II GSK 516/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Krystyna Anna Stec (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 988/17 w sprawie ze skargi M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 988/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę M. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] czerwca 2017 r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] kwietnia 2017 r., wymierzającą M. D. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie o nazwie [...] nr [...], poza kasynem gry. Utrzymana w mocy sankcja wymierzona została przy powołaniu w podstawie decyzji przepisów art. 2 ust. 3 i 4, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 i art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 471; dalej: u.g.h.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uzasadniając oddalenie skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), stwierdził, że wymierzenie skarżącej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na wskazanym wyżej automacie poza kasynem gry, było usprawiedliwione i znajdowało oparcie w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego i trafności oceny przeprowadzonych dowodów. Postępowanie organów odpowiadało zdaniem WSA wymogom stawianym przez przepisy art. 121, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 201; dalej: O.p.). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzuciła: 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy organ dopuścił się naruszenia art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p., poprzez naruszenie obowiązku podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w końcu poprzez błędną ocenę zgromadzonych dowodów i bezpodstawne (przedwczesne) uznanie skarżącej za podmiot urządzający gry oraz podlegający karze pieniężnej w trybie art. 89 ust. 1 u.g.h. Ponadto naruszenie ww. przepisów nastąpiło poprzez wadliwe ustalenie, że w istocie celem skarżącej było nie tylko wynajęcie lokalu, ale także prowadzenie wspólnego przedsięwzięcia z A. sp. z o.o. 2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy organ administracyjny w toku postępowania dokonał niewłaściwej wykładni art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. polegającej na przyjęciu, że urządzającym gry jest także podmiot, który na podstawie umowy najmu lub dzierżawy udostępnia powierzchnię użytkową osobie trzeciej, na której to powierzchni osoba ta umieszcza i użytkuje w ramach prowadzonej działalności automaty do gier, a w konsekwencji niewłaściwie go zastosowały. Wobec powyższego autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości ani w części, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej. Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji, co do zasady, w pierwszej kolejności odnosi się do podniesionych w tej skardze zarzutów naruszenia prawa formalnego, a dopiero w dalszej do naruszeń prawa materialnego. Konieczność zachowania takiej kolejności rozpoznania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena sposobu stosowania prawa materialnego jest możliwa tylko wtedy, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest niesporny albo że nie został skutecznie zakwestionowany w postępowaniu kasacyjnym. Jednak zachowanie tej kolejności oceny zarzutów kasacyjnych nie musi być dochowane, jeżeli z ich treści wynika, że ustalenia faktyczne wprost wyznaczają zakres stosowania prawa materialnego. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, dlatego Sąd II instancji dokonał łącznej oceny zarzutów kasacyjnych. W ocenie NSA skarga kasacyjna ma uzasadnione podstawy, dlatego jej skutkiem musiało być uchylenie skarżonego wyroku. Zdaniem Sądu II instancji oba zarzuty podniesione w tej skardze są trafne, gdyż wady w ustaleniu stanu faktycznego sprawy nie pozwalają jednoznacznie przyjąć, czy skarżąca kasacyjnie była podmiotem urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Z treści tego przepisu wynika, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zatem wymierzenie kary na tej podstawie wymaga wykazania w postępowaniu wyjaśniającym, że podmiot, któremu organ wymierza karę spełnia wszystkie prawem przewidziane warunki. W rozpoznawanej sprawie ustalenia poczynione w zakresie stanu faktycznego nie pozwalają jednoznacznie wypowiedzieć się co do statusu skarżącej kasacyjnie. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że zawarcie przez skarżącą kasacyjnie umowy dzierżawy powierzchni dla ustawienia automatu [...] poprzedzone było wykazaniem przez A., zatem dzierżawcę, że dysponuje on wieloma dokumentami pochodzącymi od właściwych organów, że platforma [...] i udostępnione w jej obrębie aplikacje, także z wizualizacją ekranową, nie podlega u.g.h. Fakt ten został potwierdzony w umowie, jednak w postępowaniu celnym został zupełnie pominięty, gdyż do niego nie odnosi się ani organ, ani Sąd I instancji. Podkreślić należy, że ta okoliczność została podniesiona już w odwołaniu, zatem powinna być przedmiotem analizy decyzji odwoławczej. W ocenie NSA ustalenie tej okoliczności ma podstawowe znaczenie dla sposobu wykładni treści art. 89 ust. 1 u.g.h., a w konsekwencji dla poprawnego zastosowania tego przepisu. Zdaniem Sądu II instancji brak tych ustaleń nie daje w chwili obecnej podstaw do przyjęcia, że skarżąca kasacyjnie jest urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Jest tak dlatego, że takiego przymiotu nie można by przypisać podmiotowi, który zawarł umowę dzierżawy kierując się treścią pism urzędowych, które wskazują, że urządzenie lub gra nie podlegają regulacjom u.g.h. W chwili rozstrzygania przez Sąd II instancji ta okoliczność nie została wyjaśniona, a ponieważ może mieć wpływ na sposób stosowania art. 89 ust. 2 u.g.h., to należy uznać, że uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. To pozwala przyjąć trafność zarzutu kasacyjnego podnoszącego naruszenie przepisów procesowych w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W ponownym postępowaniu organ powinien ustalić i ocenić wskazany brak, przede wszystkim pod kątem, czy takie dokumenty istnieją i jaki był stan wiedzy skarżącej co do ich treści. Dopiero po dokonaniu tych ustaleń będzie możliwa ocena prawnej przesłanki z art. 89 ust. 2 u.g.h. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 188 w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.