II SAB/Ol 105/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant specjalista Anna Piontczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi P. C. na bezczynność Polskiego Związku Działkowców w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Polskiego Związku Działkowców na rzecz skarżącego kwotę 602,20 złotych (słownie: sześćset dwa 20/100), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że P. C. zwrócił się drogą mailową w dniu 29 sierpnia 2017r. do Polskiego Związku Działkowców z wnioskiem o podanie liczby rodzinnych ogródków działkowych prowadzonych przez Okręgowy Związek. W odpowiedzi w dniu 30 sierpnia 2017r. drogą mailową skierowano do wnioskodawcy zapytanie w jakim celu potrzebuje on takich informacji. W mailu przesłanym do podmiotu zobowiązanego w dniu 25 września 2017r. wnioskodawca wskazał, że na stronie internetowej nie ma wnioskowanej informacji. Następnie pismem z dnia 25 września 2017r. P. C. wywiódł skargę na bezczynność Polskiego Związku Działkowców – Okręg A w sprawie rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Skarżący zarzucił zobowiązanemu naruszenie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 13 ust. 1 oraz art. 16 w związku z art. 17 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie w terminie przez prawo przewidzianym informacji publicznej, pomimo, że Polski Związek Działkowców – Okręg A, jest do tego zobowiązany, a w konsekwencji bezczynność zobowiązanego w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący wniósł m.in. o zobowiązanie ww. podmiotu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od otrzymania odpisu wyroku. W odpowiedzi na skargę podmiot zobowiązany stwierdził, że w dniu 27 października 2017r. udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek, wskazując, że Okręg A obejmuje swym zasięgiem 166 Rodzinnych Ogrodów Działkowych – stan na dzień 5 października 2017r. Do odpowiedzi załączono wydruk emaila zawierającego wskazaną informację. Natomiast w piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2017r. skarżący, działający przez pełnomocnika, zwrócił się o umorzenie niniejszego postępowania w związku z udostępnieniem żądanej informacji przez organ oraz, w związku ze znacznym opóźnieniem w udzieleniu informacji, zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania zgodnie z ust. III lit b) skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017r., poz. 2188 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Badając skargę na bezczynność w przedmiocie udzielenia informacji publicznej trzeba mieć na względzie, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016r., poz. 1764 j.t.), udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej może odmówić udzielenia tej informacji z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże, jeśli organ odmawia udostępnienia informacji, to obowiązany jest tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Natomiast w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje, jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę. Dopiero przejaw działalności organu w jednej z tych form działania, zwalnia podmiot obowiązany do udzielenia informacji publicznej z zarzutu bezczynności. Pojęcie natomiast informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 i art. 6 ww. ustawy. Zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Dokonując interpretacji tego pojęcia należy odwołać się do regulacji art. 61 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącej, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne (ust. 1.). Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 2). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 3). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 5). Tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy, a w odniesieniu do Sejmu i Senatu ich regulaminach. Uwzględniając powyższe można stwierdzić, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne oczywiście w zakresie tych zadań. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis art. 4 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz. U. z 2014r., poz. 40) stanowi zaś, że ROD są urządzeniami użyteczności publicznej, służącymi zaspokajaniu wypoczynkowych, rekreacyjnych i innych potrzeb socjalnych członków społeczności lokalnych poprzez zapewnienie im powszechnego dostępu do ROD oraz działek dających możliwość prowadzenia upraw ogrodniczych na własne potrzeby, a także podniesienie standardów ekologicznych otoczenia. Zgodnie z art. 7 tej ustawy ROD zakładane są na gruntach stanowiących własność Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego oraz stowarzyszeń ogrodowych. W świetle powyższego należy przyjąć, że Polski Związek Działkowców jest podmiotem dysponującym majątkiem publicznym, i należy do kręgu podmiotów objętych przepisem art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p, a więc podmiotów obowiązanych do udostępnienia na żądanie informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu. Na gruncie niniejszej sprawy skarżący zwrócił się drogą mailową w dniu 30 sierpnia 2017r. do Polskiego Związku Działkowców z wnioskiem o podanie liczby rodzinnych ogródków działkowych prowadzonych przez Okręgowy Związek. Niewątpliwie wniosek strony dotyczył więc podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej oraz materii dotyczącej informacji publicznej. Nadmienić należy również, że zgodnie z art. 10 ust. 1 rzeczonej ustawy informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej (PIP) lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek. Ponadto informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku (ust. 2). Przepis art. 10 ust. 1 u.d.i.p. wprowadza tzw. negatywną klauzulę wnioskowego trybu udzielania informacji publicznej. Oznacza to, że adresat wniosku zwolniony jest z obowiązku udostępnienia informacji, wyłącznie wówczas, gdy została ona udostępniona w BIP. W takiej sytuacji podmiot zobowiązany zawiadamia wnioskodawcę o braku stosowania trybu wnioskowego w związku z ujawnieniem żądanej informacji w BIP. Taka sytuacja na gruncie niniejszej sprawy nie miała jednak miejsca ponieważ podmiot zobowiązany nie wskazał, że wnioskowana informacja została opublikowana na stronie BIP. Nadmienić należy, że publikacja informacji na innej stronie internetowej nie mającej statusu strony BIP, nie powoduje jej skutecznego udostępnienia. Tym samym w takiej sytuacji można o taką informację zwrócić się w trybie wnioskowym. Zwrócić należy również uwagę, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, co wynika z tego, że w u.d.i.p. nie zostały wskazane jakiekolwiek wymagania formalne dotyczące samego wniosku, czy też sposobu jego złożenia. Stąd też za równorzędne złożeniu wniosku pisemnego będzie również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Co oczywiste również, z samej istoty prawa dostępu do informacji publicznej wynika, że wnioskodawca nie jest zobowiązany do wskazywania w jakim celu chce uzyskać wnioskowaną informację. Natomiast przed wniesieniem skargi do Sądu wnioskodawca nie jest zobowiązany kierowania do podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej ponaglenia. W przypadku skargi na bezczynność w udzieleniu informacji publicznej obowiązek wynikający z treści art. 52 § 2b p.p.s.a., tj. obowiązek wcześniejszego wniesienia ponaglenia nie ma zastosowania. Ostatecznie, już po wniesieniu skargi udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek, wskazując, że Okręg A obejmuje swym zasięgiem 166 Rodzinnych Ogrodów Działkowych – stan na dzień 5 października 2017r. W związku z tym skarżący zwrócił się o umorzenie przedmiotowego postępowania sądowego. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w pkt I umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udzielenia informacji publicznej. Wyjaśnić należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego może dotyczyć jedynie zobowiązania organu do wydania dokonania czynności, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., z. 4, poz. 63). Zaistniała bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Samo uchybienie terminowi z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wprawdzie naruszył termin ustawowy do załatwienia wniosku strony, jednakże wskazane naruszenie miało charakter nieznaczny. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a