VI SA/Wa 1028/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Asesor WSA Joanna Kruszewska - Grońska Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] kwotę 2217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "UP", "Urząd") decyzją z dnia [...] marca 2017 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 245 w zw. z art. 1291 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (Dz.U. z 2013 r., poz. 1410, z późn. zm.), dalej "p.w.p.", po rozpatrzeniu wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w M. (dalej: "Spółka" lub "Skarżąca") o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] sierpnia 2016 r. o odmowie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "Szybki Ciepły Montaż". Do wydania powyższej decyzji doszło na podstawie następujących ustaleń: Spółka - w dniu [...] maja 2016 r. - wniosła o udzielenie prawa ochronnego na znak towarowy słowny "Szybki Ciepły Montaż" przeznaczony do oznaczania towarów i usług w zakresie klas 1, 17, 19 i 37. UP w decyzji z dnia [...] sierpnia 2016 r. odmówił udzielenia prawa ochronnego na przedmiotowy znak towarowy, stwierdzając, że oznaczenie to nie posiada dostatecznych znamion odróżniających w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 p.w.p. i tym samym nie jest zdolne do odróżniania towarów określonego przedsiębiorstwa od towarów tego samego rodzaju innych podmiotów gospodarczych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Spółka - pismem z dnia [...] grudnia 2016 r. - wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że znak nie przekazuje żadnych informacji w stosunku do większości towarów i usług, do których oznaczania został zgłoszony. Przywołaną na wstępie decyzją z dnia [...] marca 2017 r. UP utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie udziela się praw ochronnych na oznaczenia, które nie mogą być znakiem towarowym oraz takie, które nie posiadają dostatecznych znamion odróżniających. UP wskazał, że dostatecznych znamion odróżniających nie mają oznaczenia składające się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. Organ zaznaczył przy tym, że przedmiotem analizy jest zawsze oznaczenie traktowane jako całość, a dla stwierdzenia czy znak posiada dostateczne znamiona odróżniające, konieczne jest dokonanie oceny czy dla przeciętnego, należycie poinformowanego, dobrze zorientowanego i rozsądnego konsumenta mógłby on stanowić dostateczną podstawę do zidentyfikowania towarów i usług jako pochodzących od jednego, stałego i zawsze tego samego producenta. Zdaniem UP oznaczenie może uzyskać ochronę jako znak towarowy wyłącznie, gdy nie jest oznaczeniem opisowym składającym się tylko z oznaczeń służących w obrocie do przekazywania informacji o cechach towarów lub usług. Oznaczenie takie przekazuje jedynie informacje o nim samym i nie wskazuje na pochodzenie sygnowanego nim towaru czy usługi od konkretnego przedsiębiorcy. Organ zaznaczył, że oznaczenie można uznać za pozbawione zdolności odróżniającej w stosunku do określonych towarów lub usług, jeżeli jego treść jest jasna i zrozumiała przez odbiorców w sposób natychmiastowy i będzie odnosiła się do jednej z cech towarów. Organ wskazał, że rozpatrywane oznaczenie składa się połączenia trzech powszechnie rozumianych słów, z których słowo "montaż" odnosi się do szeroko rozumianych towarów i usług budowlanych, słowo "szybki" oznacza proces przebiegający w dużym natężeniu i tempie większym od przeciętnego, a słowo "ciepły" może być odbierane jako chroniący przed zimnem albo przyjazny, który to odbiór jest istotny w przypadku usług budowlanych, wypełnia znamiona oznaczenia opisowego, które można przypisać do szeregu towarów z klas objętych zgłoszeniem. Zdaniem UP treść, jaką niesie sporne oznaczenie, nie nadaje mu właściwości, która mogłaby sprawić, że znak jako całość umożliwiałby odbiorcy odróżnienie towarów Spółki od towarów i usług tego samego rodzaju oferowanych przez inne podmioty gospodarcze. Organ uznał, że potencjalny odbiorca, widząc szeroko pojęte materiały budowlane wykończeniowe sygnowane znakiem "Szybki Ciepły Montaż", bezpośrednio odbierze oferowane towary i usługi jako towary i usługi wskazane wykazie zgłaszającego, posiadające cechy i właściwości tego typu produktów dostępnych na rynku. Na wskazane powyżej rozstrzygnięcie - pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. - Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: 1) art. 107 § 3 k.p.a., przez pominięcie i nieomówienie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że sporny znak towarowy nie jest oznaczeniem ogólnoinformującym w odniesieniu do towarów i usług, do których oznaczania jest przeznaczony; 2) art. 7 i art. 8 k.p.a. przez nieuwzględnienie zarzutu, że zgłoszony znak towarowy ma zdolność odróżniającą i wobec tego brak było podstaw odnowy udzielania ochrony temu znakowi. Uzasadniając powyższe zarzuty, Skarżąca podniosła, że