I SA/Ke 540/17
WyrokWSA w Kielcach2017-10-26
Skład orzekający: Maria Grabowska, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarząd województwa prawidłowo odrzucił wniosek o dofinansowanie projektu z powodu niespełnienia kryteriów dopuszczających dotyczących zgodności z dokumentami programowymi oraz kwalifikowalności wydatków, uznając, że projekt jest objęty pomocą publiczną, mimo twierdzeń wnioskodawcy o znikomym udziale przychodów z działalności komercyjnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarząd województwa prawidłowo odrzucił wniosek o dofinansowanie. Wnioskodawca, będąc przedsiębiorcą prowadzącym działalność komercyjną (odpłatne usługi medyczne), nie wykazał w sposób wystarczający, że jego działalność nie podlega przepisom o pomocy publicznej. Brak rzetelnej analizy przesłanek pomocy publicznej we wniosku, mimo wezwań organu, uzasadniał uznanie projektu za objęty pomocą publiczną, co skutkowało niespełnieniem kryteriów dopuszczających i odrzuceniem wniosku. Informacje podane w proteście lub skardze nie mogły być uwzględnione jako uzupełnienie wniosku.Stan faktyczny
Szpital K.św. A. Sp. z o.o. złożył wniosek o dofinansowanie projektu termomodernizacyjnego. Zarząd Województwa Ś. odrzucił wniosek, uznając go za niespełniający kryteriów dopuszczających (zgodność z dokumentami programowymi i kwalifikowalność wydatków) z powodu objęcia projektu pomocą publiczną. Spółka złożyła protest, argumentując, że przychody z działalności komercyjnej stanowią znikomy procent jej przychodów i nie wpływają na konkurencję ani wymianę handlową. Zarząd nie uwzględnił protestu. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając organowi nierzetelną ocenę i niezrozumienie pojęcia pomocy publicznej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi Szpitala K.św. A. Sp. z o.o. w K. na informację Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu oddala skargę.
Zarząd Województwa Ś. jako instytucja zarządzająca (Zarząd, IZ) w piśmie z [...] nr [... poinformował A. św. A. sp. z o.o. w K. (Spółka),
że w wyniku oceny merytorycznej wniosek o dofinansowanie projektu
nr RPSW.03.03.00-26-0049/16 pn.: "Zwiększenie efektywności energetycznej budynków A. św. A. poprzez głęboką modernizację energetyczną w tym zwiększenie poziomu wykorzystania energii pochodzącej ze źródeł odnawialnych" (Projekt), złożony w ramach dwuetapowego konkursu zamkniętego nr RPSW.03.03.00-IZ.00-26-075/16 do Działania 3.3. Poprawa efektywności energetycznej z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii
w sektorze publicznym i mieszkaniowym Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014-2020 został odrzucony z powodu niespełnienia kryteriów merytorycznych dopuszczających, tj.: kryterium dopuszczającego ogólnego nr 1 – Zgodność projektu z dokumentami programowymi na lata 2014 – 2020 i nr 7 – Potencjalna kwalifikowalność wydatków, na podstawie
§ 12 rozdział III pkt 15 regulaminu konkursu.
