II SA/Bk 550/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie sędzia NSA Mieczysław Markowski (spr.), sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Derewońko, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 października 2017 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Dziecka na czynność Burmistrza L. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zorganizowania transportu niepełnosprawnego dziecka W. P. do szkoły stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia faktyczne. Pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. W. P. (zwana dalej: "Skarżącą"), zam. w L. przy ul. [...] zwróciła się do Burmistrza L. z prośbą o zorganizowanie dowozu syna W. P. - niepełnosprawnego dziecka z domu do Zespołu Szkół Samorządowych Gimnazjum Nr [...] z oddziałem integracyjnym w A. przy ul. [...] od dnia [...] lutego 2017 r. Prośbę uzasadniła tym, że w szkole ogólnodostępnej w L. syn został wykluczony z grupy rówieśniczej, jego kondycja psychiczna została zachwiana i jedynym wyjściem z obecnej sytuacji jest zmiana szkoły na taką, która posiada oddział integracyjny i gdzie będzie prowadzona terapia treningu uspołeczniania. Burmistrz L. pismem z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], poinformował Skarżącą, że Gmina wywiązuje się z obowiązku jaki nakłada na nią prawo oświatowe oraz orzeczenie o kształceniu specjalnym syna nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Wskazał, że Gimnazjum w L. stworzyło uczniowi jak najlepsze warunki i dlatego W. P. winien kontynuować naukę w miejscowej szkole. Podaniem z dnia [...] lutego 2017 r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. Skarżąca odwołała się od powyższego pisma - nazywając go decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...], prosząc o pomoc w sprawie uzyskania zwrotu kosztów przez nią ponoszonych na dowóz syna do szkoły w A. Skarżąca wyjaśniła, że syn ma zdiagnozowany autyzm, a w ogólnodostępnej szkole w L., która nie posiada oddziału integracyjnego, spotykał się z brakiem zrozumienia ze strony rówieśników i nauczycieli, praktycznie został wykluczony ze społeczności szkolnej. Dodała, że ustawa o systemie oświaty obliguje gminę do zapewnienia choremu dziecku bezpłatnego dowozu i opieki podczas przejazdu do szkoły. Wskazała też na stanowisko Ministerstwa Edukacji Narodowej, które za najbliżej położoną szkołę uznaje taką placówkę, która spełnia zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. Skarżąca złożyła "odwołanie od decyzji Burmistrza L. z dnia [...] stycznia 2017 r." Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., stwierdziło niedopuszczalność odwołania Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 11 lipca 2017 r. oddalił skargę Skarżącej na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] marca 2017 r. W dniu [...] czerwca 2017 r. wizytator E. S., na podstawie pisemnego upoważnienia do kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., wydanego przez Dyrektora Delegatury Kuratorium Oświaty w S. przeprowadziła kontrolę w Gimnazjum w Zespole Szkół w L.. Kontrola dotyczyła realizacji zaleceń poradni psychologiczno-pedagogicznej. Z przebiegu kontroli doraźnej w dniu [...] czerwca 2017 r. został sporządzony protokół, w którym zawarto zalecenie, aby do pracy z dziećmi posiadającymi orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na autyzm zatrudniać nauczycieli zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym (Dz.U. z 2015 r. poz. 1113). Pismem z dnia [...] czerwca 2017 r., nr [...] P. Kurator Oświaty w B. poinformował Burmistrza L., że wpłynęło do niego pismo z Biura Rzecznika Praw Dziecka dotyczące małoletniego W. P. z prośbą o zbadanie, czy Gimnazjum w L. realizowało w należyty sposób zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Ponadto poinformowano Burmistrza, że w trybie nadzoru pedagogicznego została przeprowadzona kontrola doraźna w tym zakresie. P. Kurator oświaty, mając na względzie dobro małoletniego W. P. zwrócił się z prośbą o wyjaśnienie kwestii dotyczącej dowożenia dziecka do nowej szkoły oraz zapewnienia mu należytej opieki w II półroczu roku szkolonego 2016/2017, jak i w perspektywie nowego roku szkolnego. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Dyrektor Zespołu Szkół Samorządowych w L. poinformował Burmistrza L., że w dniu [...] czerwca 2017 r. w Gimnazjum w L. została przeprowadzona przez wizytatora Delegatury Kuratorium Oświaty w S. kontrola dotycząca realizacji zaleceń poradni psychologiczno-pedagogicznej. Poinformowano również, że od dnia 1 września 2017 r., jeżeli w szkole będą uczniowie z orzeczeniami o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na autyzm, wówczas do pracy z nimi będą zatrudniani nauczyciele zgodnie z ww. rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 24 lipca 2015 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarga Rzecznika Praw Dziecka na czynność Burmistrza L. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...], polegającą na odmowie zorganizowania transportu przez Miasto i Gminę L. małoletniemu W. P. do Gimnazjum nr [...] z oddziałem integracyjnym w Zespole Szkół Samorządowych w A. Zaskarżonej czynności zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - przepisu art. 17 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943), przywoływanej dalej jako "u.s.o.", poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niezastosowanie, co skutkowało odmową dowozu małoletniego W. P. do Gimnazjum nr [...] z oddziałem integracyjnym w Zespole Szkół Samorządowych w A. wskutek uznania, że nie jest to placówka znajdująca się najbliżej miejsca zamieszkania małoletniego. Na podstawie art. 8 § 2, art. 50 § 2 i art. 146 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") Rzecznik Praw Dziecka wniósł o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności Burmistrza L. oraz zobowiązanie tego organu, aby w terminie dwóch tygodni od uprawomocnienia się wyroku Sądu rozpoczął dowożenie małoletniego W. P. do Gimnazjum nr [...] z oddziałem integracyjnym w Zespole Szkół Samorządowych w A. Ponadto na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Rzecznik Praw Dziecka wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z: 1) Informacji o dziecku sporządzonej przez psychologa, panią A. Z. w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej A. L. T., na okoliczność nieprawidłowego przyjęcia, że szkoła, o której mowa w pkt II, nie jest placówką znajdującą się najbliżej miejsca zamieszkania małoletniego; 2) Informacji z Delegatury w S. P. Kuratorium Oświaty o niezapewnieniu małoletniemu nauczyciela wspomagającego, posiadającego kwalifikacje do pracy z dzieckiem autystycznym na okoliczność nieprawidłowego przyjęcia, że szkoła, o której mowa w pkt II, nie jest placówką znajdującą się najbliżej miejsca zamieszkania małoletniego, przy czym pisemna informacja w tej sprawie zostanie wysłana przy piśmie uzupełniającym po otrzymaniu jej przez Rzecznika Praw Dziecka; 3) Pisma Burmistrza L., Pana L. Ł. z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...]; 4) Orzeczenia z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego; 5) Orzeczenia o niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] W uzasadnieniu skargi Rzecznik Praw Dziecka podniósł, że w przedmiotowej Sprawie ogólnodostępne Gimnazjum w L. nie realizowało w pełni wobec W. P. zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a w szczególności zalecenia w zakresie rozwijania umiejętności społecznych, integracji chłopca z grupą rówieśniczą i uczenia rozwiązywania konfliktów w sposób społecznie akceptowany, na co wskazuje treść Informacji o dziecku sporządzona przez psychologa A. Z. w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej A., zgodnie z którą uzasadnione zdaje się być dążenie matki do zmiany szkoły dla W. Wskazał również, że otrzymał telefoniczną informację z Delegatury w S. P. Kuratorium Oświaty o niezapewnieniu małoletniemu nauczyciela wspomagającego, posiadającego kwalifikacje do pracy z dzieckiem autystycznym. Ponadto Rzecznik podniósł, że Burmistrz zastosował błędną wykładnię art. 17 ust. 3a u.s.o., a w konsekwencji nie zastosował przepisów zobowiązujących do dowożenia małoletniego do najbliższej szkoły, spełniającej zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, czym naraził W. P. na brak zaspokojenia potrzeb zdrowotnych i edukacyjnych. Co więcej Skarżący zaznaczył, że organ odmawiając dowozu dziecka do szkoły wybranej przez matkę naruszył konstytucyjną wolność rodziców do wyboru dla swoich dzieci odpowiedniej szkoły. Nadto organ nie uwzględnił obowiązujących przepisów prawa, tj. Konwencji o prawach dziecka oraz Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, zasłaniając się stwierdzeniem, że szkoła stworzyła najlepsze warunki i kontynuacja nauki winna odbywać się w miejscowej szkole. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu Skarżący nie wykazał, że ZSS w L. nie spełnia wymogów przewidzianych w orzeczeniu nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego, opierając swoją argumentację jedynie o tezy wynikające z informacji o dziecku sporządzonej przez psychologa A. Z., która to informacja nie jest opinią w rozumieniu art. 71 b u.s.o. Nie wykazał również, że ww. szkoła nie realizuje orzeczenia o niepełnosprawności, co jest niezbędne do wykazania, iż szkoła nie jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. Ponadto Skarżący nie wykazał, że ZSS w A. spełnia wymogi wynikające z przepisów prawa, które zapewniałyby warunki nauki takie same bądź lepsze niż te zapewnione w ZSS w L. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ stwierdził również, że w sytuacji, w której rodzic nie podejmuje się dowożenia dziecka we własnym zakresie ani nie wybiera rodzaju transportu, a jedynie żąda aby gmina dowoziła dziecko do wybranej przez niego szkoły, to zgodnie z art. 17 ust. 3a pkt 1 u.s.o. gmina uprawniona jest do wskazania najbliższej szkoły spełniającej wymagania wynikające z orzeczenia i nie jest związana żądaniem rodzica. Pismem z dnia [...] października 2017 r. Rzecznik Praw Dziecka ustosunkował się do odpowiedzi organu na skargę. Podniósł, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, iż opinia sporządzona przez psychologa A. Z. nie ma wartości dowodowej ze względu na brak statusu opinii w rozumieniu art. 71b u.s.o. Wskazał, że wartość dowodowa tego dokumentu jest istotna, gdyż wskazuje na brak realizacji przez szkołę zalecenia z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...]. Powyższe potwierdza również treść protokołu kontroli P. Kuratorium Oświaty przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 2017 r. w Gimnazjum w ZSS w L. Podczas rozprawy w dniu 19 października 2017 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów wskazanych w pkt. IV podpunkt 1-5 na okoliczność wykazania, że czynność Burmistrza naruszyła przepisy prawa, a także dowód w postaci oświadczenia Dyrektora Szkoły w L. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, zważył co następuje: Zgodnie z art. 17 ust. 3 a pkt 1 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2016 r. poz. 1943) gmina ma obowiązek zapewnienia uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71 "b" ustawy bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej nie dłużej niż do ukończenia 21 roku życia. Najbliższą szkołą w rozumieniu tego przepisu będzie więc szkoła najbliżej położona geograficznie w stosunku do miejsca zamieszkania ucznia z niepełnosprawnością ale jednocześnie zapewniająca odpowiednie warunki do kształcenia dzieci z różnego rodzaju niepełnosprawnościami. Oznacza to, że ten element należy oceniać w stosunku do każdego indywidualnego przypadku biorąc pod uwagę zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka. W przedmiotowej sprawie skarżący wskazuje, że najbliższa szkoła w L. nie realizowała w pełni wobec małoletniego W. P. zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a w szczególności w zakresie rozwijania umiejętności społecznych, integracji chłopca z grupą rówieśniczą i uczenia rozwiązywania konfliktów w sposób społecznie akceptowany. Powołał się w tym przedmiocie na treść informacji o dziecku sporządzonej przez psychologa A. Z. w Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej A., o informację z Delegatury w S. P. Kuratorium Oświaty o niezapewnieniu małoletniemu nauczyciela wspomagającego posiadającego kwalifikację do pracy z dzieckiem autystycznym, który to fakt znajduje potwierdzenie w Protokole Kontroli Doraźnej przeprowadzonym w Gimnazjalnym Zespole Szkół w L. przez Kuratorium Oświaty w B. Delegatura w S. Z dokumentów tych Sąd przeprowadził dowód w trybie art. 106 § 3 i 5 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wprawdzie dokumenty te zostały sporządzone po dokonaniu zaskarżonej czynności, dotyczą jednak okoliczności mających wpływ na ocenę czy szkoła w L. jest szkołą najbliższą w rozumieniu art. 17 ust. 3 a pkt 1 ustawy o systemie oświaty z 7 września 1991 r. W świetle tych dokumentów nie można podzielić stanowiska organu, a także przedstawionego przez organ oświadczenia Dyrektora Zespołu Szkół Samorządowych, iż szkoła ta spełnia wymogi do kształcenia specjalnego małoletniego W. P. Niezależnie od powyższego jak wskazuje przedstawicielka małoletniego po zmianie szkoły małoletni ma w nowej szkole lepiej zabezpieczone bezpieczeństwo, opiekę wykwalifikowanego psychologa oraz nauczyciela wspomagającego. W takiej sytuacji należy przyjąć, iż Szkoła w A. do której obecnie uczęszcza małoletni jest w stanie w wyższym stopniu niż szkoła w L. zrealizować zalecenia wynikające z orzeczenia Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej w A. dotyczące kształcenia specjalnego małoletniego, a to rodzi obowiązek organu zapewnienia małoletniemu bezpłatnego transportu do szkoły w A. Z tych też względów Sad stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności stosownie do art. 146 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.