sporny znak towarowy nie jest oznaczeniem ogólnoinformującym w odniesieniu do towarów i usług, do których oznaczania jest przeznaczony i przykładowo nie opisuje usługi wynajmu sprzętu budowlanego. Zarzuciła, że organ odszedł od racjonalnej linii orzeczniczej, próbując wdrożyć założenia "PROGRAMU KONWERGENCJI" zaproponowanego przez Urząd ds. Własności Intelektualnej w Alicante a nieprzeniesionego na grunt prawa polskiego. Zdaniem Spółki w odniesieniu do większości towarów i usług wskazanych w wykazie rozpatrywanego znaku towarowego sporny znak towarowy należy uznać za oznaczenie całkowicie fantazyjne i abstrakcyjne. Skarżąca odnotowała, że zaskarżona decyzja nie wyjaśnia, dlaczego organ uznał, iż określenie "szybki, ciepły montaż" ma charakter opisowy w odniesieniu do takich towarów jak kątowniki metalowe bądź listwy metalowe ani usług takich jak wynajem sprzętu budowlanego czy instalowanie i naprawa urządzeń elektrycznych. Spółka podniosła, że zdolność odróżniająca nie ma legalnej definicji w prawie polskim ani unijnym w związku z czym próbę określenia granic tego pojęcia podejmuje doktryna i orzecznictwo. W ocenie Skarżącej zdolność odróżniająca to zdolność odróżniania towarów - zdolność znaku do identyfikowania towaru, jako pochodzącego z tożsamego źródła, pozwalająca odbiorcy na powtórzenie zakupu towaru oznakowanego albo powzięcie decyzji o niepowtórzeniu tego zakupu. Zdaniem Spółki oczywiste jest, że nie ma generalnego zakazu zamieszczania w znakach towarowych elementów o charakterze informacyjnym i zdecydowana większość znaków towarowych składa się z oznaczeń ogólnoinformacyjnych uzupełnionych różnymi dodatkami. Wskazała, że analizy znaku towarowego należy dokonywać w odniesieniu do towarów i usług, do oznaczania których został przeznaczony. Skarżąca nie zgodziła się jednocześnie ze stanowiskiem organu, że uwaga o informacyjnym charakterze znaku odnosi się do któregokolwiek towaru lub usługi objętej wykazem i podniosła, że podejście takie jest wynikiem zmiany linii orzeczniczej Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej, którego brak konsekwentnej linii orzeczniczej w zakresie porównywanie znaków towarowych zobrazowała licznymi przykładami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Skarga jest uzasadniona, a stanowisko organu, który uznał, że istnieje przeszkoda do rejestracji zgłoszonego znaku, jest przedwczesne. Dla przypomnienia wskazać należy, że w niniejszej sprawie organ - na podstawie art. 145 ust. 1 p.w.p. - odmówił udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy słowny "Szybki Ciepły Montaż" ([...]) z uwagi na brak zdolności odróżniającej tego oznaczenia uznając jego opisowy charakter. Jak stanowi art. 1291 ust. 1 p.w.p. nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów, dla których zostało zgłoszone (pkt 2) oraz takie, które składa się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania, w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności (pkt 3). Z przywołanych przepisów wynika więc m.in., że znak towarowy wskazujący na rodzaj i właściwości towaru (usługi) nim oznaczonego nie posiada dostatecznych znamion odróżniających i nie może być udzielone nań prawo ochronne. Powszechnie przyjmuje się, że znak towarowy ma charakter opisowy, jeżeli odpowiada regułom tzw. aktualnej, konkretnej i bezpośredniej opisowości. Aktualność jest równoznaczna z ustaleniem, że z punktu widzenia aktualnych warunków rynku oznaczenie jest przydatne do opisu towaru i jako takie powinno pozostać dostępne dla wszystkich jego uczestników. Reguła konkretnej opisowości wskazuje z kolei, że wyłączony od rejestracji jako opisowy może być tylko taki znak, który wskazuje na konkretne cechy tego towaru, dla którego oznaczania jest przeznaczony. Z tego punktu widzenia nie jest opisowym znak wskazujący cechę właściwą także innym towarom, np. słowa "super", "extra", "wyśmienite", zgłoszone dla wyrobów cukierniczych, choć wskazują na jakość towaru, nie mogą być uznane za konkretnie opisowe, ponieważ te cechy nie są właściwe jedynie tym towarom, dla których oznaczenia je zgłoszono i nie dają o nich żadnego konkretnego wyobrażenia. Znak towarowy wykazuje zaś cechę bezpośredniości opisu wówczas, gdy informacja o cechach konkretnego towaru jest przekazywana wyraźnie i jednoznacznie, a więc możliwa do odczytania wprost, a nie drogą skojarzeń, ponadto znak towarowy należy oceniać w całości. W tym miejscu należy zauważyć, że zarówno na gruncie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych, jak i w świetle obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, a przede wszystkim na gruncie prawa europejskiego przyjmuje się zgodnie, iż oznaczenia nie mogą być uznane za niedystynktywne tylko dlatego, że sugerują one określone cechy zgłoszonych towarów lub usług (znaki towarowe sugerujące) lub stanowią aluzję do tych cech (znaki