Zarząd wskazał, że projekt wnioskodawcy jest sprzeczny ze Szczegółowym Opisem Osi Priorytetowych RPOWŚ na lata 2014 - 2020 (SZOOP) oraz Regulaminem konkursu wraz z załącznikami. Ustalono, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w formie spółki prawa handlowego i w rozumieniu prawa krajowego i unijnego jest przedsiębiorcą. Wnioskodawca świadczy odpłatne usługi lecznicze/medyczne, o czym nie poinformował w dokumentacji aplikacyjnej, a co można wyczytać z jego strony internetowej. Zarząd wskazał, że zgodnie
z § 3 pkt 6 lit. b regulaminu konkursu dla projektów realizowanych w zakresie głębokiej modernizacji energetycznej budynków użyteczności publicznej, w ramach niniejszego konkursu, nie przewiduje się udzielania dofinansowania na zasadach pomocy publicznej i pomocy de minimis. Wnioskodawca ponadto, pomimo prośby zawartej w piśmie z 14 czerwca 2017 r. nie uzupełnił rzetelnie założeń do analizy finansowej (pkt 6.2 Studium Wykonalności Inwestycji), tj. nie wyjaśnił czy i w jakiej wysokości uzyskuje przychody z działalności komercyjnej. Z kolei
w przeprowadzonym teście pomocy publicznej (pkt 1.5 Studium Wykonalności Inwestycji) zawarł bardzo ogólne informacje na temat prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie organu wnioskodawca w przedstawionej analizie występowania pomocy publicznej nie wykazał w sposób jednoznaczny
i wyczerpujący, że w przedmiotowym przypadku nie wystąpi pomoc publiczna. Zdaniem organu świadczenie usług medycznych poza kontraktem z NFZ nie podlega ograniczeniu co do ich adresatów, ani zasad odpłatności. Usługi te są oferowane na zasadach komercyjnych (za pełną odpłatnością) na rynku otwartym na konkurencję
w wymiarze międzynarodowym (podmioty uczestniczące w tym rynku świadczą usługi na rzecz obywateli tych państw członkowskich). Zatem wsparcie związane
z realizacją tych usług może grozić zakłóceniem konkurencji i mieć wpływ na unijną wymianę handlową, a więc mają do niego zastosowanie przepisy o pomocy publicznej. Uzasadniając niespełnienie przez stronę kryterium nr 7 Zarząd wskazał, że fakt, iż wniosek o dofinansowanie objęty jest pomocą publiczną wszystkie koszty w nim przedstawione należało uznać za niekwalifikowalne.
Wobec odrzucenia wniosku Spółka złożyła protest do Zarządu.
W uzasadnieniu wskazała, że w sprawie nie wystąpi pomoc publiczna, gdyż otrzymane dofinansowanie nie będzie stanowić znaczącego wsparcia związanego
z realizacją usług komercyjnych, wobec czego nie będzie miało wpływu na unijną wymianę handlową i nie grozi zakłóceniem konkurencji. Podniosła, że przychody
z działalności komercyjnej z tytułu odpłatnych usług świadczonych w centralnej sterylizacji, pracowni endoskopii i poradni niepłodności, zlokalizowanych w jednym
z budynków planowanych do termomodernizacji w ramach projektu, stanowią ułamek procenta przychodów Spółki w stosunku do przychodów z NFZ z tytułu świadczeń realizowanych w tym samym budynku (świadczeń finansowanych ze środków publicznych). Przychody z tego tytułu (działalność komercyjna) to w skali roku łącznie 264.000 zł co przy 29.710.000zł przychodu z NFZ (świadczenia finansowane ze środków publicznych) stanowi niecały 1% wartości (0,8%). Komisja Europejska uznaje, że pomoc w takiej wysokości jest bardzo znikomą pomocą, zatem nie wpływa na handel pomiędzy krajami członkowskimi i nie będzie zakłócała konkurencji, bądź też groziła jej zakłóceniem, nie spełnia zatem przesłanek pomocy publicznej. Skoro wniosek o dofinansowanie nie jest objęty pomocą publiczną, to również wszystkie koszty w nim przedstawione są kwalifikowalne. W ocenie strony wnioskowane wsparcie nie wpłynie też na handel pomiędzy krajami członkowskimi i nie będzie zakłócało konkurencji, bądź też groziło jej zakłóceniem.
