II OSK 1314/18
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2020-12-02
Skład orzekający: Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Teresa Zyglewska, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, wydane w przedmiocie przyznania odszkodowania, może być zaskarżone do sądu administracyjnego, a jeśli tak, to czy uchybienie terminowi do wniesienia skargi może być usprawiedliwione niejednoznacznością przepisów przed wydaniem konkretnego orzecznictwa NSA?Ratio decidendi
Orzeczenia Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, podobnie jak orzeczenia Komisji ds. Gmin Wyznaniowych Żydowskich, stanowią przejaw działalności administracji publicznej i podlegają kontroli sądu administracyjnego. Jednakże, prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest obwarowane zachowaniem ustawowego terminu, który wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia. Uchybienie temu terminowi skutkuje odrzuceniem skargi, a brak wiedzy co do trybu zaskarżenia orzeczenia nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu, jeśli taki wniosek nie został złożony.Stan faktyczny
Parafia wystąpiła do Komisji Regulacyjnej o przyznanie odszkodowania za utracone nieruchomości. Komisja przyznała odszkodowanie w wysokości ponad 5,3 mln zł. Wojewoda wniósł skargę do WSA, który uchylił orzeczenie Komisji. Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie wyroku WSA i odrzucenie skargi Wojewody, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania poprzez rozpoznanie skargi wniesionej po terminie. NSA uchylił wyrok WSA i odrzucił skargę Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i odrzucono skargę. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego. Zwrócono Wojewodzie uiszczony wpis od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz /spr./ Sędziowie sędzia NSA Teresa Zyglewska sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 922/17 w sprawie ze skargi Wojewody [...] na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania postanawia: 1. uchylić zaskarżony wyrok i odrzucić skargę; 2. zasądzić od Wojewody [...] na rzecz [...] w [...] kwotę 364 (trzysta sześćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zwrócić Wojewodzie [...] ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 922/17, po rozpoznaniu skargi Wojewody [...], uchylił orzeczenie Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy:
[...] z siedzibą w [...] (dalej jako "Parafia") wnioskiem z dnia 7 czerwca 2006 r. wystąpiła do Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w [...] (dalej jako "Komisja Regulacyjna") o przeniesienie na jej własność nieruchomości zamiennej za utracone nieruchomości gruntowe o pow. 165 ha, które zostały przejęte pod przymusowy zarząd państwowy na podstawie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (M.P. z 1926 r. Nr 179, poz. 530) i przekazane pod zarząd Dyrekcji Lasów Państwowych w [...]. Jako podstawę prawną wskazano art. 47 ust. 1 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (Dz.U. Nr 66, poz. 287 ze zm.), dalej jako "ustawa".
Komisja Regulacyjna orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5, art. 48 ust. 2 pkt 3 w zw. z art. 48a ust. 11 pkt 3 i ust. 12 oraz art. 48b ustawy w zw. z art. 130 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2014 r. poz. 518 ze zm.): 1) przyznała Parafii odszkodowanie od Skarbu Państwa - Wojewody [...] w wysokości 5 348 178 zł płatne w terminie 60 dni od daty otrzymania tego orzeczenia opatrzonego klauzulą wykonalności; 2) orzekła, że orzeczenie niniejsze wyczerpuje w całości roszczenie Parafii.
Na powyższe orzeczenie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Wojewoda [...], wnosząc o jego uchylenie, ewentualnie stwierdzenie jego nieważności oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że skarga jest zasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie narusza prawo w stopniu skutkującym jego uchyleniem. Przed wskazaniem motywów, które doprowadziły Sąd do ww. konkluzji, Sąd wyjaśnił przyczyny, które legły u podstaw przyjęcia do merytorycznego rozpoznania skargi na wydane w trybie ustawy z dnia 4 lipca 1991 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, orzeczenie Komisji Regulacyjnej.
Sąd powołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] marca 2013 r. sygn. akt [...], w którym Trybunał wskazał m.in., że orzeczenia Komisji Regulacyjnej stanowią przejaw szeroko rozumianej działalności administracji publicznej i podlegają kontroli sądów administracyjnych. Sąd wskazał, że choć ww. wyrok Trybunału dotyczy art. 33 ust. 5 w zw. z art. 33 ust. 2 zdanie trzecie ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej, powoływanej dalej jako "ustawa z 1997 r.", to zauważyć należy, że również ustawa o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego zawiera regulację dotyczącą postępowania regulacyjnego. Rozwiązania dotyczące postępowań regulacyjnych zawarte w ww. ustawach dobitnie pokazują, że ustawodawca zastosował tożsamy model co do sposobu uregulowania spraw majątkowych poszczególnych kościołów i gmin wyznaniowych żydowskich.
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności powodują, że ww. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wpływa na wykładnię i ocenę rozwiązań dotyczących również obecnie ocenianego postępowania regulacyjnego. Podzielając zatem argumentację Trybunału, że podejmowane przez Komisję Regulacyjną orzeczenia stanowią przejaw działalności z zakresu administracji publicznej realizowanej w postępowaniu jednoinstancyjnym przez inny niż organ administracji publicznej podmiot - tj. podmiot, o którym mowa w art. 1 pkt 2 k.p.a. - a zawarte w art. 48a ust. 12 ustawy sformułowanie o braku odwołania od orzeczenia Komisji Regulacyjnej nie stanowi przeszkody do wniesienia od tego aktu innych środków prawnych, Sąd wskazał, że orzeczenia te mogą być zaskarżone do sądu administracyjnego przez uczestników tego postępowania a także inne osoby mające w tym interes prawny i podlegają jego kognicji.
Zgodnie z kolei z orzecznictwem sądowoadministracyjnym orzeczenie Komisji Regulacyjnej uznać należy za decyzję administracyjną wydawaną w postępowaniu jednoinstancyjnym. Decyzja taka jest decyzją ostateczną i stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2099/15 oraz wyrok WSA w Warszawie z 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2479/14; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazał ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 28 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 2099/15, zastosowanie w sprawie będzie miał też wymóg wynikający z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." (termin do wniesienia skargi - 30 dni od dnia doręczenia rozstrzygnięcia) oraz wymóg wynikający z art. 54 § 1 p.p.s.a (skargę wnosi się za pośrednictwem organu, który wydał decyzję). W konsekwencji w sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 52 § 4 p.p.s.a. (obowiązujący do 1 czerwca 2017 r.), z którego jednoznacznie wynikało, że ma zastosowanie do innych aktów niż te, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a. Przepis ten nie dotyczy więc decyzji administracyjnych.
Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarżący wniósł wprawdzie skargę za pośrednictwem organu, to jednak nie sposób uznać, aby dochowany został 30-dniowy termin do jej wniesienia (zaskarżone orzeczenie doręczono skarżącemu w dniu 14 października 2015 r., natomiast skarga wniesiona została w czerwcu 2017 r.). Sąd orzekający w niniejszej sprawie wziął jednak pod uwagę okoliczność, że w istocie dopiero na skutek wyroku z dnia 28 kwietnia 2017 r. wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanej wyżej sprawie o sygn. akt II OSK 2099/15, procedura zaskarżenia orzeczenia Komisji została jednoznacznie sprecyzowana. Dotychczas była to kwestia postrzegana niejednoznacznie. W ocenie Sądu, nie sposób wymagać od skarżącego, by procedurę tę samodzielnie odtworzył. W tej sytuacji zdaniem Sądu, odrzucanie skargi tylko po to, by Wojewoda [...] mógł złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, byłoby nieuzasadnionym formalizmem. Z powyższych przyczyn, Sąd przedmiotową skargę przyjął do rozpoznania.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła [...] w [...], zaskarżając wyrok w całości, zarzucając:
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. w zw. z 54 § 1 p.p.s.a. w zw. z 85 p.p.s.a., w zw. z 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z 87 § 1-4 p.p.s.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) w zw. z § 21 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie szczegółowego trybu postępowania Komisji Regulacyjnej do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia 14 maja 1999 roku (Dz. U. Nr 45, poz. 456) poprzez przyjęcie skargi do rozpoznania i rozpoznanie skargi, która winna być odrzucona, gdyż została wniesiona po upływie 30-dniowego terminu do jej wniesienia przy jednoczesnym uznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, iż pomimo niedochowania przez skarżącego 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, odrzucanie skargi byłoby nieuzasadnionym formalizmem i tym samym bezpodstawne działanie na korzyść strony, która zaskarżyła orzeczenie Komisji Regulacyjnej (Wojewody [...]), co stanowi naruszenie bezwzględnie obowiązujących przepisów postępowania oraz podstawowej zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, zasady bezstronności sądu oraz zasady równości wobec prawa, w tym równego traktowania stron postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy w postaci rozpoznania skargi i wydania orzeczenia w sytuacji, gdy skarga podlegała bezwzględnemu odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.;
2) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargi na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia [...] sierpnia 2015 roku w przedmiocie przyznania odszkodowania (sygnatura zaskarżonego aktu: [...]) oraz rozpoznanie skargi, w sytuacji, gdy żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości kontroli przez sąd administracyjny orzeczeń wydanych przez Komisję Regulacyjną do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci rozpoznania skargi w sytuacji braku drogi sądowoadministracyjnej;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez wadliwe wykonanie funkcji kontrolnej i uznanie, iż Komisja Regulacyjna przeprowadziła postępowanie z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (7, 77 § 1, 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a.) i w konsekwencji uchylenie orzeczenia Komisji Regulacyjnej w sytuacji, gdy prawidłowe wykonanie funkcji kontrolnej i prawidłowa analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego winna doprowadzić Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie do uznania, iż Komisja Regulacyjna prawidłowo przeprowadziła postępowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez bezpodstawne uchylenie orzeczenia Komisji Regulacyjnej.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 2 ust. 1 pkt a) Dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym w szczególności zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia [...] stycznia 1947 roku, bezsprzecznie wskazuje, iż przepis ten nie ma zastosowania w sprawie.
W związku z naruszeniem przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, wskazanych w pkt. 1) i 2) petitum skargi kasacyjnej, na podstawie art. 189 p.p.s.a. w zw. z art. 176 p.p.s.a. skarżąca kasacyjnie wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego wyroku oraz odrzucenie skargi wniesionej przez Wojewodę [...] na orzeczenie Komisji Regulacyjnej.
W przypadku nieuwzględnienia powyżej wskazanego wniosku, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 176 p.p.s.a. wniesiono o uwzględnienie skargi kasacyjnej i uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania.
Ponadto, skarżąca kasacyjnie wniosła o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną złożyli: Wojewoda [...] oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa Oddział Terenowy w [...], wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374 ze zm.; dalej "uCOVID-19") przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Przepis ten jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 p.p.s.a. Dodatkowo godzi się zauważyć, że prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Celem rozwiązań procesowych, przyjętych w uCOVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego przy jednoczesnym zapewnieniu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości w stanie pandemii. W obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań uCOVID-19 w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym, zachodzą przesłanki uzasadniające rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Uwzględnia także okoliczności skutkujące koniecznością odrzucenia skargi, ewentualnie umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 189 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Wojewoda [...] wniósł skargę na orzeczenie Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość.
Wskazać należy, że w wyroku z dnia [...] marca 2013 r., sygn. akt. [...] Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 33 ust. 5 w związku z art. 33 ust. 2 zdanie trzecie ustawy z dnia 20 lutego 1997 r. o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej rozumiany w ten sposób, że nie wyłącza innych niż odwołanie środków prawnych od orzeczenia Komisji Regulacyjnej, jest zgodny z: art. 165 ust. 2, art. 31 ust. 3, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny uznał, że działalność Komisji Regulacyjnej polegająca na wydawaniu orzeczeń (art. 33 ust. 2 zdanie drugie ustawy z 1997 r.) stanowi przejaw szeroko pojętej działalności administracji publicznej (pkt 3.4.6 uzasadnienia). Użyte natomiast w art. 33 ust. 5 ustawy z 1997 r. sformułowanie, że "Od orzeczenia zespołu orzekającego nie przysługuje odwołanie" oznacza wyłącznie to, że postępowanie regulacyjne ma charakter jednoinstancyjny. Jednoinstancyjność postępowania przed Komisją Regulacyjną nie wyklucza wniesienia do Komisji Regulacyjnej wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 k.p.a.), o stwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji (art. 157 § 2 k.p.a.), jak również uchylenia lub zmiany ostatecznego orzeczenia Komisji, na mocy której strona nabyła prawo, za zgodą strony, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony (art. 154 i art. 155 k.p.a.) (pkt 3.4.11 uzasadnienia). Trybunał wywiódł, że ustawodawca w art. 33 ust. 5 ustawy z 1997 r. nie wykluczył dopuszczalności kontroli zgodności z prawem wydanego orzeczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym (pkt 3.4.12 uzasadnienia). Stanowisko to powtórzone zostało we wnioskach (pkt 3.5 uzasadnienia).
W świetle ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie budzi wątpliwości, że orzeczenia Komisji Regulacyjnej podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. We wskazanym wyroku Trybunał odnosi się do orzeczeń wydawanych przez Komisje Regulacyjne do Spraw Gmin Wyznaniowych Żydowskich w trybie ustawy o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej, należy jednak zauważyć, że również ustawa o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, której przepisy stanowiły podstawę działania Komisji wydającej orzeczenie w niniejszej sprawie, zawiera rozwiązania dotyczące postępowania regulacyjnego. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy, postępowanie regulacyjne przeprowadza Komisja Regulacyjna do Spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Regulacja nie może naruszać praw nabytych przez niepaństwowe osoby trzecie, a w szczególności przez inne kościoły i związki wyznaniowe oraz rolników indywidualnych (art. 48a ust. 10 ustawy). Uczestnicy postępowania regulacyjnego mogą zawrzeć ugodę przed zespołem orzekającym, jeżeli ugoda nie zostanie zawarta zespół wydaje orzeczenie (art. 48a ust. 9 ustawy). Od orzeczenia zespołu orzekającego nie przysługuje odwołanie (art. 48a ust. 12 ustawy).
Analiza rozwiązań dotyczących postępowań regulacyjnych zawartych w ww. ustawie i w ustawie o stosunku Państwa do gmin wyznaniowych żydowskich w Rzeczypospolitej Polskiej pokazuje, że ustawodawca zastosował tożsamy model co do sposobu uregulowania spraw majątkowych Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego i gmin wyznaniowych żydowskich. Powyższe powoduje, że wskazany wyrok Trybunału Konstytucyjnego wpływa na wykładnię i ocenę rozwiązań dotyczących postępowania regulacyjnego będącego przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie.
W sprawie nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska, że orzeczenie Komisji Regulacyjnej do spraw Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego jest decyzją administracyjną. W konsekwencji, zastosowanie miały wymogi wynikające z art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a., określające termin i tryb wniesienia skargi. W sprawie nie mógł mieć zastosowania art. 52 § 4 p.p.s.a. (obowiązujący do 1 czerwca 2017 r.), który nie dotyczył decyzji administracyjnych. Wobec tego skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego bez wykorzystania wezwania do usunięcia naruszenia prawa (zob. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2099/15; postanowienia NSA: z dnia 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II OZ 600/18; z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 772/18; z dnia 27 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 1195/18, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Prawo skargi do sądu administracyjnego na decyzję administracyjną obwarowane jest zachowaniem ustawowego terminu, który zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. wynosi trzydzieści dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W niniejszej sprawie zaskarżone orzeczenie doręczono skarżącemu w dniu 14 października 2015 r., natomiast skarga wniesiona została w czerwcu 2017 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu do jej wniesienia, w związku z czym podlegała odrzuceniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Sąd I instancji zdawał sobie sprawę z uchybienia terminowi do wniesienia skargi, jednak przyjął skargę do rozpoznania wskazując, że dopiero na skutek wyroku z dnia 28 kwietnia 2017 r. wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt II OSK 2099/15, procedura zaskarżenia orzeczenia Komisji została jednoznacznie sprecyzowana.
Wobec tego wskazać należy, że stanowisko zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może stanowić podstawy do podważenia mocy prawnej regulacji dotyczącej terminu wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Podkreślenia wymaga, że termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest terminem ustawowym, którego sąd nie może przedłużyć. Uchybienie terminowi powoduje bezskuteczność czynności procesowej, przed którą można podjąć obronę składając wniosek o przywrócenie terminu. To w ramach postępowania wywołanego wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Komisji mogłyby być rozpatrywane kwestie dotyczące braku wiedzy co do trybu zaskarżenia takiego orzeczenia. W niniejszej sprawie wniosek taki nie został jednak złożony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił skargę.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło