IV SAB/Wa 135/17

Dnia 16 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anita Wielopolska, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie wyznaczenia mediatora w sporze zbiorowym postanawia: odrzucić skargę. [...] sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej zwana "skarżącą") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie wyznaczenia mediatora w sporze zbiorowym toczącym się na wniosek skarżącej. W odpowiedzi na skargę Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej odrzucenie ze względu na brak możliwości rozstrzygnięcia sprawy decyzją administracyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, w pierwszej kolejności bada, czy zaskarżony akt lub czynność organu administracji publicznej podlega kontroli tego sądu. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę pod względem legalności, to jest zgodności z prawem, działań lub zaniechań organów administracji publicznej. Kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne wskazane w ustawie. Stosownie natomiast do art. 3 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej zwanej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie skarżąca zarzuca bezczynność Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w przedmiocie wyznaczenia mediatora w sporze zbiorowym toczącym się na jej wniosek z pracodawcą. Wyjaśnienia wymaga, że spory zbiorowe pracowników z pracodawcą lub pracodawcami regulują przepisy ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o rozwiązywaniu sporów zbiorowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 295 ze zm.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 i 2 tej ustawy jeżeli strony sporu zbiorowego nie porozumieją się w ciągu 5 dni w sprawie wyboru mediatora, dalsze postępowanie jest prowadzone z udziałem mediatora wskazanego, na wniosek jednej ze stron, przez ministra właściwego do spraw pracy z listy ustalonej przez ministra właściwego do spraw pracy w uzgodnieniu z organizacjami związkowymi oraz organizacjami pracodawców, reprezentatywnymi w rozumieniu ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego (Dz. U. z 2015 r., poz. 1240). Wyznaczenie mediatora następuje jednak tylko w przypadku wystąpienia sporu zbiorowego dotyczącego warunków pracy, płac lub świadczeń socjalnych oraz praw i wolności związkowych pracowników lub innych grup, którym przysługuje prawo zrzeszania się w związkach zawodowych. Powyższe wyliczenie wynika z art. 1 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, który ma charakter katalogu zamkniętego. Doprecyzowanie definicji sporu zbiorowego zawiera art. 4 ust. 1 powyższej ustawy, według którego nie jest dopuszczalne prowadzenie sporu zbiorowego w celu poparcia indywidualnych żądań pracowniczych, jeżeli ich rozstrzygnięcie jest możliwe w postępowaniu przed organem rozstrzygającym spory o roszczenia pracowników. Zdaniem organu administracji w przypadku sporu toczącego się między skarżącą a pracodawcą zgłoszone żądania - obejmujące postulaty: ustalenia dla pracowników objętych równoważnym systemem czasu pacy 12-godzinnej dobowej normy czasu pracy oraz ustalenia rozkładów czasu pracy na poszczególne dni przez przełożonych w pisemnych harmonogramach obejmujących okres 1 miesiąca, podawanych do wiadomości pracowników z dwutygodniowym wprzędzeniem - nie mieszczą się w katalogu spraw wyznaczonym przepisami ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, zatem nie mogą być objęte sporem zbiorowym. Z uwagi na powyższe organ stwierdził, że brak było podstaw do wyznaczenia mediatora na postawie ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych. Kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje zatem ustalenie czy spór wszczęty na skutek żądań zgłoszonych przez skarżącą pracodawcy jest sporem zbiorowym. Wyjaśnić należy, że spory zbiorowe są załatwiane w trybie określonym ustawą o rozwiązywaniu sporów zbiorowych, przy wyłączeniu drogi przed sądami pracy. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych - spór zakładowy rozpoznaje kolegium arbitrażu społecznego przy sądzie wojewódzkim (obecnie okręgowym), w którym utworzony jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. W skład kolegium wchodzi przewodniczący wyznaczony spośród sędziów sądu przez prezesa sądu oraz sześciu członków wyznaczonych po trzech członków przez każdą ze stron. Strony powinny dążyć do wskazania osób bezpośrednio nie zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy. Orzeczenie kolegium zapada większością głosów. Jeżeli żadna ze stron przed poddaniem sporu rozstrzygnięciu kolegium nie postanowi inaczej, orzeczenie to wiąże strony. Szczegółowy tryb postępowania przed kolegium arbitrażu społecznego reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1991 r. w sprawie trybu postępowania przed kolegiami arbitrażu społecznego (Dz. U. z 1991 r., Nr 73, poz. 324). Zgodnie z przepisami tego rozporządzenia wniosek, który wpłynął do sądu, podlega wstępnemu badaniu przez jego prezesa, który kontroluje go od strony formalnoprawnej (merytorycznej). W szczególności sprawdza, czy pochodzi on od uprawnionego podmiotu i czy dotyczy przedmiotu, który może być objęty sporem zbiorowym. Dokonuje zatem de facto oceny formalnej przedmiotu sporu. Może zarządzić zwrot wniosku, jeżeli został on złożony przez podmiot niebędący stroną sporu lub jeżeli z treści wniosku wynika, że spór zbiorowy nie jest sporem w rozumieniu ustawy. Prezes sądu jest więc organem orzekającym co do meritum sprawy, w tym także w zakresie oceny czy występujący między stronami spór jest sporem zbiorowym w rozumieniu przepisów ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych oraz czy istnieje możliwość jego prowadzenia, a zatem czy zachodzą wyłączenia wynikające z treści art. 4 tej ustawy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 2017 r., I PK 212/16). Skoro rozstrzygniecie żądania w przedmiocie ustalenia czy spór istniejący między stronami postępowania ma charakter sporu zbiorowego, a zatem czy może być rozpoznany w trybie przepisów ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych dokonuje prezes sądu okręgowego po złożeniu wniosku przez organizację związkową w trybie tej ustawy, to stwierdzić należało, że strona nie może dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji Sąd uznał, że rozpoznawana skarga, jako nie mieszcząca się we właściwości sądów administracyjnych, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Z tych względów, Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 § 3 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.