Zarząd nie uwzględnił protestu Spółki, o czym poinformował stronę w piśmie
z 5 września 2017 r., nr DPR.III.433.2.5.165.2017. Odnosząc się do zarzutów wnioskodawcy wskazał, że przeprowadzona analiza nie dostarcza informacji na temat odpłatnych usług o ewentualnym charakterze międzynarodowym. Wnioskodawca nie wykazał także czy i w jakiej wysokości uzyskuje przychody
z prowadzonej działalności komercyjnej i nie wyjaśnił szczegółowo czy realizowane usługi mogłyby zagrozić zakłóceniem konkurencji. Z informacji podanych przez samą Spółkę w proteście wynika jasno, że mimo niewielkich środków uzyskiwanych
z działalności komercyjnej, takie dochody występują, a usługi te świadczone są na wolnym rynku, otwartym na konkurencję i nie występuje ograniczenie co do ich odbiorców czy zasad odpłatności. Stąd realizacja tych usług może grozić zakłóceniem konkurencji i posiadać wpływ na unijną wymianę handlową, więc w tym przypadku mają zastosowanie przepisy o pomocy publicznej. W związku z tym projekt jest niezgodny z SZOOP i regulaminem konkursu. Ponadto wnioskodawca nie oszacował w jakiej proporcji budynki będą wykorzystywane do działalności finansowanej ze środków publicznych, a w jakiej do działalności odpłatnej. Na podstawie tego oszacowania byłaby możliwość zakwalifikowania odpowiedniej części wsparcia jako niestanowiącej pomocy publicznej. W konsekwencji też Zarząd stwierdził, że skoro wniosek o dofinansowanie uznaje się za objęty pomocą publiczną, wszystkie koszty w nim zawarte pozostają niekwalifikowane. W związku
z powyższym, kryteria dopuszczające nr 1 oraz nr 7 należało uznać za niespełnione.
Na powyższą informację Zarządu, Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uwzględnienie skargi i stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny. Jednocześnie wniosła o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia ewentualnie, w przypadku gdyby na jakimkolwiek etapie postępowania w zakresie procedury odwoławczej wyczerpana została
kwota przeznaczona na dofinansowanie w ramach działania, na podstawie
art. 66 ust. 2 pkt 2 ustawy wdrożeniowej o stwierdzenie, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo. Zarzuciła naruszenie:
1. art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej poprzez nierzetelną i niepopartą merytorycznymi argumentami, wyłącznie uznaniową ocenę merytoryczną wniosku
o dofinansowanie oraz protestu i niczym nieuzasadnione przyjęcie, że wniosek
o dofinansowanie jest objęty pomocą publiczną, co doprowadziło w efekcie
do naruszenia zasady równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów oraz niezapewnienia przejrzystości reguł przy ocenie projektów;
2. art. 37 ust. 1 w z w. z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w zw. z § 3 pkt 6 lit. b Regulaminu konkursu w zw. z art 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej poprzez brak wskazania, na jakiej podstawie IZ uznała, że wniosek
o dofinansowanie objęty jest pomocą publiczną, podczas gdy zakres świadczonych przez skarżącą odpłatnie usług jest niewielki i dotyczy zakresów działalności, które nie wywołują zakłócenia konkurencji oraz nie mają wpływu na unijną wymianę handlową.
W uzasadnieniu skarżąca zarzuciła organowi niezrozumienie pojęcia “pomocy publicznej". Wskazała na usługi komercyjne świadczone na terenie obiektów przeznaczonych do termodernizacji. Podsumowała, że wartośc ich sprzedaży łącznie stanowiła 0,8 % rocznej wartości sprzedaży usług netto. Stwierdziła, że sprzedaż
o tak znikomym poziomie, z dosyć oczywistych względów nie może wpłynąć w żaden sposób na handel pomiędzy krajami członkowskimi.
W ocenie skarżącej analizując poszczególne z powyższych zakresów usług nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że na skutek uwzględnienia wniosku nie dojdzie do przyznania pomocy publicznej skarżącemu. W przypadku centralnej sterylizatorni, wartość sprzedaży usług zależy wyłącznie od zamówień zewnętrznych od podmiotów leczniczych - żadne zmiany termomodernizacyjne nie wpłyną na zakres udzielanych świadczeń. Specyfika pracy pracownii endoskopii polega z kolei na tym, że pacjenci poszukują możliwości wykonania badania endoskopowego na podstawie praktycznie wyłącznie dwóch kryteriów: terminu i ceny. Stąd też wykonanie termomodernizacji obiektu w żaden sposób nie spowoduje zmiany sposobu funkcjonowania poradni, jak również nie wpłynie na zwiększenie jej efektywności (przyspieszenie terminów przyjęć) oraz cen świadczonych usług.
W przypadku poradni leczenia niepłodności głównie kryteria wyboru placówki to: cena, zaufanie do lekarza. Wykonanie termomodernizacji obiektu w żaden sposób nie spowoduje zmiany sposobu funkcjonowania poradni, jak również nie wpłynie na zwiększenie jej efektywności (przyspieszenie terminów przyjęć) oraz cen świadczonych usług. Wykonanie wnioskowanego zakresu prac w obu ostatnich poradniach nie wpłynie na uzyskanie kontraktu z NFZ.
Zdaniem strony powyższa analiza wskazuje na to, że uwzględnienie wniosku nie wpłynie w żaden sposób na lokalny rynek, nie zagrozi ani nie zakłóci konkurencji. Usługi świadczone przez skarżącego dotyczą przy tym wyłącznie rynku lokalnego
i nie mają żadnego wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi.
W odpowiedzi na skargę IZ podtrzymała stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego rozstzrygnięcia i wniosła o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U.2017.1369 ze zm.), dalej "ustawa p.p.s.a." sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje przede wszystkim orzekanie w sprawach skarg na rozstrzygnięcia, akty, czynności
i bezczynność określone w art. 3 § 2 powołanej ustawy. Stosownie do art. 3 § 3 ustawy p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Taką regulację szczególną stanowi przepis art. 61 ust. 1 ustawy
z 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (j.t. Dz.U.2017.1460), dalej "ustawa wdrożeniowa". Zgodnie z tym przepisem, w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia, w tym w przypadku, o którym mowa w art. 66 ust. 2 pkt 1, wnioskodawca może w tym zakresie wnieść skargę do sądu administracyjnego. Powołana ustawa nie określa innego kryterium sprawowania kontroli sądowej niż przewidziane w art. 1 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
Dokonując kontroli sądowej zaskarżonego rozstrzygnięcia w tak zakreślonych granicach, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przyjętymi w ustawie wdrożeniowej zasadami realizacji programów operacyjnych, wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym albo pozakonkursowym. Konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów i uzyskały największą liczbę punktów (art. 38 ust. 1, art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). Podstawę sądowej kontroli zgodności z prawem dokonanej oceny wniosku przez IZ stanowią odpowiednie przepisy prawa powszechnie obowiązującego łącznie
z postanowieniami aktów, dokumentów, wchodzących w skład tzw. systemu realizacji programu (art. 6 ustawy wdrożeniowej). Postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się w oparciu o przepisy powołanej ustawy oraz akty, składające się na system realizacji programu operacyjnego, w tym m.in. regulamin konkursu zamkniętego oraz uchwałę Komitetu Monitorującego z 29 czerwca 2016 r. nr 54/2016 przyjmującą Kryteria wyboru projektów w ramach RPOWŚ na lata 2014 – 2020 Działanie 3.3. ("Kryteria wyboru projektu").
Z art. 37 ust. 1 i 2 ustawy wdrożeniowej wynika, że w procedurze wyboru projektów, w tym ich oceny, właściwe instytucje wiążą zasady przejrzystości, rzetelności, bezstronności i równego traktowania wszystkich beneficjentów. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów realizuje się przede wszystkim
w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów, pozostając w ścisłej korelacji z zasadą rzetelności, która związana jest
z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru, co odnosi się również do należytego umotywowania dokonanej oceny projektu, przyznanej mu liczby punktów. Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów. Równy dostęp do informacji, będący emanacją traktatowej zasady równości w dostępie do pomocy, nakłada na właściwą instytucję obowiązek publikowania informacji niezbędnych do realizacji równego dostępu do pomocy w zakresie ubiegania się o dofinansowanie projektów. Reguły i kryteria wyboru projektów powinny być jasne, jednoznaczne, określając w sposób przejrzysty i precyzyjny konsekwencje prawne określonego działania lub zaniechania uczestników konkursu.
Kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się w tym przypadku do zbadania, czy dokonana ocena projektu nie narusza powyższych reguł. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej wniosku (projektu). Kontrola powinna zmierzać w szczególności do oceny, czy argumentacja oceniającego oraz IZ w zaskarżonym rozstrzygnięciu protestu nie jest dowolna, to znaczy mieści się
w granicach logicznego rozumowania, jest spójna, wyczerpująca (kompletna), odpowiada generalnym standardom prawa, zasadom doświadczenia życiowego, pozostaje w związku z dokumentacją konkursową i ustalonymi kryteriami, w sposób jasny, nie budzący wątpliwości, prezentując przesłanki wyboru - dokonanej oceny, przyznanej punktacji).
