II SA/Go 851/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Zbigniew Kruszewski Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi F spółki z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z [...] marca 2017 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego określił "F" sp. z o.o. wysokość nieprzekazanej wierzytelności w kwocie 1.368.638,70 zł plus dalsze odsetki podatkowe liczone od [...] marca 2017 r. do dnia wpłaty na rachunek organu egzekucyjnego liczone od kwoty 978.415,80 zł, przysługującej "S" sp. z o. o., od "F" sp. z o.o., zajętej zawiadomieniem z [...] lipca 2013 r. oraz z [...] stycznia 2014 r. Postawienie wydane zostało na podstawie art. 71a § 9 w związku z art. 70, art. 71b i art. 91 oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r., poz. 599). Organ pouczył o trybie i sposobie zaskarżenia, wskazując, że od postanowienia przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego, w terminie 7 dni od daty otrzymania tegoż postanowienia. Postanowienie doręczone zostało pełnomocnikowi "F" sp. z o.o. – adwokatowi R.W. z kancelarii L Spółka z o.o. - 27 marca 2017 r. (dowód – potwierdzenie odbioru – w aktach sprawy). Pismem z [...] kwietnia 2017 r. (data wpływu do organu I inst. – 28 kwietnia 2017r.) adwokat R.W. poinformował, że udzielone mu przez "F" sp. z o.o. pełnomocnictwo do reprezentowania w sprawie wygasło z dniem [...] października 2015 r. Celem obrony praw spółki adwokat R.W. wniósł o doręczenie wskazanego na wstępie postanowienia stronie postępowania, czyli spółce "F" sp. z o.o. Do pisma dołączono pisemne wypowiedzenie pełnomocnictwa adwokatowi R.W. przez "F" sp. z o.o., noszące datę [...] października 2015 r. W odpowiedzi na powyższe, w piśmie z [...] maja 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że wygaśnięcie pełnomocnictwa zostaje przyjęte z dniem jego wpływu do organu, czyli w niniejszej sprawie - z dniem 28 kwietnia 2017 r., natomiast przed tą datą odwołanie pełnomocnictwa nie wpłynęło do organu. W tej sytuacji Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że postanowienie z [...] marca 2017 r. zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi spółki, wobec czego brak jest podstaw do jego ponownego przesłania na adres spółki "F" sp. z o.o. Ponadto organ wskazał, że 20 kwietnia 2017 r. kserokopie dokumentów, w tym przedmiotowego postanowienia, wydane zostały osobie upoważnionej przez spółkę "F" sp. z o.o. Pismem z [...] maja 2017 r. (data wpływu do organu – 19 maja 2017 r.) spółka "F" sp. z o.o., reprezentowana przez adwokata M.S. zwróciła się do Dyrektora Izby Skarbowej za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o doręczenie wskazanego na wstępie postanowienia z [...] marca 2017r. oraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Jednocześnie pismem z [...] maja 2017 r. (data wpływu do organu – 19 maja 2017 r. ) pełnomocnik spółki wniósł zażalenie na postanowienie z [...] marca 2017 r. nr [...], którym Naczelnik Urzędu Skarbowego określił "F" sp. z o.o. wysokość nieprzekazanej wierzytelności. Postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 123 § 1 w związku z art. 58 § 1 i art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: K.p.a.), Dyrektor Administracji Skarbowej odmówił spółce "F" sp. z o.o. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że w analizowanej sprawie termin do wniesienia zażalenia na przedmiotowe postanowienie upłynął z dniem 3 kwietnia 2017r., natomiast strona wniosła zażalenie 17 maja 2017 r. (data stempla pocztowego), a zatem z uchybieniem terminu. W ocenie organu zebrany materiał dowodowy świadczy o braku podstaw do uwzględnienia żądania o przywrócenie terminu, gdyż strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem organu zaistniała sytuacja spowodowana była wyłącznie zaniechaniem strony, która nie zachowując należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw nie złożyła do akt sprawy informacji o odwołaniu uprzednio umocowanego do działania w jej imieniu pełnomocnika w osobie R.W.. Ponadto organ zauważył, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 – dniowego terminu, o którym mowa w art. 58 § 2 K.p.a. Bezspornie bowiem strona uzyskała wiedzę o wydaniu przedmiotowego postanowienia [...] kwietnia 2017 r., kiedy to jej przedstawicielowi wydano kserokopie dokumentów sprawy, w tym kserokopię przedmiotowego postanowienia, w tej dacie ustała zatem przyczyna, która według twierdzeń strony, uniemożliwiała jej wniesienie zażalenia. Na powyższe postanowienie spółka "F" sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie: art. 58 § 1 K.