II SA/Gd 461/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Asesor WSA Magdalena Dobek -Rak (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi G. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 maja 2017r., sygn. akt [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego wyłączenia gruntów z produkcji rolnej oddala skargę. G. R. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 maja 2017r., sygn. akt SKO [..], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2007r., orzekającej o umorzeniu postępowania w sprawie wyłączenia z użytkowania rolniczego użytków rolnych położonych w G. przy ul. Z. o powierzchni 0,1500ha i stwierdzającej że grunty te nie wymagają określenia warunków ich wyłączenia z produkcji rolnej. Chronologia czynności procesowych, które stały się podstawą do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedstawią się następująco: W dniu 9 listopada 2016r. skarżący zwrócił się do organu z prośbą o wyjaśnienie zmian w ewidencji gruntów z 2007r. dotyczących jego nieruchomości. Stwierdził, że w jego działalności rolnej nic się nie zmieniło od 60 lat i dlatego uważa, że wyłączenie z produkcji rolnej domu – siedliska było bezpodstawne. W odpowiedzi, organ pismem z dnia 21 listopada 2016r. wyjaśnił, że zmiana w ewidencji gruntów w działce nr [..], obręb 300s, polegała na zmianie użytku "B/RIVa" – tereny mieszkaniowe na RIVa na użytek "B" – tereny mieszkaniowe, i nastąpiła na podstawie decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. Wyłączenie z produkcji rolnej nastąpiło poprzez rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowania gruntów. W piśmie, które wpłynęło do organu w dniu 23 stycznia 2017r., skarżący stwierdził, że odpowiedź organu z dnia 21 listopada 2016r. nic mu nie wyjaśniła i poprosił o doręczenie mu decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. Przy piśmie z dnia 8 lutego 2017r. organ przesłał skarżącemu odpis decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. wyjaśniając, że decyzja ta została już raz wysłana do skarżącego na jego adres stałego zameldowania za zwrotnym potwierdzeniem odbioru (powróciła z adnotacją "nie podjęto w terminie) i zgodnie z art. 44 k.p.a. została uznana za doręczoną. Przesyłkę doręczono skarżącemu skutecznie w dniu 20 lutego 2017r. G. R. wnioskiem datowanym na dzień 10 marca 2016r., które nadał w palcówce pocztowej w dniu 10 marca 2017r., co potwierdza stempel na kopercie (k. 2 akt SKO), zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2007r., Nr [..]. We wniosku wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji nie została mu doręczona. O istnieniu tej decyzji skarżący dowiedział się po otrzymaniu decyzji podatkowej na rok 2017, której treść znacznie odbiega od poprzednich decyzji. Stwierdzenie, iż wyłączenie z produkcji rolnej nastąpiło poprzez rozpoczęcie innego niż rolnicze użytkowanie gruntów nie ma związku ze stanem obecnym ani poprzednim, zarówno przed, jak i po wydaniu decyzji, która w ocenie skarżącego jest krzywdząca. Z wyjaśnień skarżącego wynika, że dochował on terminu do wniesienia odwołania, ponieważ decyzja Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2007r. w ogóle nie została mu doręczona co oznacza, że termin z art. 129 § 2 k.p.a. nie mógł upłynąć. Ponadto, za uwzględnieniem wniosku przemawia fakt, iż strona od 2007r. otrzymywała decyzje podatkowe w wysokości niezmienionej. Rozpoznając wniosek Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 12 maja 2017r. odmówiło skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2007r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z przepisami art. 58 § 1 i 2 k.p.a. przywrócenie terminu może nastąpić po łącznym spełnieniu przesłanek, a mianowicie: - uprawdopodobnieniu przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, - wniesieniu przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu, - dochowaniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co powinno nastąpić w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, - jednoczesnemu dokonaniu uchybionej czynności (wniesienie odwołania). Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż z pisma wyjaśniającego organu pierwszej instancji z dnia 8 lutego 2017r. wynika bezspornie, iż decyzja organu pierwszej instancji z dnia 4 czerwca 2007r. została przekazana na adres G. R. tj. [..]. Po powtórnym awizowaniu przesyłki korespondencja powróciła z adnotacją poczty "nie podjęto w terminie". Z załączonej do akt sprawy organu pierwszej instancji koperty, w której nadana została decyzja z dnia 4 czerwca 2007r. wynika, że kierowana do G. R. decyzja mimo awizowania ww. przesyłki najpierw w dniu 12 czerwca 2007r., a następnie w dniu 20 czerwca 2007r., została zwrócona do adresata w dniu 27 czerwca 2007r. z adnotacją "nie podjęto w terminie". Następnie oryginał ww. decyzji organ pierwszej instancji ponownie przesłał pocztą na adres G. R., ul. [..], w dniu 8 lutego 2017r. Z załączonego do akt sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, że adresat odebrał przesyłkę w dniu 20 lutego 2017r. Od daty jej doręczenia adresatowi przysługiwał termin do wniesienia odwołania, względnie 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przy założeniu, że przyczyną uchybienia terminowi do złożenia odwołania było nieprawidłowe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 4 czerwca 2007r. W niniejszej sprawie G. R. wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie złożył środka odwoławczego w postaci odwołania. Okoliczność ta nie zmienia jednak faktu, iż mimo osobistego odbioru przez wnioskodawcę w dniu 20 lutego 2017r. decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2007r. adresat przesyłki wnosząc o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przy piśmie z dnia 10 marca 2016r., nadanym w tym samym dniu, wbrew art. 58 § 2 k.p.a., nie dochował 7 - dniowego terminu przysługującego do wniesienia takiego wniosku, licząc od daty ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Kolegium uzasadniało to odmowę przywrócenia terminu. W skardze na powyższe postanowienie G.R. zarzucił, że jest ono niezgodne z prawem, albowiem ustalenia poczynione przez organ są nieprawidłowe. Wskazał, że to postanowienie łamie jego podstawowe prawa obywatelskie. W piśmie procesowym z dnia 17 listopada 2017r. pełnomocnik procesowy skarżącego ponowił wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia uzupełniając jego uzasadnienie. Wskazał, że skarżącemu dwukrotnie doręczono oryginał decyzji, a drugie doręczenie nastąpiło na skutek pisma skarżącego z dnia 10 marca 2016r., zawierającego w swej treści wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Przesyłając skarżącemu oryginał decyzji, który dotarł do adresata w dniu 8 lutego 2017r., nie poinformowano go, że odwołanie pozostawiono bez rozpoznania. Wskazał, że z wyjaśnień skarżącego wynika, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było przekonaniem, że sprawie został nadany bieg odwoławczy na podstawie już złożonego wniosku. Podkreślił, że skarżący nie jest prawnikiem, nie ma doświadczenia w sprawach z zakresu postępowania administracyjnego, zamieszkuje samotnie, ma trudności w poruszaniu się i nie mógł uzyskać pomocy w prowadzeniu tej sprawy. W jego ocenie Kolegium w uzasadnieniu postanowienia nie dokonało żadnych rozważań w zakresie bytu prawnego odwołania złożonego we wniosku z dnia 10 marca 2016r. i nie poinformowało skarżącego o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania, jak również nie pouczyło, że takie odwołanie należy złożyć ponownie. Wskazał, że decyzja z dnia 4 czerwca 2007r. narusza w istotnym stopniu słuszny interes skarżącego. Na skutek tej decyzji gospodarstwo skarżącego zmniejszyło się poniżej 1ha, tracąc tym samym status gospodarstwa rolnego i uniemożliwiając skarżącemu korzystanie z ubezpieczenia w KRUS i pobieranie emerytury rolniczej. Zwiększyło się również obciążenie skarżącego podatkiem od gruntów. Pełnomocnik oświadczył, że nie wnosi i nie będzie wnosił o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlegała oddaleniu, albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, czyli zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a. W niniejszej sprawie kontroli legalności poddano postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta z dnia 4 czerwca 2007r., w przedmiocie wyłączenia z użytkowania rolniczego użytków rolnych, stanowiących zabudowaną część działki nr [..], położonych w G. Podstawą prawną zaskarżonego postanowienia są przepisy art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a. Przepisy te regulują instytucję przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Przywrócenie terminu jest instytucją o charakterze proceduralnym mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminowi dla podjęcia czynności proceduralnej przez stronę lub uczestników postępowania. Z punktu widzenia proceduralnego instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności proceduralnej przez dany podmiot, jeżeli określony termin już upłynął. W postępowaniu administracyjnym nie przywraca się terminu z urzędu, ale odbywa się to na podstawie podania złożonego do właściwego organu administracji publicznej lub też ustne zgłoszenie żądania Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Natomiast w myśl art. 59 § 2 k.p.a. o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Artykuł 58 § 1 i 2 k.p.a. określa ściśle cztery przesłanki przywrócenia terminu. Dla skutecznego skorzystania przez zainteresowanego ze wskazanej instytucji istotne jest, aby przesłanki te wystąpiły kumulatywnie. Są one następujące: 1) zainteresowany wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi; 3) jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; 4) zainteresowany uprawdopodobni, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Przy tym podkreślić należy, że 7-dniowy termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu jest terminem prekluzyjnym i nie podlega przywróceniu (zob. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2001r., III SA 551/00, Legalis). Z akt niniejszej sprawy wynika, że skarżący podjął w listopadzie 2016r. próbę uzyskania od Prezydenta Miasta informacji dotyczącej zmian w ewidencji gruntów, które nastąpiły w odniesieniu do jego nieruchomości w 2007. Po pierwszym wyjaśnieniu organu, którym skarżący nie był usatysfakcjonowany, zażądał doręczenia odpisu decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. Prezydent Miasta przesłał mu odpis tej decyzji przy piśmie z dnia 8 lutego 2017r. Doręczenie skarżącemu tej przesyłki nastąpiło w dniu 20 lutego 2017r., co dokumentuje zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach administracyjnych. Wnioskiem datowanym na dzień 10 marca 2016r. skarżący wystąpił do organu o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. wskazując, że decyzja ta nie została mu wcześniej doręczona. Wyjaśnić przy tym należy, że wbrew treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia będącej, w ocenie sądu, wynikiem omyłki pisarskiej, wniosek o przywrócenie terminu pomimo datowania na dzień 10 marca 2016r., nadano w placówce pocztowej w dniu 10 marca 2017r., a wpłynął do organu w dniu 14 marca 2017r. Potwierdzają to stemple odciśnięte przez Pocztę na kopercie, w której nadano wniosek, oraz odciśnięte przez organ na samym wniosku. W świetle uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu Kolegium uznało, że ustanie przyczyny uchybienia terminu nastąpiło w dniu 20 lutego 2017r., to znaczy w dniu powtórnego doręczenia skarżącemu odpisu decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. Według sądu ustalenie to jest prawidłowe. Z akt sprawy wynika co prawda, że decyzja z dnia 4 czerwca 2007r. została doręczona skarżącemu po raz pierwszy w sposób zastępczy w trybie art. 44 k.p.a. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych wynika bowiem, że przesyłka nadana na aktualny wówczas adres skarżącego nie została podjęcia przez adresata w terminie. Po dwukrotnym awizowaniu jej w dniach 12 czerwca 2007r. i 27 czerwca 2007r. została zwrócona do organu. Wskutek prawidłowo podjętych czynności doręczenia organ pierwszej instancji przyjął fikcję doręczenia i stwierdził ostateczność decyzji w dniu 28 czerwca 2007r. Jednak wobec zarzutów skarżącego, że decyzja z dnia 4 czerwca 2007r. nie została mu doręczona, Kolegium prawidłowo przyjęło początek biegu terminu do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od daty powtórnego, skutecznego doręczenia do rąk adresat wskazanej decyzji, zasadnie utożsamiając ten moment z ustaniem przyczyny uchybienia terminu. W konsekwencji, 7-dniowy termin do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 27 lutego 2017r. Skarżący bowiem dopiero w dniu 10 marca 2017r. nadał w placówce pocztowej przesyłkę zawierającą ten wniosek. Powyższe okoliczności znajdujące potwierdzenie w aktach administracyjnych przeczą twierdzeniom pełnomocnika skarżącego, według którego Kolegium pozostawiło odwołanie skarżącego bez rozpoznania nie informując go o tym. Chronologia zdarzeń procesowych wynikająca z akt sprawy potwierdza, że skarżący po otrzymaniu w dniu 20 lutego 2017r. odpisu decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. dopiero w dniu 10 marca 2017r. nadał pocztą wniosek o przywrócenie terminu. W aktach sprawy nie znajduje się żaden inny wniosek bądź odwołanie od decyzji z dnia 4 czerwca 2007r., które podlegałoby rozpoznaniu przez organ. W tych okolicznościach Kolegium prawidłowo uznało, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 4 czerwca 2007r. skarżący wniósł z uchybieniem terminu określonego w art. 58 § 2 k.p.a. Nie spełniono zatem wszystkich przesłanek przywrócenia terminu, co uzasadniało odmowę uwzględnienia wniosku skarżącego. Z przedstawionych względów, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.