W świetle powyższych wywodów Sąd stwierdza, że ocena Projektu nie uchybia przytoczonym, generalnym formułom postępowania, w szczególności, wbrew twierdzeniom skargi, nie doszło do uchybienia normom zawartym w art. 37 ustawy wdrożeniowej.
Spór w sprawie dotyczy oceny Projektu w zakresie kryteriów dopuszczających ogólnych nr 1 i nr 7, a w konsekwencji zasadności odrzucenia Projektu na etapie oceny merytorycznej, z uwagi na niespełnienie tych kryteriów.
Kryterium dopuszczające ogólne nr 1 dotyczy zgodności z dokumentami programowymi na lata 2014 – 2020. Zgodnie z definicją tego kryterium przy jego ocenie pod uwagę brana będzie w szczególności zgodność projektu z zapisami Umowy Partnerstwa, z zapisami RPOWŚ 2014-2020, z zapisami SZOOP 2014-2020 oraz wymogami regulaminu konkursu. Z kolei stosownie do definicji kryterium nr 7 (Kwalifikowalnośc wydatków), w kryterium tym badana będzie w szczególności potencjalna kwalifikowalność przedstawionych we wniosku aplikacyjnym wydatków. Analiza dotyczyć będzie zasadności przedstawionych w projekcie wydatków niezbędnych do osiągnięcia planowanych celów i rezultatów oraz ich kwalifikowalność w kontekście zgodności z zapisami stosownych dokumentów dotyczących kwalifikowalności.
W ocenie organu Projekt nie spełnia kryterium nr 1, ponieważ jest niezgodny przede wszystkim z § 3 pkt 6 lit. b regulaminu konkursu. Stosownie do powołanej regulacji w ramach niniejszego konkursu nie przewiduje się udzielania dofinansowania na zasadach pomocy publicznej i pomocy de minimis. Organ uznał wniosek za objęty pomocą publiczną. Zdaniem skarżącej natomiast wniosek spełnia omawiane kryterium, co wykazano m.in. w proteście.
Ustosunkowanie się do przedstawionych stanowisk stron wymaga przywołania definicji pomocy publicznej. Definicję tę należy wywieść z art. 107 ust. 1 Traktatu
o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U.2004.90.864/2) – "TFUE". Stosownie do powołanej regulacji z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych
w Traktatach, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie,
w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznanie danego środka krajowego za “pomoc państwa" (pomoc publiczną) w rozumieniu
art. 107 ust. 1 TFUE wymaga spełnienia wszystkich przesłanek przewidzianych
w tym postanowieniu. A zatem, po pierwsze, musi to być interwencja państwa lub przy użyciu zasobów państwowych. Po drugie, interwencja ta musi być w stanie wpłynąć na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Po trzecie, musi przyznawać beneficjentowi selektywną korzyść. Po czwarte, musi zakłócać konkurencję lub grozić jej zakłóceniem (wyroki z dnia 21 grudnia 2016 r.: Komisja/Hansestadt Lübeck, C-524/14 P, EU:C:2016:971, pkt 40; a także Komisja/World Duty Free Group SA i in., C-20/15 P i C-21/15 P, EU:C:2016:981,
pkt 53). Inaczej mówiąc pomoc publiczna nie wystąpi jeżeli przynajmniej jedna z ww. przesłanek nie zostanie spełniona.
W niniejszej sprawie spór obejmuje występowanie dwóch przesłanek,
tj. zakłócenie lub zagrożenie zakłócenia konkurencji w stosunkach pomiędzy określonymi podmiotami oraz wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE. W tym zakresie wymaga podkreślenia, że w celu zakwalifikowania środka krajowego jako pomocy państwa nie jest konieczne stwierdzenie faktycznego wpływu danej pomocy na wymianę handlową między państwami członkowskimi i rzeczywistego zakłócenia konkurencji, lecz jedynie zbadanie, czy owa pomoc może mieć wpływ na tę wymianę handlową i zakłócać konkurencję (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Vervloet i in., C-76/15, EU:C:2016:975, pkt 102). W szczególności gdy pomoc przyznana przez państwo członkowskie umacnia pozycję niektórych przedsiębiorstw w stosunku do innych przedsiębiorstw konkurujących z nimi w ramach wymiany handlowej między państwami członkowskimi, należy uznać, że pomoc wywiera wpływ na tę wymianę handlową.
W tym względzie nie jest konieczne, aby same przedsiębiorstwa będące beneficjentami uczestniczyły w wymianie handlowej między państwami członkowskimi. Jeżeli bowiem państwo członkowskie przyznaje pomoc przedsiębiorstwom, działalność krajowa może być dzięki temu utrzymana lub zwiększona z tym skutkiem, że zmniejszą się szanse wejścia na rynek tego państwa członkowskiego przez przedsiębiorstwa mające siedzibę w innych państwach członkowskich (wyrok z dnia 21 grudnia 2016 r., Vervloet i in., C-76/15, EU:C:2016:975, pkt 104). Jeśli zaś chodzi o przesłankę w postaci zakłócenia konkurencji, należy podkreślić, że pomoc mająca na celu uwolnienie przedsiębiorstwa od kosztów, które musi ono ponosić w ramach zwykłego zarządu lub swojej normalnej działalności, zakłóca co do zasady warunki konkurencji (wyrok
z 26 października 2016 r., Orange/Komisja, C-211/15 P, EU:C:2016:798, pkt 66).
Zdaniem organu ww. przesłanki, odnośnie ocenianego Projektu występują. Wnioskodawca jest bowiem przedsiębiorcą, prowadzi działalność komercyjną, świadcząc odpłatne usługi lecznicze/medyczne. W ocenie strony natomiast przesłanki te nie występują, gdyż otrzymane dofinansowanie nie będzie stanowić znaczącego wsparcia związanego z realizacją usług komercyjnych.
Odnosząc się do powyższego należy podkreślić, że postępowanie dotyczące rozdziału pomocy finansowej w ramach poszczególnych programów operacyjnych, dla umożliwienia sprawiedliwego i obiektywnego rozdziału środków pomocowych jest postępowaniem bardzo sformalizowanym. Zgodnie z art. 40 ustawy wdrożeniowej ogłoszenie o konkursie zawiera precyzyjne informacje dotyczące konkursu. Szczegółowe zasady przeprowadzania konkursu zawiera regulamin konkursu (wraz
z załącznikami), zaś szczegółowe wyjaśnienie kryteriów wyboru projektów zawiera dokument "Kryteria wyboru projektu". Przywołane uregulowania mają na celu z jednej strony jednakowe i dokładne poinformowanie wszystkich uczestników konkursu
o jego zasadach, a z drugiej strony obiektywną ocenę projektów przeprowadzoną na podstawie kryteriów jednakowych dla wszystkich i znanych wszystkim. Mając na względzie powyższe uregulowania należy wskazać, że przedmiotem oceny konkursowej jest zawsze projekt przedstawiony we wniosku, zatem decydująca przy dokonywaniu ocen jest treść wniosku. Wymaga przy tym podkreślenia, że przystępując do konkursu beneficjent zna jego zasady, gdyż są one publikowane
i dostępne dla wszystkich w jednakowy sposób. Zgłaszając wniosek zgodnie z tymi zasadami, uczestnik konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu i w dalszych swych działaniach w postępowaniu konkursowym, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować.
Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie skarżąca uchybiła zasadom konkursu. W konsekwencji tego organ, na podstawie informacji zawartych we wniosku był uprawniony do pozytywnej oceny przesłanek pomocy publicznej, a konsekwencji do negatywnej oceny kryteriów dopuszczających ogólnych nr 1 i nr 7 i odrzucenia Projektu.
Jak już wyżej wskazano w ramach omawianego konkursu nie przewiduje się udzielania dofinansowania na zasadach pomocy publicznej (§ 3 pkt 6 lit. b Regulaminu konkursu). W związku z powyższym strona została zobowiązana do przeprowadzenia rzetelnej analizy występowania pomocy publicznej w Projekcie. Analiza ta powinna zostać przeprowadzona w Studium Wykonalności Inwestycji stanowiącym załącznik do wniosku o dofinansowanie (pkt 1.5). Sposób przeprowadzenia tej analizy oraz wymagane w tej części dane określa instrukcja sporządzania Studium Wykonalności Inwestycji dla wnioskodawców – stanowiąca załącznik nr 6 do regulaminu konkursu. W omawianym punkcie studium wykonalności wnioskodawca zawarł stwierdzenie, że Spółka nie ubiega się o pomoc publiczną, bez analizy poszczególnych przesłanek pozwalających stwierdzić czy
w odniesieniu do Projektu występuje pomoc publiczna. W związku z powyższym organ prawidłowo wezwał stronę do uzupełnienia wniosku o przedłożenie analizy pomocy publicznej - testu pomocy publicznej (pismo z 14 czerwca 2016 r.). Ponadto wobec ustalenia, że wnioskodawca świadczy usługi komercyjne (odpłatne świadczenia lecznicze/medyczne), czego we wniosku o dofinansowanie nie wykazano, organ wezwał stronę o uzupełnienie założeń do analizy finansowej (pkt 6 studium wykonalności Projektu). Chodziło przede wszystkim o wyjaśnienie, która część przychodów obejmuje usługi finansowane z NFZ, a która usługi finansowane
z innych źródeł, np. środków prywatnych pacjentów/podmiotów gospodarczych oraz w związku z wykazaniem w rachunku zysków i strat przychodów finansowych, opisanie z jakiego tytułu takowe powstaną. Organ stwierdził też, że brak jest
w dokumentacji aplikacyjnej informacji czy świadczenie wykonywane w ramach Szkoły Rodzenia są finansowane z NFZ.
W odpowiedzi skarżąca w pkt 1.5 studium wykonalności dokonała analizy poszczególnych przesłanek pomocy publicznej. W zakresie spornych przesłanek oświadczyła, że w związku z analizą uwarunkowań charakteru działalności Spółki oraz interpretacją przepisów dotyczących pomocy publicznej przesłanka dotycząca naruszenia bądź zagrożenia naruszenia konkurencji nie wystąpi. Skarżąca wskazała ponadto, biorąc pod uwagę charakter prowadzonej działalności, uwarunkowania lokalizacyjne i językowe, że z założenia ogranicza zasięg swojej oferty jedynie do odbiorców krajowych. W związku z powyższym uznała, że projekt nie będzie miał wpływu na wymianę handlową między państwami członkowskimi UE.
W podsumowaniu stwierdziła, że w opisywanym projekcie nie zachodzi pomoc publiczna. Z kolei w pkt 6.2. studium wykonalności skarżąca wskazała, że wykazane przychody obejmują usługi finansowane z NFZ oraz że świadczenia wykonywane
w ramach szkoły rodzenia są bezpłatne.
Z powyższego wynika, że z przedłożonych przez stronę, po wezwaniu organu, dokumentów aplikacyjnych nie wynikają dane, istotne dla oceny występowania
w sprawie pomocy publicznej. Strona nie wykazała bowiem, pomimo wezwania przez organ, konkretnych informacji czy i w jakiej wysokości uzyskuje przychody
z działalności komercyjnej. Nie przeprowadziła szczegółowej analizy czy realizowane usługi mogłyby zagrozić zakłóceniem konkurencji. Wymogów dokonania rzetelnej analizy przesłanek pomocy publicznej nie spełnia samo subiektywne oświadczenie wnioskodawcy o spełnieniu lub nie poszczególnych przesłanek. Skoro skarżąca prowadzi działalność komercyjną winna szczegółowo wyjaśnić jej zakres we wniosku o dofinansowanie Projektu, tak by organ mógł ocenić jej wpływ dla realizacji danego kryterium. Takich informacji Spółka jednak nie udzieliła zarówno w pierwotnym wniosku jak i uzupełnionym. Informacje podane przez skarżącą we wniosku, stanowiącym podstawę oceny Projektu, są bardzo ogólne, wręcz lakoniczne. Oceniając wniosek organ nie mógł przy tym wykorzystać informacji zawartych przez skarżącą w proteście. Podanie wymaganych informacji w tym środku zaskarżenia należy uznać za spóźnione. Wymaga wyjaśnienia, że na etapie rozpatrywania protestu działania kontrolne IZ mają na celu sprawdzenie zgodności z prawem oceny projektu dokonanej przez organ, któy ocenę przeprowadził. Brak zgodności
z prawem może polegać w szczególności na tym, że wnioskodawcy nie wezwano do uzupełnienia występujących braków, bądź uczyniono to w sposób niewłaściwy. Innymi słowy, możliwość uzupełnienia wniosku na etapie protestu powstaje wówczas, gdy realizacja tego uprawnienia wnioskodawcy nie została zagwarantowana na poszczególnych etapach oceny wniosku. Procedura odwoławcza nie służy umożliwieniu poprawienia wniosku, a jedynie ponownej ocenie, czy wniosek w takim kształcie, w jakim został ostatecznie złożony (a więc po dopuszczonych regulaminem poprawkach) został oceniony zgodnie z prawem. Stwierdzając, że wnioskodawca nie dokonał zmian, do których była wezwany Zarząd, respektując zasadę równego traktowania, zobowiązany był do zastosowania przyjętych przez siebie reguł konkursowych (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 2249/11; dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardzej dla oceny wniosku nie mogły być kluczowe informacje zawarte w skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
W związku z powyższym informacje, którymi dysponował organ, podane przez skarżącą we wniosku, a właściwie ich brak (przede wszystkich kwestia zakresu prowadzonej działalności komercyjnej) oraz znajdujące się na stronie internetowej wnioskodawcy (świadczenie odpłatnych usług) uprawniały do oceny, że prowadzenie przez skarżącą działalności komercyjnej (świadczenie odpłatnych usług leczniczych/medycznych) stanowi zagrożenie zakłócenia konkurencji oraz może mieć wpływ na wymianę handlową między państwami członkowskimi. Wnioskodawca jest przedsiębiorcą w rozumieniu prawa krajowego i unijnego. Usługi medyczne, jak celnie wskazał organ, są oferowane na zasadach komercyjnych (za pełną odpłatnością) na wolnym rynku, otwartym na konkurencję w wymiarze międzynarodowym (podmioty uczestniczące w tym rynku świadczą usługi na rzecz obywateli tych państw członkowskich) i nie występuje ograniczenie co do ich odbiorców czy zasad odpłatności. Zatem wsparcie związane z realizacją tych usług może grozić zakłóceniem konkurencji i mieć wpływ na unijną wymianę handlową.
Konsekwencją powyższego ustalenia jest stwierdzenie, że w sprawie występuje pomoc publiczna. Projekt spełnia bowiem wszystkie, wyżej wymienione, cztery przesłanki pomocy publicznej wywiedzione z art. 107 ust. 1 TFUE. Wskazana okoliczność stanowi naruszenie § 3 pkt 6 lit. b regulaminu konkursu, co oznacza, że prawidłowo jest stanowisko organu o niespełnieniu przez Projekt kryterium dopuszczającego nr 1. Z kolei negatywną ocenę kryterium nr 7 determinują ustalenia w zakresie kryterium nr 1. Skoro bowiem wniosek o dofinansowanie objęty jest pomocą publiczną wszystkie koszty w nim przedstawione są niekwalifikowalne. Istotne przy tym jest, że organ zobowiązany jest do odrzucenia wniosku w przypadku stwierdzenia, że w wyniku oceny merytorycznej projekt nie spełnia któregokolwiek
z kryteriów dopuszczających ( § 12 rozdział III pkt 15 regulaminu konkursu).
Powyższe uprawniało Zarząd do nieuwzględnienia protestu. Sąd nie dopatrzył się w tym względzie naruszenia przywołanych w skardze przepisów art. 37, art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, jak również § 3 pkt 6 lit. b regulaminu konkursu i art 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Przejrzystość, rzetelność i bezstronność ocenianych przez Sąd działań nie budzi wątpliwości. Motywy działania organu, w ocenie Sądu, zostały w sposób dostatecznie przejrzysty wyeksponowane w uzasadnieniu odrzucenia wniosku i odmowy uwzględnienia protestu. Stąd zarzuty ich naruszenia nie mają wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło