II OZ 387/18

Dnia 19 kwietnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 279/17 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi A. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Op 279/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił na wniosek A. W. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd, odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu, powołał się na treść art. 86 § 1, art. 87 § 2 i 4 oraz art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Wskazał, że skarżący nie uprawdopodobnił, by bez swojej winy nie mógł uiścić tego wpisu w wyznaczonym, 7-dniowym terminie od doręczenia mu wezwania do zapłaty przedmiotowego wpisu. Skarżący nie kwestionował, że wezwanie to otrzymał w dniu 8 stycznia 2018 r. Podnosił, że oczekiwał na termin rozprawy i uważał, że będzie wówczas mógł wyjaśnić wszystkie kwestie oraz że czekał też na odpowiedź w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu, nie są to okoliczności wykazujące brak winy po stronie skarżącego w niezastosowaniu się do wezwania Sądu. Podobnie nie usprawiedliwia przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi wskazywany przez skarżącego argument, że jako osoba bezrobotna nie był w stanie uiścić żądanego wpisu. Sąd wskazał, że postanowieniem z dnia 3 listopada 2017 r. rozpoznano wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. To postanowienie zostało doręczone skarżącemu ze skutkiem doręczenia, o jakim mowa w art. 73 § 4 p.p.s.a. W ocenie Sądu, to, że skarżący pozostawał w przekonaniu, iż nie został jeszcze przez Sąd rozpoznany wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowiło uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wpisu od skargi. Sąd nie był zobowiązany do uwzględnienia żądania skarżącego w pełnym zakresie, natomiast wydane w dniu 3 listopada 2017 r. postanowienie częściowo przyznające skarżącemu prawo pomocy stało się prawomocne. Uzasadnia to stwierdzenie, że skarżący przy zachowaniu minimum staranności oraz dbałości o własne interesy mógł ewentualnie rozwiać powstałe na tym tle wątpliwości w drodze zapytania skierowanego do sądu, kontaktując się osobiście – analogicznie, jak to uczynił przy składaniu skargi, zwłaszcza że zamieszkuje w niedalekim sąsiedztwie od siedziby Sądu, przy tej samej ulicy – lub telefonicznie. Sam fakt posiadania statusu osoby bezrobotnej nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu od skargi. Argumentem w tym zakresie nie jest też brak środków finansowych, skoro wymogiem wynikającym z powołanego wyżej art. 87 § 4 p.p.s.a. jest równoczesne z wnioskiem dopełnienie uchybionej czynności, tj. w niniejszej sprawie – uiszczenie wpisu od skargi. W ocenie Sądu, do uchybienia terminowi uiszczenia wpisu od skargi nie doszło w skutek czynności, za które skarżący nie ponosi odpowiedzialności, i których nie można było przezwyciężyć, dokładając należytej staranności. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł A. W., kwestionując prawidłowość doręczenia postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie natomiast z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że skarżący nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, a zatem nie wypełnił dyspozycji art. 87 § 2 p.p.s.a. Nie można bowiem uznać, że w okolicznościach tej sprawy skarżący nie został prawidłowo wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, nawet w sytuacji gdy skarżący oczekiwał na otrzymanie z Sądu postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Sąd I instancji ma rację, że jeżeli wobec otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu skarżący w tym zakresie powziął wątpliwości, to mógł je wyjaśnić w Sądzie. Skarżący nie wykazał aby w tym zakresie istniała obiektywnie istniejąca przeszkoda, lecz wskazał, że oczekiwał na rozstrzygnięcie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Takie też rozstrzygniecie zapadło w dniu 3 listopada 2017 r. i zostało doręczone skarżącemu w trybie tzw. "doręczenia zastępczego" (art. 73 p.p.s.a.), ze skutkiem doręczenia w dniu 27 listopada 2017 r. stosownie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a. Co jednak najistotniejsze, obiektywnie rzecz biorąc, skarżący odebrał osobiście w dniu 8 stycznia 2018 r. wezwanie do uiszczenia wpisu, którego to obowiązku nie dopełnił z tego względu, że miał wątpliwości co prawidłowości tego wezwania. Takie zaś okoliczności świadczą, że nie istniały niezależne od skarżącego okoliczności, które stanowiłyby przeszkodę do uiszczenia wpisu sądowego w terminie, których nie mógłby przezwyciężyć, np. wyjaśniając swoje wątpliwości w Sądzie. W tych warunkach Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że wskazywana przez skarżącego argumentacja nie dawała podstaw do uwzględnienia wniosku. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.