazano, iż: "ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nastąpi na wniosek przynajmniej jednej ze stron w oddzielnym orzeczeniu",
c) orzeczenie to stało się ostateczne, co potwierdzono w adnotacji urzędowej z dnia 29 lutego 1968 r. na egzemplarzu decyzji złożonym w zbiorze dokumentów księgi wieczystej nr [...],
d) następcy prawni byłego właściciela nieruchomości złożyli wniosek o odszkodowanie za wymienione nieruchomości w 2002 roku; wcześniej nie składano żadnego wniosku w sprawie odszkodowania.
Organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do właściwych przepisów prawa.
Zgodnie z przepisami dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 4, poz. 31 z 1952 r.) orzeczenie o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość było wydawane w postępowaniu odrębnym od postępowania wywłaszczeniowego i wymagało złożenia odrębnego wniosku przez którąkolwiek ze stron postępowania wywłaszczeniowego (art. 33 ust. 1 dekretu). W myśl art. 39 dekretu roszczenia odszkodowawcze przedawniają się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji (ust. 1). Jak stanowi ust. 2 art. 39 "W przypadkach istnienia sporu co do własności wywłaszczanej nieruchomości, przedawnienie nie biegnie w czasie od wniesienia pozwu do prawomocnego zakończenia sporu, jeżeli pozew wniesiony został w terminie jednego roku od dnia, o którym mowa w ust. 1. Przedawnienie następuje w każdym razie po upływie sześciu lat od dnia, o którym mowa w ust. 1".
Ponieważ ostateczność tej decyzji została stwierdzona już po uchyleniu dekretu tj. w 1968 roku, należało zbadać również kwestię przepisów intertemporalnych. Prawidłowo uczynił to Wojewoda w zaskarżonej decyzji, powołując art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości. Przepis ten w 1968 roku stanowił: Postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu, a w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy jeszcze nie zakończone będzie prowadzone nadal według dotychczasowych przepisów z odpowiednim zastosowaniem przepisów niniejszej ustawy dotyczących właściwości organów orzekających. Czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy, a odszkodowanie ustala się według zasad odszkodowania przewidzianych w niniejszej ustawie, jeżeli wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego nastąpiło po dniu 1 lipca 1956 r., a dotychczas nie ustalono odszkodowania; w pozostałych przypadkach odszkodowanie ustala się według przepisów dotychczasowych.
Wojewoda słusznie uznał, że zgodnie z tym przepisem sprawę ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość należy rozpatrywać z uwzględnieniem przepisu art. 39 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. regulującego kwestię przedawnienia roszczeń odszkodowawczych.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że przedawnienie roszczenia odszkodowawczego dochodzonego w niniejszym postępowaniu nastąpiło 3 lata po stwierdzeniu prawomocności decyzji wywłaszczeniowej tj. 28 lutego 1971 roku. Skutek ten nastąpił z mocy prawa i musi być brany pod uwagę z urzędu w postępowaniu administracyjnym. Skoro objęte wnioskiem roszczenie jest przedawnione, prawidłowo orzeczono o odmowie jego ustalenia.
Zarzuty podniesione w skardze stanowią w znacznej części powtórzenie zarzutów podniesionych wcześniej w odwołaniu. Dotyczy do pierwszego, drugiego, czwartego i piątek zarzutu skargi. Wojewoda szczegółowo odniósł się do nich w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny ocenę tę podziela. W szczególności należy zgodzić się, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. stanowi podstawę do wydania decyzji o ustaleniu odszkodowania również za nieruchomości wywłaszczone przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, tj. przed 1 stycznia 1998 r., niemniej jednak dotyczy tylko roszczeń nieprzedawnionych. Przepis art. 39 dekretu miał charakter bezwzględnie wiążący i musi być brany pod uwagę z urzędu - zgodnie z art. 6 k.p.a. Ponieważ przedawnienie nastąpiło z mocy prawa tj. z mocy powołanego art. 39 ust. 1 dekretu, nie jest konieczne zamieszczanie w obecnie obowiązujących przepisach dotyczących odszkodowań, zawartych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, przesłanki w postaci nieupłynięcia okresu przedawnienia roszczenia odszkodowawczego. Skoro roszczenie jest przedawnione, to należy orzec o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania - bez konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego.
Nie mają racji skarżące, iż obecnie dochodzone na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami jest nowym roszczeniem, odrębnym od tego, które uległo przedawnieniu na podstawie przepisów dekretu. Sąd nie podziela zaproponowanej w skardze interpretacji przepisów, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 128 u.g.n.) są samodzielną podstawą do ustalenia i wypłaty odszkodowania, zaś przepisy dekretu dotyczące przedawnienia jako nieobowiązujące nie mogą mieć obecnie zastosowania do tego roszczenia.
Kwestia przedawnienia w prawie administracyjnym nie jest oceniana jednoznacznie, niemniej jednak jednolicie przyjmuje się, że ma ono miejsce zawsze, gdy przepis szczególny je wprowadza. Można przywołać fragmenty uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2008 r., sygn. I OSK [...], dostępnego w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: "(...) skoro roszczenie o zapłatę odszkodowania powstało na gruncie stosunku administracyjnego, to jego realizacja wraz z oceną wszystkich skutków prawnych – w tym również przedawnienia – winna być oceniana na podstawie przepisów materialnych prawa administracyjnego. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu roszczenia można mówić jedynie wówczas, gdy przepis prawa wyraźnie tak stanowi".
Podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. I OSK [...]: "(...) na gruncie prawa administracyjnego o przedawnieniu można mówić wtedy, gdy wyraźny przepis prawa tak stanowi". W dalszej części uzasadnienia tego wyroku wskazano: "Art. 36 ust.1 ustawy z 1958 r. nie określał terminu dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, nie przewidywał przedawnienia dochodzenia tych roszczeń. Zatem prawo żądania odszkodowania, wynikające z inwestycji przeprowadzonych na podstawie decyzji z 1979 r. i 1982 r., z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości nie uległo przedawnieniu. Wniosek został złożony pod rządami aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami, jednakże jest on skutkiem decyzji wydanych na podstawie ustawy z 1958 r. i dotyczy nieprzedawnionych roszczeń, które mogą być obecnie rozpatrywane na podstawie art.129 ust.5 pkt 3 u.g.n.".
Inaczej niż w ustawie z 1958 roku, dekret z 1949 r. wprowadzał instytucję przedawnienia roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, a zatem - stosując rozumowanie zaprezentowane w ostatnim cytowanym fragmencie uzasadnienia wyroku NSA - przedawnione roszczenie nie może być obecnie skutecznie dochodzone na podstawie art.129 ust.5 pkt 3 u.g.n.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że przepis art.129 ust.5 pkt 3 u.g.n. nie stanowi nowej, samodzielnej podstawy do ustalenia i wypłaty odszkodowania, którego przedawnienie nastąpiło przed wejściem w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz dotyczy on wyłącznie takich roszczeń odszkodowawczych, które nie uległy przedawnieniu - z powodu braku przepisu przewidującego przedawnienie (jak np. w ustawie z 1958 r.), bądź też z powodu złożenia wniosku o odszkodowanie przed upływem okresu przedawnienia, lecz nierozpoznania go przez organy administracji.
W niniejszej sprawie prawidłowo uznano, że dochodzone obecnie roszczenie przedawniło się w 1971 roku i prawidłowo orzeczono o odmowie przyznania odszkodowania.
Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło