V SAB/Wa 18/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. J. na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w ramach programu Ministra postanawia: odrzucić skargę P. J. wniósł skargę na bezczynność Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w ramach programu Ministra. W niniejszej sprawie na podstawie komunikatu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 października 2015 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Pomniki polskiej myśli filozoficznej, teologicznej i społecznej XX i XXI wieku" (MP. poz. 1058), został ogłoszony konkurs o finansowanie projektów w ramach tego programu, obejmujący wspieranie realizacji przedsięwzięć służących udokumentowaniu i upowszechnieniu najwybitniejszych dokonań polskiej filozofii, teologii i myśli społecznej. Wniosek o finansowanie projektu nr rej. [...] pt. "[...]" został złożony przez jednostkę naukową, [...] Uniwersytet [...] w [...], Wydział Zamiejscowy we [...] w ramach ww. konkursu, ogłoszonego 25 listopada 2015 r. na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (termin zamknięcia konkursu 15 stycznia 2016 r.). W pkt 1 i 2 ogłoszenia konkursowego opisano zakres rzeczowy (merytoryczny) oraz przedmiotowy (dziedzinowy) projektów, które mogą zostać zgłoszone do konkursu. W pkt II omawianego Komunikatu, powtórzonego następnie w ogłoszeniu konkursowym określono podmioty, które mogą składać wnioski w ramach konkursu, tj. podmioty prowadzące aktywną działalność w zakresie badań, dokumentowania i upowszechniania polskiej myśli filozoficznej, teologicznej i społecznej XX i XXI wieku, będące: jednostkami naukowymi określonymi w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, bibliotekami naukowymi, o których mowa w art. 9 pkt 6 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, podmiotami działającymi na rzecz nauki - niebędącymi przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 1 załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, str. 1). W pkt 16 ogłoszenia konkursowego wskazano, że Zespół specjalistyczny do spraw oceny wniosków w ramach programu pod nazwą "Pomniki polskiej myśli filozoficznej, teologicznej i społecznej XX i XXI wieku", powołany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na podstawie art. 52 ust. 4 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki, dokona wstępnej oceny zgodności zgłoszonych wniosków z zasadniczymi celami i zakresem programu poprzez głosowanie zwykłą większością głosów. W pkt 17 zapisano, że wnioski niezgodne z zasadniczymi celami i zakresem programu zostaną odesłane do wnioskodawców wraz z informacją o stanowisku Zespołu oraz jego uzasadnieniem. Podane w ogłoszeniu konkursowym zasady procedury obejmujące preselekcję projektów są zgodne z zasadami ekonomii środków w sytuacji, gdy załącznik do Komunikatu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 października 2015 r. o ustanowieniu programu pod nazwą "Pomniki polskiej myśli filozoficznej, teologicznej i społecznej XX i XXI wieku" (M. P. z 2015 r. poz. 1058) przesądził, iż w ramach programu dofinasowanie może otrzymać nie więcej niż 5 projektów. Zgodnie z pkt 16 ogłoszenia konkursowego, Zespół specjalistyczny powołany do oceny wniosków w konkursie ustalił i przegłosował zwykłą większością głosów listę projektów zgodnych z zasadniczymi celami i zakresem programu, które zostały skierowane do drugiego etapu oceny. Wnioskodawca [...] Uniwersytet [...] w [...], Wydział Zamiejscowy we [...], zgodnie z pkt 17 ogłoszenia, otrzymał informację o stanowisku Zespołu wraz z uzasadnieniem, że przedmiotowy wniosek jest niezgodny z zasadniczymi celami i zakresem programu, a status i oceny wniosku zostały udostępnione w systemie elektronicznym OSF (email z dnia [...] lipca 2016 r. str. 80 akt administracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wyjaśnić należy, że jednym z formalnych warunków skutecznego złożenia skargi do sądu administracyjnego jest wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwaną dalej p.p.s.a.) przysługuje legitymacja do jej wniesienia. Zatem postępowanie sądowe w sprawie może być wszczęte jedynie na żądanie pochodzące od legitymowanego podmiotu. Wyjaśnić należy, iż skarżącym, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. jest podmiot, który ma interes prawny w złożeniu skargi, rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a postępowaniem administracyjnym zakończonym aktem lub czynnością. Skarga może zatem dotyczyć tylko jego własnej sprawy administracyjnej rozumianej jako możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot. Oznacza to, że dwie kategorie podmiotów mają prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Pierwszą stanowią te, którym to uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Druga kategoria natomiast to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie, ze względu na konieczność ochrony również obiektywnego porządku prawnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2004). W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że uprawnionym do wniesienia skargi jest ten, kto wykaże związek pomiędzy swoją sytuacją prawną, a normą prawa materialnego, procesowego czy ustrojowego, którą może wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Innymi słowy interes prawny musi znaleźć oparcie w przepisach obowiązującego prawa, a poza tym musi być własny i indywidualny. Jednocześnie brak legitymacji skargowej powoduje, że sąd administracyjny nie może przejść do rozstrzygnięcia sporu o zgodność z prawem decyzji administracyjnej, a następnie w wyniku tego rozstrzygnięcia stosować środki prawne przewidziane w p.p.s.a. Sprawa sądowoadministracyjna w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. powstaje w razie złożenia skargi na daną decyzję administracyjną, akt czy bezczynność w wydaniu rozstrzygnięcia przez podmiot legitymowany. Skargę na bezczynność może wnieść zatem podmiot, w stosunku do którego organ administracji publicznej nie wykonuje swoich ustawowych obowiązków. Gdy skargę na decyzję administracyjną czy bezczynność organu złożył podmiot, który nie ma legitymacji, przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest ograniczony tylko do oceny interesu prawnego skarżącego z wyłączeniem wkroczenia w spór o zgodność z prawem i stosowania środków określonych w ustawie. W pierwszej kolejności wymaga rozważenia sytuacja prawna skarżącego na etapie postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy i w jakim zakresie przysługuje mu przymiot strony postępowania, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w postępowaniu konkursowym W myśl art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przymiot strony postępowania uzależniony jest od posiadania interesu prawnego. Na gruncie tego przepisu, w świetle piśmiennictwa i orzecznictwa, "interes prawny", to interes osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (por. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2005, s. 224 i n., a także m.in. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2005 r., OSK 1012/04). Jak podnosi się w piśmiennictwie, związek normatywny między omawianym interesem prawnym lub obowiązkiem danego podmiotu a postępowaniem administracyjnym wyraża się tym, że postępowanie "dotyczy" interesu prawnego lub obowiązku tego podmiotu. Postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku konkretnego podmiotu w tym sensie, że w wyniku takiego postępowania wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach lub obowiązkach tej osoby lub rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach jednego podmiotu wpływa na prawa i obowiązku innego podmiotu. W pierwszym przypadku postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku danego podmiotu w sposób bezpośredni w tym znaczeniu, że decyzja administracyjna rozstrzyga o jego prawach i obowiązkach, w drugim – postępowanie dotyczy interesu prawnego lub obowiązku innego podmiotu w sposób pośredni, bowiem decyzja nie rozstrzyga wprost o jego prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływa na jego prawa i obowiązki wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z tym podmiotem (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s. 239). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności interes prawny, w rozumieniu art. 28 k.p.a., posiadał [...] Uniwersytet [...] w [...], Wydział Zamiejscowy we [...]. Ewentualne postępowanie administracyjne wywołane wnioskiem ww. szkoły wyższej (w przypadku wygranej w konkursie) było ukierunkowane na rozstrzygnięcie w sposób bezpośredni o jej prawach i obowiązkach, a w szczególności na uzyskanie wnioskowanych środków finansowych na realizację przedmiotowego projektu. Toteż, zgodnie z warunkami konkursu na realizacje projektów w ramach programu pod nazwą "Pomniki polskiej myśli filozoficznej, teologicznej i społecznej XX i XXI wieku" [...] Uniwersytet [...] w [...], Wydział Zamiejscowy we [...] był nie tylko podmiotem uprawnionym do złożenia omawianego wniosku, ale także z założenia ewentualnym adresatem decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego o przyznaniu środków finansowych w ramach zgłoszonego programu naukowego. Natomiast inna była sytuacja prawna skarżącego. Nie dysponował on własnym prawem dla wszczęcia postępowania o udział w omawianym programie, gdyż mogła to uczynić tylko określona jednostka naukowa, o czym była mowa. Podobnie skarżący nie mógł być adresatem decyzji przyznającej stosowne środki finansowe. Innymi słowy, ewentualna decyzja nie mogłaby kształtować jego praw i obowiązków w sposób bezpośredni, lecz pośredni. Jak wynika z akt sprawy skarżący P. J. jest kierownikiem projektu złożonego przez [...] Uniwersytet [...] w [...], Wydział Zamiejscowy we [...]. Natomiast jak wynika z treści skargi P. J. wniósł skargę w swoim imieniu (k-2 akt sądowych i k 18 verte), nie zaś w imieniu ww. jednostki naukowej. Skarżącemu P. J., wskazanemu przez jednostkę naukową - we wniosku jako kierownik projektu - nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu w sprawie rozpatrzenia wniosku o finansowanie przedmiotowego projektu. Jako kierownik projektu nie legitymuje się bowiem indywidualnym interesem prawnym nadającym mu to uprawnienie. Legitymacja do wniesienia skargi przysługuje tylko takiej osobie, która ma interes prawny w zaskarżeniu konkretnego aktu (czynności) organu, czyli gdy akt wpływa na jej sytuację prawną (pozbawia lub ogranicza uprawnienia lub nakłada obowiązki). Musi to być interes bezpośredni i indywidualny (własny), a nie ogólny np. interes społeczny. Osoba wnosząca taką skargę, bez wykazania, że akt ten oddziałuje na jej sferę praw i obowiązków, nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ organem uprawnionym do złożenia skargi na bezczynność organu jest wyłącznie kierownik jednostki naukowej, którą niewątpliwie jest [...] Uniwersytet [...] w [...], Wydział Zamiejscowy we [...] - jako podmiot ją reprezentujący, a brak w aktach stosownego upoważnienia od kierownika ww. jednostki dla P. J. do działania w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga pochodzi od strony nieposiadającej legitymacji skargowej. Z tego względu skarga na bezczynności podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 ust. 6 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zgodnie z którym Sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.