IV SA/Wr 349/17
WyrokWSA we Wrocławiu2017-11-16
Skład orzekający: Ewa Kamieniecka, Ireneusz Dukiel, Julia Szczygielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, przysługuje zasiłek pielęgnacyjny, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia, ale nie w stopniu umiarkowanym?Ratio decidendi
Zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Sąd uznał, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które stwierdza, że niepełnosprawność istnieje od daty sprzed ukończenia 21 roku życia, jest wystarczające do przyznania zasiłku, nawet jeśli umiarkowany stopień niepełnosprawności został orzeczony później. Ponadto, organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu.Stan faktyczny
M.Ż. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, uznając, że umiarkowany stopień niepełnosprawności powstał po 21. roku życia wnioskodawczyni. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że w zmienionym orzeczeniu o niepełnosprawności wskazano, iż niepełnosprawność istnieje od daty sprzed ukończenia 21. roku życia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie sędzia WSA Ireneusz Dukiel, sędzia NSA Julia Szczygielska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M.Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję.
Wnioskiem, który wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. w dniu 18 kwietnia 2017 r. M. Ż. zwróciła się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności.
Decyzją z dnia 24 kwietnia 2017r., nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 16 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.), działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., odmówił M. Ż. przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje: 1) niepełnosprawnemu dziecku; 2) osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) osobie, która ukończyła 75 lat. W myśl art. 16 ust. 3 ustawy, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z posiadanej dokumentacji, tj. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 7 kwietnia 2017 r. wynika, iż niepełnosprawność M.Ż. w stopniu umiarkowanym datuje się od dnia 3 września 2004 r., zatem powstała ona w wieku 30 lat, natomiast niepełnosprawność istnieje od 21 - go roku życia.
W ocenie organu wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek określonych w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych do otrzymania zasiłku pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym powstała po zakończeniu 21 roku życia.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. Ż. stwierdziła, że w orzeczeniu z dnia 7 kwietnia 2017 r. ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od dnia 3 września 2004 r., natomiast w wyniku złożonego przez nią odwołania zostało wydane dnia 24 kwietnia 2017 r. orzeczenie zmieniajace, z którego wynika, iż niepełnosprawność datuje się od dnia 15 maja 1995 r. W świetle powyższych ustaleń wniosła o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zaskarżoną decyzją z dnia 24 lipca 2017 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w pełni tak rozstrzygnięcie, jak i argumentację organu.
Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że bezspornym w sprawie jest, że M. Ż. legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 7 kwietnia 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2019 r. W orzeczeniu tym określono, że niepełnosprawność istnieje od 21 - go roku życia, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 września 2004 r. Z kolei na skutek złożonego przez stronę odwołania Powiatowy Zespół orzeczeniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. zmienił wcześniejsze swoje orzeczenie w pkt IV w ten sposób, że zamiast ustalenia, iż "Niepełnosprawność istnieje od 21-go roku życia" uznał, że "Niepełnosprawność istnieje od - 15.05.1995 r."
W świetle obowiązujących przepisów prawa stwierdzić należy – podkreśliło Kolegium, że ustalenie niepełnosprawności i jego stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności i tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania stopnie niepełnosprawności.
Kolegium wskazało, że pogląd dotyczący braku podstaw do samodzielnego ustalenia przez organy rozpoznające wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego daty powstania niepełnosprawności został utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych i skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela.
Dalej Kolegium podkreśliło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia niepełnosprawności jest postępowaniem sformalizowanym. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 2046 z późn. zm.) do orzekania w tych sprawach zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności- jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja. Dlatego też rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego w przypadku, o jakim mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, organ administracji nie jest uprawniony do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność ta istnieje.
Ponadto na gruncie niniejszej sprawy należy mieć również – w ocenie Kolegium na uwadze, że zgodnie z § 13 ust. 2 pkt 11 i 12 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności ( Dz.U. z 2015r., poz. 1110) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności.
Konfrontując powyższe z treścią art. 16 ust. 3 ustawy Kolegium stwierdziło, że do przyznania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego ustawodawca wymaga, aby w orzeczeniu właściwej jednostki do spraw orzekania o niepełnosprawności zostało wprost bez żadnych wątpliwości ustalone, iż niepełnosprawność powstała przed 21 rokiem życia. Organ administracyjny pierwszej instancji rozpoznający wniosek w przedmiocie uprawnień skarżącej do zasiłku pielęgnacyjnego był związany zawartym w powyższym orzeczeniu rozpoznaniem oraz innymi jego elementami mającymi znamiona stanowczego rozstrzygnięcia. Orzeczenie Zespołu do Spraw Niepełnosprawnych wydane na podstawie przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych nie może być zatem zastąpione żadnym innym dokumentem ani też innymi ustaleniami organu w postępowaniu dowodowym. Jest to oczywiste ograniczenie postępowania co do zakresu i sposobu prowadzenia postępowania dowodowego przez organ pomocowy, lecz ma to uzasadnienie w specyfice materii której dotyczy.
Konkludując Kolegium wskazało, że z powyższych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.
W niniejszej sprawie jest okolicznością niesporną, że spełniony został zdaniem Kolegium pierwszy warunek, ponieważ skarżąca jest osobą w wieku powyżej 16 roku życia (ma 43 lata) i legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, natomiast nie został spełniony drugi warunek, gdyż orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 7 kwietnia 2017 r. o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności zmienione następnie orzeczeniem z dnia 24 kwietnia 2017 r. zawiera stwierdzenie, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 września 2004 r. a więc kiedy strona miała już 30 lat (niepełnosprawność nie powstała więc w wieku do ukończenia przez nią 21. roku życia).
W tej sytuacji w ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji nie mógł przyznać wnioskowanego świadczenia w sytuacji braku spełnienia przez M. Ż. warunku powstania umiarkowanego stopnia niepełnosprawności w wieku do 21 lat, który to warunek jest, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy, niezbędny do przyznania świadczenia. Bez wpływu na wynik sprawy - wbrew stanowisku wyrażonym przez stronę w odwołaniu - ma orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia 24 kwietnia 2017 r., które dokonało weryfikacji (zmiany) orzeczenia z dnia 7 kwietnia 2017 r. jedynie w części odnoszącej się do jej pkt IV dotyczącego ustalenia daty (okresu) powstania niepełnosprawności, a nie ustalonego stopnia niepełnosprawności. W zakresie daty powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (tj. umiarkowanego) Powiatowy Zespół w podjętym dnia 24 kwietnia 2017 r. orzeczeniu nie dokonał jakiejkolwiek zmiany w porównaniu do orzeczenia z dnia 7 kwietnia 2017 r.
Reasumując Kolegium stwierdziło, że decyzja w sprawie ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego nie ma charakteru decyzji uznaniowej, co oznacza, że przyznać taki zasiłek organ może tylko wtedy gdy spełnione zostały przewidziane przepisami prawa wymogi, co w rozpoznawanej sprawie nie miało miejsca.
Dlatego też Kolegium uznało, że organ pierwszej instancji odmawiając przyznania żądanego zasiłku pielęgnacyjnego działał zgodnie z prawem, stąd orzeczono jak wyżej.
Skargę na powyższa decyzję do tut. Sądu wniosła M. Ż. , oświadczając, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Działając w granicach kompetencji wynikających z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz.1066) w związku z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm, zwanej dalej p.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny jest obowiązany skontrolować, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, czy też to prawo narusza.
Wobec treści skargi godzi się podnieść, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, czyli nie przyznaje określonych uprawnień, jak i nie odmawia ich przyznania, lecz rozstrzyga o legalności decyzji, to jest o ich zgodności z prawem na podstawie stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Dokonując kontroli legalności podjętych w niniejszej sprawie decyzji, Sąd stosownie do zapisu art. 134 p.p.s.a. - nie jest związany granicami skargi. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego, materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, innymi słowy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.1 lit." a" i "c" p.p.s.a.
Podkreślić należy, że odwołanie jest instytucją procesową tworzącą możliwości uprawnionym podmiotom zaskarżenia decyzji administracyjnej. W myśl zaś art. 140 k.p.a. w administracyjnym postępowaniu odwoławczym, mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji.
Wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencje do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją organu pierwszej instancji.
Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności, wynikającą z treści art. 15 k.p.a. i art. 138 k.p.a., organ odwoławczy nie może się ograniczyć wyłącznie do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Rozstrzygnięcie to polega na ponownym rozpoznaniu sprawy merytorycznie w jej całokształcie w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Dwuinstancyjność postępowania oznacza, że złożenie przez stronę odwołania od decyzji organu pierwszej instancji powoduje, iż sprawa rozpoznawana jest ponownie przez organ odwoławczy. Organ ten rozpoznaje sprawę, a nie odwołanie (wyrok NSA z dnia 1 października 2009r., sygn. akt II FSK 658/08, publ. LEX nr 532803).Powyższe pozwala na przyjęcie stwierdzenia, że organ odwoławczy jest obowiązany ocenić prawidłowość decyzji pierwszoinstancyjnej nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej tą decyzją.