aluzyjne) (por. W. Włodarczyk, Zdolność odróżniająca znaku towarowego, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2001, s. 81). Również na gruncie unormowań prawa europejskiego podkreśla się, że pomiędzy oznaczeniami a towarami musi wystąpić związek o charakterze bezpośrednim i rzeczywistym. Taki związek będzie istniał wtedy, jeżeli właściwy krąg odbiorców natychmiast i bez namysłu rozpoznaje w takim oznaczeniu opis towarów lub ich cech. Tym samym opisowość takiego oznaczenia musi być oczywista i niewątpliwa z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy danych towarów (por. K. Szczepanowska-Kozłowska /w:/ System prawa prywatnego. Prawo własności przemysłowej, Tom 14B, pod red. prof. R. Skubisza, Wydawnictwo C.H. Beck i Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2012, s. 584-585, a także powołane tam orzecznictwo oraz literatura). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się również, iż informacja o cechach towaru musi mieć charakter bezpośredni, co wyłącza opisowość tych oznaczeń, które są zdolne taką informację przekazać, ale w drodze pośredniego wnioskowania (tak: m.in. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II GSK 214/09, niepublik). Tak więc, oznaczeniami opisowymi są tylko takie oznaczenia, w przypadku których wskazane powyżej skojarzenie z punktu widzenia przeciętnego odbiorcy występuje bez głębszej refleksji (por. R. Skubisz, Zdolność odróżniająca znaku towarowego w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, /w:/ Wynalazczość i Ochrona Własności Intelektualnej, zeszyt 29). Ponadto, jak wynika z orzecznictwa TSUE, w przypadku dokonania zgłoszenia znaku towarowego dla różnych towarów lub usług badanie podstaw odmowy rejestracji, wymienionych w art. 3 dyrektywy nr 89/104 o znakach towarowych, musi dotyczyć każdego z towarów lub każdej z usług, dla których wniesiono o rejestrację znaku towarowego. Wynika z tego, że właściwy organ, odmawiając rejestracji znaku towarowego zobowiązany jest do podania w swej decyzji wniosków, do jakich doszedł w odniesieniu do każdego z towarów lub każdej z usług objętych zgłoszeniem, niezależnie od tego, w jaki sposób zgłoszenie to zostało sformułowane i że decyzja właściwego organu o odmowie rejestracji znaku towarowego co do zasady musi być uzasadniona w odniesieniu do każdego z tych towarów i każdej z usług (por. wyroki TSUE: z 15 lutego 2007 r., C-239/05 w sprawie BVBA Management, Training en Consultancy przeciwko Benelux-Merkenbureau,ECR 2007/2/I-1455; z 12 lutego 2004 r., C-393/99, ECR 2004/2/I-1619). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że badanie i ocena przez Urząd Patentowy RP opisowości i zdolności odróżniającej znaku towarowego musi dotyczyć każdego z osobna towaru i każdej z usług objętych zgłoszeniem z klasy 1, 17, 19, 37. Organ w rozpoznawanej sprawie dokonał tej oceny w sposób lakoniczny i wybiórczy nie odnosząc się do wszystkich towarów i usług zamieszczonych w poszczególnych klasach. Sąd zaś już na tym etapie wskazuje, że zgłoszone oznaczenie "Ciepły Szybki Montaż" w rozumieniu art. 1291 ust. 1 pkt 2 i pkt 3 p.w.p. nie jest znakiem opisowym dla towarów związanych z dźwiękoszczelnością, ponieważ bezpośrednio nie odnosi się do cech takich towarów i usług z klasy 17. Nie można zatem tego oznaczenia uznać za opisowe, gdyż nie jest spełniona w tym zakresie reguła konkretnej opisowości ani zasada bezpośredniości opisu. Informacja o cechach takich towarów nie jest tu przekazywana wyraźnie i jednoznacznie, a więc nie jest możliwa do odczytania wprost, a tylko drogą skojarzeń. Jak zaś podkreślił NSA informacja o cechach towaru musi mieć charakter bezpośredni, co wyłącza opisowość zgłoszonego oznaczenia, które przekazuje taką informację, ale jedynie w drodze pośredniego wnioskowania (wyrok NSA z 16 grudnia 2009 r., II GSK 214/09). Dalej idąca ocena zaskarżonej decyzji jest niemożliwa, jako że sąd administracyjny nie czyni własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, a taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpujących istotę zagadnień ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozstrzygający sprawę. Uznając zatem, że Urząd tylko pobieżnie i bez należytej wnikliwości stwierdził, że oznaczenie "Szybki Ciepły Montaż" jest pozbawione zdolności odróżniającej w stosunku do wszystkich towarów i usług objętych przez skarżącą zgłoszeniem z klasy 1, 17, 19, 37, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. p.p.s.a. W sprawie doszło do naruszenia przez organ obowiązku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i oceny zgromadzonego materiału dowodowego, tj. art. 7, art. 77, art. 80, a także naruszenie przepisów art. 11 i 107 § 3 k.p.a., stosowanych odpowiednio na podstawie art. 256 ust. 1 p.w.p., tj. z uwzględnieniem istoty i specyfiki postępowania przed Urzędem Patentowym RP. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).