II SA/Wa 318/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (zwane dalej organem odwoławczym) decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], na podstawie art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1659) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] października 2016 r. nr [...], o odmowie dofinansowania [...] Wojewódzkiej Komendzie Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w [...] (zwany dalej stroną skarżącą) kosztów kształcenia młodocianego pracownika K.Z.. Wnioskiem z dnia [...] września 2016 r. Wojewódzki Komendant Ochotniczych Hufców Pracy w [...] zwrócił się do Wójta Gminy G. (zwanego dalej organem pierwszej instancji) o dofinansowanie kosztów kształcenia ww. młodocianego pracownika w zakresie przyuczenia do wykonywania określonej pracy poniesionych w okresie od 4 lutego 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. Decyzją z dnia [...] października 2016 r. organ pierwszej instancji, na podstawie art. 70b ust. 6 i ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2015 r., poz. 2156 z późn, zm.), odmówił dofinansowania przedmiotowych kosztów. Organ pierwszej instancji wskazał, że strona skarżąca, pomimo wezwania z dnia [...] października 2016 r. do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie: formularza informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oświadczenia o obowiązku sporządzania sprawozdań finansowych oraz zaświadczeń o pomocy de minimis, otrzymanych (od wszystkich podmiotów) w roku, w którym pracodawca ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenie o wielkości pomocy de minimis otrzymanych w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie, nie przedstawiła żądanych dokumentów. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji strona skarżąca podniosła, że żądanie organu pierwszej instancji przedłożenia dokumentów dotyczących pobranej pomocy de minimis było bezpodstawne i przedstawiła obszernie argumenty na poparcie swojego stanowiska. W szczególności podkreśliła, że Ochotnicze Hufce Pracy (zwane dalej OHP), wypełniając zadania ustawowe, nie prowadzą działalności gospodarczej, zatem nie podlegają ustawie o postępowaniu w sprawach o udzielenie pomocy publicznej. Organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r., powołując się na treść art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty, stwierdził, że dofinansowanie kosztów kształcenia, przysługujące pracodawcom z tytułu zawarcia z młodocianymi pracownikami umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi m.in. w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis. Przywołując pkt 4 preambuły ww. rozporządzenia wskazał, że dla celów konkurencji określonych w Traktacie, przedsiębiorstwem jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarczą niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania. Organ odwoławczy podkreślił, że choć strona skarżąca jest w całości finansowana ze środków pochodzących z budżetu państwa, to przyznanie tej jednostce dofinansowania z art. 70b ustawy o systemie oświaty powinno być rozpatrywane w aspekcie kontrolowanej pomocy publicznej, której przyznanie może zachwiać równowagę konkurencyjności podmiotów na rynku. Zasady postępowania w sprawie uzyskania pomocy de minimis określone są w ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Stosownie do treści art. 37 ust. 1 tej ustawy, podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, lub oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie, zatem organ pierwszej instancji zasadnie wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia wniosku o niezbędne dokumenty. Organ odwoławczy podkreśli także, że pomoc przyznawana w trybie art. 70b ustawy o systemie oświaty może być przyznana tylko jako pomoc de minimis (ust. 11), stąd też nie ma znaczenia czy OHP jest przedsiębiorcą i czy wykonuje działalność gospodarczą. Prawidłowo zatem organ pierwszej instancji odmówił stronie skarżącej dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. W skardze na decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obydwu instancji i przyznanie dofinansowania zgodnie ze złożonym wnioskiem, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie następujących przepisów: I. prawa materialnego, przez ich błędną wykładnię: 1) art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, polegające na jego niezastosowaniu, 2) art. 70b ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty polegające na jego zastosowaniu, podczas gdy nie ma on zastosowania