W myśl zasady ustrojowej dwuinstancyjności, organ odwoławczy pełni bowiem kompetencje zarówno merytoryczne, jak i kontrolne. Organ odwoławczy uwzględnia, zatem stan faktyczny stwierdzony w czasie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, rozszerzając ewentualnie granice postępowania dowodowego na nowe okoliczności faktyczne pominięte przez organ pierwszej instancji, jak i na te, które po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji uległy zmianie.
W ocenie Sądu - w niniejszej sprawie, organ drugiej instancji nie sprostał powyższym wymogom, albowiem nie rozważył w sposób właściwy zarzutów odwołania, w tym załączonego zmienionego Orzeczenia o niepełnosprawności, tym samym nie rozpoznał merytorycznie sprawy w jej całokształcie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o odmowie przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518, ze zm.) -zwanej nadal ustawą, która określa warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń.
I tak stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy, świadczeniami rodzinnymi są świadczenia opiekuńcze: zasiłek pielęgnacyjny, specjalny zasiłek opiekuńczy oraz świadczenie pielęgnacyjne.
Warunki ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego określa art. 16 ustawy, gdzie zgodnie z ust. 3 tegoż przepisu, a który to przepis stanowił podstawę odmowy przyznania skarżącej przedmiotowego świadczenia, zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
Kwestie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego reguluje także rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz. 3).
I tak w § 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia podano, że postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, którego wzór jest określony w załączniku nr 16 do rozporządzenia. Do wniosku należy dołączyć odpowiednio: orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności - w przypadku innych osób niż wymienione w art. 16 ust. 2 pkt 3 ustawy oraz inne dokumenty, w tym oświadczenia, niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego.
Z przytoczonych przepisów wynika, że przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie, o której mowa w art. 16 ust. 3 ustawy, jest uzależnione od zaistnienia łącznie dwóch przesłanek: po pierwsze - osoba niepełnosprawna w wieku powyżej 16 roku życia musi legitymować się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, po drugie - niepełnosprawność musiała powstać przed ukończeniem przez nią 21 roku życia.
Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 3 pkt 20 tej ustawy: - umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza: a) niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów
W świetle powyższego istotny jest zatem przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 2046, ze zm.), zgodnie z którym - do orzekania o niepełnosprawności zostały powołane powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako pierwsza instancja oraz wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności - jako druga instancja.
Ponadto w sprawie należy również mieć na uwadze, że zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110), orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera:
- ustalenie stopnia niepełnosprawności (§ 13 ust. 2 pkt 8 rozporządzenia),
- datę lub okres powstania niepełnosprawności (§ 13 ust. 2 pkt 11 rozporządzenia),
- datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności (§ 13 ust.2 pkt 12
rozporządzenia).
W świetle powyższych regulacji, stwierdzić należy, że rozpoznając sprawę w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego, w przypadku o jakim mowa przywołanym art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ administracji nie jest istotnie uprawniony do samodzielnego ustalenia ani stopnia niepełnosprawności, ani też daty, od której niepełnosprawność istnieje. Ustalenie przez organ pomocowy istnienia niepełnosprawności i jej stopnia odbywa się w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Tylko ten dokument uprawnia do poczynienia ustaleń w zakresie stopnia i daty powstania niepełnosprawności. Orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera bowiem datę lub okres powstania niepełnosprawności oraz datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że nie jest sporne w sprawie, że skarżąca legitymuje się umiarkowanym stopniem niepełnosprawności ustalonym w orzeczeniu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia 7 kwietnia 2017r., zmienionym orzeczeniem z dnia 24 kwietnia 2017r.
W orzeczeniu tym stwierdzono, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 3 września 2004r. (pkt V).
Powyższe oznacza, że w chwili składnia wniosku o przedmiotowe świadczenie skarżąca niewątpliwie spełniała jeden z warunków określonych w cyt. wyżej art.16 ust.3 omawianej ustawy, albowiem legitymowała się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy spełnienia przez skarżącą drugiego warunku określonego w w/w art.16 ust.3 ustawy, a mianowicie, czy niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia.
Istotną okolicznością w niniejszej sprawie jest znajdujące się w aktach sprawy, a załączone przez skarżącą do odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 24 kwietnia 2017r. , orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z tegoż samego dnia co decyzja organu I instancji, czyli z dnia 24 kwietnia 2017r. zmieniające opisane wyżej orzeczenie tegoż Zespołu z dnia 7 kwietnia 2017r. w ten sposób, że dotychczasowe ustalenie zawarte w punkcie IV o treści: "Niepełnosprawność istnieje od 21-go roku życia", otrzymało następujące brzmienie : Niepełnosprawność istnieje od 15.05.1995r.".
W świetle powyższych ustaleń, Sąd nie podziela stanowiska Kolegium, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w cyt. wyżej art.16 ust.3 ustawy. Zdaniem Sądu zmienione orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej, poprzez stwierdzenie w punkcie IV orzeczenia, że niepełnosprawność u skarżącej istnieje od 15 maja 1995r., tj. gdy skarżąca miała lat 20 i 4 miesiące, pozwala na przyjęcie, iż niepełnosprawność skarżącej powstała w wieku przed 21 rokiem życia.
Zważyć przy tym należy, że z postanowień cyt. wyżej przepisu art.16 ust.3 ustawy o świadczeniach rodzinnych - wynika, iż ustawodawca w przypadku osoby niepełnosprawnej powyżej 16. roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, uzależnił przyznanie prawa do przedmiotowego zasiłku od powstania samej niepełnosprawności przed ukończeniem 21 roku życia, a nie od powstania w tymże czasie niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym.
W ocenie Sądu przyjęcie stanowiska, jakie prezentuje Kolegium, byłoby możliwe tylko wówczas, gdyby ustawodawca w omawianym przepisie art.16 ust.3 ustawy zawarł następujące sformułowanie: " (...) jeżeli "ta" niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21.roku życia".
W konsekwencji powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została wskutek niewłaściwej wykładni i zastosowania cyt. wyżej przepisów, a konsekwencją naruszenia prawa materialnego było dokonanie nieprawidłowych ustaleń w zakresie istotnych w sprawie okoliczności.
Nadto stwierdzić należy, że istotnym uchybieniem w niniejszej sprawie jest także i to, że skarżącej nie zapewniono czynnego udziału w postępowaniu przed organem I instancji, naruszając tym samym przepis art. 10 § 1 k.p.a., w myśl którego organy obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Powyższy przepis, gwarantujący udział strony w postępowaniu administracyjnym, ma przede wszystkim na celu zapewnienie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy.
Z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych sprawy, nie wynika, aby umożliwiono skarżącej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, a co umknęło uwadze organowi odwoławczemu.
W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że poprzez udział w postępowaniu administracyjnym należy rozumieć udział stron w całym ciągu czynności tego postępowania. Przy tym, to nie strona winna wykazać dostateczną aktywność, aby zapewnić dla siebie czynny udział w postępowaniu, lecz stosownie do art. 10 § 1 k.p.a. taki obowiązek spoczywa na organach administracji publicznej.
Zważyć przy tym także należy, że w orzecznictwie powszechnie zostało przyjęte, że obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest pouczenie strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia.
Brak w aktach sprawy końcowego oświadczenia skarżącej oraz dowodu, że organ prowadzący postępowanie pouczył stronę o przysługującym Jej prawie, uzasadnia wniosek, że organ prowadzący postępowanie naruszył nie tylko obowiązek ustalony w art. 10 § 1 k.p.a., lecz także przepis art.81 k.p.a., w myśl którego, okoliczność faktyczna może być uznana zza udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Powyższe naruszenie przepisu art.10 § 1 k.p.a. jest o tyle istotne, że orzeczenie w oparciu o które orzekał organ I instancji, czyli orzeczenie z dnia 7 kwietnia 2017r. nie było prawomocne, gdy zaś do odwołania skarżąca przedłożyła orzeczenie z dnia 24 kwietnia 2017r. zmieniające w/w orzeczenie I instancji z dnia 7 kwietnia 2017r., co pozwala tym samym na stwierdzenie, że wydana w tych okolicznościach faktycznych i prawnych przez organ I instancji decyzja była przedwczesna.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem w/w przepisów prawa, stąd Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązany był ją uchylić.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło