I SA/Wa 938/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Dargas WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy ze skargi S. S. z udziałem Rzecznika Praw Dziecka na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza R. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...] marca 2017 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. S. S., obywatelka U., wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci E. i E. K.. Następnie przedłożyła decyzję Wojewody [...], udzielającą jej zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Polski do dnia [...]lutego 2018 r., gdyż jej wyjazd naruszałby prawa jej dzieci. Przedłożyła też kartę stałego pobytu bez adnotacji "dostęp do rynku pracy". Burmistrz R. wskazanym na wstępie orzeczeniem z dnia [...]marca 2017 r. odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na E. K. i E. K., bowiem wnioskodawczyni nie spełnia wymogów do przyznania wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji wnioskodawczyni złożyła odwołanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]maja 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza R. z dnia [...]marca 2017 r. Organ odwoławczy powołał treść art. 1 ust. 2 pkt 2 lit a-d ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.) i stwierdził, że wnioskodawczyni przebywa w Polsce na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy, którego podstawy nie stanowił art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach. W związku z czym strona nie spełnia warunków, o których mowa w art. 1 ust. 2 pkt 2 lit a-c ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Ponadto zezwolenie na pobyt nie obejmowało zezwolenia na pracę, wobec czego wnioskującej nie można udzielić świadczenia wychowawczego. Odwołująca nie posiada dostępu do rynku pracy, co uniemożliwia przyznanie świadczenia. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. S., zaskarżając je w całości. Zarzuciła ona, że wydane decyzje naruszają dobro jej dzieci oraz działają na jej szkodę. Przy czym wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji bez środków do życia. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, bowiem strona skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności, które miałyby wpływ na wynik rozstrzygnięcia. R/ pismem z dnia 28 lipca 2017 r. zgłosił swój udział w postępowaniu. Podniósł, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, mającym wpływ na wynik sprawy, polegającym na ograniczeniu się do wykładni językowej art. 4 ust. 2 z dnia11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i niedokonanie wykładni systemowej oraz celowościowej tego przepisu z art. 4 ust. 1 i art. 1 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy, skutkiem czego zignorowano okoliczność, że choć o świadczenie wychowawcze (formalnie rzecz biorąc) ubiegać się mogą rodzice lub opiekunowie, zaspokaja ono potrzeby dziecka, celem zaś dla którego ustawodawca zdecydował się wprowadzić to świadczenie do polskiego systemu prawnego jest przyznanie rodzinom pomocy finansowej służącej dobru dziecka, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia: a) art. 32 Konstytucji RP, wyrażającego nakaz równego traktowania przez władze publiczne podmiotów podobnych (tu małoletnich obywateli polskich), przy zastosowaniu nieuzasadnionego i nieadekwatnego kryterium różnicującego (tu obywatelstwa rodziców dzieci, jako osób formalnie zwracających się o przyznanie świadczenia), b) art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji RP, nakazującego władzom publicznym zapewnienie szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji społecznej i materialnej, c) art. 72 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP w zw. z art. 2 oraz 26 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka, w zw. z art. 9 oraz art. 91 ust. 1 i 2 w zw. z art. 241 ust. 1 Konstytucji RP, nakazujących uznanie prawa każdego dziecka do korzystania z systemu zabezpieczenia społecznego oraz zakazujących dyskryminacji dzieci w zakresie realizacji ich praw konwencyjnych. W związku z podniesionymi zarzutami strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz rozważenie uchylenia w całości decyzji organu I instancji. Rzecznik uzasadnił, że cudzoziemka jako korzystająca z zezwolenia na pobyt czasowy, wydanego na podstawie art. 187 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach, nie została wymieniona wśród podmiotów wskazanych w art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. W sytuacji gdyby taka sama podstawa pobytu dotyczyła jej dzieci, nie byłoby wątpliwości co do prawidłowości decyzji organu I instancji. Dzieci cudzoziemki posiadają po ojcu obywatelstwo polskie, a organy nie odniosły się do tej kwestii. Tym samym Kolegium powinno w toku postepowania pochylić się nad zagadnieniem, czy obywatelstwo i status pobytowy matki małoletnich powinien przesądzać o niemożności skorzystania przez nich – jako obywateli polskich – ze wsparcia przewidzianego przepisami powołanej ustawy. Różnicowanie sytuacji małoletnich obywateli polskich w zakresie dostępu do świadczenia wychowawczego, według kryterium obywatelstwa i tytułu pobytowego ich rodzica lub opiekuna, nie służy realizacji celu wprowadzenia do polskiego porządku prawnego ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna a zaskarżone orzeczenie, jak też decyzja organu I instancji, naruszają prawo. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że organy odmówiły przyznania zasiłku wychowawczego na dzieci, będące obywatelami polskimi, tj. E. K. i E. K., gdyż ich matka, obywatelka U., nie posiada zezwolenia na pracę na terytorium RP, posiadając jednocześnie zezwolenie na pobyt czasowy, wydane w oparciu o art. 187 pkt 7 ustawy o cudzoziemcach. Istota niniejszej sprawy sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy osoba ta może otrzymać świadczenie wychowawcze na ww. dzieci. Rozpatrując powyższe zagadnienie w pierwszej kolejności należy powołać art. 1 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z tym uregulowaniem prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje: 1) obywatelom polskim; 2) cudzoziemcom: a) do których stosuje się przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, b) jeżeli wynika to z wiążących Rzeczpospolitą Polską dwustronnych umów międzynarodowych o zabezpieczeniu społecznym, c) przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznościami, o których mowa w art. 127 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650, z późn. zm.), jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, d) posiadającym kartę pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy", jeżeli zamieszkują z członkami rodzin na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem obywateli państw trzecich, którzy uzyskali zezwolenie na pracę na terytorium państwa członkowskiego na okres nieprzekraczający sześciu miesięcy, obywateli państw trzecich przyjętych w celu podjęcia studiów oraz obywateli państw trzecich, którzy mają prawo do wykonywania pracy na podstawie wizy. Prawo do świadczenia wychowawczego przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, jeżeli zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres, w jakim mają otrzymywać świadczenie wychowawcze, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 4 ust. 1 powołanej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W ocenie Sądu powołanych przepisów nie można rozpatrywać w oderwaniu od ich wzajemnych relacji. Jak wskazano powyżej, występująca o zasiłek matka dzieci, będących obywatelami polskimi, nie należy do kręgu osób, wskazanych w art. 1. Nie oznacza to jednak, że do tego kręgu nie należą jej dzieci. Wykładnia powołanych przepisów nie może być dokonana w oderwaniu celu, jakiemu służyć mają uregulowania ustawowe, dotyczące świadczenia wychowawczego. Cel ten przedstawiony został w powołanym art. 4 ust. 1. Wynika z niego w sposób oczywisty, że świadczenie, mimo iż formalnie rzecz ujmując przysługuje rodzicom lub jednemu z nich, zaspokaja potrzeby dziecka. Świadczenie przyznawane jest na pierwsze dziecko w sytuacji, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza określonej w ustawie kwoty (dochodowe kryterium ustawowe), a potem na każde kolejne. Celem tego uregulowania jest zatem przyznanie pomocy finansowej służącej przede wszystkim dobru dzieci. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że nie do przyjęcia jest interpretacja przepisów ustawy, zaprezentowana przez organy administracji. Takie odczytywanie sensu normatywnego powołanych regulacji pozbawiałaby dziecko, zamieszkałe w Polsce i będące obywatelem polskim, przewidzianej w ustawie pomocy finansowej, tylko dlatego, że jednym z jego rodziców jest cudzoziemiec. Stoi to w opozycji do elementarnego poczucia sprawiedliwości, bowiem jednym z kryteriów przyznania zasiłku organ uczynił brak obywatelstwa polskiego rodzica ubiegającego się o wsparcie, w sytuacji gdy jego dziecko posiada obywatelstwo polskie i zamieszkuje w kraju. Organ nie mógł zatem oprzeć się na kryterium obywatelstwa rodzica, pomijając obywatelstwo dzieci. Za zaprezentowaną interpretacją powyższych uregulowań Sądu przemawiają także wyrażone w konstytucji zasady: państwa prawnego (art. 2), równości wobec prawa (art. 32) i ochrony rodziny (art. 18). Formalne wyłączenie całej rodziny z systemu zasiłkowego tylko z uwagi na to, że jeden z jej członków jest cudzoziemcem, nieposiadającym dostępu do rynku pracy, nie może w istocie być przyczyną odebrania stosownych praw obywatelom polskim. Wskazać bowiem należy, iż w sytuacji gdyby to ojciec dziecka wystąpił o to świadczenie, wówczas literalna wykładania przepisu art. 1 ust. 2 ustawy o pomocy państwa wychowywaniu dzieci nakazywałaby wypłacić świadczenie rodzinne na rzecz wskazanych dzieci. Ta ostatnia okoliczność jeszcze raz potwierdza, że błędnie zostały zinterpretowane przez organy powołane przepisy, bowiem przy ich wykładni pominięto cel, który przyświecał ustawodawcy w wprowadzeniu ich do systemu prawnego. W tych okolicznościach Sąd uznał za zasadną skargę oraz zarzuty Rzecznika Praw Dziecka. Naruszenie art. 1 w zw. z art. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych przez organy administracji miało zatem wpływ na wynik sprawy, co powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Ponownie rozpoznając wniosek cudzoziemki organy uwzględnią stanowisko Sądu. Z tych względów i na podstawie 145 § 1 pkt 1 litera a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz.1369 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.