VI SA/Wa 3928/14
WyrokWSA w Warszawie2015-10-09
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Pamela Kuraś-Dębecka, Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący posiada interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37, pomimo braku działań prawnych ze strony uprawnionego w tym zakresie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37, ponieważ brak jest bezpośredniego, realnego i aktualnego zagrożenia dla jego wspólnotowych znaków towarowych w tym zakresie. Uprawniony nie podjął żadnych działań prawnych przeciwko skarżącemu w odniesieniu do tych klas. Sąd potwierdził również, że Urząd Patentowy prawidłowo ocenił dowody dotyczące używania znaku w klasie 42, uznając je za wystarczające do wykazania rzeczywistego używania znaku.Stan faktyczny
Skarżący E. Inc. złożył wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "EKOLAB" w całości. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37 z powodu braku interesu prawnego skarżącego, a w pozostałej części (usługi z klasy 42) oddalił wniosek merytorycznie, uznając, że znak był używany. Skarżący zaskarżył tę decyzję, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących interesu prawnego, oceny dowodów i uzasadnienia decyzji. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2015 r. sprawy ze skargi E., Inc. z siedzibą w M., USA na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę w całości
Zaskarżoną decyzją z [...] kwietnia 2014 r. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek E. Inc. z siedzibą w S. o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy "EKOLAB" (R.1[...]) w zakresie wszystkich usług ujętych w klasie 42, a w pozostałej części umorzył postępowanie. Jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji wskazano m.in. art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1410), dalej p.w.p., a także art. 105 § 1 k.p.a.
Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Decyzją z [...] lipca 2001 r. Urząd Patentowy RP udzielił na rzecz Z. S. i I. S. - Przedsiębiorstwa E. prawo ochronne na znak towarowy słowno-graficzny "EKOLAB" R [...] z pierwszeństwem od 17 kwietnia 1998 r. Informacja o udzieleniu ochrony na przedmiotowy znak towarowy została opublikowana w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" w dniu [...] października 2001 r.
Sporny znak został przeznaczony do sygnowania towarów i usług w;
1. klasie 1 – "roztwór do rozpuszczania osadów";
2.klasie 37 – "chemiczne czyszczenie i trawienie instalacji wodnych, parowych i technologicznych";
3. klasie 42 – "badania powietrza, ścieków, wody, odpadów, gleby, badania i pomiary techniczne, ekspertyzy, analizy chemiczne, prowadzenie laboratorium chemicznego i bakteriologicznego".
Następnie decyzją z dnia [...] maja 2010 r. na skutek sprzedaży prawa ochronnego dokonano zmiany w rejestrze poprzez wykreślenie poprzedniego uprawnionego i wpisanie jako uprawnionego E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej uprawniony).
W styczniu 2013 r. do Urzędu Patentowego RP wpłynął wniosek E. Inc. z siedzibą w S. (dalej wnioskodawca) o stwierdzenie wygaśnięcia w całości prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Jako podstawę prawną wnioskodawca wskazał art. 169 ust. 2 w zw. z art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. i podniósł, że zgodnie z obowiązującym prawem ochrona znaku jest uzależniona od jego faktycznego używania, a według zgromadzonych przez niego informacji sporny znak nie był wykorzystywany przez uprawnionego.
Swój interes prawny w powyższym żądaniu wnioskodawca uzasadnił tym, że instytucja wygaszenia prawa ochronnego służy interesowi konsumentów i podmiotów gospodarczych. Nadto wskazał, że na jego rzecz zostały udzielone w systemie wspólnotowego znaku towarowego dwa prawa wyłączne, tj.:
• "ECOLAB" o numerze CTM [...];
• "ECOLAB" o numerze CTM [...].
W odpowiedzi uprawniony wniósł o oddalenie ww. wniosku. Zakwestionował istnienie interesu prawnego po stronie wnioskodawcy w odniesieniu do towarów i usług z klasach 1 i 37. Podniósł, że wnioskodawca nigdy nie wystąpił w stosunku do niego z roszczeniami w zakresie jakichkolwiek towarów lub usług.
Jednocześnie wskazał, że sporny znak towarowego był używany w obrocie gospodarczym w sposób rzeczywisty w zakresie usług wskazanych w klasie 42, co w jego ocenie potwierdzają m.in. uzyskane certyfikaty, wystawione faktury i ogłoszenia reklamowe w specjalistycznych książkach telefonicznych. Dodatkowo powołał się na wolumen wartości sprzedaży w latach 2008-2012 oraz na pozytywne opinie klientów na temat świadczonych usług.
Wobec powyższego Urząd Patentowy RP skierował sprawę do rozpoznania w trybie spornym.
Ustalając po stronie wnioskodawcy interes prawy w dochodzeniu przez niego stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy organ odwołał się do zawartej w art. 28 k.p.a. definicji interesu prawnego, a także stanowiska doktryny w tym zakresie i stwierdził, że interes ten musi wynikać z prawa materialnego. Wyjaśnił, że istota tego interesu polega na jego związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu w ten sposób, że akt stosowania normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Podkreślił przy tym, że interes prawny powinien być bezpośredni, konkretny, realny oraz winien znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniały zastosowanie normy prawa materialnego.
Organ ustalił, że znak towarowy wnioskodawcy "ECOLAB" CTM [...] został przeznaczony do sygnowania towarów z:
1. klasy 1 – "produkty chemiczne przeznaczone dla przemysłu, prac badawczych, fotografii, jak również rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa, żywice syntetyczne w stanie surowym, tworzywa sztuczne w stanie surowym, nawozy do użyźniania gleby, środki do gaszenia ognia, preparaty do hartowania i lutowania metali, substancje chemiczne do konserwowania żywności, substancje garbujące, kleje (spoiwa) przeznaczone dla przemysłu";
2. klasy 3 - tj. "środki wybielające i inne substancje stosowane w praniu, środki do czyszczenia, polerowania, szorowania i ścierania, mydła, środki perfumeryjne, olejki eteryczne, kosmetyki, płyny do pielęgnacji włosów, środki do czyszczenia zębów";
3. klasy 4 – "oleje i tłuszcze przemysłowe, smary, mieszaniny pochłaniające kurz, nawilżające i wiążące, paliwa (również paliwo silnikowe na bazie spirytusu) i materiały oświetleniowe, świece i knoty do oświetlenia";
4. klasy 5 – "produkty farmaceutyczne i weterynaryjne, środki sanitarne do celów medycznych, dietetyczne substancje do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, woski dentystyczne, środki odkażające, środki do zwalczania robactwa, fungicydy, herbicydy";
5. klasy 7 – "urządzenia do czyszczenia i polerowania, w tym urządzenia do czyszczenia budynków, pralki i zmywarki, części ww. urządzeń, o ile są ujęte w tej klasie";
6. klasy 8 – "urządzenia ręczne do czyszczenia i polerowania oraz ręczne urządzenia do czyszczenia i polerowania (nie przeznaczone do użytku w gospodarstwie domowym) oraz do czyszczenia budynków; wyroby nożownicze, widelce, łyżki, broń biała, ostrza (maszynki do golenia)";
7. klasy 9 – "urządzenia elektryczne i elektroniczne do dozowania i/lub automatycznego dozowania substancji chemicznych w formie płynu, proszku lub w formie stałej, detergentów, środków do prania i mycia naczyń, części ww. artykułów, o ile są ujęte w tej klasie";
8. klasy 11 – "urządzenia do oświetlania, ogrzewania, wytwarzania pary, gotowania, chłodzenia, suszenia, wentylacji, zaopatrzenia w wodę oraz instalacje sanitarne";
9. klasy 21 – "przybory kuchenne i gospodarstwa domowego oraz pojemniki (z wyjątkiem wykonanych z metali szlachetnych lub pokrytych metalami szlachetnymi), grzebienie i gąbki, pędzle (z wyjątkiem pędzli do malowania), materiały do wytwarzania pędzli, sprzęt do czyszczenia, wełna (wata) stalowa, nieprzetworzone lub półprzetworzone szkło (z wyjątkiem szkła stosowanego w budownictwie), wyroby szklane, porcelanowe i ceramiczne, o ile są ujęte w tej klasie, ręczne urządzenia czyszczące, w tym do czyszczenia budynków",
usług z:
1. klasy 35 – "reklama, zarządzanie w działalności handlowej, administrowanie działalności handlowej, prace biurowe, usługi hurtowe i detaliczne w zakresie towarów ujętych w klasach 1, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11 i 21, doradztwo gospodarcze i organizacyjne w zakresie utrzymania higieny w placówkach hotelowych i gastronomicznych, w przemyśle spożywczym, służbie zdrowia oraz w przemyśle, doradztwo gospodarcze i organizacyjne w zakresie składowania, magazynowania, dozowania, kontrolowania i zastosowania produktów chemicznych, personel tymczasowy na potrzeby optymalizacji pracy w pralniach, dużych kuchniach oraz w zakresie czyszczenia i dezynsekcji budynków";
2. klasy 37 – "budownictwo, naprawy w zakresie towarów ujętych w klasach 7, 8, 9, 11 i 21, usługi instalacyjne, dezynsekcja, deratyzacja i zwalczanie innych szkodników w celach pozarolniczych, usługi w zakresie instalacji urządzeń pralniczych i kuchennych, czyszczenie i utrzymanie ruchu w obiektach przemysłowych i komercyjnych, naprawy i sprzątanie obiektów mieszkalnych (usługi dozorcze), odświeżanie powietrza, tzn. dostarczanie instalacji, utrzymanie i wymiana dozowników substancji do odświeżania powietrza i produktów do odświeżania powietrza";
3. klasy 41 – "kształcenie i szkolenie we wszystkich aspektach związanych ze sprzątaniem, dezynfekcją i utrzymaniem higieny w obiektach komercyjnych, organizowanie/prowadzenie szkoleń w zakresie utrzymania higieny w placówkach hotelowych i gastronomicznych, w przemyśle spożywczym, służbie zdrowia oraz w przemyśle, organizowanie/prowadzenie (szkoleń) w zakresie składowania, magazynowania, dozowania, kontrolowania i zastosowania produktów chemicznych";
4. klasy 42 – "badania oraz usługi - naukowe i techniczne oraz ich projektowanie, analizy przemysłowe i usługi badawcze, projektowanie i ulepszanie sprzętu oraz oprogramowania komputerowego, usługi w zakresie projektowania urządzeń pralniczych i kuchennych, usługi konsultingowe, w szczególności doradztwo techniczne w zakresie poprawy czystości, kontroli jakości, efektywności, bezpieczeństwa i redukcji kosztów eksploatacji obiektów komercyjnych".
Znak wnioskodawcy "ECOLAB" CTM [...] został przeznaczony natomiast do oznaczania towarów i usług w:
1. klasie 1 – "produkty chemiczne przeznaczone dla przemysłu, prac badawczych, fotografii jak również rolnictwa, ogrodnictwa i leśnictwa, żywice syntetyczne w stanie surowym, tworzywa sztuczne w stanie surowym, nawozy do użyźniania gleby, środki do gaszenia ognia, preparaty do hartowania i lutowania metali, substancje chemiczne do konserwowania żywności, substancje garbujące, kleje (spoiwa) przeznaczone dla przemysłu";
2. klasie 3 – "środki wybielające i inne substancje stosowane w praniu, środki do czyszczenia, polerowania, szorowania i ścierania, mydła, środki perfumeryjne, olejki eteryczne, kosmetyki, płyny do pielęgnacji włosów, środki do czyszczenia zębów";
3. klasie 4 – "oleje i tłuszcze przemysłowe, smary, mieszaniny pochłaniające kurz, nawilżające i wiążące, paliwa (również paliwo silnikowe na bazie spirytusu) i materiały oświetleniowe, świece i knoty do oświetlenia";
4. klasie 5 – "produkty farmaceutyczne i weterynaryjne, środki sanitarne do celów medycznych, dietetyczne substancje do celów leczniczych, żywność dla niemowląt, plastry, materiały opatrunkowe, materiały do plombowania zębów, woski dentystyczne, środki odkażające, środki do zwalczania robactwa, fungicydy, herbicydy";
5. klasie 7 – "urządzenia do czyszczenia i polerowania, w tym urządzenia do czyszczenia budynków, pralki i zmywarki, części ww. urządzeń, o ile są ujęte w tej klasie";
6. klasie 8 – "narzędzia ręczne do czyszczenia i polerowania oraz ręczne urządzenia do czyszczenia i polerowania (nie przeznaczone do użytku w gospodarstwie domowym) oraz do czyszczenia budynków, wyroby nożownicze, widelce, łyżki, broń biała, ostrza (maszynki do golenia)";
7. klasie 9 – "urządzenia elektryczne i elektroniczne do dozowania i/lub automatycznego dozowania substancji chemicznych w formie płynu, proszku lub w formie stałej, detergentów, środków do prania i mycia naczyń, części ww. artykułów, o ile są ujęte w tej klasie";
8. klasie 11 – "urządzenia do oświetlania, ogrzewania, wytwarzania pary, gotowania, chłodzenia, suszenia, wentylacji, zaopatrzenia w wodę oraz instalacje sanitarne";
9. klasie 21 – "przybory kuchenne i gospodarstwa domowego oraz pojemniki (z wyjątkiem wykonanych z metali szlachetnych lub pokrytych metalami szlachetnymi), grzebienie i gąbki, pędzle (z wyjątkiem pędzli do malowania), materiały do wytwarzania pędzli, sprzęt do czyszczenia, wełna (wata) stalowa, nieprzetworzone lub półprzetworzone szkło (z wyjątkiem szkła stosowanego w budownictwie), wyroby szklane, porcelanowe i ceramiczne, o ile są ujęte w tej klasie, ręczne urządzenia czyszczące, w tym do czyszczenia budynków";
10. klasie 35 – "reklama, zarządzanie w działalności handlowej, administrowanie działalności handlowej, prace biurowe, usługi hurtowe i detaliczne w zakresie towarów ujętych w klasach 1, 3, 4, 5, 7, 8, 9, 11 i 21, doradztwo gospodarcze i organizacyjne w zakresie utrzymania higieny w placówkach hotelowych i gastronomicznych, w przemyśle spożywczym, służbie zdrowia oraz w przemyśle, doradztwo gospodarcze i organizacyjne w zakresie składowania, magazynowania, dozowania, kontrolowania i zastosowania produktów chemicznych, personel tymczasowy na potrzeby optymalizacji pracy w pralniach, dużych kuchniach oraz w zakresie czyszczenia i dezynsekcji budynków";
11. klasie 37 – "budownictwo, naprawy w zakresie towarów ujętych w klasach 07, 08, 09, 11 i 21, usługi instalacyjne, dezynsekcja, deratyzacja i zwalczanie innych szkodników w celach pozarolniczych, usługi w zakresie instalacji urządzeń pralniczych i kuchennych, czyszczenie i utrzymanie ruchu w obiektach przemysłowych i komercyjnych, naprawy i sprzątanie obiektów mieszkalnych (usługi dozorcze), odświeżanie powietrza, tzn. dostarczanie instalacji, utrzymanie i wymiana dozowników substancji do odświeżania powietrza i produktów do odświeżania powietrza";
12. klasie 41 – "kształcenie i szkolenie we wszystkich aspektach związanych ze sprzątaniem, dezynfekcją i utrzymaniem higieny w obiektach komercyjnych; organizowanie/prowadzenie szkoleń w zakresie utrzymania higieny w placówkach hotelowych i gastronomicznych, w przemyśle spożywczym, służbie zdrowia oraz w przemyśle, organizowanie/prowadzenie (szkoleń) w zakresie składowania, magazynowania, dozowania, kontrolowania i zastosowania produktów chemicznych";
13. klasie 42 – "badania oraz usługi - naukowe i techniczne oraz ich projektowanie, analizy przemysłowe i usługi badawcze, projektowanie i ulepszanie sprzętu oraz oprogramowania komputerowego, usługi w zakresie projektowania urządzeń pralniczych i kuchennych, usługi konsultingowe, w szczególności doradztwo techniczne w zakresie poprawy czystości, kontroli jakości, efektywności, bezpieczeństwa i redukcji kosztów eksploatacji obiektów komercyjnych".
Bazując na tych ustaleniach faktycznych Urząd Patentowy RP uznał interes prawny wnioskodawcy wyłącznie w odniesieniu do wszystkich usług z klasy 42 natomiast stwierdził, że interes ten nie występuje odnośnie towarów z klasy 1 oraz usług z klasy 37. W przeciwieństwie do stanowiska wnioskodawcy organ przyjął, że interes prawny nie wynika w niniejszej sprawie z faktu rejestracji ww. wspólnotowych znaków towarowych, ale z tego, że uprawniony do spornego znaku E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. wystąpił do Urzędu Harmonizacji Rynku Wewnętrznego z wnioskiem o unieważnienie posiadanych przez wnioskodawcę praw wyłącznych do znaków "ECOLAB" o numerze CTM [...] i ECOLAB" o numerze CTM [...] w zakresie klasy 42.
Organ stwierdził, że samo powołanie się na swobodę działalności gospodarczej chronionej na gruncie art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i art. 20 Konstytucji RP, w przypadku gdy wnioskodawca może używać ww. wspólnotowych znaków towarowych, nie konstytuuje po jego stronie interesu prawnego w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Kluczowe znaczenie w tym przypadku mają zdaniem organu postępowania prowadzone przed Urzędem Harmonizacji Rynku Wewnętrznego, które dotyczą unieważnienia praw wyłącznych na ww. wspólnotowe znaki towarowe w zakresie usług z klasy 42, przy czym jako przeciwstawienie wskazany został sporny znak towarowy. Organ podkreślił, że uprawniony do spornego prawa nie wystąpił o unieważnienie prawa w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37 ww. wspólnotowych znaków towarowych. W tej sytuacji nie ma bezpośredniego, realnego i aktualnego zagrożenia ochrony prawnej tych znaków towarowych w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37.
Urząd Patentowy RP stwierdził także, że z drugiej strony z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, żeby uprawniony w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37 wystąpił przeciwko wnioskodawcy z pozwem o naruszenie spornego prawa wyłącznego, oraz aby wystąpił do niego z pismem przedprocesowym o naruszenia spornego prawa ochronnego. Tym samym nie podjął żadnych działań mających na celu unicestwienie praw wyłącznych na wspólnotowe znaki towarowe w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37, co powoduje, że mogą one być używane w sposób niezakłócony w obrocie gospodarczym w przedmiotowym zakresie.
W ocenie organu nie ma również podstaw do stwierdzenia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37 w świetle przywołanego przez niego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2012 r. (sygn. akt II GSK 1551/11). Organ wskazał, że w powoływanej jako przykład sprawie jest odmienny stan faktyczny - dotyczył sposobu używania znaku towarowego. W niniejszej sprawie nie mamy do czynienia ani z uniemożliwieniem wykonywania działalności gospodarczej na równych prawach z podmiotem uprawnionym, ani z kwestią pełnienia przez znak funkcji znaku towarowego.
Reasumując organ uznał, że skoro brak jest po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w stwierdzeniu wygaśnięcia prawa ochronnego na sporny znak towarowy w odniesieniu do towarów z klasy 1 oraz usług z klasy 37, to niniejsze postępowanie w tym zakresie należało umorzyć.
Urząd Patentowy RP uznał istnienie interesu prawnego wyłącznie w odniesieniu do usług z klasy 42, a to wskutek złożenia przez uprawnionego wniosków o unieważnienie praw wyłącznych na ww. wspólnotowe znaki towarowe w zakresie tej klasy. W obu przypadkach wskazano w owych wnioskach na usługi "naukowe i techniczne" oraz powiązane z nimi usługi "badawcze i projektowe", a także "analizy przemysłowe i usługi badawcze" (w obu przypadkach identyczny zakres żądania). Organ wskazał, że odnośnie usług z klasy 42, zagrożenie swobody działalności gospodarczej staje się bezpośrednie, realne i aktualne, gdyż w sytuacji, gdy podmiot uprawniony podejmuje środki prawne, mogące w poważny sposób utrudniać drugiej stronie prowadzenie działalności gospodarczej, przykładowo poprzez złożenie: wniosku o unieważnienie prawa wyłącznego, wniosku o wygaszenie prawa wyłącznego lub pozwu o naruszenie prawa wyłącznego, uzasadnione jest przyjęcie, że po stronie konkurenta powstaje interes prawny do żądania unicestwienia prawa wyłącznego na znak towarowy, który stanowi przeciwstawienie. Na dowód takiego stanowiska organ przywołał orzecznictwo sądów administracyjnych.
Wobec uznania interesu prawnego wnioskodawcy w zakresie usług z klasy 42 organ przywołał brzmienie art. 169 ust. 1 pkt 6 p.w.p. i wskazał, że ustawa nie definiuje pojęcia "używanie znaku towarowego", zatem – opierając się na doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych, należy przyjąć, że używanie to musi być używaniem rzeczywistym. Używanie można uznać za rzeczywiste, gdy znak używany jest w obrocie gospodarczym względem towarów w taki sposób, aby możliwe było powstanie i dalsze istnienie asocjacji pomiędzy nim a towarem. Ponadto używanie musi dotyczyć towarów lub usług wskazanych w rejestrze, a więc być zgodne z zasadą specjalizacji. Używanie znaku polega na jego stosowaniu w celu odróżnienia w obrocie oznaczonych nim towarów lub usług jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów lub usług innego przedsiębiorstwa. Obowiązkowi używania znaku czyni zadość jedynie jego używanie w związku z towarem lub usługą, albowiem znak towarowy to odbity w świadomości odbiorcy związek oznaczenia towaru, bądź usługi. Konieczne jest, aby przeciętny odbiorca na rynku mógł łączyć określony towar lub usługę z oznaczeniem.
Natomiast sporny znak towarowy został udzielony na wyłączność uprawnionemu dnia 2 lipca 2001 r., a zatem od dnia następnego zaczął biec pięcioletni termin wskazany w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. Jednocześnie zgodnie z art. 170 ust. 1 p.w.p. Urząd Patentowy RP oddala wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego w przypadku, o którym mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1, jeżeli przed złożeniem tego wniosku rozpoczęło się lub zostało wznowione rzeczywiste używanie znaku. Z kolei przepis art. 170 ust. 2 p.w.p. stanowi, że rozpoczęcie lub wznowienie używania znaku towarowego, po upływie nieprzerwanego pięcioletniego okresu jego nieużywania i w okresie trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego, nie zostanie jednak uwzględnione, jeżeli przygotowania do rozpoczęcia lub wznowienia używania mają miejsce tuż po tym, jak uprawniony dowiedział się, że taki wniosek może być złożony. A zatem okres, w którym konieczne było wykazanie używania spornego znaku w odniesieniu do usług z klasy 42, rozpoczął się 3 lipca 2001 r.
Urząd Patentowy RP wskazał, że uprawniony ze spornego znaku towarowego przedłożył - na okoliczność jego rzeczywistego używania w okresie wymaganym ustawą Prawo własności przemysłowej w odniesieniu do usług z klasy 42, liczne materiały dowodowe, m.in. referencje, faktury, raporty i sprawozdania z badań oraz pisma ofertowe, na których przedstawiony jest ów sporny znak. Organ stwierdził, że zarówno ww. pisma ofertowe, jak i faktury wystawione przez uprawnionego zawierają sporny znak. Także na raportach i sprawozdaniach z badań - oprócz informacji o wynikach badań, po lewej stronie widnieje oferta uprawnionego, na którą składają się między innymi "usługi w zakresie pomiarów zanieczyszczeń do atmosfery, analizy wody i ścieków, pomiarów środowiskowych, a także projektów technicznych i technologicznych".
Co do usług "badania powietrza" organ przywołał:
• list referencyjny z [...] sierpnia 2008 r., w którym wskazano, że od 2004 r. do chwili obecnej uprawniony dokonuje pomiarów zanieczyszczeń pyłowo-gazowych do powietrza;
• indywidualną ofertę z [...] stycznia 2008 r., która dotyczy pomiaru natężenia hałasu, pomiaru stężenia pyłu oraz pomiaru mikroklimatu;
• faktury z [...] marca 2008 r., z [...] września 2012 r. i z [...] listopada 2009 r, które dotyczą pomiaru emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego;
• sprawozdanie z badania, które dotyczy pomiaru emisji zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego.
Co do usług "badania ścieków" organ przywołał:
• list referencyjny z [...] września 2010 r., który potwierdza, że uprawniony prowadził badania ścieków wraz z pobieraniem próbek, badania odpadów oraz badania gruntu;
• pismo ofertowe z [...] lipca 2008 r., które dotyczy badania ścieków technologicznych;
• fakturę wystawioną [...] stycznia 2008 r., która dotyczy analizy fizyko-chemicznej ścieków oraz faktury z [...] sierpnia 2012 r. i z [...] lipca 2012 r.
Co do usług "badania wody" Urząd Patentowy RP wskazał:
• list referencyjny z [...] marca 2008 r., w którym podano, że od 2002 r. do chwili obecnej uprawniony świadczy usługi badania jakości wód powierzchniowych i podziemnych;
• list referencyjny z [...] kwietnia 2009 r., z którego wynika, że uprawniony od 2004 r. i aktualnie świadczy usługi oceny stanu środowiska wodno-gruntowego;
• pismo ofertowe z [...] marca 2011 r., a dotyczącego badania wód opadowych;
• pismo ofertowe z [...] stycznia 2011 r., dotyczącego badań wody produkcyjnej;
• faktury: z [...] grudnia 2012 r. na analizę wód technologicznych i wód opadowych z [...] grudnia 2012 r., a także fakturę z [...] października 2012 r. i z [...] września 2012 r.
Co do usług "badania odpadów" organ przywołał:
• list referencyjny z [...] września 2010 r., w którym potwierdzono, że uprawniony prowadził badania ścieków wraz z pobieraniem próbek, badania odpadów oraz badania gruntu;
• ofertę uprawnionego z [...] stycznia 2010 r. dotyczącą badania ścieków i odpadu z oczyszczalni ścieków;
• fakturę z [...] października 2012 r. dotyczącą badania monitoringowego składowiska odpadów oraz faktury z [...] lipca 2012 r. i z [...] października 2011 r.
Co do usług "badania gleby" organ przywołał:
• list referencyjny z [...] września 2010 r., w którym potwierdzono, że uprawniony prowadził badania ścieków wraz z pobieraniem próbek, badania odpadów oraz badania gruntu;
• ofertę z [...] października 2009 r., która dotyczy badania próbek gleby;
• fakturę z [...] czerwca 2008 r. wystawioną przez uprawnionego za badanie próbek gleby i faktury z [...] grudnia 2012 r., z [...] sierpnia 2012 r.;
• raport z lipca 2011 r. z podłoża na terenie strefy przyodwiertowej.
