II SA/Wa 908/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Janusz Walawski (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. Prezes Sądu Okręgowego w W., w dniu [...] marca 2017 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił udostępnienia A. K. (zwanemu dalej skarżącym) fragmentów uzasadnienia wyroku zapadłego w sprawie o sygn. akt [...] zawierających tajemnicę przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji podał, że dokumenty przekazane do akt sprawy, których treść oraz opis zawarte są w uzasadnieniu ww. wyroku, stanowią tajemnicę przedsiębiorcy. Z uwagi na fakt, że informacje udostępnione na rzecz procesu stanowią wartość gospodarczą spółki, przedsiębiorca podjął niezbędne kroki do zachowania tychże danych w poufności i złożył wniosek o wyłączenie jawności w tym postępowaniu, a wniosek został przez sąd uwzględniony, to organ pierwszej instancji uznał, że w tej części uzasadnienie wyroku nie może zostać udostępnione skarżącemu. Prezes Sądu Apelacyjnego w W., działając na podstawie art. 104 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 5 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2017 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podał, że informacja staje się "tajemnicą", kiedy przedsiębiorca przejawia wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich. Utrzymanie danych informacji jako tajemnicy wymaga więc podjęcia przez przedsiębiorcę działań zmierzających do wyeliminowania możliwości dotarcia do nich przez osoby trzecie w normalnym toku zdarzeń, bez konieczności podejmowania szczególnych starań. W rozpoznawanej sprawie przedsiębiorca – powód w sprawie o sygn. akt [...] podjął działania w celu zachowania w tajemnicy informacji i dokumentów ujawnionych w tymże postępowaniu, czego skutkiem było wyłączenie jawności przez Sąd rozpoznający sprawę w trybie art. 153 k.p.c. Skoro zatem postępowanie w ww. sprawie toczyło się z wyłączeniem jawności, to dokumentacja złożona do akt sprawy przez stronę postępowania, objęta jest tajemnicą przedsiębiorcy w rozumieniu art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Tym samym organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że pomimo iż żądane informacje mają charakter informacji publicznej, nie mogą zostać udostępnione skarżącemu z uwagi na ograniczenia wynikające z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ odwoławczy po zapoznaniu się z treścią uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie sygn. akt [...], w pełni podzielił stanowisko organu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu decyzji o braku możliwości jego udostępnienia w zakresie objętym anonimizacją. Dane podlegające anonimizacji stanowią informacje finansowe dotyczące wysokości oraz czasookresu opłat uiszczanych przez spółkę związanych z użytkowaniem infrastruktury kolejowej i informacje te bez wątpienia posiadają wartość gospodarczą, jak i handlową. Dane te są ponadto ściśle związane z prowadzoną przez Spółkę działalnością gospodarczą i mają dla niej niewątpliwie wartość gospodarczą. Dane te mają również wpływ na wynik finansowy przedsiębiorcy, a zatem ich ujawnienie zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy. A. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Sadu Apelacyjnego w W. z dnia [...] kwietnia 2017 r., w której podniósł, że została ona wydana z naruszeniem następujących przepisów: 1. art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a., poprzez sporządzenie lakonicznego uzasadnienia, które nie wyjaśnia w dostateczny sposób motywów, jakimi kierował się organ, 2. art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez błędne przyjęcie, iż fragmenty wyroku Sądu Okręgowego w W. zapadłego w sprawie o sygn. akt [...] zawierają tajemnicę przedsiębiorstwa, bez uzasadnienia tej tezy, 3. art. 16 ust. 2 powyżej powołanej ustawy, poprzez niepodanie wymaganych przez ten przepis informacji. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Prezes Sądu Apelacyjnego w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącego w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2017 r. poparł skargę, a ponadto podniósł, co następuje: W ocenie pełnomocnika skarżącego decyzje wydane w rozpoznawanej sprawie dotknięte są tymi samymi wadami, które dotyczą w głównej mierze sposobu sporządzenia uzdatnienia podjętych rozstrzygnięć. Pełnomocnik podniósł, że organy orzekające w sprawie lakonicznie odniosły powołane poglądy doktryny i orzecznictwa w zakresie tajemnicy przedsiębiorstwa do rozpoznawanej sprawy, stąd też uzasadnień decyzji nie można uznać za wystarczające i przekonywujące. Pełnomocnik skarżącego za niezrozumiałe uznał uzasadnienia decyzji w zakresie przyjęcia za tajemnicę przedsiębiorstwa tożsamości powoda, wielkość dochodzonych od Skarbu Państwa kwot oraz wysokość kwot uiszczanych przez powoda za korzystanie z publicznej infrastruktury. W ocenie pełnomocnika skarżącego tożsamość powoda jest informacją publicznie dostępną i wynika np. z wokandy wywieszonej w dniu rozprawy. Z kolei kwoty dochodzone od Skarbu Państwa dotyczą majątku publicznego a kwoty za korzystanie z publicznej infrastruktury uiszczane są na rzecz państwowego monopolisty. Zdaniem pełnomocnika skarżącego ze względu na lakoniczność uzasadnienia decyzji oraz brak możliwości ustalenia, jakie kwestie zostały objęte anonimizacją, nie ma on możliwości wyartykułowania innych wątpliwości co do treści uzasadnienia decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Ponadto w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że Sąd nie może w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze, ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu stwierdzić z urzędu. Skarga oceniana na podstawie powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia stała się decyzja Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. odmawiająca udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na ograniczenie dostępu ze względu na tajemnicę przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2016 r. poz. 1764, z późn. zm.), każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w niniejszej ustawie. Zakres przedmiotowy informacji publicznej został przykładowo określony w art. 6 ust. 1 powołanej ustawy. Na podstawie ww. przepisów przyjmuje się, iż każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz, podmiotów sprawujących funkcje publiczne albo odnosząca się do innych podmiotów, wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa stanowi informację publiczną podlegającą udostępnieniu. Wyjątki od powyższej zasady wprowadza art. 5 ustawy. W myśl ust. 1 powołanego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Stosownie natomiast do ust. 2 tego przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Jak wynika z treści powołanego powyżej przepisu, a także z art. 61 ust. 3 Konstytucji RP, dostęp do informacji publicznej nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, zaś ograniczenie to może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w tym przepisie okoliczności. Dodać trzeba, że wydając decyzję odmowną z powołaniem się na "tajemnicę przedsiębiorstwa", należy uwzględnić, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej nie zawiera definicji tego pojęcia. W orzecznictwie sądów administracyjnych zarysowały się dwa stanowiska w zakresie rozumienia użytego w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej pojęcia tajemnica przedsiębiorcy. Zgodnie z pierwszym z nich pojęcie tajemnica przedsiębiorcy, o jakiej mowa w art. 5 ust. 2 tej ustawy, utożsamia się z pojęciem "tajemnica przedsiębiorstwa", której definicję zawiera art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. poz. 153, z późn. zm. - por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 2950/14 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z drugim stanowiskiem pojęcie tajemnica przedsiębiorcy wyprowadza się z tajemnicy przedsiębiorstwa, której definicję zawiera powyżej powołany przepis i przyjmuje się, że pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo, ale w niektórych sytuacjach tajemnica przedsiębiorcy może być rozumiana szerzej. Przyjmuje się, że tajemnicę przedsiębiorcy stanowią informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności (nie jest wymagana przesłanka gospodarczej wartości jak przy tajemnicy przedsiębiorstwa). Informacja staje się tajemnicą, kiedy przedsiębiorca przejawi wolę zachowania jej jako niepoznawalnej dla osób trzecich (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. I OSK 192/13 i z dnia 5 lipca 2013 r., sygn. I OSK 511/13, dostępne j.w.). Warto w tym miejscu przytoczyć też pogląd Sądu Najwyższego co do znaczenia pojęcia tajemnicy przedsiębiorcy. Otóż według wykładni Sądu Najwyższego, zawartej w wyroku z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt V CSK 444/06, tajemnicą przedsiębiorcy "są nieujawnione wiadomości, informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne lub inne posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Fakt, że informacje dotyczące poszczególnych elementów urządzenia są jawne nie decyduje o odebraniu zespołowi wiadomości o produkcie przymiotu poufności". Autor opracowania "Udostępnienie informacji publicznej w formie wglądu do dokumentów", PRESSCOM Spółka z o. o. Wrocław 2013, str. 131 wskazał, iż: "możliwość ograniczenia prawa do informacji publicznej na podstawie tajemnicy przedsiębiorcy wchodzi w grę, gdy spełnione są przesłanki: 1) brak wcześniejszego upublicznienia określonych informacji znajdujących się w dokumentacji wniesionej przez przedsiębiorcę; 2) uprawdopodobnienie, że informacje te mają ze względu na swój charakter, sposób zastosowania itp. szczególną wartość gospodarczą, co w konsekwencji ich ujawnienia mogłoby narazić takiego przedsiębiorcę na szkodę; 3) podjęcie przez przedsiębiorcę niezbędnych działań w celu zachowania poufności takich informacji (treść dokumentacji) – powinny one nastąpić w momencie składania odpowiednich dokumentów: ich brak dyskwalifikuje możliwość ograniczenia dostępu do tego typu dokumentów ze względu na tego rodzaju przesłankę, w szczególności gdy zastrzeżenie tajemnicy mogłoby nastąpić po wcześniejszym wpłynięciu wniosku o udostępnienie informacji". W sprawie nie jest sporne, że Prezes Sądu Apelacyjnego w W. jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępnie do informacji publicznej. Natomiast istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy udostępnienia żądanej informacji publicznej w postaci uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. akt [...]. Odmawiając udostępnienia żądanej informacji, organ odwoławczy wskazał, iż informacja ta nie jest informacją jawną i posiada dla Spółki wartość gospodarczą i handlową. Zdaniem Sądu, powołując się na tę podstawę odmowy udzielenia informacji publicznej, organ odwoławczy przede wszystkim należycie ją uzasadnił i przedstawił wystarczającą argumentację i dowody uzasadniające odmowę udostępnienia żądanych informacji. Należy również podkreślić, iż gospodarujący informacją, dokonał samodzielnej oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji. Na przedsiębiorcy ciążył natomiast obowiązek wykazania, że zastrzeżone przez niego informacje, są tego rodzaju, że wpisują się w definicję tajemnicy przedsiębiorstwa (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 343/13). Spółka takiego obowiązku dopełniła poprzez złożenie wniosku o wyłączenie jawności postępowania, który jak wynika z akt sprawy, został przez Sąd orzekający w sprawie o sygn. akt [...] uwzględniony. W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, iż złożone zastrzeżenie może stać się skuteczne dopiero w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do ujawnienia informacji, po przeprowadzeniu stosownego badania, pozytywnie przesądzi, że zastrzeżone informacje mają charakter tajemnicy przedsiębiorstwa, w rozumieniu art. 11 ust. 4 powołanej ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Jeżeli w wyniku weryfikacji okaże się, że zastrzeżona informacja nie stanowi tajemnicy przedsiębiorstwa, to zadeklarowane zastrzeżenie staje się bezskuteczne (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1483/12 – dostępny j.w.). Organ dokonał badania treści uzasadnienia przedmiotowego wyroku, co znajduje odzwierciedlenie w jego anonimizacji dotyczącej fragmentów zawierających informacje ustawowo chronioną (tajemnica przedsiębiorstwa). Podkreślić również należy, że wyłączenie przez Sąd jawności postępowania zakończonego przedmiotowym wyrokiem świadczy o tym, że już na tym etapie, Sąd doszedł do przekonania, że zachodzi uzasadnione prawdopodobieństwo ujawnienie osobom trzecim informacji objętych ochroną przewidzianą w art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W ocenie Sądu, organ wyjaśnił w sposób wystarczający kwestię wystąpienia pozytywnej przesłanki uzasadniającej odmowę udzielenia informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorstwa. Wbrew twierdzeniu skarżącego, uzasadnienia decyzji zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne zgodne z warunkami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a., co czyni podniesiony w skardze zarzut nieskutecznym. Zdaniem Sądu niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego określonych w skardze, z wyłączeniem zarzutu naruszenia art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Jednakże stwierdzone uchybienie nie miało istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja prawa nie narusza i na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę należało oddalić, jako niezasadną.