II SA/Rz 1037/17
WyrokWSA w Rzeszowie2017-11-07
Skład orzekający: Maciej Kobak, Krystyna Józefczyk, Marcin Kamiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Miejska, ustalając w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy rodzaj i minimalną pojemność pojemników do zbierania odpadów komunalnych dla nieruchomości niezamieszkałych (w tym szpitali), może narzucić obowiązkową zbiorczą pojemność tych pojemników, obliczaną jako iloczyn powierzchni użytkowej lokali i określonego wskaźnika objętości, niezależnie od faktycznie wytwarzanych odpadów?Ratio decidendi
Rada Miejska, ustalając rodzaj i minimalną pojemność pojemników do zbierania odpadów komunalnych, jest zobowiązana uwzględnić średnią ilość wytwarzanych odpadów. Narzucenie obowiązkowej zbiorczej pojemności pojemników, obliczanej jako iloczyn powierzchni użytkowej i wskaźnika objętości, niezależnie od faktycznej ilości wytwarzanych odpadów, stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, w szczególności art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2, art. 6k ust. 1 pkt 2, art. 6m ust. 1-1a i art. 6o ust. 1. Takie działanie narusza zasady ustalania opłat za gospodarowanie odpadami i stanowi obejście przepisów ustawowych.Stan faktyczny
Strona skarżąca, Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej (szpital), zaskarżyła uchwałę Rady Miejskiej w sprawie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy. Zarzuciła, że § 8 ust. 2 pkt 12 regulaminu, który narzuca szpitalom obowiązek wyposażenia nieruchomości w urządzenia na zmieszane odpady komunalne o minimalnej pojemności obliczanej jako 2 litry na 1 m2 powierzchni użytkowej, jednak co najmniej 1100 litrów miesięcznie, jest niezgodny z prawem. Skarżący podniósł, że zwiększenie minimalnych norm ilości i pojemności pojemników nie jest uzasadnione faktycznie wytwarzanymi odpadami i stanowi istotne naruszenie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 8 ust. 2 pkt 12 oraz zasądził od Rady Miejskiej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Marcin Kamiński /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek -Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A. w L. na uchwałę Rady Miejskiej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie § 8 ustęp 2 pkt 12; II. zasądza od Rady Miejskiej na rzecz strony skarżącej A. w L. kwotę 797 zł /słownie: siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w [...] (skarżący/strona skarżąca) jest uchwała Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] maja 2017 r., w przedmiocie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta [...].
Zgodnie z § 8 ust. 2 pkt 12 powyższej uchwały (regulaminu), właściciele nieruchomości niezamieszkałych w zakresie szpitali i domów pomocy są zobowiązani do wyposażania nieruchomości w urządzenia na zmieszane odpady komunalne, dostosowując ilość i pojemność urządzeń do swoich indywidualnych potrzeb i uwzględniając minimalne normy dla szpitala i domu opieki – 2 litry na 1m2 powierzchni użytkowej lokali, jednak co najmniej litrów miesięcznie.
Strona skarżąca w dniu 26 czerwca 2017 r., w trybie przepisów ustawy o samorządzie gminnym w brzmieniu sprzed dnia 1 czerwca 2017 r., wezwała organ stanowiący gminy do usunięcia naruszenia prawa w zakresie § 8 ust. 2 pkt 12 regulaminu, podnosząc, że zwiększenie minimalnych norm ilości oraz pojemności pojemników na odpady, w których mają być wyposażone nieruchomości szpitalne, nie jest uzasadnione ilością faktycznie wytwarzanych odpadów.
Dnia [...] lipca 2017 r. Rada Miejska w [...] uchwałą nr [...] odmówiła uwzględnienia niniejszego wezwania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności § 8 ust. 2 pkt 12 powyższej uchwały oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zdaniem strony skarżącej, zaskarżona uchwała została podjęta z istotnym naruszeniem:
1. art. 4 pkt 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez błędną jego wykładnię skutkującą określeniem minimalnej ilości i objętości pojemników do gromadzenia odpadów komunalnych, w które ma zostać wyposażony szpital i dom opieki bez uwzględnienia średniej ilości faktycznie wytwarzanych odpadów komunalnych;
2. § 143 w zw. z § 131 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez ich niezastosowanie i podjęcie uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, bez dołączenia do jej projektu uzasadnienia pomimo, iż przepisy taki obowiązek nakładają;
3. art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) w zw. z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez działanie w sposób podważający zaufanie obywateli do władzy publicznej i naruszenie zasady równości obywateli wobec prawa niezasadnie obciążając skarżącego będącego jedynym podmiotem, dla którego minimalne normy nagromadzenia odpadów wzrosły, kosztami obniżenia stawek i minimalnych norm dla właścicieli nieruchomości mieszkalnych i niezamieszkałych.
Skarżący wskazał, że Rada Miejska w [...] dnia [...] maja 2017 r. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta [...] oraz uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia stawki opłaty za pojemnik z odpadami komunalnymi od właścicieli nieruchomości zamieszkałych, ustalenia stawki opłaty za pojemnik z odpadami komunalnymi powstałymi na nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne oraz ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odbieranymi na nieruchomościach, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku.
Skarżący podniósł, że w stosunku do wcześniej obowiązującego, a tracącego moc Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta [...] z dnia 7 września 2016 r., nowy regulamin w sposób istotny zmienił brzmienie § 8, który dotyczy minimalnych norm ilości i objętości pojemników przeznaczonych do gromadzenia odpadów dla nieruchomości niezamieszkałych. Zmiany te dotyczą placówek opieki zdrowotnej. Minimalne normy określone dla przychodni zmniejszono z 1,5 l na 1 m2 do 1 l na 1 m2, dodano kategorię gabinetów rehabilitacyjnych lekarskich i dentystycznych, dla których stawkę minimalną określono również na 1 l na 1 m2, natomiast dla szpitali i domów opieki stawkę podwyższono z 1,5 l na 1 m2 na 2 l na 1 m2. Zmiana ta powoduje, iż skarżący ma obowiązek zaopatrzyć się w dodatkowe pojemniki na kolejne prawie 8.000 litrów odpadów, podczas gdy faktyczna ilość wytwarzanych odpadów nie uległa zmianie.
Skarżący podał, że podjęta uchwała narusza art. 4 pkt 2 ust. 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez pominięcie przy jego uchwalaniu rzeczywistej ilości wytwarzanych na nieruchomości nieczystości. Przepis ten stanowi bowiem, iż regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości przy uwzględnieniu średniej ilości wytwarzanych odpadów komunalnych. Rada gminy (rada miejska) posiada zatem uprawnienie do określenia w regulaminie rodzaju i minimalnej pojemności pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości, jednak czyniąc to jest zobligowana do uwzględnienia średniej ilości wytwarzanych odpadów (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 5 maja 2015 r. sygn. akt II SA/Wr 68/15). W ocenie skarżącego, redakcja przepisu wskazuje, iż to właśnie określenie średniej ilości wytwarzanych odpadów jest podstawowym kryterium, według którego należy określić minimalną ilość i wielkość pojemników. Dlatego też – zdaniem strony skarżącej – tak istotne jest, ażeby Rada Miejska poprzedziła ustalenie w regulaminie rodzaju i minimalnej wielkość pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów na terenie nieruchomości położonych w obszarze gminy wnikliwą analizą danych gromadzonych w związku z prowadzeniem zbiórki odpadów na terenie gminy i szczegółowym uzasadnieniem potwierdzającym prawidłowości określenia rodzaju i pojemności pojemników (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 lutego 2015 r. II SA/Gd 674/14).
Skarżący podniósł, że treść tego obowiązku ewidentnie stoi w sprzeczności z odgórnym i całkowicie dowolnym narzuceniem szpitalowi wygórowanej minimalnej ilości wytwarzanych odpadów na metr kwadratowy powierzchni użytkowej. Strona skarżąca podkreśliła, iż podejmując akt prawa miejscowego organ stanowiący gminy musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu do jego wydania, aby nie naruszyć związku formalnego między aktem wykonawczym a ustawą. Z reguły naruszenie takie stanowi bowiem istotne naruszenie prawa. Zatem nieuwzględnienie faktycznej ilości wytwarzanych na nieruchomości odpadów jest naruszeniem prawa skutkującym nieważnością regulaminu. Skarżący podał, że dotychczasowe stanowisko organu potwierdza, iż w opisywanej sprawie odpowiednie kalkulacje nie zostały przeprowadzone. Wskazuje na to argumentacja przedstawiona w uchwale nr [...], do której w ocenie skarżącej, nie sposób się nie odnieść. Odpowiadając na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa Rada Miejska w [...] wskazała bowiem, iż waga pojemników odbieranych od skarżącej "znacząco była przekraczana w porównaniu z tym samym typem pojemnika odbieranym z innych nieruchomości niezamieszkałych". W ocenie strony skarżącej, nietrafne jest powoływanie się przez gminę na wagę wywożonych odpadów w sytuacji, gdy ilość pojemników, a co za tym idzie wielkość opłaty, uzależniona jest wyłącznie od objętości zgromadzonych odpadów, na co wyraźnie wskazuje ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w art. 6j ust. 3, jak również uchwalone na jej podstawie akty prawa miejscowego. Co więcej, twierdzenie, iż ilość deklarowanych pojemników przez Szpital będąca ilością minimalną jest wartością zaniżoną i nie odpowiadająca potrzebom skarżącego, nie znajduje potwierdzenia w stanie faktycznym. Należy bowiem mieć na uwadze, iż nawet przy zastosowaniu wcześniejszego, niższego przelicznika, czyli 1,5 l na 1 m2, co tydzień opróżniana była jedynie część pojemników, to jest co najwyżej 6, a nie 24. Rada Miejska w [...] dowodzi zatem, iż 24 pojemniki posiadane przez Szpital są niewystarczające, podczas gdy podmiot ten jest w stanie zapełnić jedynie 6 pojemników na tydzień. W żadnej uchwale Rady Miejskiej w [...] nie ma mowy o uzależnianiu minimalnej ilości pojemników, czy też wysokości opłaty od wagi wytwarzanych odpadów. Nie ma również ustalonej przez organ jakiejkolwiek normy wagowej dla danego typu pojemników. Czynienie zarzutu z rzekomego zagęszczania odpadów przez skarżącego jest chybione, ponieważ okoliczność ta w mniejszej sprawie me ma żadnego znaczenia. Skarżący wskazał, iż Rada Miejska w [...] twierdzi, że podjęcie uchwały poprzedziła jedynie "analiza porównawcza ze wskaźnikami przyjętymi w dotychczasowym regulaminie", nie wskazując na żadne wyliczenia, nie podając konkretnych danych i nie powołując się na żadne dokumenty. Skarżący podkreślił, że już sama przedstawiona przez Radę argumentacja wskazuje, że analizy takiej nie było, a jeżeli została przeprowadzona, była pobieżna i oparta na nieprawidłowych założeniach. Organ podaje bowiem, iż przez ostatni rok odebrano od Szpitala 131.724 kg odpadów, co oznacza, że Gmina poniosła z tytułu ich odbioru i zagospodarowania koszty w kwocie 41.806 zł. Zdaniem strony skarżącej, powyższe twierdzenia organu rozmijają się z rzeczywistością i stanem faktycznym. Podana ilość, zebranych od skarżącej w przeciągu roku, odpadów jest zawyżona. Obejmuje ona bowiem zarówno odpady zmieszane, których dotyczy wypełniona przez Szpital deklaracja, i za które pobierana jest wskazana opłata, jak i odpady segregowane (obierane bez opłat). Faktycznie odebrana od Szpitala ilość odpadów zmieszanych to około 100.000 kg. W ocenie skarżącej potwierdzają to kwity wagowe wystawione przez Miejski Zakład Komunalny Sp. z o.o. w [...], które wskazują również na faktyczną ilość odebranych od Szpitala pojemników. Zdaniem skarżącej, takie przedstawienie sprawy jedynie wprowadza w błąd i zaciemnia stan faktyczny, bowiem za wywożenie odpadów segregowanych Gmina nie pobiera żadnej opłaty.
Skarżący podniósł, że w opisywanej sprawie tak znaczne podwyższenie minimalnych norm produkcji odpadów przez Szpital oderwane jest w zupełności od faktycznej średniej ilości wytwarzanych przez podmiot śmieci. W grudniu 2016 r. skarżący w Deklaracji dla nieruchomości niezamieszkałych o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, deklarował ilości i rodzaje pojemników odpowiadające ówczesnej stawce minimalnej dla posiadanych 19.696 m kw. powierzchni użytkowej. Zdaniem skarżącego, przyjęcie już takiej ilości odpadów wytwarzanych miesięcznie przez Szpital nie odpowiadało rzeczywistości. Faktycznie odbierano bowiem niewypełnione w całości pojemniki. W 2016 r. Rada Miejska w [...] przyjmowała, iż przy określonej na tamten okres minimalnej normie wystarczające jest odbieranie odpadów tak jak od wszystkich innych nieruchomość niezamieszkałych, a więc w okresie od listopada do końca marca co dwa tygodnie, w pozostałych miesiącach co tydzień. Skarżący podniósł, że faktyczne, biorąc pod uwagę stan wypełnienia pojemników, taka częstotliwość odbioru nieczystości była wystarczająca i adekwatna do ich ilości i poziomu wypełnienia. Dopiero z uwagi na starania Szpitala przyjęto uchwale Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2016 r. zmieniającą Uchwałę Nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. w sprawie określenia szczeblowego sposobu i zakresu świadcz usług w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowanie tych odpadów w zamian za uiszczona opłatę. Uchwałą tą wyłączono skarżącą z grupy pozostałych nieruchomości niezamieszkałych i wprowadzono częstotliwość opróżniania jego pojemników w miarę napełniania, nie rzadziej niż jeden raz w tygodniu. Skarżący podkreślił, iż dążenia Szpitala podyktowane były nie ilością wytwarzanych śmieci, większą niż w założeniach przyjętych przez gminę a zawartych w normach, o czym Rada Miejska w [...] doskonale wiedziała, lecz specyfiką Szpitala jako podmiotu leczniczego i rodzajem wytwarzanych nieczystości. Zapis odnośnie zwiększonej częstotliwości widnieje również w regulaminie uchwalonym 29 maja 2017 r. Natomiast przy przyjęciu nowej stawki minimalnej, szacowana ilość odpadów wytwarzanych przez zawiadamiającego wzrośnie do 31.241,44 l, pomimo zmniejszenia powierzchni użytkowej przez wydzielenie przychodni i rehabilitacji. Zdaniem strony skarżącej, zmiana ta jest całkowicie nieuzasadniona i nie ma oparcia w stanie faktycznym. W działalności szpitala nie doszło bowiem do żadnych zmian powodujących wzrost produkcji odpadów o prawie 8000 l miesięcznie. Ilość wytwarzanych przez odpadów jest ciągle taka sama.
W ocenie strony skarżącej, Rada Miejska w [...] poprzez zaniechanie sporządzenia uzasadnienia do zaskarżonej uchwały naruszyła § 143 w zw. z § 131 pkt 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Zaskarżona uchwała narusza również art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP. Należy bowiem zauważyć, iż podwyższenie minimalnej ilości i pojemności pojemników dotyka wyłącznie stronę skarżącą. Zdaniem skarżącej, w świetle wyżej przedstawionych okoliczności uzasadnione jest przypuszczenie, iż celem zmiany stawek minimalnych dla Szpitala jest w istocie przerzucenie na ten podmiot kosztów obniżenia stawek dla właścicieli nieruchomości mieszkalnych, które wprowadziła uchwała [...] z dnia [...] maja 2017 r. oraz zmniejszenia minimalnej ilości wytwarzanych odpadów dla innych nieruchomości niezamieszkałych. Wskazuje to na naruszenie art. 8 k.p.a., który stanowi, iż postępowanie należy prowadzić w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Polega to na prowadzeniu postępowania przez organy administracji publicznej nie tylko zgodnie z prawem, ale także w sposób rzetelny i przejrzysty, aby obywatel me miał wątpliwości co do obiektywności władzy. Skarżący podał, że z całą pewnością podstawowym warunkiem budowania zaufania uczestników postępowania administracyjnego do władzy publicznej jest równe traktowanie stron. Zdaniem skarżącej, należy zatem stwierdzić, że w opisywanej sprawie doszło do naruszenia art. 32 Konstytucji RP, a więc zasady równości obywateli wobec prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu, skarga jest niezasadna i jako taka winna podlegać oddaleniu. Odnosząc się do argumentacji merytorycznej skargi organ podniósł, że Gmina Miasto [...] jako podmiot odpowiedzialny za gospodarkę odpadami na swoim terenie od dnia 1 lipca 2016 r. przejęła na siebie obowiązek odbierania odpadów od właścicieli nieruchomości niezamieszkałych. Realizując zatem upoważnienie ustawowe, Rada Miejska w [...] uchwałą z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] przyjęła Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta [...] dokonując tym samym modyfikacji dotychczas istniejących uregulowań w zakresie minimalnych norm ilości i objętości pojemników przeznaczonych do gromadzenia odpadów dla nieruchomości niezamieszkałych.
W ocenie organu, bezspornym jest, że Rada Miejska w [...] jako organ stanowiący władna jest ustalić w Regulaminie rodzaj oraz wielkość pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych na terenie gminy. Organ podał, że w pełni podziela pogląd WSA we Wrocławiu zaprezentowany w wyroku z dnia 5 maja 2015 r. II SA/Wr 68/15 oraz WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r. II SA/Gd 674/17, w zakresie w jakim sądy te wskazały, że właściwa rada gminy dokonując uregulowań w przedmiotowym zakresie zobligowana jest poprzedzić swoją decyzję analizą danych gromadzonych w związku z prowadzeniem zbiórki odpadów Odpowiadając zatem na zarzut skarżącego jakoby przy dokonywaniu zmian w Regulaminie nie dokonano poprzedzających te zmiany analiz i ustaleń na wstępie organ wskazał, iż nie polega on na prawdzie. Otóż w wyniku objęcia odbiorem odpadów od wszystkich wytwarzających je podmiotów skutkowało poprawą szczelności systemu. Dodatkowo w celu określenie faktycznej ilości wytwarzanych odpadów wytwarzanych m.in. przez podmioty zajmujące tzw. nieruchomości niezamieszkałe, pojemniki na odpady dla tej grupy wyposażono w indywidualne chipy, zaś samochody — śmieciarki w system ważenia. To właśnie na takiej podstawie dokonano weryfikacji dotychczasowych regulacji, bowiem uzyskane dane były na tyle precyzyjne, że jako takie stanowiły podstawę do analizy o jakiej mowa w ww. orzeczeniach. Jej efektem było ustanowienie nowych wskaźników nagromadzenia odpadów w zaskarżonej uchwale dla niektórych grup nieruchomości. Jedne z nich zostały obniżone zaś w przypadku szpitala podwyższone.
Rada Miejska w [...] podniosła, że wbrew twierdzeniom skarżącego nie dokonała dowolnego określenia minimalnych norm jakim winny odpowiadać pojemniki na odpady dla m. in. szpitali, ale wprowadzone zmiany odpowiadają po pierwsze rzeczywistemu stanowi wytwarzanych przez skarżącego odpadów oraz po drugie określają realną potrzebę dostosowaną do potrzeb nieruchomości (vide § 8 Regulaminu). Organ podał, że przez ostatni rok od skarżącego odebranych zostało łącznie 131.742 kg odpadów. Organ przy tym kwestionuje twierdzenia skarżącego jakoby rzeczywistą ilością odpadów od niej odebranych stanowiła wartość 100 000 kg (vide dokumentacja organu przekazana wraz ze skargą), gdyż nie uwzględnił w swoim zestawieniu ilości odpadów segregowanych tj. surowców, wtórnych, gruzu budowlanego oraz odpadów wielkogabarytowych, które także były odbierane od skarżącego.
Rada Miejska wskazała, że z uwagi na funkcjonowanie systemu, część odpadów ważona jest w miejscu odbioru, zaś pozostała ilość po dostarczeniu do miejsca ich składowania. Podmiot od którego odbierane są odpady może zdecydować, że nie będzie segregował odpadów, ale w takim przypadku powinien wnosić opłatę w wyższej wysokości i wtedy wszystkie odpady odbierane będą jako odpady niesegregowane. Zdaniem organu, biorąc pod uwagę powyższe z tytułu odbioru odpadów od skarżącego, Gmina Miasto [...] w okresie ostatniego roku poniosła łączny koszt w wysokości 41.806 zł, podczas gdy zgodnie z jego deklaracją, w której zobowiązano się do segregowania odpadów jest on z tego tytułu skłonny ponosić opłatę roczną w kwocie jedynie 35.304 zł. W ocenie organu, powyższe wskazuje zatem, że w pełni za zasadne uznać należy dokonanie przez Radę Miasta [...] modyfikacji obowiązującego ówcześnie Regulaminu i przystosowanie go do aktualnie istniejących warunków. Organ podał, że za przyjęciem dopuszczalności i konieczności dokonywania modyfikacji Regulaminu w zakresie i w kierunku aktualnie zmieniających się warunków przemawia chociażby fakt, że to "na wniosek" samego skarżącego dokonano zmiany w kwestii częstotliwości (jej zwiększenia) odbioru od SPZOZ pojemników z odpadami. Powyższe wskazuje zatem, że już wcześniej dokonywano modyfikacji przepisów regulujących problematykę gospodarowania odpadami w zakresie w jakim problematyka ta dotyczy Skarżącego.
Organ podniósł, że uznaje za błędne twierdzenie skarżącego, iż nietrafne jest powoływanie się przez organ na wagę wywożonych odpadów. Wskazać bowiem należy, że w wyniku prowadzonych analiz, w tym analiz porównawczych bezspornie stwierdzono, że skarżący chcąc "pomniejszyć" ilości rzeczywiście oddawanych odpadów dokonuje ich tzw. zagęszczania w pojemnikach. Zdaniem organu, na taki stan rzeczy w sposób jednoznaczny wskazuje fakt, że analizy porównawcze stwierdziły, iż np. średnia waga identycznego pojemnika jak pojemnik skarżącego, zawierający podobne odpady - odpady z nieruchomości niezamieszkałej - posiada wagę ok. 200 kg, podczas gdy średnia waga pojemników oddawanych przez skarżącego wynosi 300-400 kg.
Skarżony organ podał, że przykładowo w ciągu miesiąca (przełom kwietnia/maja) odebrano od skarżącego 860 kg gabarytów, a w maju 6.160 kg gruzu, zaś pojemniki na odpady zmieszane ważyły od 260 do 405 kg. W takiej sytuacji jako oczywiście nieprzystające do rzeczywistości uznać należy twierdzenia skarżącego, jakoby bez znaczenia pozostawała okoliczność wagi przekazywanych odpadów. Organ wskazał na konieczność celowościowej interpretacji istniejących przepisów ustawowych oraz wydanych na ich podstawie regulacji prawa miejscowego stanowiących, że ustalone normy ilościowe odpowiadać winny rzeczywistemu stanowi wytwarzanych przez nieruchomość (niezamieszkałą) odpadów oraz określają realną potrzebę dostosowaną do jej potrzeb, uwzględniającą rodzaj przekazywanych odpadów oraz ich stan. Nadto zdaniem organu, analiza dokumentów wagowych potwierdza tezę organu, że ilość wytwarzanych przez skarżącego odpadów - zarówno mieszanych jak również segregowanych - ma stałą tendencję wzrostową. W ocenie Rady powyższe wskazuje zatem, że realne potrzeby skarżącego są znacznie wyższe niż deklarowane przez nią minimalne ilości pojemników na odpady.
Organ podniósł, że podjęta uchwała z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w sprawie przyjęcia Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta [...], w zakresie w jakim dokonuje, zmian norm ilościowych i objętościowych odpadów dla m. in. nieruchomości niezamieszkałych zajętych przez szpitale miała na celu dostosowanie tych norm do aktualnie i realnie istniejących potrzeb. Jak zresztą wielokrotnie już podnoszono, przyjęty w Regulaminie wskaźnik odpowiada przeprowadzonym pomiarom i analizom wielkości wytwarzanych odpadów przez poszczególne podmioty, w tym SPZOZ. Nie stanowi ona zatem dowolnego uznania, ale wynika z analizy dotychczasowego wydawania przez niego odpadów, sposobu wydania, rodzaju odpadów (np. gruzu) oraz wagi odpadów w odniesieniu do analogicznych pojemników wydawanych przez inne nieruchomości niezamieszkałe.
Odnosząc się do zarzutu braku sporządzenia uzasadnienia projektu uchwały organ wskazał, że w obowiązującym stanie prawnym pomimo istnienia przepisu § 131 ust. 1 i § 143 Zasad techniki prawodawczej, stanowiących załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie zasad techniki prawodawczej, brak jest jednak obowiązku aby każdy akt prawa miejscowego wydawany przez jednostkę stanowiącą samorządu terytorialnego zawierał uzasadnienie. Z uwagi bowiem na różny charakter prawny uchwał jednostek samorządu terytorialnego standard uchwał nie jest jednakowy w odniesieniu do wszystkich ich rodzajów. Ocena legalności uchwały pod tym kątem nie może być zatem abstrakcyjna, lecz powinna być dostosowana do okoliczności konkretnej sprawy. W ocenie organu, w opisywanej sprawie nie doszło w przedmiotowym zakresie do naruszenia prawa. Wprawdzie sama uchwała nie zawiera uzasadnienia, jednak nie zmienia to faktu, że motywy jej podjęcia zostały ujawnione – w szczególności w protokole z sesji Rady Miejskiej w [...] nr [...] dnia [...] maja 2017 r. - a więc były znane skarżącemu. Fakt, iż skarżący dysponował możliwością ustalenia przyczyn podjęcia ww. uchwały jest zatem wystarczający dla wyprowadzenia wniosku o braku zasadności podnoszonych zarzutów. Zdaniem organu, w podobnym tonie odnieść należy się do zarzutu naruszenia przepisów proceduralnych mających istotny wpływ na treść uchwały, a to art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP. Nie polega bowiem na prawdzie twierdzenie jakoby podwyższenie minimalnej ilości pojemników stanowiło celowe i intencjonalne działanie wymierzone w skarżącego, dodatkowo mające na celu przerzucenie kosztów obniżenia stawek właścicieli nieruchomości zamieszkałych na SP ZOZ. Dokonana zmiana wynikała wszak z konieczności dostosowania obowiązujących przepisów do aktualnych potrzeb nieruchomości, zaś w sytuacji gdy skarżący stanowi jedyny "tego rodzaju" podmiot w obrębie obowiązywania Regulaminu logicznym jest, że zmiana jaka odnosi się do podmiotu szpitalnego dotyczyć może wyłącznie skarżącego. W takiej sytuacji, w ocenie organu, jako nielogiczny uznać należy zarzut, że dokonana zmiana godzi w zasadę zaufania obywateli do organów państwa albowiem uchwalony akt prawa miejscowego prowadzi do zmiany sytuacji prawnej konkretnie określonego podmiotu nie zaś podmiotów rozumianych jako podmioty "ilościowo abstrakcyjne".
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:
Na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 1 i art. 91 ust. 1 u.s.g. Sąd, uwzględniając skargę i podzielając część podniesionych w niej zarzutów, stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy z dnia [...] maja 2017 r. w przedmiocie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w części obejmującej zaskarżony przepis § 8 ust. 2 pkt. 12.
Kontrolując legalność § 8 ust. 2 pkt. 12 powyższej uchwały, będącej aktem prawa miejscowego, Sąd stwierdził, że skarżony organ stanowiący gminy, podejmując na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.u.c.p.g.) uchwałę w przedmiocie przyjęcia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, naruszył – w zakresie wyznaczonym naruszonym interesem prawnym skarżącego – w sposób istotny przepisy art. 4 ust. 2 pkt 2, art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2, art. 6k ust. 1 pkt 2, art. 6m ust. 1-1a i art. 6o ust. 1 u.u.c.p.g. Stwierdzone naruszenie prawa materialnego ma charakter istotny, albowiem wpłynęło ono w zasadniczy i bezpośredni sposób na treść kontrolowanej regulacji normatywnej wynikającej z § 8 ust. 2 pkt. 12 zaskarżonej uchwały, powodując jej sprzeczność z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zakresie wyżej wskazanym.
Legitymacja materialnoprawna strony skarżącej do zaskarżenia przedmiotowej uchwały w świetle wymogów art. 101 ust. 1 u..s.g. nie budzi wątpliwości Sądu.
Przedmiotem zaskarżenia jest uchwała organu stanowiącego gminy, będąca aktem prawa miejscowego (e.i. podjęta w sprawie z zakresu administracji publicznej) w zakresie, w jakim skarżący wykazał bezpośrednie naruszenie interesu prawnego, rozumiane jako powiązanie normatywnej treści aktu ze sferą jego praw lub obowiązków podlegających ochronie prawnej.
Strona skarżąca jako publiczny zakład opieki zdrowotnej prowadzący szpital jest niewątpliwie bezpośrednim adresatem obowiązku wynikającego z § 8 ust. 2 pkt. 12 uchwały z dnia [...] maja 2017 r. Obowiązek ten polega na wyposażeniu szpitala jako tzw. nieruchomości niezamieszkałej w taką ilość oraz pojemność urządzeń do odbioru odpadów komunalnych, aby – niezależnie od faktycznej ilości wyprodukowanych odpadów – spełnione zostały obowiązkowe i minimalne normy ilości i pojemności urządzeń (pojemników), wynoszące dla szpitali i domów opieki (zob. pkt 12) – "2 litry na 1 m kw. powierzchni użytkowej lokalu, jednak co najmniej 1100 litrów miesięcznie".
Powyższy zakres legitymacji materialnoprawnej strony skarżącej determinuje zakres rozpoznania i orzekania sądu administracyjnego. Kontrola sądowoadministracyjna uchwały lub zarządzenia organu gminy może zostać bowiem przeprowadzona na podstawie art. 101 u.s.g. jedynie w takim zakresie, w jakim strona skarżąca wykaże naruszenie własnego interesu prawnego lub uprawnienia. W tym sensie zasada niezwiązania granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.) doznaje w takim wypadku ograniczenia, gdyż granice kontroli sądu wyznaczają granice wskazanego w skardze naruszonego interesu prawnego (uprawnienia).
Sąd stwierdzając naruszenie interesu prawnego strony skarżącej w części obejmującej § 8 ust. 2 pkt. 12 uchwały z dnia 29 maja 2017 r., mógł przystąpić do oceny legalności materialnoprawnej zaskarżonego aktu prawa miejscowego w powyższej części.
Wyniki powyższej oceny stanowią podstawę do uznania, że zaskarżona uchwała w zakresie § 8 ust. 2 pkt. 12 jest sprzeczna z ustawą z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Po pierwsze, skarżony organ stanowiący gminy naruszył normę kompetencyjną w zakresie wymogów materialnych (treściowych) regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, wskazanych w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g.
Przepis art. 4 ust. 2 u.u.c.p.g. stanowi, że regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w pewnych zakresach przedmiotowych. Są to zakresy zamknięte treściowo, co oznacza, że nie jest dopuszczalne ich rozszerzenie w akcie prawa miejscowego albo dokonanie rozszerzającej wykładni regulacji ustawowej w celu poszerzenia zakresu upoważnienia do stanowienia prawa lokalnego. Zakres przedmiotowy regulacji regulaminowej ma tym przypadku charter obligatoryjny i może być uzupełniony o zasady fakultatywne (zob. art. 4 ust. 2a u.u.c.p.g.).
Z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. wynika, że regulamin obowiązkowo określa rodzaj i minimalną pojemność pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych "na terenie nieruchomości oraz na drogach publicznych, warunków rozmieszczania tych pojemników i ich utrzymania w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym, przy uwzględnieniu: a) średniej ilości odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach, b) liczby osób korzystających z tych pojemników".
W przedmiotowej sprawie sporne pomiędzy stronami okazało się zagadnienie sposobu rozumienia zwrotu "rodzaj i minimalna pojemność pojemników".
W ocenie skarżonego organu powyższa regulacja ustawowa stanowi podstawę do określenia w regulaminie norm pojemnościowych w zakresie objętości odpadów komunalnych, które dopiero w dalszej kolejności przekładają się na konieczną ilość i rodzaj pojemników do odbioru odpadów.
Natomiast zdaniem strony skarżącej przepis art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. nie daje podstaw do swoistego "programowania" i odgórnego narzucania danemu podmiotowi określonej ilości odpadów komunalnych za pośrednictwem sztywnego określania zbiorczej pojemności pojemników, które muszą być rozmieszczone na nieruchomości i od których ilości zależy wysokość uiszczanej opłaty, niezależnie od faktycznej ilości odpadów produkowanych w danym okresie rozliczeniowym (miesięcznym).
W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez stronę skarżącą odpowiada prawu, co oznacza, że sposób wykładni i zastosowania art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. przez organ stanowiący gminy w procesie prawodawczym okazał się wadliwy.
W tym kontekście należy mieć na uwadze, że wymogi treściowe w zakresie kompetencji prawodawczej organu samorządu gminy muszą być interpretowane ściśle oraz zgodnie z językowym brzmieniem regulacji normatywnej. Ponieważ art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. nawiązuje bezpośrednio do pojęcia pojemnika na odpady oraz jego rodzaju i minimalnej pojemności, to nie można bez istnienia wyraźnej podstawy ustawowej rozciągać powyższego ujęcia na ilość lub pojemność (objętość) ogółu odpadów komunalnych wytworzonych na danej nieruchomości. Istnieje bowiem zasadnicza różnica pomiędzy rodzajem i pojemnością pojemników przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych a rodzajem i pojemnością (objętością) odpadów gromadzonych w tych pojemnikach. Jeśli celem ustawodawcy byłoby wyposażenie właściwych rad gmin w kompetencje do określania w regulaminie obowiązkowych lub minimalnych pojemności lub ilości wszystkich pojemników na odpady (zbiorczej pojemności pojemników) na danej nieruchomości w celu wyznaczenia objętości odpadów, które muszą być odbierane z nieruchomości, to odpowiedni przepis ustawy odwoływałby się do pojęć związanych z rodzajem lub ilością odpadów (np. poprzez wskazanie ich masy, objętości lub "pojemności"). Tymczasem ustawodawca wskazał jedynie, że prawodawca lokalny ma określić rodzaj i minimalną pojemność pojemników (określonego rodzaju), w które mają być wyposażone nieruchomości, bez upoważnienia do określania obligatoryjnej ilości tych pojemników lub ogólnej (zbiorczej) pojemności wszystkich pojemników. Wprawdzie w przepisie art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. znajduje się kierunkowa dyrektywa nakazująca uwzględniać przy określaniu rodzaju i minimalnej pojemności pojemników "średnią ilość odpadów komunalnych wytwarzanych w gospodarstwach domowych bądź w innych źródłach" oraz "liczbę osób korzystających z tych pojemników", jednak nie zmienia to oceny, że dyrektywa ta nie wykazuje ścisłego związku z możliwością ustalania w regulaminie koniecznej ilości lub pojemności wszystkich pojemników, np. poprzez wskazanie – jak w zaskarżonej uchwale – że dana nieruchomość niezamieszkała ma zostać obowiązkowo i niezależnie od objętości wytwarzanych odpadów wyposażona w pojemniki o łącznej pojemności będącej iloczynem powierzchni użytkowej lokali oraz określonej objętości (2 l).
Przesłanki "średniej ilości odpadów" lub "ilości osób korzystających" z pojemników mogą być bowiem również powiązane z koniecznymi rodzajami pojemników i minimalną pojemnością tych pojemników, w które muszą być wyposażone nieruchomości ze względu na średnią ilość wytwarzanych odpadów lub ilość osób korzystających z pojemników.
Przyjęte rozumienie art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. znajduje również potwierdzenie w ujawnionej w aktach sprawy praktyce stosowania regulaminu gminnego.
Treść ustalonej przez Gminę (art. 6m ust. 1b u.u.c.p.g.) i złożonej przez stronę skarżącą deklaracji dla nieruchomości niezamieszkałych DGO-2 o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na rok 2017 (k. 31 i n. akt sądowych) wyraźnie odwołuje się w cz. IV.4. odrębnie do deklarowanej miesięcznie ilości odpadów, deklarowanej miesięcznie liczby pojemników do dobierania odpadów, rodzaju pojemnika na odpady (w litrach). Z zestawienia tego wynika, że o ile miesięczna ilość odpadów oraz miesięczna liczba pojemników są samodzielnie deklarowane przez podmiot składający deklarację, o tyle rodzaj i powiązana z nim pojemność pojemnika są już odgórnie wyznaczone przez Radę Gminy w regulaminie.
I tak zgodnie z treścią deklaracji, nawiązującej do regulaminu (w wersji wynikającej z uchwały Rady Gminy z dnia [...] września 2016 r.), rodzaje pojemników i ich pojemność powiązano z wartościami pozaukładowej jednostki objętości (litrami/l), wyróżniając pojemniki: 30 l, 120 l, 240 l, 360 l, 1100 l, 1500 l, 3500 l, 7000 l oraz tzw. "inne". Treść powyższej deklaracji dobitnie zatem wskazuje, że rodzaj oraz minimalna pojemność pojemników na odpady były określane przez organ gminy, natomiast miesięczna ilość pojemników oraz miesięczna ilość odpadów miała być deklarowana przez podmiot składający deklarację (zob. dalsze uwagi poniżej).
W konsekwencji ustanowiona w § 8 ust. 2 pkt. 12 regulaminu obowiązkowa norma objętości odpadów będąca pochodną iloczynu powierzchni użytkowej lokali oraz określonej objętości (2 l) narusza art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g., prowadząc do odgórnego narzucania przez organ gminy właścicielom nieruchomości zbiorczej i koniecznej objętości odpadów, a przez to – pośrednio – również ilości i pojemności pojemników, w które – niezależnie od zadeklarowanej lub faktycznej ich objętości – musi zostać wyposażona nieruchomość szpitalna.
Po drugie, zakwestionowany przepis regulaminu poprzez błędną wykładnię i zastosowanie art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. naruszył również przepisy art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 powyższej ustawy, podważając ustawowe zasady ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomościach, na których nie zamieszkują mieszkańcy.
Zgodnie z art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 u.u.c.p.g. w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (tzw. nieruchomości niezamieszkałe, do których zalicza się nieruchomość szpitalna strony skarżącej), opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn zadeklarowanej liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstającymi na danej nieruchomości oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2.
Z przepisu tego wynika, że wysokość opłaty za odpady komunalne pochodzące z tzw. nieruchomości niezamieszkałych jest pochodną zadeklarowanej przez właściciela nieruchomości liczby pojemników na odpady oraz stawki ustalonej przez radę gminy. Inne sposoby ustalania wysokości opłat są przewidziane dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (art. 6c ust. 1 u.u.c.p.g.). W art. 6j ust. 1 przewidziano, że opłata dla właścicieli nieruchmości zamieszkałych stanowi iloczyn odpowiedniego kryterium ilościowego (wybranego przez radę gminy), które ma odzwierciedlać szacowaną ilość odpadów (1) liczba mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość, lub 2) ilość zużytej wody z danej nieruchomości, lub 3) powierzchnia lokalu mieszkalnego) oraz stawki opłaty ustalonej na podstawie art. 6k ust. 1.
W sytuacji ustalenia w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy obligatoryjnej wartości zbiorczej pojemności wszystkich pojemników na odpady z tzw. nieruchomości niezamieszkałych (np. w zaskarżonej uchwale – 2 l na 1 m kw. powierzchni użytkowej), liczba pojemników i związana z nimi pojemność, niezależnie od faktycznych potrzeb oraz deklaracji właściciela nieruchomości, musiałaby być zgodna nie tylko z objętością wynikającą z iloczynu powierzchni użytkowej lokalu szpitalnego oraz określonego wskaźnika objętości (2 l). Należy również odnotować, że niezależnie od faktycznej powierzchni użytkowej gminny organ prawodawczy ustanowił również normę minimalną objętości (1100 l), co oznacza, że nawet gdyby dany podmiot leczniczy funkcjonował w warunkach poważnego ograniczenia powierzchni użytkowej (np. z powodu likwidacji), to i tak musiałby wyposażyć nieruchomość w pojemnik lub pojemniki o objętości 1100 l.
Taki sposób wyznaczania obligatoryjnych lub minimalnych norm ilości oraz zbiorczej pojemności pojemników na odpady komunalne powstające na nieruchomościach szpitalnych jest niezgodny z ustawową zasadą wynikającą z art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 u.u.c.p.g., albowiem powoduje, że o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie będzie przesądzał iloczyn zadeklarowanej liczby pojemników oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, lecz iloczyn powierzchni użytkowej lokalu szpitalnego oraz określonego wskaźnika objętości (2 l), który przełoży się na ostateczną ilość pojemników (spośród kategorii rodzajowych dopuszczonych przez gminę) o określonej objętości, których łączna (zbiorcza) objętość musi spełnić obligatoryjną normę objętościową (pojemnościową), wynikającą z powyższego iloczynu.
Powyższy mechanizm wyznaczania obligatoryjnej lub minimalnej zbiorczej pojemności pojemników (i tym samym ilości pojemników, które mają "zmieścić" ustaloną sztywno przez gminę objętość odpadów) prowadzi do obejścia ustawowych zasad ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wyznaczonych w art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 u.u.c.p.g.
Po trzecie, zakwestionowany przepis regulaminu naruszył również pośrednio przepisy art. 6k ust. 1 pkt 2, art. 6m ust. 1-1a i art. 6o ust. 1 u.u.c.p.g.
Zgodnie z art. 6k ust. 1 pkt 2 u.u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały, ustala stawkę opłaty za pojemnik o określonej pojemności. Przepis ten jest powiązany z art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 oraz z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g.
O ile ilość pojemników, w które ma być wyposażona tzw. nieruchomość niezamieszkała (np. szpital), wynika z deklaracji (art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 i art. 6m ust. 1), o tyle rodzaj i pojemność pojemników danego rodzaju (np. pojemniki na odpady biodegradowalne) – w ilości zadeklarowanej przez dany podmiot – mają zostać określone w regulaminie, zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g.
Natomiast stawka opłaty stanowiąca czynnik iloczynu ma być uzależniona od pojemności danego rodzaju pojemnika (np. inna ma być stawka dla pojemników o pojemności 30 l, a inne stawki – dla pojemników o pojemności 1100 l, 1500 l, 3500 l lub 7000 l).
Właściwa rada gminy na podstawie art. 6k ust. 2, 2a i 3 u.u.c.p.g. dysponuje kompetencją do różnicowania stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i może w tym zakresie dostosować ich wysokość do rodzaju i pojemności pojemnika danej kategorii (np. odpowiednio podwyższyć stawkę dla pojemników o wyższej pojemności 1100 l, 1500 l, 3500 l lub 7000 l, które są używane przez właścicieli tzw. nieruchomości niezamieszkałych, w tym nieruchomości szpitalnych).
Przepis § 8 ust. 2 pkt. 12 regulaminu naruszył także pośrednio art. 6m ust. 1-1a w zw. z art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2 u.u.c.p.g. przez to, że narzucając obligatoryjną zbiorczą pojemność pojemników na odpady szpitalne (poprzez wprowadzenie normy pojemnościowej będącej iloczynu powierzchni użytkowej lokalu szpitalnego oraz określonego wskaźnika objętości (2 l) oraz podważając zasadę ustalania liczby pojemników na odpady na podstawie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zgodnie z art. 6m ust. 1a i 1 d deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o.
Jeżeli natomiast organy gminy mają wątpliwości lub zastrzeżenia co do wiarygodności lub zasadności danych ujawnionych w deklaracji, w szczególności w związku z możliwością zaniżenia (choćby tymczasowego) faktycznej objętości odpadów komunalnych produkowanych przez dany podmiot dysponujący tzw. nieruchomością niezamieszkałą (np. szpitalną), istnieje możliwość wdrożenia ustawowego trybu weryfikacji danych zawartych w deklaracji oraz określenia w drodze decyzji wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Zgodnie bowiem z art. 6o 1 u.u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości określonej w decyzji, o której mowa w ust. 1, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty (ust. 2). Ponadto po doręczeniu decyzji, o której mowa w ust. 1, złożenie deklaracji nie jest dopuszczalne, jeżeli nie następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, w tym stawki opłaty (ust. 3), a właściciel nieruchomości wobec którego została wydana decyzja, o której mowa w ust. 1, w przypadku zmiany danych jest obowiązany do złożenia deklaracji, dotyczy to również przypadku zmiany stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 4). Trzeba mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 6q ust. 1 w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, a w przypadku przejęcia przez związek międzygminny zadań gminy, o których mowa w art. 3 ust. 2, w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi, w zakresie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które stanowią dochód związku międzygminnego – zarządowi związku międzygminnego.
Wskazane wyżej powiązania systemowe (treściowe i logiczne) art. 6j ust. 3 w zw. z art. 6c ust. 2, art. 6k ust. 1 pkt 2, art. 6m ust. 1-1a i art. 6o ust. 1 z art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. stanowią podstawę wniosku, że wykładnia systemowa art. 4 ust. 2 pkt 2 potwierdza wynik wykładni językowej powyższego przepisu.
Na zakończenie należy powtórzyć, że prawidłowa wykładnia i zastosowanie przepisu art. 4 ust. 2 pkt 2 u.u.c.p.g. w regulaminie czystości i porządku na terenie gminy wymaga, aby powyższy akt prawa miejscowego określał jedynie w odniesieniu do danej kategorii źródeł wytwarzających odpady (np. szpitale, szkoły, hotele, cmentarze) oraz powiązanej z nim liczby osób (np. liczba osób uczęszczających do szkoły lub korzystających ze szpitala) obowiązkowe rodzaje pojemników (np. pojemniki na odpady biedegradowalne) oraz powiązane z nimi minimalne ich pojemności (np. 1100 l), bez wyznaczania jednak obowiązkowej lub minimalnej pojemności zbiorczej tych pojemników dla danej kategorii nieruchomości, ustalanej na podstawie wskaźników nieprzewidzianych przez ustawę (np. na podstawie wskaźnika powierzchni użytkowej lokali).
Uwzględniając wskazane wyżej przesłanki i argumenty, w pkt. I wyroku stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części, natomiast – działając na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. – w pkt. II wyroku orzeczono o zasądzeniu od skarżonego organu na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, na które składają się wpis (300 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (497 zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło