II FZ 630/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 948/17 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 30 października 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 948/17 w sprawie ze skargi M. A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 21 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 948/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną M. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 października 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 948/17 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 31 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2011 r. i zwrócił uiszczony wpis od skargi kasacyjnej. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że wyrok WSA z 30 października 2017 r. został doręczony pełnomocnikowi Skarżącej – doradcy podatkowemu - w trybie fikcji prawnej doręczenia 12 grudnia 2017 r. Ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej w tej sprawie upływał 11 stycznia 2018 r. Skarżąca nadała skargę kasacyjną od tego wyroku 12 stycznia 2018 r. WSA odrzucił więc tę skargę kasacyjną na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej p.p.s.a.) jako wniesioną po upływie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia wynikającego z art. 177 § 1 p.p.s.a. WSA uznał przy tym, że faktyczny odbiór przesyłki 13 grudnia 2017 r. nie wywiera skutku prawnego doręczenia, bowiem jak wskazano powyżej skutek ten nastąpił z mocy prawa 12 grudnia 2017 r. Od tej więc daty rozpoczął się bieg terminu do złożenia skargi kasacyjnej. 3. W zażaleniu na to postanowienie Skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 73 § 4 w zw. z art. 73 § 1, § 2, § 3 p.p.s.a. przez zastosowanie art. 73 § 4 p.p.s.a. i w konsekwencji przyjęcie, że w rozpatrywanej sprawie istniała możliwość przyjęcia domniemania doręczenia (fikcji prawnej doręczenia), podczas gdy w rzeczywistości przesyłka zawierająca odpis wyroku wraz z uzasadnieniem nie była prawidłowo doręczona (w tym dwukrotnie awizowana), zgodnie z dyspozycją art. 73 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a.; 2) art. 220 § 3 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na jej złożenie po upływie terminu, mimo że w rzeczywistości Skarżąca nie uchybiła obowiązkowi wniesienia skargi kasacyjnej w terminie, bowiem doręczenie przesyłki zawierającej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem nie było skuteczne, tzn. brak było podstaw do przyjęcia, że upłynął wyznaczony Stronie termin do złożenia skargi kasacyjnej, ponieważ termin ten nie rozpoczął swojego biegu, z uwagi na brak prawidłowego doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Przede wszystkim nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a., bowiem WSA nie stosował tego przepisu. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Nie ma więc żadnych podstaw, aby uznać, że przepis ten mógł zostać naruszony, skoro WSA jako podstawę odrzucenia skargi kasacyjnej zastosował art. 178 p.p.s.a. W zażaleniu nie postawiono jednak zarzutu naruszenia tego przepisu. 4.2. Zgodnie z art. 177 § 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. W świetle zaś art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Skoro skargę kasacyjną należało wnieść do 11 stycznia 2018 r. (czwartek), jako że wyrok WSA doręczono 12 grudnia 2017 r., a skarga kasacyjna została wniesiona dopiero 12 stycznia 2018 r., to słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił ją jako wniesioną po upływie wskazanego terminu. 4.3. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela twierdzeń Strony co do niedoręczenia odpisu wyroku, jak również zarzutu naruszenia przepisów z poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 73 p.p.s.a. W kwestii tej wskazać trzeba, że WSA błędnie użył pojęcia "doręczenia zastępczego" (vide art. 72 p.p.s.a.) do trybu doręczenia z art. 73 p.p.s.a. regulującego "fikcję prawną doręczenia". Jest to nagminnie mylone pojęcie zarówno w potocznym języku, jak i w orzecznictwie sądów. Stosownie do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65- 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia, tj. awizo. Przepisy te wprowadzają fikcję prawną doręczenia, co oznacza, że na ich podstawie – wbrew faktom – uznajemy przesyłkę za doręczoną, a skutek ten zachodzi z mocy samego prawa "z upływem ostatniego dnia okresu". W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia, nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Odbiór przesyłki przez adresata po upływie 14 dni od daty jej złożenia w urzędzie pocztowym jest bowiem czynnością organizacyjno-techniczną, nie mającą znaczenia dla zaistnienia skutku w postaci doręczenia, uzależnionego wyłącznie od spełnienia warunku przewidzianego w ustawie – upływ ostatniego dnia okresu. Skoro więc odpis wyroku, po dwukrotnym awizowaniu (28 listopada 2017 r. i 6 grudnia 2017 r.), nie został odebrany z placówki pocztowej, to oznacza, że został doręczony z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu z art. 73 § 1 p.p.s.a., a zatem 12 grudnia 2017 r. Nie ma tu znaczenia data drugiego awizowania, bowiem termin czternastodniowy jest liczony od daty pierwszego awizo i zasad liczenia tego terminu nie zmienia data drugiego awizo. Co do zasady zgodzić się należy z powołanymi przez Stronę orzeczeniami, w których w konkretnych okolicznościach uznano, że nie doszło do skutecznego doręczenia w trybie fikcji prawnej, jednak trudno odnieść je do realiów niniejszej sprawy. Wskazana w zażaleniu argumentacja jakoby nie doszło w tej sprawie do awizowania przesyłki jest gołosłowna. Skarżąca powoływała się na przeprowadzone postępowanie reklamacyjne u operatora pocztowego, z którego jednak wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana. Powoływanie się zaś na wydruk z monitoringu elektronicznego przesyłek nie może samodzielnie dowodzić nieprawidłowości w doręczeniu. Jak bowiem wskazano na stronie internetowej emonitoring.poczta-polska.pl wyświetlane tam informacje mają jedynie charakter poglądowy. To samo wynika z pisma Poczty. Pozwala to przyjąć, że wyświetlane na stronie internetowej emonitoring.poczta-polska.pl godziny "dokonania" poszczególnych czynności odpowiadają godzinom ich zarejestrowania przez operatora w systemie, a nie ich faktycznego dokonania podczas pracy listonosza w czasie rzeczywistym. 4.4. Na marginesie należy wskazać, że wydanie przesyłki po upływie 14 dni, o których mowa w art. 73 p.p.s.a., niewątpliwie było błędnym działaniem operatora pocztowego. Adresat przesyłki ma zaś prawo działać w zaufaniu do operatora publicznego i przyjąć, że przesyłka została doręczona mu w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Toteż wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, że okoliczność wydania przesyłki po skutecznym doręczeniu w trybie fikcji doręczenia, co prawda nie niweluje skutku doręczenia, ale może stanowić okoliczność uzasadniającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Przy czym skuteczność takiego wniosku zależna jest od uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi do dokonania czynności procesowej nastąpiło bez winy strony. W okolicznościach tej sprawy przyjąć należy za Sądem pierwszej instancji, że w istocie do doręczenia przesyłki doszło w trybie fikcji prawnej doręczenia 12 grudnia 2017 r. Ustawowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał więc 11 stycznia 2018 r., a Skarżąca nadała skargę kasacyjną od tego wyroku dopiero 12 stycznia 2018 r. Były więc podstawy do jej odrzucenia. 4.5. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.