do OHP, 3) art. 2 ust 16 ustawy o postępowaniu w sprawach udzielania pomocy publicznej beneficjentem pomocy, poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż strona skarżąca jest podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, 4) art. 107 i art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis, z którego wynika, iż do celów reguł konkurencji określonych w Traktacie, przedsiębiorstwem jest każda jednostka wykonująca działalność gospodarczą niezależnie od formy prawnej i sposobu finansowania, poprzez uznanie, iż mają one zastosowanie w sprawie, II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 7, art. 10, art. 77, art. 80 i art. 107 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie mimo kompletnego materiału dowodowego w sprawie i oparcia decyzji na błędnych ustaleniach dotyczących statusu strony skarżącej, co skutkowało podjęciem przez organ decyzji noszącej cechy dowolności. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca przedstawiła stan faktyczny sprawy i powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, podkreślając, że szkolenie młodocianych jest jednym z zadań ustawowych OHP i nie może być utożsamiane z działalnością konkurencyjną dla podmiotów gospodarczych takich jak przedsiębiorcy. OHP w żadnym przypadku nie osiąga z tego tytułu korzyści, zaś uznanie wykonywania zadań ustawowych za działalność gospodarczą podlegającą przepisom regulującym pomoc de minimis, biorąc pod uwagę skalę tej działalności oraz ograniczenia kwotowe w udzielaniu pomocy de minimis, zdaniem strony skarżącej, prowadziłoby wprost do zaprzestania wykonywania tych zadań z uwagi na brak środków w budżecie strony skarżącej w bardzo krótkim czasie, i to właśnie spowodowałoby zachwianie równowagi konkurencyjności podmiotów na rynku, na którą powołuje się organ odwoławczy. Dalej strona skarżąca wyjaśniła, że na podstawie art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, pracodawcy mogą uzyskać od gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania młodocianego pracownika, dofinansowanie kosztów kształcenia pracownika młodocianego w celu jego przygotowania zawodowego. Dofinansowanie dotyczy wszystkich pracodawców będących osobami prawnymi lub fizycznymi, o ile spełnią warunki określone w art. 70b ustawy o systemie oświaty. Decyzja przyznająca dofinansowanie wydawana jest o ile wniosek spełnia wymagania określone w art. 70b ustawy o systemie oświaty, żaden przepis nie przewiduje w tym zakresie wyłączeń podmiotowych, a uzyskane z tego tytułu pieniądze są traktowane jako dochód dla budżetu państwa. Strona skarżąca podniosła też, że okoliczność, że w art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty zapisano, iż dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi pomoc de minimis, nie oznacza, że pomoc ta może być udzielona wyłącznie jako pomoc de minimis. W ocenie strony skarżącej, przepisy ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej nie mają zastosowania do podmiotów nieprowadzących działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny w niniejszej sprawie nie jest sporny. Skarżąca w okresie od 4 listopada 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. zatrudniała młodocianego pracownika, którego przyuczała do wykonywania zawodu. We wniosku o dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika [...]WK OHP, jako podstawę prawną wskazała art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Spór w sprawie dotyczy tego, czy skarżąca jako podmiot ubiegający się o przyznanie dofinansowania miała obowiązek przedłożyć dokumenty, niezbędne przy ubieganiu się o pomoc de minimis, czy też z takiego obowiązku jest zwolniona. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd prawny wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 378/17 i przyjmuje go jako własny. Sąd stwierdza, że wskazany we wniosku o przyznanie dofinansowania art. 70b ust. 1 nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej do przyznania takiego świadczenia, bowiem tego dofinansowania dotyczy cały art. 70b. Jego ustęp 1 wskazuje jedynie, że pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych określone w przepisach w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z przepisami, o których mowa w pkt 1. Zgodnie z ust. 7 tego samego artykułu, dofinansowanie jest przyznawane na wniosek pracodawcy złożony w terminie 3 miesięcy od zdania przez młodocianego pracownika egzaminu i że do wniosku należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających spełnienie warunku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 (a więc potwierdzających posiadanie kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego), kopii umowy o pracę z młodocianym pracownikiem oraz kopii dyplomu lub świadectwa potwierdzającego zdanie egzaminu. Te dokumenty zostały przez skarżącą złożone. Stosownie zaś do ust. 8 tego samego artykułu, dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest finansowane ze środków Funduszu Pracy. Poczynając od 1 września 2012 r. do art. 70b ustawy o systemie oświaty wprowadzono ustęp 11, w myśl którego dofinansowanie, o którym mowa w ust. 1, stanowi pomoc de minimis udzielaną zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu Komisji (UE) Nr 1407/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis lub rozporządzeniu Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym. W okresie od 1 września 2012 r. do 8 lipca 2014 r. ust. 11 odwoływał się do rozporządzenia Komisji (WE) nr 1998/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. w sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 379 z 28.12.2006, str. 5). Przepis art. 70b nie zawiera normy prawnej, z której wynikałoby, że jeśli chodzi o Ochotnicze Hufce Pracy, to mogą one domagać się przyznania dofinansowania na podstawie art. 70b ustawy o systemie oświaty, ale nie w ramach pomocy de minimis; innymi słowy, że art. 70b ust. 11 nie ma zastosowania do skarżącej. Treść tego przepisu jest wyraźna i jednoznaczna, nie pozostawia miejsca na interpretację, jak próbuje to wykazać skarżący. Zaprezentowany w skardze sposób odczytania zawartego w art. 70b ust. 11 uregulowania, stanowi w ocenie Sądu wykładnię contra legem i jako taki nie może być zaakceptowany. Szczegółowe zasady postępowania w sprawie uzyskania pomocy de minimis określa ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Zgodnie z jej art. 37 podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat, albo oświadczenia o wielkości pomocy de minimis otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis. Do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1, 2 i 5, pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi (ust. 7). Wskazać zatem należy, że zgodnie z art. 70b ust. 11 ustawy o systemie oświaty dofinansowanie kosztów kształcenia stanowi pomoc de minimis, której przyznanie uzależnione jest nie tylko od złożenia dokumentów, o których mowa w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty, ale także dokumentów wymaganych przepisami art. 37 ust. 1 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej oraz przepisami wydanego na jej podstawie rozporządzenia z 29 marca 2010r. Prawidłowo zatem organ I instancji żądał od skarżącej złożenia dokumentów w postaci formularza stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 marca 2010 r. oraz zaświadczenia o pomocy de minimis otrzymanej w roku, w którym pracodawca ubiega się o pomoc oraz w ciągu 2 lat poprzedzających, wraz z pouczeniem o skutkach niezłożenia tych dokumentów. Skoro zaś skarżącą żądanych dokumentów nie złożyła, zasadnie na podstawie art. 37 ust. 7 ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej organy odmówiły przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika. Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, że bez znaczenia w niniejszym przypadku pozostaje okoliczność, czy [...]KW OHP jest przedsiębiorcą i czy wykonuje działalność gospodarczą. Istotą sprawy jest bowiem prawidłowa ocena organów, że dofinansowanie, o które wnosiła skarżąca może być przyznane wyłącznie jako pomoc de minimis, a skoro tak, to koniecznym było złożenie przez podmiot ubiegający się o tę pomoc, dokumentów, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 ww. ustawy z dnia 30 kwietnia 2004r. Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organ przepisów postępowania - art. 7, 10, 77, 80 i 107 K.p.a. należy stwierdzić, że strona skarżąca w istocie nie wskazała na czym polegało naruszenie przepisów procesowych, a stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Sąd stwierdza, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 121 ust. 11 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), bowiem zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r, poz. 60) przepis ten wszedł w życie z dniem 1 września 2017 r. Natomiast zaskarżona decyzja wydana została [...] grudnia 2016 r., zatem w okresie obowiązywania art. 70b ustawy o systemie oświaty i ta regulacja prawna miała zastosowanie w sprawie. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.