II GSK 900/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia NSA Joanna Zabłocka Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ż. C., D. T.– wspólnicy spółki cywilnej [...] Ż. C., D. T. s.c. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt III SA/Gl 780/17 w sprawie ze skargi Ż. C., D. T. – wspólnicy spółki cywilnej [...] Ż. C., D. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ż. C., D. T. solidarnie na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 14 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 780/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Ż. C., D. T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z [...] lipca 2017 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] sierpnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Rybniku wymierzył wspólnikom Spółki Cywilnej [...] z siedzibą w [...] – Ż. C. oraz D. T. (dalej: skarżący) karę pieniężną za urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie 24.000,00 zł. Powyższa decyzja, sporządzona w dwóch egzemplarzach, wysłana na adres: ul. [...], [...] doręczona została w trybie art. 150 § 1-4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.; dalej o.p.) w dniu [...] września 2015 r., bowiem w tym dniu upłynął ostatni dzień czternastodniowego okresu przechowywania decyzji, o którym mowa w ww. art. 150 § 4 o.p. Pismem z [...] czerwca 2016 r. skarżący złożyli do Dyrektora Izby Celnej w Katowicach wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji, wnosząc o dokonanie prawidłowego doręczenia decyzji z [...] sierpnia 2015 r. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił jego przywrócenia. Organ wyjaśnił, że doręczenie decyzji z [...] sierpnia 2015 r. było prawidłowe i skuteczne w rozumieniu art. 150 § 1-4 o.p. Strona złożyła odwołanie z uchybieniem terminu. Odnosząc się do twierdzenia stron, że brak prawidłowego doręczenia decyzji spowodował, że nie miały możliwości obrony swych praw i nie ze swojej winy nie złożyły odwołania, organ stwierdził, że wydana w sprawie decyzja z [...] sierpnia 2015 r. doręczona została Stronom postępowania w sposób prawidłowy na podstawie art. 150 o.p. W posiadaniu organu znajdują się dokumenty – włączone do akt stosownym postanowieniem z [...] czerwca 2017 r. – w postaci tytułu wykonawczego z [...] marca 2016 r., potwierdzenia odbioru ww. tytułu wykonawczego. Z dokumentów tych wynika, że doręczenie tytułu wykonawczego stronom nastąpiło [...] czerwca 2016 r.; z zapisu zamieszczonego w polu E tego dokumentu tj. dane dotyczące należności pieniężnych, w punkcie 9 tj. podstawa prawna braku obowiązku doręczenia upomnienia/data doręczenia upomnienia wynika data [...].01.2016 r. Dlatego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach stwierdził, że Ż. C. i D. T. nie uprawdopodobnili braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, co stanowi jedną z przesłanek koniecznych do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Innych przyczyn przywrócenia terminu strony nie wykazały. Zatem w sytuacji kiedy skarżący wiedzieli, że toczy się w stosunku do nich postępowanie administracyjne w sprawie dot. przeprowadzonej [...] października 2013 r. kontroli w lokalu bez nazwy znajdującym się w [...], przy ul. [...], powinni byli wykazać się dbałością o własne interesy i wskazać inny adres do doręczeń, aniżeli wymieniony powyżej. Zachowanie Stron, reprezentowanych przez pełnomocnika, w sytuacji gdy miały świadomość o przeprowadzonej kontroli, a potem o prowadzonym wobec nich postępowaniu administracyjnym, oceniono jako brak dbałości o własne interesy. WSA w Gliwicach oddalił skargę na powyższe postanowienie. WSA uznał, że strony we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, poza podważaniem prawidłowości doręczenia tej decyzji i zarzutów merytorycznych do niej, nie podały żadnych okoliczności, nie uprawdopodobniły w jakikolwiek sposób braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku; nie wykazały trudnych do przezwyciężenia przeszkód uniemożliwiających złożenie odwołanie w terminie. Wobec tego zarzuty skargi zostały uznane za nieuzasadnione. Skoro strony nie uprawdopodobniły braku swojej winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku z [...] sierpnia 2015 r., doręczonej w trybie fikcji prawnej doręczenia z art. 150 o.p., to tym samym nie spełniły przesłanki, o której mowa w art. 162 § 1 o.p. Konsekwencją zaś odmowy przywrócenia terminu jest stwierdzenie jego uchybienia do wniesienia odwołania – co organy dokładnie wykazały. Fakt dokonania tego w jednym rozstrzygnięciu pozostaje bez wpływu na słuszność wydanego rozstrzygnięcia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w Gliwicach do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia z powodu rażącego naruszenia prawa i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie: 1. art. 223 § o.p. polegające na błędnej wykładni i uznaniu, że w niniejszej sprawie złożenie odwołania nie było dopuszczalne ze względu na uchybienie terminu; 2. art. 150 o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż decyzja została skarżącemu doręczona w trybie zastępczym, 3. art. 146 o.p. poprzez błędne przyjęcie, iż skarżący zobowiązany był do poinformowania organu o zmianie adresu, 4. art. 162-164 o.p. poprzez uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, 5. art. 187 o.p. poprzez nienależyte zebranie i nierozpatrzenie w sposób, wyczerpujący materiału dowodowego w sprawie, 6. art. 149 o.p. polegające na błędnej wykładni i uznaniu, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w Rybniku o została doręczona w sposób prawidłowy. W uzasadnieniu przedstawiono argumenty na poparcie zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu, która w niniejszej sprawie nie występuje. Z powyższego wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Autor skargi kasacyjnej oparł zarzuty na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Prawidłowe sformułowanie zarzutów wymaga wskazania konkretnych przepisów naruszonych przez sąd, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu. Uzasadnienie takiego zarzutu powinno zawierać nie tylko określenie sposobu jego naruszenia, lecz również wpływu naruszenia na wynik sprawy, rozumianego jako istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej a zaskarżonym orzeczeniem sądu I instancji, który to związek przyczynowy musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (vide: wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Należy przy tym wskazać, że prawidłowo sformułowane zarzuty powinny być powiązane z przepisami ustawy p.p.s.a., którym sąd I instancji uchybił; niewystarczającym jest natomiast powołanie przepisów rządzących postępowaniem przed organami administracji, ponieważ sąd nie orzekał na ich podstawie, a jedynie kontrolował ich zastosowanie. Powyższe uwagi są na gruncie niniejszej sprawy niezbędne, ponieważ skarżący nie sformułowali skargi kasacyjnej w sposób prawidłowy. Po pierwsze, nie podali, czy powołane przez niego zarzuty mają charakter materialny czy procesowy. Po drugie, nie powiązali zarzutów naruszenia Ordynacji podatkowej z przepisami p.p.s.a. Po trzecie, nie podali, jaki wpływ na wynik sprawy miały zarzucane naruszenia. Te wadliwości skargi kasacyjnej uniemozliwiają jej rozpoznania. Zdaniem NSA, zasadnie uznano, że skarżący uchybili terminowi do wniesienia odwołania. Wbrew ich twierdzeniom, decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona w trybie zastępczym, to jest poprzez podwójne awizowanie przesyłki zawierającej tę decyzję. Z tego powodu wraz z uznaniem doręczenia za skuteczne, w trybie art. 150 § 1-4 o.p., termin do wniesienia odwołania rozpoczął bieg. Nawet przyjęcie, że decyzja została przesłana na nieaktualny w dacie doręczenia adres stron, nie podważa prawidłowości doręczenia. Skoro zaś skarżący złożyli odwołanie po terminie, to zasadnie organ stwierdził to w postanowieniu z [...] lipca 2017 r. Słusznie też organ uznał, że strona nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Skarżący brak swojej winy upatrują w błędnym doręczeniu decyzji organu I instancji, co – jak zostało już powiedziane – nie miało miejsca. Tym samym Sąd prawidłowo zaakceptował stanowisko organu, że skarżący spełnili przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, określonych w art. 162-164 o.p. Spod rozpoznania uchylają się natomiast zarzuty nr 1, 3, 5 i 6 petitum skargi kasacyjnej. Nie zostały one bowiem w żaden sposób uzasadnione. Ponadto, Sąd I instancji nie stosował ani przepisu art. 146 o.p. ani przepisu art. 149 o.p. Jedynie – opisując sposoby doręczenia – wspomniał o tym ostatnim przepisie, nie odnosząc go do niniejszej sprawy. Tym samym zarzuty naruszenia przepisów niemających zastosowania w sprawie nie mogły podważyć prawidłowości zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). NSA, zasądzając na rzecz organu kwotę 480 zł, uwzględnił to, że pełnomocnik organu, który nie był ustanowiony na etapie postępowania przed Sądem I instancji, sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną i wziął udział w rozprawie przed Sądem II instancji.