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło z winy strony; art. 39 K.p.a., art. 42 § 2 K.p.a. oraz art. 58 § 2 K.p.a., polegające na błędnym przyjęciu, że strona dowiedziała się o wydanym postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2017 r. nr [...] w dniu 20 kwietnia 2017 r. oraz, że w tym dniu nastąpiło skuteczne doręczenie skarżącej ww. postanowienia, wobec od tej daty powinien być liczony termin 7 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu; art. 8 i 9 K.p.a. poprzez nie pouczenie strony nie reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika o konsekwencjach doręczenia decyzji byłemu pełnomocnikowi oraz o możliwości i terminie na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 141 § 2 K.p.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia zażalenia, jest zachowanie ustawowego terminu. Zażalenie należy wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia (ogłoszenia) postanowienia stronie. Termin siedmiodniowy liczy się od dnia doręczenia (ogłoszenia) postanowienia stronie. Przez doręczenie (ogłoszenie) postanowienia należy rozumieć doręczenie lub ogłoszenie w sposób unormowany w art. 39 – 40 K.p.a. Przy obliczaniu siedmiodniowego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym doręczono (ogłoszono) postanowienie (art. 57 § 1 K.p.a.). Strona może bronić się przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu składając prośbę o przywrócenie terminu (art. 58 K.p.a.). Według art. 58 § 1 K.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przywrócenie terminu należy do instytucji procesowych, których celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Zgodnie z art. 58 § 3 K.p.a., przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Artykuł 58 § 1 przyznaje legitymację do wystąpienia o przywrócenie terminu zainteresowanemu. W art. 58 § 1 i 2 K.p.a. ustawodawca ustanowił cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Uchybienie terminu może być poczytane jako zawinione przez stronę, jeżeli pragnęła ona wydarzenia albo godziła się na nie, jakkolwiek mogła mu zapobiec. Uchybienie terminu może też być stronie poczytane jako zawinione przez nią, jeśli strona nie chciała dopełnić czynności w terminie albo chciała czynności dopełnić, lecz nie dopełniła z powodu jakiejś przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jej zdrowiu lub życiu albo narażającego ją na poważne straty. Powyższe stanowisko przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 20 maja 1998 r., I SA/KA 1718/96, według którego "Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario zatem, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminowi nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku". Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (zob. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 lutego 2000 r., I SA 1072/2000, z 13 października 1999 r., I SA 459/99, z 20 kwietnia 1999 r., I SA/Ka 1609/ - dostępne na stronie internetowej:www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oceny braku winy dokonuje organ administracji publicznej. W tym zakresie przepisy K.p.a. nie wprowadziły żadnych ograniczeń. Przy ocenie winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W rozpoznawanej sprawie - co jest bezsporne - skarżąca spółka udzieliła pełnomocnictwa do jej reprezentowania m.in. adwokatowi R.W.. (pełnomocnictwo z [...] listopada 2010 r.). W takiej zatem sytuacji organ powinien być też powiadomiony o wypowiedzeniu tego pełnomocnictwa, przy czym organ mógł uwzględnić skutki wypowiedzenia pełnomocnictwa dopiero wtedy, gdy o tym wypowiedzeniu się dowiedział. Skoro zatem o wypowiedzeniu pełnomocnictwa organ dowiedział się 28 kwietnia 2017 r., kiedy to wpłynęło do niego pismo adwokata R.W. z [...] kwietnia 2017 r., to za prawidłowe i skuteczne należało uznać doręczenie postanowienia z [...] marca 2017 r. nr [...] w dniu 27 marca 2017 r. pełnomocnikowi adwokatowi R.W.. To z kolei oznacza, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do złożenia zażalenia nastąpiło bez jej winy. Niezależnie od nie wykazania braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia skarżąca nie wykazała także - jak zasadnie to ocenił organ - zachowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi (art. 58 § 2 K.p.a.). Skoro bowiem pracownikowi strony skarżącej udostępniono akta sprawy 20 kwietnia 2017 r. (zawierające postanowienie z [...] marca 2017 r. nr [...]), to od tej daty skarżąca posiadała wiedzę o wydanym postanowieniu. Wniosek o przywrócenie terminu strona nadała natomiast 17 maja 2017 r., a więc po terminie. Stanowisko Dyrektora Administracji Skarbowej odnoście braku podstaw do przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2017 r. nr [...] jest zatem zgodne z unormowaniem art. 58 § 1 K.p.a. W konsekwencji Sąd, nie stwierdzając naruszeń przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.).