Zdaniem Urzędu Patentowego RP powyższe dowody dowodzą również, że uprawniony świadczył usługi "badania i pomiarów technicznych, ekspertyz, analiz chemicznych, prowadzenie laboratorium chemicznego i bakteriologicznego". Pojęcia te stanowią ogólne wyrażenia stanowiące rodzaje usług, w ramach których prowadzone są między innymi usługi "badania powietrza, ścieków, wody, odpadów i gleby". W związku z tym organ uznał, że ww. dowody świadczą o używaniu spornego znaku towarowego w ww. zakresie. Do usług tych zaliczył także inne rodzaje badań, analiz czy pomiarów prowadzonych w laboratorium chemicznym i bakteriologicznym, przykładowo "badanie pomiaru hałasu". Wskazał, że taką usługę uprawniony w jego ocenie świadczył w 2009 r., a dowodzi tego:
• list referencyjny z [...] października 2009 r.;
• oferta z [...] kwietnia 2008 r., która dotyczy pomiarów środowiska pracy dla stanowiska operatora wózka widłowego;
• oferta z [...] maja 2009 r. dotycząca przeprowadzenia badania laboratoryjnego;
• faktura z [...] lipca 2010 r. dotycząca usług pomiarowych i doradczych z zakresu ochrony środowiska.
Urząd Patentowy RP uznał, że rzeczywiste używanie spornego znaku wynika również z przedstawionych do akt branżowych książek telefonicznych, w których umieszczone zostały całostronicowe reklamy, na których widnieje zarówno sporny znak, firma uprawnionego, jak i zakres oferty uprawnionego, m.in. "pomiary emisji zanieczyszczeń do powietrza, pomiary emisji hałasu, analizy fizyko-chemiczne ścieków i odpadów oraz badania geotechniczne". Dowody te świadczą, że oferta był kierowana nie tylko indywidualnie, ale też do ogółu potencjalnych odbiorców.
Reasumując, Urząd Patentowy RP stanął na stanowisku, że powyższe materiały dowodowe bezsprzecznie świadczą o tym, że uprawniony ze spornego znaku towarowego używał go w obrocie w sposób rzeczywisty w odniesieniu do wszystkich usług z klasy 42, a to poprzez: składanie oferty przy jego wykorzystaniu; umieszczaniu go na fakturach i raportach z badań oraz promowanie znaku w branżowych książkach telefonicznych. Dokumenty te, tj. oferty indywidualne, faktury oraz raporty i sprawozdania z badań, zawierają w swojej treści sporny znak towarowy, co powoduje, że podmioty współpracujące z uprawnionym mogły zapoznać się z tym znakiem. W związku z powyższym organ stwierdził, że uprawniony wykazał rzeczywiste używanie spornego znaku w zakresie wszystkich usług w klasy 42 i dlatego wniosek o stwierdzenie jego wygaśnięcia został oddalony.
Wnioskodawca – E. Inc. z siedzibą w S. (dalej skarżący), z zachowaniem terminu wniósł od decyzji Urzędu Patentowego RP skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając naruszenie:
1. art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez przyjęcie, że nie posiada on interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego w zakresie towarów w klasie 1 oraz usług w klasie 37, pomimo że istnienie takiego interesu prawnego wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w szczególności z okoliczności, iż skarżący jest uprawniony z rejestracji wspólnotowych znaków towarowych, tj. słowno-graficznego znaku towarowego ECOLAB (IR-[...]) oraz słownego znaku towarowego ECOLAB (IR-[...]), co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. art. 2558 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji:
a. przesłanek, na podstawie których organ doszedł do wniosku, że art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 20 Konstytucji RP nie uzasadniają po jego stronie interesu prawnego;
b. przyczyn, dla których organ stwierdził brak po jego stronie interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa ochronnego, wynikającego z przepisu art. 22 Konstytucji RP, pomimo iż przepis ten skarżący wskazał w toku postępowania jako jedną z podstaw istnienia interesu prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
3. art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez umorzenie częściowo niniejszego postępowania, pomimo że postępowanie w tym zakresie nie było bezprzedmiotowe z uwagi na wykazanie przez skarżącego interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego prawa w całości, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
4. art. 80, art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, zaniechanie ustalenia stanu faktycznego, a w konsekwencji przyjęcie w sposób dowolny, że uprawniony wykazał rzeczywiste używanie spornego znaku towarowego w odniesieniu do wszystkich usług w klasie 42, pomimo iż materiał dowodowy nie dawał do tego podstaw, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
5. art. 169 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 169 ust. 6 p.w.p. poprzez przyjęcie, że uprawniony wykazał rzeczywiste używanie spornego znaku dla usług w klasie 42, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że interes prawny skarżącego w dochodzeniu wygaśnięcia spornego prawa w całości wynikał z dokonanych na jego rzecz rejestracji wspólnotowych znaków towarowych "ECOLAB" dla towarów i usług, które mogą zostać uznane za podobne do towarów i usług, dla jakich sporny znak został zgłoszony, a nie był używany. W ocenie skarżącego w tym zakresie jego interes prawny wynika już z samego faktu dokonania rejestracji oraz zakresu rejestracji ww. wspólnotowych znaków, w tym funkcji, które mają być pełnione przez te znaki oraz zakresu ich wyłączności w rozumieniu przepisów regulujących skutki rejestracji wspólnotowych znaków towarowych, tj. art. 4 oraz 9 ust. 1 i ust 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego. Na potwierdzenie skarżący przywołał wyroki NSA z 25 stycznia 2008 r. w sprawie II GSK 309/2007 oraz z 8 stycznia 2014 r. w sprawie II GSK 1500/12.
Zdaniem skarżącego okoliczność, że przed dniem złożenia przez niego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia spornego znaku uprawniony złożył wniosek o unieważnienie jego wspólnotowych znaków towarowych jedynie w odniesieniu do usług w klasie 42 jest irrelewantna. Natomiast uznał za błędne twierdzenie organu, że interes prawny w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku w odniesieniu do towarów w klasie 1 oraz usług w klasie 37 mógłby uzyskać dopiero w przypadku, gdyby uprawniony złożył wniosek o unieważnienie jego wspólnotowych znaków dla towarów i usług w klasach 1 i 37 lub gdyby w odniesieniu do takich towarów i usług wytoczył powództwo przeciwko niemu w oparciu o sporny znak, czy też gdyby wysłał wezwanie do dobrowolnego spełnienia żądania. Zdaniem skarżącego wynika to z faktu, że:
1. przyjęcie takiego stanowiska stałoby w sprzeczności z istotą i jednym z głównych celów instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy z powodu nieużywania, tj. eliminowania z obrotu prawnego monopoli w postaci praw ochronnych na znaki towarowe, które przestały być używane w sposób rzeczywisty dla towarów lub usług objętych rejestracją;
2. stanowisko takie opiera się na przyjęciu a priori założenia, że podobne towary lub usługi dotyczą wyłącznie towarów lub usług znajdujących się w tożsamych klasach klasyfikacji nicejskiej, pomimo braku przeprowadzania w tym zakresie badania w ramach postępowania spornego w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia prawa ochronnego oraz pomimo sprzeczności takiego założenia z orzecznictwem sądów powszechnych, Urzędu Patentowego RP, czy OHIM;
3. stanowisko takie prowadziłoby do umożliwienia uprawnionemu obchodzenia regulacji przepisu art. 170 ust. 2 p.w.p., której celem jest zapobieganie próbom prewencyjnego wznawiania używania znaku towarowego wyłącznie w celu zapobieżenia jego wygaszenia, a zdaniem skarżącego z taką sytuacją możemy mieć do czynienia w niniejszej sprawie, gdyż uprawniony w jego ocenie nie przedstawił żadnych dowodów używania spornego znaku w odniesieniu do towarów w klasie 1 i usług w klasie 37, twierdząc jedynie, że nie był do tego zobowiązany, ponieważ zakres interesu prawnego wnioskodawcy był w istocie wyznaczany zakresem aktualnego żądania/żądań (po ewentualnym wznowieniu używania spornego znaku w odniesieniu do klas 1 i 37 i upływu odpowiedniego terminu od wznowienia). Skarżący podniósł, że uprawniony może np. złożyć wiosek z żądaniem unieważnienia jego wspólnotowych znaków towarowych w odniesieniu do towarów lub usług w klasach innych niż 42.
Zdaniem skarżącego organ dokonując wykładni pojęcia "interes prawny", o którym mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p., wprawdzie zasadnie przyjął, że jest ono tożsame z interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a., ale ostatecznie wyprowadził błędne wnioski o braku zagrożenia tego interesu bowiem uprawniony może w każdym momencie zakwestionować wspólnotowe znaki skarżącego w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37 (np. po wznowieniu używania spornego znaku dla towarów w klasie 1 i usług w klasie 37 i upływu pewnego okresu od wznowienia używania).
W kwestii rzeczywistego używania spornego znaku skarżący stwierdził, że z przedłożonych przez uprawnionego do akt materiałów nie wynika, że znak ten rzeczywiście był używany, gdyż ich istotna część nie zawiera owego oznaczenia. Nadto jego zdaniem dowody takie jak listy referencyjne wystawiane przez kontrahentów uprawnionego, nie mogą stanowić dowodu na rzeczywiste używanie znaku.
Jednocześnie skarżący zarzucił, że Urząd Patentowy RP w sposób dowolny przyjął, że dowody uznane przez niego za wskazujące rzeczywiste używanie spornego znaku w odniesieniu do usług z zakresu klasy 42 tj. "badania powietrza, ścieków, wody, odpadów, gleby", automatycznie przesądzają także o wykazaniu używania tego spornego znaku w odniesieniu do usług "badania i pomiarów technicznych, ekspertyz, analiz chemicznych, prowadzenia laboratorium chemicznego i bakteriologicznego". Podniósł, że podmiot oferujący usługi z zakresu "badań i pomiarów technicznych, ekspertyz, analiz chemicznych, laboratorium chemicznego i bakteriologicznego" nie musi automatycznie świadczyć równocześnie pozostałych usług wskazanych w klasie 42, w tym "badań powietrza, ścieków, wody, odpadów i gleby". Dla przykładu wskazał, że świadczenie usług związanych z badaniem powietrza nie może zostać uznane za świadczenie usług w zakresie badań technicznych, ani tym bardziej wiązać się z świadczeniem usług w zakresie prowadzenia laboratorium chemicznego i bakteriologicznego. Zdaniem skarżącego organ nieprawidłowo również przyjął, że do takich usług można zaliczyć także inne rodzaje badań, analiz, czy pomiarów prowadzonych w laboratorium chemicznym i bakteriologicznym, przykładowo w zakresie pomiaru hałasu. Badania dotyczące pomiaru hałasu nie wiążą się bowiem z prowadzeniem laboratorium chemicznego lub bakteriologicznego.
Reasumując omawianą kwestię skarżący stwierdził, że Urząd Patentowy RP:
1. przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów uznając, że przedłożone przez uprawnionego materiały wskazują na rzeczywiste używanie spornego znaku;
2. zaniechał ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego, a w rezultacie, w sposób dowolny przyjął, że uprawniony wykazał rzeczywiste używanie spornego znaku w odniesieniu do wszystkich usług w klasie 42;
3. nie uzasadnił wyczerpująco na jakiej podstawie uznał, że poszczególne materiały wykazywały rzeczywiste używanie spornego oznaczenia w odniesieniu do poszczególnych usług objętych klasą 42 (przede wszystkim w zakresie usługi "badań i pomiarów technicznych, ekspertyz, analiz chemicznych, oraz prowadzenia laboratorium chemicznego i bakteriologicznego").
W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Uprawniony - uczestnik postępowania E. Sp. z o.o. z siedzibą w K., po wniesieniu skargi zajął stanowisko w sprawie w piśmie procesowym z dnia [...] października 2015 r., w którym wnosząc o oddalenie skargi przyłączył sie do stanowiska Urzędu Patentowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, z zastrzeżeniem art. 57a. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).
Przedmiotem rozpoznania jest skarga E. Inc. z siedzibą w S.na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] kwietnia 2014 r. Kontrolując zaskarżoną decyzję pod kątem powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu skarżącego skierowanego pod adresem dokonania przez Urząd Patentowy RP wykładni pojęcia "interes prawny", o którym mowa w art. 169 ust. 2 p.w.p. w związku z art. 28 k.p.a. Analizując tę kwestię w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej, w ocenie Sądu, organ prawidłowo doszedł do wniosku, że interes prawny skarżącego występuje wyłącznie w odniesieniu do wszystkich usług z klasy 42 natomiast interes ten nie występuje odnośnie towarów z klasy 1 oraz usług z klasy 37.
Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że jego interes prawny odnośnie towarów z klasy 1 oraz usług z klasy 37 wynikał już z samego faktu dokonania rejestracji oraz zakresu rejestracji ww. wspólnotowych znaków, w tym funkcji, które mają być pełnione przez te znaki oraz zakresu ich wyłączności w rozumieniu przepisów regulujących skutki rejestracji wspólnotowych znaków towarowych, tj. art. 4 oraz 9 ust. 1 i ust 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 207/2009 z 26 lutego 2009 r. w sprawie wspólnotowego znaku towarowego.
