IV SA/Wa 1593/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich, Sędziowie sędzia del. SO Aleksandra Westra, sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran (spr.), Protokolant ref. staż. Patryk Wernio, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie czasowe odebranie cielaka uchyla zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] maja 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz.U. z 2013 r., poz. 856 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R.C., utrzymało w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy [...] [...] z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], o czasowym odebraniu cielaka płci żeńskiej, rasy HO/HF z terenu posesji przy ul. [...] w [...], z obiektu "[...] " znajdującego się pod opieką R.C., przekazaniu cielaka Fundacji [...] oraz obciążeniu opiekuna zwierząt kosztami transportu w wysokości 180 zł i kosztami utrzymania zwierzęcia w wysokości 10 zł dziennie. W uzasadnieniu organ opisał stan faktyczny sprawy podając, iż Fundacja [...] w dniu [...] października 2015 r. powiadomiła organ I instancji o odebraniu w trybie art. 7 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt w dniu 27 października 2015 r. przy udziale policji i lekarza weterynarii cielaka płci żeńskiej, rasy HO/HF z terenu posesji przy ul. [...] w [...], z obiektu "[...] ". W zawiadomieniu wskazano, że do odebrania zwierzęcia doszło wobec stwierdzenia stanu zagrożenia zdrowia, polegającego na wychudzeniu, odwodnieniu, zapaleniu płuc i biegunki. Właściciel nie posiadał żadnej dokumentacji leczenia ani rejestracji stada, co sugeruje, że zwierzęta zostały zakupione poza kontrolą weterynaryjną. W dniu interwencji cielak, trzy prosięta oraz owca nie miały zapewnionego dostępu do wody. Organ I instancji decyzją z dnia [...] marca 2906 r., po rozpatrzeniu wniosku Fundacji z dnia [...] listopada 2015 r. orzekł o czasowym odebraniu cielaka płci żeńskiej rasy HO/HD z terenu obiektu "[...]" oraz obciążeniu K.C. kosztami transportu i utrzymania odebranego zwierzęcia. W odwołaniu K.C. podniósł, że nie był właścicielem obieranego cielaka, z końcem października miał on być zwrócony właścicielowi, zgodnie z ustawą jako zwierzę hodowlane powinien trafić do gospodarstwa rolnego wskazanego przez burmistrza. Wskazał, że cielak był pod opieką R.C. Kolegium po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] marca 2016 r., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, stwierdzając, że z okoliczności sprawy wynika, że zachodziły przesłanki do odebrania cielaka na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy, natomiast konieczne jest zawiadomienie R.C. jako osoby, której faktycznie odebrano cielaka w celu zapewnienia jej udziału w postępowaniu, jak również konieczne jest uzupełnienie materiału w zakresie ustalonych kosztów transportu. W toku ponownego postępowania organ I instancji w dniu 26 kwietnia 2016 r. przesłuchał R.C. w charakterze świadka. Ze sporządzonego protokołu wynika, że osobiście ona opiekowała się cielakiem 24 h na dobę, cielę było karmione mlekiem nawet 10 razy dziennie, W kącie zagrody leżało siano jako dodatkowy pokarm. W trakcie wizyt odwiedzjących na "[...]" zwierzęta zawsze były pod opieką osób pracujących na farmie. Od czasu do czasu obserwowała ślady odchodów na zadzie cielaka, jednak nie wydawało się jej żeby miał on biegunkę, nie było wydzieliny z jego nosa. Cielak ok. 2 dni kaszlał i był ciągle chudy ( cielak był chudy w momencie wypożyczenia go na targu w S. Na terenie "[...]" cielak przebywał około 4-5 tygodni. Zwierzęta przebywały nocą i w dni niepogodne w namiocie w swoich boksach, w dzień przy ładnej pogodzie wychodziły na zewnątrz do swoich pomieszczeń. Fundacja przy piśmie z dnia [...] czerwca 2016 r. przedłożyła fakturę VAT, z której wynika, że koszty transportu odebranego cielaka wynosiły 180 zł. Zarząd Dzielnicy [...] decyzją z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], ponownie orzekł o czasowym odebraniu cielaka płci żeńskiej, rasy HO/HF z terenu posesji przy ul. [...] w [...], z obiektu "[...] " znajdującego się pod opieką R.C., przekazaniu cielaka Fundacji [...] oraz obciążeniu opiekuna zwierząt kosztami transportu w wysokości 180 zł i kosztami utrzymania zwierzęcia w wysokości 10 zł dziennie. Zarząd stwierdził, że w sprawie zaistniała przesłanka z art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy do odebrania zwierzęcia, gdyż jego stan zdrowotny wskazywał na utrzymujący się przez dłuższy czas przewlekły stan nieprawidłowego postępowania ze zwierzęciem, był on wychudzony, odwodniony, osłabiony, miał biegunkę i kaszel, szmery w tchawicy, oskrzelach i górnej partii płuc po obu stronach. O tym , że cielak był chory i potrzebował opieki weterynaryjnej opiekun wiedział. Mimo zaobserwowanego stanu chorobowego zwierzęcia, przebywał on w celach rozrywkowych ma dostępnym zwiedzającym obiekcie. Za opiekuna, a więc osobę, która faktycznie sprawowała opiekę nad cielakiem, a więc miała bezpośredni wpływ na jego stan zdrowia i warunki w jakim on był trzymany, organ uznał R.C. Szczegółowe wypowiedzi, dokładny opis sprawowania opieki świadczą o sprawowaniu rzeczywistego władztwa nad zwierzęciem. Rola K.C. w opiece nad cielakiem była ograniczona do pomocy matce. W odwołaniu R.C. zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 6 ust. 2 ustawy i art. 7 ust. 1 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy nie doszło do znęcania się nad cielakiem, zatem nie została spełniona przesłanka do jego czasowego odebrania. Nadto wskazała, że cielak został przekazany Fundacji [...] w sytuacji, gdy art. 7 ust. pkt 2 ustawy jasno stanowi, że zwierzę mogło zostać odebrane i przekazanie gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta ( burmistrza, prezydenta miasta), jeśli jest to zwierzę gospodarskie. Fundacji nie można uznać za gospodarstwo rolne. Kolegium rozpatrując odwołanie, przytoczyło treść art. 7 ust. 1 i ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt i decyzja o której mowa w tych przepisach wydawana jest z urzędu, po uzyskaniu informacji od Policji, straży gminnej, lekarza weterynarii lub upoważnionego przedstawiciela organizacji społecznej, której celem działania jest ochrona zwierząt ( art. 7 ust. 1a) i podlega ona natychmiastowemu wykonaniu. Koszami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia odebranego zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna ( art. 7 ust. 4). Art. 6 ust. 2 ustawy określa co należy rozumieć przez zabronione w ust. 1 tego artykułu znęcanie się nad zwierzętami. Zgodnie z tą definicją przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zdawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności – w myśl pkt 3 powołanego przepisu - używanie do pracy albo w celach sportowych lub rozrywkowych zwierząt chorych, a także zbyt młodych lub starych oraz zmuszanie ich do czynności, których wykonywanie może spowodować ból. Kolegium wyjaśniło, iż z przytoczonych przepisów wynika, że w drodze decyzji możliwe jest odebranie zwierzęcia jego właścicielowi lub opiekunowi w razie stwierdzenie, że zwierzę jest traktowane w sposób niewłaściwy ( znęcanie się, m.in. używanie w celach rozrywkowych, zwierząt chorych oraz zbyt młodych) i przekazanie go – odpowiednio - schronisku dla zwierząt, państwowej jednostce organizacyjnej prowadzącej gospodarstwo rolne albo organowi zoologicznemu. Kolegium stwierdziło, iż w sprawie niniejszej zaistniały podstawy do odebrania cielaka przedmiotowego cielaka, czemu dało wyraz w poprzedniej decyzji własnej z dnia [...] marca 296 r., i to trybie natychmiastowym stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy, bowiem cielak ów, pomimo młodego wieku i choroby, wykorzystywany był w celach rozrywkowych przez dotychczasową opiekunkę R.C. Dzięki tej interwencji cielak mógł zostać nie tylko skutecznie wyleczony, ale – być może – uratowane zostało jego życie. Faktycznie – co do zasady cielak – po odebraniu – powinien zostać przekazany wskazanemu przez organ I instancji gospodarstwu rolnemu, które wyraziło na zgodę na jego przyjęcie. Nie jest jednak jasne, jak stwierdziło Kolegium, jakie okoliczności stanęły na przeszkodzie takiemu przekazaniu, czego skutkiem było przekazanie zwierzęcia fundacji [...], stosownie do art. 7 ust. c ustawy. Okoliczności te, zdaniem organu odwoławczego, powinny zostać odpowiednio wyjaśnione i udokumentowane w aktach sprawy, co w niniejszej sprawie mnie nie miało miejsca. Powyższe uchybienie nie wystarcza do uchylenia prawidłowej decyzji organu I Instancji. Jednocześnie dokonanie ustaleń w tym zakresie na obecnym etapie postępowania- ze względu na upływ czasu wydaje się być trudne, o ile w ogóle możliwe. Ponadto z okoliczności sprawy, w tym z treści pism odwołującej nie wynika, by odbieranie zwierzęcia nastąpiło dobrowolnie. Wręcz przeciwnie spotkało się to z oporem opiekunów zwierzęcia zarówno podczas samego odebrania, jak i w okresie późniejszym. Wysokość opłat, którymi obciążona została odwołująca ustalona została w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy. Konkretna kwota owych opłat powinna zostać ustalona w drodze odrębnej decyzji. W skardze R.C. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako całkowicie błędnej i krzywdzącej, a przede wszystkim niezgodnej z art. 7 ustawy o ochronie zwierząt oraz z ogólnie z przyjętymi normami społecznymi. Skarżąca podkreśliła, iż sprawa toczy się dwa lata od [...] października 2015 r., zgodnie z jej wolą cielak powinien być przekazany osobie która przyjmie go bezpłatnie, tj. m.in. właściciel cielaka lub inny wskazany lub wybrany przez urząd gospodarstwo. Został złamany art. 7 ustawy zgodnie z którym odebrany cielak powinien trafić do gospodarstwa rolnego. Do dnia dzisiejszego fundacja [...] nie wniosła sprawy przeciwko niej do sądu, lub na policję, czy do prokuratury o znęcanie się, zatem upada podstawa decyzji o odebraniu czasowym. Skarżąca podniosła, że jest 76 letnią emerytką, jej emerytura wynosi 1200 zł, co miesiąc jest jej zabierane 300 zł, tj. 30 % emerytury. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania określonej w art. 15 k.p.a., zgodnie z którą organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Dla uznania, że zasada dwuinstancyjności została zrealizowana nie wystarcza stwierdzenie, iż w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest by rozstrzygnięcia te poprzedzone zostały przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których jest prowadzone. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, ale jest zobowiązany ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Wynika to z art. 138 k.p.a., przyznającemu organowi II instancji kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślenia wymaga, że wydanie decyzji z naruszeniem zasady dwuinstancyjności godzi w podstawowe prawa i gwarancje procesowe obywateli i stanowi rażące naruszenie prawa (wyr. NSA z 10.IV.1989 r., II SA 1198/88, ONSA 1989, nr 1, poz. 36). Decyzja z art. 138 k.p.a. jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 107 k.p.a. (w tym także art. 107 § 3 k.p.a.) w związku z art. 140 k.p.a. Powinna więc odzwierciedlać proces subsumpcji prawa materialnego i procesowego w postępowaniu odwoławczym. Właściwe uzasadnienie decyzji jest istotne dla strony jak i organu, który ma decyzję kontrolować. Analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że została ona wydana z naruszeniem art. 15 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż decyzją tą Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, nie rozważył i nie odniósł się do wszystkich zarzutów i argumentów skarżącej podniesionych w odwołaniu w stosunku do decyzji organu I instancji. Dotyczy to przede wszystkim argumentów skarżącej, że cielak jako zwierzę domowe powinien być w świetle treści art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie zwierząt przekazany wskazanemu przez Prezydenta [...]. gospodarstwu rolnemu, a nie Fundacji [...], co do której nie zostało wyjaśnione czy prowadzi gospodarstwo rolne. Wprawdzie w uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium z jednej strony stwierdziło, że faktycznie cielak powinien zostać przekazany wskazanemu przez organ I instancji gospodarstwu rolnemu, przyznając, że okoliczności te powinny zostać wyjaśnione i udokumentowane, to jednak z drugiej strony uznało, że dokonanie ustaleń w tym względzie ze względu na upływ czasu wydaje się być trudne i w ogóle niemożliwe. Takie stanowisko organu jest niedozaakceptowania, pozostaje bowiem w wyraźnej sprzeczności z zasadą prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. Rzeczą organu odwoławczego było wyjaśnienie tej kwestii przy skorzystaniu z możliwości przeprowadzenia postępowania uzupełniającego na podstawie art. 136 k.p.a. Wobec braku wyjaśnienia tej kwestii nie można z góry przyjąć, że nie miała ona wpływu na wynik tego postępowania. W sprawie tej Kolegium powinno nadto stosownie do art. 9 k.p.a. wyjaśnić skarżącej jakie muszą być spełnione ustawowe przesłanki aby mogła ona uwolnić się od ponoszenia kosztów utrzymania cielaka, skoro od dnia odebrania tego zwierzęcia przez Fundację [...] w dniu [...] października 2015 r. upłynęło już 2 lata. Rzeczą organu odwoławczego w niniejszej sprawie było dokonanie wszystkich istotnych ustaleń faktycznych podnoszonych przez stronę postępowania. Dopiero po ich wyjaśnieniu organ mógł wydać stosowne rozstrzygnięcie przewidziane w art. 138 k.p.a. W przedmiotowej sprawie wskazane powyżej zaniechania Kolegium w zakresie wyjaśnienia kwestii podnoszonych przez skarżącą, prowadziły do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z podanych wyżej względów Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.