I SAB/Wa 363/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 7 sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], oznaczoną hip. Nr [...], działki nr [...] i nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 31 marca 2017 r. I. J. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 7 sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], działki nr [...] i nr [...]. Skarżąca wskazała, że organ nie podejmuje czynności w sprawie pomimo upływu terminów załatwienia sprawy wynikających z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i zarzuciła organowi naruszenie w szczególności art. 7, art. 8, art. 12, art. 35 § 1 i § 2 oraz art. 37 § 2 kpa. Skarżąca wniosła o: zobowiązanie Prezydenta [...] do wydania decyzji w terminie określonym przez Sąd, stwierdzenie, że bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369 ze zm.) lub przyznanie od organu na rzecz skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 powołanej ustawy, zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, podnosząc, że obecnie są poszukiwane dokumenty, które pozwolą wyjaśnić stan prawny nieruchomości oraz ustalić, czy nieruchomość spełnia przesłanki do wypłaty za nią odszkodowania w trybie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ponadto do zakończenia postępowania niezbędne jest jeszcze rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, złożonego w dniu 15 listopada 1948 r. przez J. B., M. B., S. B., J. B. i A. K. w odniesieniu do gruntu, co do którego wniosek nie został dotychczas rozpoznany. Dodatkowych wyjaśnienia wymaga również kwestia, w jakiej dacie poprzedni właściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 kpa. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 kpa). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Poza sporem jest, że Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia 7 sierpnia 2012 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], działki nr [...] i nr [...]. Powyższy wniosek wpłyną do organu w dniu 7 sierpnia 2012 r. i od tego momentu, zgodnie z art. 61 § 3 kpa, rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 kpa. Pomimo upływu 5 lat od dnia złożenia wniosku Prezydent [...] nie zakończył przedmiotowego postępowania i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin trzymiesięczny dla załatwienia złożonego wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. W przypadku zaś uznania przez Prezydenta [...], że nie może rozpoznać opisanego na wstępie wniosku odszkodowawczego zanim nie zostanie rozpoznany wspomniany wniosek o przyznanie prawa własności czasowej, złożony w dniu 15 listopada 1948 r. przez J. B., M. B., S. B., J. B. i A. K., organ powinien rozważyć konieczność zawieszenie przedmiotowego postępowania odszkodowawczego do czasu jego rozpatrzenia. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że organ na przestrzeni kilku lat dokonywał w sprawie czynności niesystematycznie i w znacznych odstępach czasowych, co nie wskazuje na podejmowanie przez organ intensywnych działań zmierzających do zakończenia postępowania. Przy czym do sprawnego podejmowania czynności w sprawie nie skłoniły organu również monity stron oraz postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...]. wyznaczające organowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia (tj. do dnia 24 maja 2014 r.). Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 kpa). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. W rozpatrywanej sprawie przez 5 lat organ działał opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłuża termin jej załatwienia. Z tych względów, w ocenie Sądu, zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] nosi cechy rażącego naruszenia prawa, tj. art. 7, 8, 9, 12, 35 i 36 kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 2000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny, określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2017 r. Dz. U. poz. 1369, ze zm.) i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Sąd nie znalazł natomiast wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o przyznanie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 powołanej ustawy, stanowi środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a przy tym gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie jeszcze nie zachodzi. Mając powyższe na względzie Sąd na podstawie art. 149 § 1 i 1a oraz § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w jak w punkcie 1, 2 i 3 sentencji. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 4 wyroku zostało wydane na podstawie art. 151 w związku z art. 149 § 2 powołanej ustawy. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.