Zdaniem Sądu, słuszny jest tok rozumowania prezentowany przez Urząd Patentowy, że nie można przyjmować automatycznie, iż skoro posiadana przez skarżącego wspólnotowa rejestracja znaków towarowych obejmuje towary z klasy 1 oraz usługi z klasy 37 to ta okoliczność sama w sobie oraz w powiązaniu z art. 20 Konstytucji RP w zw. z art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej uzasadnia jego interes prawny w tym zakresie.
Sąd zauważa, że w przypadku znaków towarowych wspomniane normy prawne gwarantujące swobodne prowadzenie działalności gospodarczej mogą być źródłem interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia wygaśnięcia cudzego prawa ochronnego na znak towarowy wtedy, gdy cudzy znak przeszkadza wnioskodawcy w prowadzeniu działalności gospodarczej. Będzie tak np. wtedy, gdy wnioskodawca używa znaku albo ubiega się o udzielenie ochrony na znak kolidujący ze znakiem wskazanym we wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia prawa ochronnego. Nie ma zatem w takiej sprawie interesu prawnego wnioskodawca, który wskazuje jedynie że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie odpowiadającym działalności uprawnionego z prawa na ten znak. ( vide; wyrok NSA z dnia 25 października 2006 r. , sygn. akt II GSK 163/06). Tymczasem z akt sprawy wynika, że w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37 przeciwstawiane znaki mogły dotychczas być używane w sposób niezakłócony w obrocie gospodarczym w przedmiotowym zakresie ponieważ strona skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w branży utrzymania czystości zaś uczestnik specjalizuje się w działalności usługowo - badawczej. W szczególności też, jak słusznie podkreślał uczestnik w toku postępowania administracyjnego a następnie w swoim piśmie z 2 października 2015 r., że nigdy nie wystąpił przeciwko skarżącemu z listem ostrzegawczym ani jakąkolwiek inną akcją prawną w zakresie towarów z klasy 1 i klasy 37. Interwencja prawna uczestnika dotyczyła tylko i wyłącznie klasy 42.
W tej sytuacji zasadnie Urząd Patentowy uznał, że samo powołanie się na swobodę działalności gospodarczej chronionej na gruncie art. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i art. 20 Konstytucji RP, w przypadku gdy wnioskodawca może używać ww. wspólnotowych znaków towarowych bez przeszkód na rynku w danym zakresie, nie konstytuuje po jego stronie interesu prawnego w żądaniu wygaszenia prawa ochronnego na sporny znak towarowy. Wówczas nie ma bowiem bezpośredniego, realnego i aktualnego zagrożenia ochrony prawnej tych znaków towarowych w zakresie towarów z klasy 1 i usług z klasy 37.
Idąc tym tokiem rozumowania należy przyjąć za Urzędem Patentowym, że postępowanie administracyjne w tym zakresie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Możliwość umorzenia postępowania w przypadku braku interesu prawnego po stronie wnioskodawcy była już w przeszłości przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uznał, że niewykazanie przez podmiot żądający unieważnienia prawa ochronnego interesu prawnego stanowi o braku koniecznego elementu materialnego stosunku prawnego, co oznacza że nie można załatwić sprawy co do jej istoty, a więc wydać decyzji. (vide; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 września 2007 r., sygn. akt VI SA/Wa 989/07). Ponadto, jak już to niejednokrotnie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach brak interesu prawnego po stronie podmiotu wszczynającego postępowanie stanowi o braku jednego z koniecznych elementów stosunku administracyjnoprawnego ( sprawa kwalifikująca się do rozstrzygnięcia, właściwy organ do jej załatwienia i strona postępowania żądająca od organu określonego znajdującego podstawę prawna działania ) tu – elementu podmiotowego, co prowadzić będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego ( wyrok NSA z dnia 24 maja 2001r. sygn. akt IV SA 599/99, 21 stycznia 1999r. sygn. akt SA/Sz 1029/97 ). Jak przyjął NSA w wyroku z dnia 3 października 2005r. ( sygn. akt II GSK 195/05 ) brak interesu prawnego po stronie wnioskującego o wygaśnięcie prawa ochronnego do znaku towarowego wyklucza legitymację procesową tej osoby w postępowaniu. Tym samym NSA uznał, że wydana w tej sprawie decyzja Urzędu Patentowego, umarzająca na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. postępowanie w sprawie z wniosku o wygaśnięcie praw ochronnych do znaku z powodu braku interesu prawnego po stronie wnioskującego, była prawidłowa.
Brak interesu prawnego (stwierdzenie braku tego interesu na gruncie prawa materialnego), jeżeli takie ustalenie przyjmie organ jako podstawę rozstrzygania w sprawie, stanowi kategorię procesową i bez znaczenia jest, że interesu tego wymaga norma prawa materialnego – art. 169 ust. 2 p.w.p. Na prawo procesowe składają się bowiem normy k.p.a. i te przepisy prawa materialnego, które regulują kwestie procesowe. Niezdefiniowanie pojęcia interesu prawnego na gruncie ustawy p.w.p. prowadzi do konieczności zastosowania wprost przepisu art. 28 k.p.a., a stwierdzenie, iż konkretny podmiot nie ma legitymacji procesowej musi prowadzić do rozstrzygnięcia natury wyłącznie procesowej tzn. do umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (vide; wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 lipca 2007 r. , sygn. akt VI SA/Wa 704/06.
Z powyższych względów zarzuty skargi naruszenia art. 169 ust. 2 p.w.p. w zw. z art. 28 k.p.a. oraz art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez przyjęcie, że nie posiada on interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia wygaśnięcia spornego znaku towarowego w zakresie towarów w klasie 1 oraz usług w klasie 37 oraz naruszenia art. 2558 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p. poprzez zaniechanie wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji przesłanek jakimi kierował się organ stwierdzając brak interesu prawnego okazały się bezzasadne. Również niezasadne były zatem zarzuty naruszenia art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 256 ust. 1 p.w.p.
Przechodząc zatem do meritum sprawy trzeba podkreślić, że chodzi tu głównie o ocenę dokumentów złożonych przez uprawnionego mających stanowić dowód na rzeczywiste używanie spornego znaku przez uprawnionego czyli uczestnika postępowania E. Sp. z o.o. z siedzibą w K.
Skarżąca Spółka podnosiła w skardze, że przedstawione dokumenty nie świadczą o rzeczywistym używaniu znaku, gdyż ich istotna część nie zawiera spornego oznaczenia. Nadto dokumenty takie jak listy referencyjne wystawiane przez kontrahentów uprawnionego, nie mogą stanowić dowodu na rzeczywiste używanie znaku. Po drugie skarżąca wywodziła, że organ nie uzasadnił wyczerpująco na jakiej podstawie uznał, że poszczególne materiały wykazywały rzeczywiste używanie spornego oznaczenia w odniesieniu do poszczególnych usług objętych klasą 42 (przede wszystkim w zakresie usługi "badań i pomiarów technicznych, ekspertyz, analiz chemicznych, oraz prowadzenia laboratorium chemicznego i bakteriologicznego").
Ustosunkowując się do tej grupy zarzutów nie można zapominać o zasadzie, w myśl której celem instytucji wygaśnięcia prawa ochronnego na znak towarowy, o jakim mowa w art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. jest więc eliminowanie praw ochronnych na te oznaczenia, które nie są używane w sposób rzeczywisty w obrocie gospodarczym przez dłuższy, określony w ustawie, czas.
W myśl art. 169 ust. 1 pkt 1 p.w.p. prawo ochronne na znak towarowy wygasa na skutek nieużywania zarejestrowanego znaku towarowego w sposób rzeczywisty dla towarów objętych prawem ochronnym w ciągu nieprzerwanego okresu pięciu lat, po dniu wydania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego, chyba że istnieją ważne powody jego nieużywania. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu Urząd Patentowy wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny.
Należy zgodzić sie z konstatacją organu, że pojęcie rzeczywistego używania znaku nie jest w p.w.p. wyjaśnione w sposób jednoznaczny i wyczerpujący. Przy ocenie pojęcia "używanie" można kierować się art. 153 ust. 1 p.w.p. Zgodnie z tym przepisem używanie znaku polega na używaniu go w sposób zarobkowy lub zawodowy. Z kolei artykuł 154 p.w.p. wskazuje, iż używanie znaku towarowego polega w szczególności na umieszczaniu tego znaku na towarach objętych prawem ochronnym lub ich opakowaniach, oferowaniu i wprowadzaniu tych towarów do obrotu, ich imporcie lub eksporcie oraz składowaniu w celu oferowania i wprowadzania do obrotu, a także oferowaniu lub świadczeniu usług pod tym znakiem, umieszczaniu znaku na dokumentach związanych z wprowadzaniem towarów do obrotu lub związanych ze świadczeniem usług. Ważne jest żeby znak towarowy był używany w sposób rzeczywisty.
Pojęcie rzeczywistego używania znaku towarowego było rozważane również w orzecznictwie m.in. NSA w wyroku z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt II GSK 70/06 wyraził pogląd, iż obowiązkowi rzeczywistego używania znaku czyni zadość tylko takie używanie, które pozostaje w związku fizycznym lub pojęciowym z towarem lub usługą. Oznacza to konieczność nakładania zarejestrowanego oznaczenia na towar i wprowadzania do obrotu. Zgodnie zaś z wyrokiem NSA z dnia 10 października 2006 r., sygn. akt II GSK 173/06 używanie znaku towarowego powinno pozostawać w zgodzie z działalnością przedsiębiorstwa, zaś obowiązkowi rzeczywistego używania czyni zadość jedynie używanie znaku w obrocie gospodarczym.
W doktrynie podkreśla się, że rzeczywiste używanie znaku towarowego oznacza konkretne działanie, mające za przedmiot znak, a polegające na jego realnym odniesieniu do określonego towaru lub usługi. Chodzi o korzystanie ze znaku w sposób odpowiadający jego podstawowej funkcji (oznaczenia pochodzenia towarów lub usług). Używanie rzeczywiste ma polegać na bezpośrednim udostępnieniu towarów lub usług ich odbiorcom. Obowiązek używania wymaga pełnego korzystania ze znaku, przez udostępnienie towarów lub usług ze znakiem ich odbiorcom (por. Obowiązek używania znaku towarowego, Studium z prawa polskiego na tle prawnoporównawczym, M. Trzebiatowski, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2007, s. 95 -101).
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu organ dokonał szczegółowej analizy całego materiału dowodowego oraz prawidłowo stwierdził, że sporny znak był używany w ww. wymaganym okresie w sposób rzeczywisty. Jednocześnie Urząd Patentowy trafnie wskazał i wyczerpująco uzasadnił, że przedłożone przez uprawnioną Spółkę materiały są wystarczające do uznania za dowody rzeczywistego używania spornego znaku towarowego. Również metoda przyjęta przez organ dla oceny tego obszernego materiału dowodowego była prawidłowa bowiem organ najpierw owe obszerne dowody wymienił i usystematyzował by następnie poddać je bardziej szczegółowemu badaniu z uwzględnieniem rodzajów usług świadczonych przez uprawnionego. Na uwagę zasługuje fakt, że w większości ochroną objęte są usługi badawcze świadczone przez uprawnionego, który dysponuje siecią laboratoriów badawczych. Jak podkreślano w toku postępowania były to usługi specjalistyczne polegające przede wszystkim na badaniach "powietrza, ścieków, wody, odpadów, i gleby". Tymczasem, jak wynika z akt sprawy domeną skarżącego jest branża dotycząca utrzymania czystości.
Jest zatem oczywiste, że używanie znaku towarowego w ramach świadczonych przez uprawnionego usług musiało polegać nie na nakładaniu tegoż znaku na towar lecz na używaniu tego znaku na dokumentach, a mianowicie różnego rodzaju umowach, fakturach, listach referencyjnych, ofertach itd., a także jak słusznie przyjął Urząd Patentowy branżowych książkach telefonicznych, gdzie umieszczano całostronicowe reklamy zawierające sporny znak, firmę uprawnionego oraz ofertę dotycząca świadczonych usług.
Wbrew zarzutom skargi słuszne jest stanowisko Urzędu Patentowego, że przedłożone dowody potwierdzają okoliczność, że sporny znak był używany w wymaganym okresie dla oznaczania usług objętych tym prawem. W konsekwencji Sąd nie uwzględnił zarzutów skargi wyrażonych w pkt III ppkt 4 i 5 skargi dotyczących przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów i zaniechania ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego i przyjęcia w sposób dowolny, że uprawniony wykazał rzeczywiste używanie spornego znaku w odniesieniu do wszystkich usług w klasie 42. Zdaniem Sądu skargi Urząd Patentowy uzasadnił wyczerpująco na jakiej podstawie uznał, że poszczególne materiały dowodowe wykazywały rzeczywiste używanie spornego oznaczenia w odniesieniu do poszczególnych usług objętych klasą 42.
Reasumując powyższe rozważania Sąd doszedł do wniosku, że Urząd Patentowy prawidłowo ustalił stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skarżącej, nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Urząd uwzględnił i ocenił (nie naruszając zasady swobodnej oceny dowodów), cały przedstawiony przez strony materiał dowodowy a jak wynika z uzasadnienia decyzji, dał wiarę wszystkim dowodom, tylko ocenił je odmiennie od skarżącej i w konsekwencji ustalił odmienny stan faktyczny od reprezentowanego przez skarżącą. Zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności, organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi, ani odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ przy załatwieniu sprawy.
Z tych względów Sąd podzielił stanowisko organu co do braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia praw ochronnych na sporny znak towarowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło