II SA/Op 341/17
WyrokWSA w Opolu2017-11-09
Skład orzekający: Ewa Janowska, Jerzy Krupiński, Daria Sachanbińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy użytkownik wieczysty nieruchomości, na której znajduje się rodzinny ogród działkowy, ma przymiot strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nabycia prawa użytkowania tej nieruchomości na rzecz stowarzyszenia prowadzącego ogród?Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie odwoławcze, błędnie uznając, że skarżąca spółka, jako wieczysty użytkownik nieruchomości, nie posiada przymiotu strony. Sąd administracyjny uznał, że prawo użytkowania wieczystego, wynikające z Kodeksu cywilnego, przyznaje stronie interes prawny w postępowaniu, którego przedmiotem jest ustanowienie innego prawa użytkowania na tej samej nieruchomości. Brak uznania tego interesu prawnego i umorzenie postępowania narusza zasadę dwuinstancyjności i wymaga uchylenia decyzji.Stan faktyczny
Spółka A. S.A. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która umorzyła postępowanie odwoławcze w sprawie stwierdzenia nabycia przez B. prawa użytkowania nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa, a będącej w wieczystym użytkowaniu Spółki. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów K.p.a. i u.r.o.d., twierdząc, że jako użytkownik wieczysty ma interes prawny w sprawie i powinna być uznana za stronę postępowania. Kolegium umorzyło postępowanie, uznając, że Spółka ma jedynie interes faktyczny, a stroną jest wyłącznie podmiot uwłaszczany.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu i zasądził od Kolegium na rzecz Spółki A. S.A. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędzia WSA Daria Sachanbińska – spr. Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi A S.A. z siedzibą w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 5 grudnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie nabycia prawa użytkowania nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu na rzecz A S.A. z siedzibą w [...] kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Na wniosek B, decyzją z dnia 22 lipca 2015 r., nr [...], Kierownik Referatu Gospodarki Nieruchomościami, działający z upoważnienia Starosty Prudnickiego, stwierdził nabycie przez ww. B prawa użytkowania nieruchomości położonej w [...], obejmującej działki nr a, nr b i nr c, k.m. [...], o łącznej powierzchni 3,1398 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa i pozostającej do dnia 5 grudnia 2089 r. w użytkowaniu wieczystym A Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej zwana Spółką lub skarżącą). Decyzja wydana została na podstawie art. 76 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 40), zwanej dalej w skrócie u.r.o.d., oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782, z późn. zm.).
Odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia złożyła Spółka, żądając uchylenia kwestionowanej decyzji w całości i umorzenia postępowania, ewentualnie wydania decyzji oddalającej wniosek o stwierdzenie nabycia użytkowania. Spółka zarzuciła naruszenie art. 76 ust. 2 i art. 7 u.r.o.d. oraz art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 64 ust. 2 i ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Podniosła też zarzut naruszenia art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 112 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu odwołania Spółka podniosła, że na mocy decyzji Wojewody Opolskiego z dnia 18 maja 2006 r. jest użytkownikiem wieczystym ww. nieruchomości oraz właścicielem budynków i urządzeń znajdujących się na niej. Podkreśliła, że prawo użytkowania wieczystego jest zgodnie z Kodeksem cywilnym prawem rzeczowym na nieruchomości, które w swej treści jest przedmiotowo zbliżone do prawa własności. Tym samym, Starosta wydając zaskarżoną decyzją ograniczył konstytucyjne prawo użytkownika wieczystego do władania użytkowaną przez niego nieruchomością oraz budynkami i urządzeniami będącymi jego własnością. Zdaniem Spółki, ustanowienie na rzecz B ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie, czyli prawa do używania i pobierania pożytków z rzeczy na czas nieograniczony, stanowi wywłaszczenie użytkownika wieczystego. Odwołująca dowodziła też, że art. 76 ust. 2 u.r.o.d. nie dotyczy nieruchomości, do których Skarb Państwa (lub jednostka samorządu terytorialnego) przeniósł prawo do władania nieruchomością na osobę trzecią, ustanawiając na nieruchomości nieograniczone prawo rzeczowe, jakim jest użytkowanie wieczyste.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 5 grudnia 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, Kolegium wskazało na treść art. 127 § 1 i art. 28 K.p.a. Następnie wywiodło, że o tym, czy określony podmiot ma interes prawny w danej sprawie, przesądza przepis prawa materialnego. Przymiot strony musi zatem wynikać ze stosunku prawnego, przyznającego jej ochronę. W odniesieniu do konkretnej sprawy ów interes prawny (obowiązek) przejawia się tylko wtedy, gdy podmiot postępowania związany jest prawnie z jego przedmiotem. Osoba taka (podmiot) uprawniona jest ze względu na swój interes prawny do występowania z żądaniem do organu administracji publicznej i wykazując ów interes prawny, oparty na przepisie materialnym, staje się stroną postępowania w sprawie dotyczącej przedmiotu, z którym ten interes jest związany. Natomiast nie będzie posiadał legitymacji do występowania w sprawie w charakterze strony podmiot, który jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej i ma wolę (przekonanie) występowania jako strona, ale obiektywnie brak jest normy prawnej, wywierającej bezpośredni wpływ na sferę sytuacji prawnej tego podmiotu. Przechodząc do okoliczności sprawy, Kolegium wskazało, że na gruncie, który obecnie stanowią położone w [...] działki nr a, nr b i nr c, C funkcjonuje nieprzerwanie od 1965 r., czyli od czasu jego założenia. Nadto w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Miejskiej w Prudniku z dnia 23 lipca 2004 r., Nr XXVI/276/2004, z późn. zm.) działka nr a została przeznaczona pod tereny ogrodów działkowych (B 9 ZD), tereny obiektów i urządzeń dróg (ulic), publicznych ulic klasy dojazdowej (KDd) oraz tereny zieleni parkowej i skwerowo-parkowej; tereny obiektów i urządzeń otwartych parkingów i garaży samochodów osobowych, natomiast działka nr b to w całości teren ogrodów działkowych (B 9 ZD). Organ podał, że powyższy stan istniał 19 stycznia 2014 r., tj. w dniu wejścia w życie u.r.o.d. Dlatego w sprawie została spełniona przesłanka z art. 76 ust. 1 pkt 4 u.r.o.d. i zgodnie z art. 76 ust. 2 tej ustawy Starosta Prudnicki miał obowiązek wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny - nieruchomości zajmowanej przez ten rodzinny ogród działkowy na rzecz stowarzyszenia prowadzącego ogród. Z treści wskazanego przepisu nie wynika wprawdzie, kto jest stroną postępowania, jednakże nie ma wątpliwości, że kwestionowana decyzja konkretyzuje prawa i obowiązki podmiotu prowadzącego ogród działkowy, zatem tylko ten podmiot będzie posiadał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. Ponadto art. 76 ust. 2 u.r.o.d. mówi o nabyciu prawa użytkowania z mocy ustawy, co oznacza, że stanowisko Spółki nie może być wzięte pod uwagę, gdyż sam ustawodawca zdecydował się wkroczyć w stosunki cywilnoprawne i ze względu na pewne racje społeczne lub gospodarcze uregulować w sposób władczy sytuację prawną określonych nieruchomości. Kolegium podkreśliło, że w postępowaniu administracyjnym mającym na celu wydanie decyzji potwierdzającej nabycie prawa z mocy samej ustawy przez podmiot wskazany w u.r.o.d. stroną jest wyłącznie podmiot uwłaszczany. W tych okolicznościach, w ocenie organu, postępowanie odwoławcze należało umorzyć jako bezprzedmiotowe z przyczyn podmiotowych.
Skargę na powyższą decyzję wniosła Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając naruszenie następujących przepisów:
- art. 127 § 1 oraz 105 § 1 w zw. z art. 28 K.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie ma przymiotu strony w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym, co spowodowało, że Kolegium umorzyło postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe;
- art. 76 ust. 2 w zw. z art. 75 ust. 1 u.r.o.d. poprzez przyjęcie, że nabycie prawa użytkowania dotyczy również nieruchomości, które zostały oddane przez Skarb Państwa w użytkowanie wieczyste spółki prawa handlowego, co spowodowało, że organ odwoławczy uznał, iż stowarzyszenie ogrodowe słusznie nabyło prawo użytkowania spornego gruntu;
- naruszenie art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez przyjęcie, że wystarczające jest wykazanie przesłanek z art. 76 ust. 2 u.r.o.d. do wydania decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, która to decyzja stanowi wywłaszczenie użytkownika wieczystego i jest sprzeczna z Konstytucją RP.
Na podstawie powyższych zarzutów Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W motywach skargi Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem, że jako użytkownik wieczysty spornych gruntów nie może być uznana za stronę przedmiotowego postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 233 Kodeksu cywilnego użytkownik wieczysty może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. Stwierdzenie nabycia prawa użytkowania na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste spółki prawa handlowego nie jest zatem przejawem ochrony interesu faktycznego, gdyż stanowi prawnie chroniony interes prawny użytkownika wieczystego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżąca wywodziła, że przyznanie innemu podmiotowi prawa użytkowania uniemożliwi użytkownikowi wieczystemu prawo do korzystania z nieruchomości z wyłączeniem innych osób, co gwarantują użytkownikowi wieczystemu przepisy Kodeksu cywilnego oraz postanowienia decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego przez Spółkę. Ponadto Kolegium nie dostrzegło, że przedmiotowa decyzja dotyczy obciążenia rzeczy (nieruchomości) prawem użytkowania, która to rzecz została oddana w użytkowanie wieczyste podmiotu trzeciego i to prawo użytkownika wieczystego zostaje ograniczone, tym samym bezspornie użytkownik wieczysty dysponuje interesem prawnym, który wymaga ochrony w niniejszym postępowaniu, choć ustawodawca nie wymienił użytkownika wieczystego w u.r.o.d. W przekonaniu Spółki, postępowanie administracyjne wszczęte wnioskiem stowarzyszenia ogrodowego winno być umorzone jako bezprzedmiotowe, lecz z zupełnie innej przyczyny. W sprawie nie mamy bowiem do czynienia z nieruchomością będącą własnością Skarbu Państwa, którą Skarb Państwa może dysponować jak właściciel. Na poparcie tej tezy skarżąca przedstawiła stosowną argumentację popartą orzecznictwem SN, a nadto podkreśliła, że w analogicznym stanie faktycznym WSA we Wrocławiu nie miał żadnych wątpliwości w przedmiocie uznania Spółki za stronę w postępowaniu wszczętym przez stowarzyszenie ogrodowe. Przyjmując za własne poczynione przez ten Sąd wywody, skarżąca podniosła, że właściciel nieruchomości traci niemal wszystkie uprawnienia właścicielskie na rzecz użytkownika wieczystego, zaś obciążenie nieruchomości dodatkowo użytkowaniem dotyka i unicestwia w sensie ekonomicznym prawo użytkowania wieczystego, czyli nie jest użytkowaniem na nieruchomości, lecz użytkowaniem na prawie, na co u.r.o.d. nie pozwala. Spółka argumentowała, że z chwilą stwierdzenia nabycia prawa użytkowania przez stowarzyszenie ogrodowe, nie będzie miała prawnych możliwości odzyskania prawa do korzystania z nieruchomości. Obecnie użytkownik wieczysty jest pozbawiony w części władztwa nad nieruchomością, na której stowarzyszenie ogrodowe bezumownie prowadzi ogrody działkowe. Z jednej strony użytkownik wieczysty płaci opłaty z tytułu użytkowania wieczystego, a jednocześnie inny podmiot bezumownie i beż żadnych opłat korzysta z cudzej własności. Zalegalizowanie zajmowania nieruchomości przez B pozbawi użytkownika wieczystego jakichkolwiek możliwości odzyskania prawa do korzystania z działki, bez zapewnienia w zamian żadnego odszkodowania i możliwości uzyskania opłat za użytkowanie. W ocenie skarżącej, nabycie prawa użytkowania z mocy prawa może dotyczyć wyłącznie nieruchomości zaliczanych do zasobu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, czyli z wyłączeniem nieruchomości oddanych osobom trzecim w użytkowanie wieczyste. W przekonaniu Spółki, odmienna interpretacja przepisów u.r.o.d. będzie powodowała nich niezgodność z ustawą zasadniczą.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik Spółki podtrzymała wnioski i wywody zawarte w skardze, ponawiając argumentację tam przedstawioną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Z tego też powodu, w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość zastosowania przyjętej procedury.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że została ona wydana z naruszeniem prawa, w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Stwierdzone naruszenie przepisów miało bowiem wpływ na wynik sprawy.
Przedstawienie przyczyn, jakie legły u podstaw takiej oceny Sądu, rozpocząć należy od przypomnienia, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 5 grudnia 2016 r., którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. umorzono postępowanie odwoławcze. Kolegium stwierdziło bowiem, że skarżącej nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nabycia przez B prawa użytkowania nieruchomości położonej w [...], obejmującej działki nr a, nr b i nr c, k.m. [...], o łącznej powierzchni 3,1398 ha, stanowiącej własność Skarbu Państwa i pozostającej do dnia 5 grudnia 2089 r. w użytkowaniu wieczystym Spółki.
W tym miejscu wyjaśnienia wymaga, że dokonywana przez sąd administracyjny kontrola decyzji wydanej na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. nie obejmuje oceny zgodności z prawem decyzji organu pierwszej instancji, ani też kwestii materialnoprawnych związanych z przedmiotem postępowania administracyjnego, w którym wydano tę decyzję. Sąd może jedynie skoncentrować się na zbadaniu, czy istniały prawnie uzasadnione przesłanki do umorzenia postępowania prowadzonego przez organ odwoławczy. Jeżeli takie przesłanki nie wystąpiły, wówczas obowiązkiem Sądu jest wykorzystanie kompetencji kasacyjnych. Umorzenie postępowania bez zaistnienia wymaganych prawem przyczyn świadczy bowiem nie tylko o błędnym zakończeniu postępowania, ale narusza także zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, określoną w art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy bezpodstawnie umarzając postępowanie, wszczęte na podstawie odwołania wniesionego przez uprawniony podmiot, uchyla się bowiem od obowiązku wszechstronnego skontrolowania zaskarżonej decyzji i ponownego rozpoznania sprawy w drugiej instancji. Z powyższych względów Sąd nie badał zaskarżonej decyzji w kontekście tych zarzutów skargi, które odnosiły się do kwestii merytorycznych, niezwiązanych z istotą rozpoznawanej sprawy, czyli oceną, czy skarżącej przysługiwał przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu.
Dokonując kontroli w powyżej wskazanym zakresie, Sąd uznał za błędne prezentowane przez organ odwoławczy stanowisko, wedle którego w niniejszej sprawie zaistniały uzasadnione podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego. Na wstępie wyjaśnić przyjdzie, że w orzecznictwie oraz w doktrynie dostrzega się, iż art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. nie określa wprost przesłanek umorzenia. Z uwagi na to, przy wykładni tego przepisu należy odnieść się do ogólnego kryterium obowiązującego w postępowaniu administracyjnym, o jakim mowa w art. 105 § 1 K.p.a. Według tego przepisu, organ administracji publicznej obowiązany jest umorzyć postępowanie, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość, o której mowa w powołanym przepisie, oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przyczyny bezprzedmiotowości postępowania mogą wynikać zarówno z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych.
O bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego zasadniczo świadczyć będą dwie okoliczności: cofnięcie odwołania lub ustalenie, że wnoszący odwołanie nie jest stroną postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 127 § 1 K.p.a., postępowanie odwoławcze może zostać wszczęte wyłącznie na skutek odwołania złożonego przez podmiot będący stroną prowadzonego postępowania. Przymiot strony powinien być natomiast badany w świetle normy ogólnej zawartej w art. 28 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Na tle wykładni przytoczonego uregulowania w orzecznictwie dominuje pogląd, że podstawę do stwierdzenia interesu prawnego może stanowić jedynie przepis prawa powszechnie obowiązującego. Nie chodzi przy tym wyłącznie o normy prawa administracyjnego. Legitymację do udziału w sprawie można wywodzić także z innych gałęzi prawa, w tym na przykład prawa cywilnego. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt II OSK 18/16, dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślenia wymaga, że na przepisy prawa cywilnego, jako źródło interesu prawnego, wskazuje się nie tylko w orzecznictwie, ale również w piśmiennictwie (por. J. Borkowski, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wyd. C. H. Beck, Warszawa 2016 r., 14 wydanie, s. 215-216).
