II SA/Po 833/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy (spr.) Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie II SA/Po 833/16 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. ponownie rozpoznając sprawę z powołaniem na przepis art. 134 w zw. z art. 129§2 kodeksu postępowania administracyjnego stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania . W uzasadnieniu postanowienia podano, że pismem z dnia 18 czerwca 2015r. M. C. wyraźnie wskazała, że odwołuje się także od decyzji Prezydenta Miasta nr [...]z dnia [...] kwietnia 2015r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem nr [...]z dnia [...] lipca 2015r. na podstawie art. 134 w zw. z art. 129 k.pa. stwierdziło niedopuszczalność odwołania wyjaśniając, że w dacie składania odwołania tj. 27 kwietnia 2015r. strona nie była w posiadaniu decyzji z dnia 17 kwietnia 2015r., ponieważ odebrała ją dnia 29 kwietnia 2015r. Na powyższe postanowienie M. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem sygn. akt II SA/Po 843/15 z dnia 19 lutego 2016r. uchylił zaskarżone postanowienie Kolegium. Zgodnie z zaleceniami Sądu zawartymi w tym wyroku organ odwoławczy powinien rozpoznać odwołanie od decyzji z dnia 17 kwietnia 2015r. Ponownie rozpoznając sprawę SKO wskazało, że w myśl przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, (zwanego dalej k.p.a.) odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2). Organ odwoławczy przed rozpoznaniem odwołania pod względem merytorycznym, zobowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy wniesione zostało w terminie przewidzianym w ustawie. Ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję Prezydenta Miasta nr [...]z dnia [...] kwietnia 2016r. doręczono M. C. w dniu 29 kwietnia 2015r. Sąd w uzasadnieniu swojego wyroku wskazał, że kwestia ta jest bezsporna. Zgodnie z wyżej cytowanym art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zatem termin do wniesienia odwołania przez M. C. na przedmiotową decyzję upłynął z dniem 13 maja 2015r. Tymczasem odwołanie od powyższej decyzji zostało wniesione w dniu 18 czerwca 2015r" a więc po upływie ustawowego terminu. W decyzji nr [...]z dnia [...] kwietnia 2015r. strona została prawidłowo pouczona o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy wskazać, że przekroczenie terminu do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i jego niedotrzymanie, nawet nieznaczne, zobowiązuje organ do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Przepis art. 134 k.p.a. jest normą bezwzględnie obowiązującą, w związku z czym Kolegium nie ma prawnej możliwości merytorycznego rozpoznania złożonego przez M. C. odwołania. Jednocześnie należy wskazać, że strona nie wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie skargę do sądu złożyła w terminie osobiście M. C. Z treści skargi należy wnosić iż skarżąca jest niezadowolona z takiego rozstrzygnięcia albowiem pisze o przewlekłości całego procesu odwoławczego , że jest zasypywania mnóstwem w większości dla nie niezrozumiałych pism, co ma uniemożliwić jej złożenie skargi do innych instytucji i sądów. Skarżąca napisała w końcu, że SKO w ogóle nie zapoznało się z treścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że sprawa nieterminowego złożenia odwołania od decyzji [...] Prezydenta Miasta z dnia [...].04.2015 r. w której orzeczono m. in. o uznaniu za nienależnie pobrane w okresie od 1 lutego 2014 r. do 30 września 2014 r. świadczenia z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną H. C. w kwocie [...]zł miesięcznie, przyznane decyzją nr [...]z dnia [...] października 2013 r., a także ustalił wysokość nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na łączną kwotę [...] zł plus ustawowe odsetki naliczone na dzień 17 kwietnia 2015 r. w kwocie [...] zł oraz dalsze odsetki ustawowe naliczane od dnia 18 kwietnia 2015 r. do dnia spłaty – była już przedmiotem postępowania przed tutejszym sądem. W sprawie o Sygnaturze akt II SA/Po 843/15 sąd wyrokiem z dnia 19 lutego 2016 r. Sąd uchylił postanowienie SKO z dnia [...]07.2015 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Przepis art. 153. ustawy z 30.08.2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 poz.718 ) dalej p.p.s.a stanowi, że Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Rację należy przyznać skarżącej, że SKO ponownie rozpoznając sprawę nie dostosował się do zawartej w tym wyroku wykładni przepisów i nie wykonał wskazań zawartych w uzasadnieniu. Należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić, że zarówno z oceną prawna jak i dalszymi wskazaniami co do postępowania związani są zarówno organu administracji jak i sądy ponownie rozpoznający sprawę. Związanie takie trwa tak długo jak długo nie zmieni się stan prawny, ewentualnie istotne okoliczności stanu faktycznego. W niniejszej sprawie stan prawny jest niezmienny istotne okoliczności stanu faktycznego również. Należy więc przypomnieć, że Sąd w sprawie II SA/Po 843/15 wskazał, że skarżąca uzupełniła w terminie odwołanie co do decyzji nr [...] i zasadnym jest uznanie , że doszło w przedmiotowej sprawie do uzupełnienia odwołania przez skarżącą, co z kolei prowadzi do konkluzji, że organ drugiej instancji powinien przyjąć odwołanie do rozpoznania. Do takiego przekonania doprowadziło Sąd ustalenie , że skarżąca odwoływała się od trzech decyzji. Decyzje te są ze sobą powiązane co do przedmiotu, albowiem dotyczą świadczeń alimentacyjnych. Tymczasem sposób działania organu w niniejszej sprawie świadczy o braku zrozumienia roli organu administracji w toczącym się postępowaniu, co stanowi nie tylko naruszenie cytowanego wyżej art. 9 K.p.a., ale również innej naczelnej zasady procedury administracyjnej – zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Sąd podał, że rolą organu w postępowaniu nie jest tylko zastosowanie przepisów prawa, ale również udzielenie stronie postępowania takiej opieki, która zagwarantuje realizację zasad wynikających z K.p.a. Obowiązek informowania i wyjaśniania stronom przez organ prowadzący postępowanie całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych toczącej się sprawy powinien być rozumiany szeroko, jak to jest tylko możliwe, a udowodnione naruszenie tego obowiązku powinno być traktowane jako wystarczająca podstawa do uchylenia rozstrzygnięcia organu. Sąd wskazał, że szczególnie rygorystycznie zasada informowania stron musi być przestrzegana w postępowaniu, w którym uczestniczą podmioty nieprofesjonalne, a wręcz nieporadne. Tymczasem w niniejszej sprawie działanie organu nosiło cechy działania na szkodę strony skarżącej, z góry bowiem założono, że doprecyzowanie przez skarżącą żądania i tak zamknie drogę odwoławczą od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...], z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia tego odwołania. Zdaniem Sądu, wyżej przedstawione postępowanie organu nie powinno skutkować stwierdzeniem przez Kolegium niedopuszczalności odwołania. W sprawie poddanej sądowej kontroli doszło do uzupełnienia odwołania przez skarżącą, co z kolei prowadzi do konkluzji, że organ pierwszej instancji powinien rozpoznać odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Tymczasem po zwrocie akt administracyjnych wraz z wyrokiem sądu i jego uzasadnieniem SKO wezwał Panią M. C. do oświadczenia czy podtrzymuje odwołanie od decyzji [...] kwietnia 2015 r., nr [...]. Skarżąca odpowiedziała pisemnie, że podtrzymuje w całości wniesione odwołanie. Nie było więc żadnych podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia z 14 lipca 2016 r. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Przesądzenie sprawy, że odwołanie w istocie zostało wniesione w terminie ponieważ w terminie zostało uzupełnione jest prawomocne. Podobnie przesądzone jest wyrokiem ze sprawy II SA/Po 843/15 i to, że organ odwoławczy ma merytorycznie rozpoznać to odwołanie. Reasumując w niniejszej sprawie doszło do naruszenia art. 7 i 9 kpa poprzez ich niezastosowanie, naruszenie art. 134 i art. 129 §2 kpa poprzez ich błędne zastosowanie oraz naruszenie przepisu art. 153 p.p.s.a poprzez niedostosowanie się do oceny prawnej i wskazań. Powyższe uchybienia procedury mają istotny wpływ na wynik sprawy co powoduje, że Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt.1 lit.c p.p.s.a orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Ponownie rozpoznając sprawę organ będąc związany przedstawioną wykładnią prawa rozpozna merytorycznie odwołanie od decyzji z [...].04. 2015 r. nr [...].