II SA/Bd 547/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Grzegorz Saniewski Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania E. Ł., decyzją z dnia [...] 2017r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy [...] z dnia [...] 2017r. nr [...] o odmowie przyznania wnioskującej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką S. Ł.. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 ze zm.) – zwanej dalej "u.ś.r.", świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ odwoławczy w całości podzielił argumentację organu I instancji skutkującą uznaniem zaistnienia przesłanki negatywnej przyznania wnioskowanego świadczenia. Uznano mianowicie za bezsporny fakt, że J. Ł.-ojciec S. Ł. ma już ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na osobę wymagającą opieki i pomimo wstrzymania jej wypłaty z uwagi na złożony przez uprawnionego wniosek w tym zakresie, nadal pozostaje on osobą uprawnioną z tego tytułu. Powyższy stan faktyczny wyczerpuje dyspozycję przepisu powołanego przez oba organy jako podstawa prawna rozstrzygnięcia sprawy, t.j art. 17 ust. 5 pkt 3, co wyklucza przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium zwróciło także uwagę, że przepisy u.ś.r. dotyczące świadczenia pielęgnacyjnego nakładają na organy obowiązek wydania decyzji o charakterze związanym, co oznacza, że przyznanie świadczenia może nastąpić wyłącznie po spełnieniu wszystkich warunków wynikających z przepisów prawa. Od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego E. Ł. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła mające wpływ na wynik sprawy naruszenie art. 77§1 k.p.a. w związku z art. 80 k.p.a. poprzez odstąpienie przez organ od zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, a także niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. polegającą na uznaniu, że przepis ten obejmuje również przypadek zawieszenia prawa do emerytury. W ocenie skarżącej, zastosowana przez organy orzekające wykładnia gramatyczna tego przepisu jest sprzeczna z zasadami wyrażonymi w Konstytucji RP. Natomiast naruszenia art. 77 §1 k.p.a. skarżąca upatrywała w nieuwzględnieniu jej sytuacji rodzinnej i zdrowotnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. matce lub ojcu, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (ust.1). Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury (ust. 5.) W niniejszej sprawie podstawą do odmowy przyznania świadczenia było dokonane przez organy ustalenie, że mąż wnioskodawczyni J. Ł. ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na córkę S. . Z decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Odział w [...] z dnia [...] 2017r. [...] wynika natomiast, że od [...] 2017r. na wniosek uprawnionego wypłata tej emerytury została wstrzymana, choć nadal posiada do niej prawo. Powyższe dane dały organom podstawę do zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. i zadecydowały o odmowie przyznania świadczenia. Skoro zatem mąż skarżącej ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką, to skarżąca jest osobą wyłączoną z grona beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. jest jednoznaczny w swej treści. Organy administracji publicznej orzekające w niniejszej sprawie były tym przepisem związane, skutkiem czego były zobligowane do wydania decyzji odmawiającej przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną córką. Zaistnienie w niniejszej sprawie negatywnej przesłanki obligowało orzekające organy do odmowy przyznania stronie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie bowiem uprawnienia do tego świadczenia nie zostało przez ustawodawcę uzależnione od uznania organu, który wydaje decyzję, ale od łącznego spełnienia przez osobę ubiegającą się o te uprawnienie ustawowych, materialnoprawnych przesłanek. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób precyzyjny określają, w jakim wypadku należy się dane świadczenie i nie pozostawiają w tym względzie organom administracyjnym swobodnego uznania, ani możliwości przyznania uprawnień w oparciu o zasadę współżycia społecznego czy zasadę słuszności. Również sąd sprawując wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów nie może oprzeć swojej kontroli w oparciu o wyżej wymienione zasady. W tej sytuacji nie można zarzucić organom działania sprzecznego z prawem. Należy również wyjaśnić, że organy administracji publicznej stosując jasny w swej treści przepis art. 17 ust. 5 pkt 3 u.ś.r. nie były uprawnione do odstąpienia od wykładni językowej tego przepisu na rzecz wykładni systemowej lub celowościowej. Te ostatnie reguły wykładni tekstu prawnego znajdują bowiem zastosowanie do przepisu o niejednoznacznej treści, różnie rozumianego, gdy wykładnia gramatyczna nie pozwala na odkodowanie treści normy prawnej. Aprobującej oceny zaskarżonej decyzji nie może podważyć podnoszony przez skarżącą argument o utracie przez J. Ł. prawa do wcześniejszej emerytury w efekcie wstrzymania jej wypłaty na jego wniosek na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] 2017r. Wstrzymanie wypłaty świadczenia emerytalnego na wniosek osoby uprawnionej nie niweluje faktu, iż osoba ta nabyła (posiada) prawo do emerytury, tak więc decyzja o wstrzymaniu wypłaty emerytury nie niweluje faktu, że osoba ta nabyła (posiada) prawo do jej wypłaty. Odnosząc się natomiast do argumentów skargi, w ramach których skarżąca powołując się na prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych upatrywała uprawnienia do otrzymania przedmiotowego świadczenia wskazać należy, że prokonstytucyjna wykładnia normy nie może stanowić klauzuli do nieograniczonego przyznawania świadczeń i w konsekwencji do, jak chce tego skarżąca, dowolności interpretacyjnej w zakresie kształtowania przesłanek przedmiotowego świadczenia. Sąd orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone na tym tle w judykaturze oraz doktrynie, iż dopuszczalność wykładni prokonstytucyjnej istnieje tylko w ramach możliwego językowego znaczenia wykładanego przepisu, a sąd administracyjny w ramach przyznanych mu kompetencji nie może dopisywać odpowiednich rozwiązań do obowiązujących aktów prawnych, rozszerzając ich kontekst językowy, albowiem nie jest on władny zastępować i wchodzić w rolę zarezerwowaną przez prawo dla ustawodawcy. Skoro więc ustawodawca wykluczył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie wnioskującej w sytuacji, gdy inna osoba ma już ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na osobę wymagającą opieki, to tym samym zaskarżoną decyzję uznać należy za prawidłową, gdyż zgodna jest z literą prawa i jednoznacznym językowym znaczeniem art. 17 ust. 5 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U z 2016r., poz. 718 ze zm.).