II SA/Gl 826/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi L. K. i M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami zastosowania środków zabezpieczających oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. działając na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), nakazał M. W. i L. K., rozbiórkę nieużytkowanego i nie nadającego się do remontu lub odbudowy budynku mieszkalnego z garażem przy ul. [...] w S. – w terminie do dnia [...] r. Jednakże wskutek odwołania zobowiązanych do rozbiórki, decyzją z dnia [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji celem ustalenia wszystkich właścicieli przedmiotowego obiektu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy PINB decyzją z dnia [...] r. powtórnie nakazał M. W. i L. K. rozbiórkę przedmiotowego budynku do dnia [...] r. W wyniku odwołania zobowiązanych, decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. uchylono powyższe rozstrzygnięcie, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji z powodu nieustalenia spadkobierców zmarłej N. W., która została ujawniona jako właścicielka działki w Zbiorze Dokumentów utworzonym w dniu [...] r. oraz ewidencji gruntów i budynków. Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji zawiesił postępowanie, a następnie wystąpił do Sądu Rejonowego w S. o stwierdzenie nabycia spadku po N. W. i J. W. jako jej zmarłemu synowi. Następnie pismem z dnia [...] r. organ ten powiadomił L. K. i M. W. o zastosowaniu w trybie art. 69 Prawa budowlanego środków zabezpieczających w celu usunięcia niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia poprzez zagruzowanie przedmiotowego obiektu, informując że po przeprowadzeniu robót wystąpi o zwrot poniesionych kosztów. W dniu [...] r. organ nadzoru budowlanego sporządził protokół komisyjnego odbioru robót rozbiórkowych. Postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w S. stwierdził nabycie spadku po N. W. z domu C. na rzecz dzieci J. W. i L. K. po połowie oraz odrzucił wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po J. W. z uwagi na sporządzenie zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem. W tej sytuacji postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji podjął zawieszone postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] r. [...] na podstawie art. 69 ustawy – Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), orzekł o obciążeniu skarżących jako współwłaścicielek przedmiotowej działki kosztami zastosowania środków zabezpieczających w wysokości [...] zł, zobowiązując ich do uiszczenia tej kwoty w terminie 14 dni od ostateczności decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że z uwagi na pogarszający się stan techniczny przedmiotowych obiektów, usytuowanych wewnątrz osiedla mieszkaniowego i związany z tym stan zagrożenia dla bezpieczeństwa osób lub mienia, zobowiązany był do zastosowania trybu z art. 69 Prawa budowlanego i zagruzowania nieużytkowanego budynku. Krąg właścicieli przedmiotowej działki organ ustalił na podstawie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po N. W. oraz aktu notarialnego o poświadczeniu dziedziczenia po J. W. W odwołaniu od decyzji M.W. i L. K. zarzuciły, że nie są właścicielami, ani zarządcami przedmiotowego budynku, gdyż sam fakt stwierdzenia nabycia spadku, nie przesądza, że nieruchomość ta wchodziła do spadku. Z odpisu księgi wieczystej Nr hip. [...], znajdującego się w Zbiorze Dokumentów, wynika zaś, że właścicielami nieruchomości byli S. i J. małż. C. Zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania i omówieniu treści art. 69 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, organ odwoławczy wyjaśnił, że do wszczęcia postępowania administracyjnego dochodzi dopiero na etapie obciążania właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego kosztami podjęcia działań zabezpieczających. Przedmiotowy obiekt był już częściowo zawalony i znajdował się na nieogrodzonej działce na terenie osiedla mieszkaniowego. Głębokie pęknięcia ścian mogły doprowadzić do jego zawalenia. Brak też podstaw do kwestionowania wysokości kosztów robót rozbiórkowych, gdyż wypłynęła tylko jednak oferta na ich wykonanie. Zdaniem organu odwoławczego, skoro w Zbiorze Dokumentów jako właścicielka działki ujawniona została N. W., brak podstaw do kwestionowania tych dokumentów, a tym samym prawa własności przedmiotowej nieruchomości (vide: postanowienie SN z dnia 5 listopada 2003r. sygn. akt IV CK 199/02). Stąd też prawidłowo ustalono, że odwołujące się z mocy dziedziczenia są właścicielkami działki. W skardze do sądu administracyjnego L. K. i M. W. domagały się uchylenia decyzji organów obydwu instancji i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa oraz art. 67 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. Zdaniem skarżących, właścicielami przedmiotowej nieruchomości są nadal nieżyjący S. i J. małżonkowie C. Dla wykazania tego faktu skarżące wniosły o zwrócenie się do Sądu Rejonowego w S. Wydziału Ksiąg Wieczystych o nadesłanie Zbioru Dokumentów nr [...] i dopuszczenie dowodu ze znajdujących się tam postanowień PBN z dnia [...] r., postanowienia Sądu Powiatowego w B. z [...] r., odpisu z księgi wieczystej nr hip. [...] z dnia [...] r. oraz opisu i mapy tejże nieruchomości. Skarżące zarzuciły, że organy dowolnie ustaliły, że są współwłaścicielkami przedmiotowej działki. Ich zdaniem, postanowienie o założeniu zbioru dokumentów, nie jest dokumentem potwierdzającym nabycie przez N. W. jako ich poprzedniczkę prawną prawa własności działki. Koniecznym jest bowiem po myśli art. 34 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wykazanie przejścia tego prawa odpowiednimi dokumentami, sporządzanymi w przepisanej formie, począwszy od tego właściciela, którego prawo własności ma źródło w pierwotnym nabyciu, w tym wypadku, począwszy od małż. C. Tymczasem organy oparły się tylko na postanowieniu PBN z dnia [...] r., pomijając pozostałe dokumenty urzędowe, zgromadzone w tym zbiorze. Niezrozumiałe jest zatem powołanie się na domniemanie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W konsekwencji, błędnie przyjęto, że to na skarżących spoczywa obowiązek rozebrania budynku i poniesienia wynikających stąd kosztów. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżących cofnął wnioski dowodowe z uwagi na fakt, że dołączone do skargi dokumenty znajdują się w aktach administracyjnych. Podał, że nie toczyła się sprawa spadkowa po małżonkach C., ani też nie dokonano działu spadku po N. W. Przyznał, że w rejestrze gruntów jako właścicielkę nieruchomości uwidoczniono N. W. Jednakże skarżące nie uiszczają podatku od tej nieruchomości. Wskazał też na rozbieżności co do stanu z ewidencji gruntów, a opisem i mapą znajdującą się również w ewidencji gruntów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W niniejszej sprawie spełnione zostały bowiem ustawowe przesłanki do obciążenia skarżących jako współwłaścicielek przedmiotowej nieruchomości kosztami rozbiórki znajdujących się tam budynków. Z uwagi na ich zły stan techniczny, co nie jest kwestionowane i wynika niezbicie z zebranego materiału dowodowego w postaci oględzin i sporządzonego w ich toku materiału fotograficznego, a także przedłużające się postępowanie z powodu konieczności ustalenia stanu prawnego nieruchomości, zachodziła bowiem obawa o bezpieczeństwo osób postronnych. Nieruchomość usytuowana jest wewnątrz osiedla mieszkaniowego i nie jest ogrodzona. Budynki były już częściowo zawalone i stwarzały zagrożenie. Stąd też organ nadzoru budowlanego zobligowany był do niezwłocznego podjęcia środków zapobiegawczych w postaci rozbiórki nieużytkowanych budynków z mocy art. 67 ust. 1 i art. 69 ustawy – Prawo budowlane, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1332). Skarżące nie kwestionują też wysokości kosztów rozbiórki. Wykonawca robót rozbiórkowych został wyłoniony w drodze przetargu. Stąd też skład orzekający nie dopatrzył się podstaw do podważania w tym zakresie stanowiska organów obydwu instancji. Spór w niniejszej sprawie dotyczy zasadności obciążenia skarżących kosztami robót rozbiórkowych. Skarżące kwestionują bowiem ustalenia organów obydwu instancji, że są współwłaścicielkami przedmiotowej nieruchomości z tytułu spadkobrania po N. W. Zdaniem sądu administracyjnego jest oczywiste, że osoby nieżyjące (S. i J. małż. C.), nie są właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Skarżące w toku długotrwałego postępowania nie obaliły też domniemania, wynikającego ze Zbioru dokumentów, oznaczonego Rep. Z.D. Nr [...], a urządzonego dla przedmiotowej nieruchomości, składającej się z działki nr 1 o pow. 286 m2, że właścicielką tej nieruchomości była ich poprzedniczka prawna N. W. jako córka S. i J. małż. C. Zdaniem składu orzekającego, w sytuacji, gdy założenie zbioru dokumentów nastąpiło na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] r., nie podważa jego mocy prawnej fakt, że w księdze wieczystej Nr hip. [...] jako właścicieli nieruchomości w S. – N. ul. [...], składającej się z dwóch działek o pow. 1027,50 m2 ujawniono małż. C. Z opisu i mapy z [...] r. wynika, bowiem, że nieruchomość została podzielona na trzy działki o numerach: 1, 2 i 3 o łącznej pow. 954 m2. Wbrew twierdzeniom skarżących, nie było rolą i obowiązkiem organów nadzoru budowlanego wdrażanie kolejnych postępowań sądowych celem ustalania spadkobierców mał. C. Postanowienie o założeniu zbioru dokumentów jest bowiem aktem późniejszym niż założenie księgi wieczystej. Skarżące nie skorzystały z możliwości obalenia domniemania co do wiary zbioru dokumentów, co było możliwe np. w drodze ustalenia składu i działu spadku po N W. Co więcej, z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w S. w sprawie [...], wynika że skarżące są zstępnymi małż. C. (wnuczka i prawnuczka). Mieli oni co prawda także inne dzieci, lecz z całą pewnością skarżące znajdują się w kręgu ich spadkobierców ustawowych. Sedno problemu sprowadza się jednak do kwestii, że zbiór dokumentów urządzono tylko dla części nieruchomości, stanowiącej poprzednio własność małż. C. i jako właściciela wpisano jedynie N. W. W toku postępowania nie ustalono co prawda, jak doszło do ujawnienia takiego stanu prawnego, lecz nie czyni to zasadnym zarzut skargi naruszenia art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Z mocy art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2017 r. poz. 1007), powyższy zbiór dokumentów ma moc prawną. Zgodnie z art. 123 ust. 3 tej ustawy, złożenie dokumentów do zbioru na podstawie postanowienia sądu rejonowego ma bowiem wszelkie skutki wpisu w księdze wieczystej z wyjątkiem przewidzianych w przepisach o rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy). Zatem w świetle art. 3 ust. 1 ustawy, domniemywa się, że prawo jawne jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Na tego rodzaju domniemanie trafnie powołał się organ odwoławczy. Nie mógł zatem odnieść skutku zarzut naruszenia art. 8 i art. 107 § 3 kpa. W tym stanie rzeczy nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy. ec