W świetle powyższych wywodów stwierdzić przyjdzie, że Kolegium umarzając postępowanie wywołane odwołaniem skarżącej wadliwie przyjęło, iż nie przysługuje jej przymiot strony. W niniejszej sprawie nie ulega bowiem wątpliwości, że interes prawny Spółki należy wywieść z przysługującego jej prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 233 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (w dacie orzekania przez Kolegium - Dz. U. z 2016 r. poz. 380, z późn. zm.), w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. Jak trafnie dowodziła skarżąca, treść prawa użytkowania wieczystego zawarta w powyższym przepisie jest daleko zbieżna z podobnym określeniem treści prawa własności zawartym w przepisie art. 140 Kodeksu cywilnego. Użytkowanie wieczyste jest prawem pośrednim pomiędzy własnością a ograniczonymi prawami rzeczowymi, chociaż w hierarchii jest bliższe prawu własności. Użytkownik wieczysty może korzystać z rzeczy (gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste) i rozporządzać swoim prawem użytkowania wieczystego. Jest oczywiście uprawniony do posiadania gruntu. Co ważne, może on korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób. W stosunku do osób trzecich użytkownik wieczysty zajmuje w istocie pozycję właściciela (por. A. Cisek, K. Górska [w:] E. Gniewek, P. Machnikowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, 5 wydanie, Warszawa 2013, Wyd. C. H. Beck, s. 398). Przy tak szerokim ukształtowaniu przez ustawodawcę uprawnień użytkownika wieczystego, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie przez Starostę Prudnickiego nabycia przez B prawa użytkowania przedmiotowej nieruchomości dotyczy materialnoprawnego interesu skarżącej. Przymiot strony w tym postępowaniu wynika bowiem z art. 28 K.p.a. w zw. z art. 233 Kodeksu cywilnego. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zupełnie nieuprawnione są zatem twierdzenia Kolegium o przysługującym Spółce wyłącznie interesie faktycznym. W przekonaniu Sądu, stroną postępowania jest się wówczas, gdy dane rozstrzygnięcie administracyjne kreuje (tworzy), znosi, zmienia stosunek prawa materialnego, z którego wynikają prawa i obowiązki innych podmiotów. Taka sytuacja niewątpliwie wystąpiła w niniejszej sprawie. Skarżąca posiada tytuł prawny do nieruchomości objętej decyzją Starosty Prudnickiego, a ustanowienie na rzecz ww. B prawa użytkowania wieczystego ma bezpośredni wpływ na wykonywanie przysługujących Spółce praw. Z kolei przyznanie skarżącej statusu strony postępowania daje jej gwarancję udziału w tym postępowaniu, dla ochrony jej uprawnień. Zapewnienie skarżącej możliwości uczestniczenia w przedmiotowym postępowaniu pozwoli na dokonanie przez organ oceny zasadności zgłaszanych przez nią argumentów, a dalej - w przypadku ewentualnego negatywnego dla niej rozstrzygnięcia - poddania go kontroli sądowej.
W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że organ odwoławczy dokonał wadliwej wykładni art. 28 K.p.a. w zw. z art. 76 ust. 2 u.r.o.d., co w rezultacie skutkowało także naruszeniem art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a., przez jego nieuzasadnione zastosowanie w niniejszej sprawie.
Stwierdzone naruszenie przepisów spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie pierwszym wyroku. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów postępowania, zawarte w punkcie 2 wyroku, uzasadnia przepis art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł, ustalony stosownie do § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193, z późn. zm.), wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 zł wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności za radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, z późn. zm.), a także opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań i sprowadzają się do merytorycznego rozpatrzenia przez Kolegium odwołania skarżącej jako strony postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło