VIII SA/Wa 403/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy i Miasta G. z [...] lutego 2017 r. nr [...] oraz decyzję Burmistrza Gminy i Miasta G. z [...] grudnia 2016 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (dalej: "organ odwoławczy" lub "Kolegium") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. dalej: "k.p.a.") po rozpatrzeniu odwołania A. S. (dalej: "skarżąca") od decyzji z dnia [...] lutego 2017 r. znak: [...] wydanej z up. Burmistrza Gminy i Miasta G. przez Dyrektora Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej (dalej: "organ I instancji", "Burmistrz") ustalającej kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 października 2016 r. na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. w wysokości [...] zł i zobowiązującej do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego do dnia 31 marca 2017 r. orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. organ I instancji, działając na podstawie art. 104 i art. 163 k.p.a. oraz art. 2 pkt 20, art. 7 ust. 3, art. 25 ust. 21, ust. 2 pkt 1, ust. 7, ust. 9 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195; dalej: "u.p.p.w.d.") ustalił skarżącej kwotę nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 października 2016 r. w wysokości [...] zł i zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego do dnia 31 marca 2017 r. wraz z odsetkami ustalonymi na dzień spłaty zadłużenia. Z uzasadnienia decyzji Burmistrza wynika, że w listopadzie 2016 r. do MGOPS w G. skarżąca dostarczyła zaświadczenie o dochodzie uzyskanym przez męża D. S. za czerwiec 2016 r. Organ I instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2016r. uchylił prawo do świadczenia wychowawczego dotyczącego pierwszego dziecka córki N. S. Następnie organ I instancji wszczął postępowanie, w wyniku którego decyzją z [...] lutego 2017 r. uznał, iż wypłacona we wskazanym powyżej okresie kwota [...] zł świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko jest świadczeniem nienależnie pobranym. We wniesionym odwołaniu skarżąca wskazała m.in., iż ubiegając się o świadczenie wychowawcze przedstawiła dokumenty dochodowe za 2014 rok, w którym sama uzyskiwała dochód, gdyż jej mąż przebywał w Zakładzie Karnym w R. Nadto podniosła, iż odbierając decyzję o nabyciu prawa do świadczenia nie została pouczona przez pracownika socjalnego o obowiązku przedstawienia aktualnych dokumentów dochodowych po powrocie męża z zakładu karnego. Dlatego skarżąca uznała, iż nie jest to wymagane. Następnie opisała swoją sytuację materialną i rodzinną, wnosząc o umorzenie powstałego zobowiązania. Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji przedstawiło przebieg postępowania w niniejszej sprawie. Przytoczyło brzmienie art. 2 pkt 2 , art. 5 ust. 3 i art. 7 u.p.p.w.d. Organ odwoławczy uznał, iż Burmistrz prawidłowo ustalił, że jednym z kryteriów uprawniających do przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko w okresie od dnia 1.04.2016 r. do dnia 30.09.2017 r. jest dochód rodziny w roku bazowym 2014 r. Organ I instancji przyznając świadczenie wychowawcze na pierwsze dziecko N. S. w kwocie [...] zł miesięcznie, na okres od 1.04.2016 r. do 30.09.2017 r. ustalił, że dochód rodziny wyniósł [...] zł i nie przekraczał kwoty 800,00 zł tj. ustalonego kryterium dochodowego. Następnie ustalił, że D. S. podjął zatrudnienie od 1 maja 2016 r. i w czerwcu 2016 r. uzyskał dochód w wysokości [...] zł. A zatem łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł, co na osobę (w trzyosobowej rodzinie) wyniosło [...] zł. Na tej podstawie stwierdzono, że pobrane świadczenie wychowawcze od 1 lipca 2016 r. było świadczeniem nienależnie pobranym. W ocenie Kolegium, w świetle powyższych ustaleń, organ I instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny i przeliczył go na jednego członka rodziny. Nadto wyjaśnił, iż skarżąca składając wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego została pouczona o przesłankach przyznania świadczenia, co zostało potwierdzone w dniu [...] kwietnia 2016 r. jej podpisem złożonym pod treścią pouczenia zawartego na formularzu wniosku. W pouczeniu określono obowiązek niezwłocznego powiadomienia organu o zmianach mających wpływ na prawo do świadczeń. Taki sam obowiązek wprowadzono w pouczeniu decyzji z dnia [...] maja 2016 r. przyznającej świadczenie wychowawcze. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia [...] kwietnia 2017 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o umorzenie powstałego zobowiązania. W uzasadnieniu podniosła m.in., iż obecnie utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez męża w wysokości [...] zł brutto i ponownie przyznanego świadczenia wychowawczego na córkę N. S. Aktualna sytuacja finansowa nie pozwala skarżącej na zwrot pobranego świadczenia. Skarżąca zauważyła również, iż w momencie składania wniosku o świadczenie "500+" pracownik socjalny zwrócił jej uwagę, że nie ma podpisu pod pouczeniem, jednak nie wyjaśnił czego ono dotyczy i jakie są obowiązki i ewentualne konsekwencje. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniło, iż brak jest podstaw do kwestionowania faktu, że skarżąca pobrała nienależnie świadczenia, które obowiązana jest zwrócić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się zatem do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w sposób przewidziany w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Dodać należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] marca 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Gminy i Miasta G. z dnia [...] lutego 2017 r. ustalającą nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 października 2016 r. w wysokości [...] zł i zobowiązującą do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego do dnia 31 marca 2017 r. Przedmiotem sporu, który wyłonił się na gruncie rozpoznawanej sprawy, stała się wykładnia przepisu art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. i jego zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Uznanie wypłaconego na rzecz córki skarżącej świadczenia wychowawczego za świadczenie nienależnie pobrane zostało przez organy orzekające w sprawie stwierdzone na podstawie ustaleń, z których wynikało, że mąż skarżącej podjął zatrudnienie od dnia 1 maja 2016 r. i w czerwcu uzyskał dochód, który skutkował przekroczeniem od 1 lipca 2016 r. kryterium dochodowego rodziny skarżącej uprawniającego do uzyskania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. W ocenie Sądu organy orzekające dopuściły się naruszenia przepisu art. 7 ust. 3 u.p.p.w.d. poprzez błędne ustalenie "dochodu uzyskanego" w rodzinie skarżącej. Przepis art. 7 ust. 3 ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. A zatem należy uznać, iż "dochód uzyskany" to dochód uzyskiwany w okresie na jaki ustalone lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego. Sąd zauważa, iż z zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji z [...] lutego 2017 r. oraz decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. z [...] grudnia 2016 r. o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze wynika, że jako dochód uzyskany potraktowano wynagrodzenie męża skarżącej w okresie od czerwca do października 2016 r., a zatem dochód, który nie był uzyskiwany w ciągu całego okresu zasiłkowego tj. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W ocenie Sądu organy orzekające nie uwzględniły zatem pełnego brzmienia art. 7 ust. 3 ustawy, dokonując oceny stanu faktycznego sprawy. Z regulacji tej wynika bowiem jednoznacznie, że dochód uzyskany to dochód "uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego". Brzmienie tego przepisu nie zezwala zatem na stwierdzenie, że ma to być dochód uzyskiwany tylko w części okresu zasiłkowego. W tej sytuacji zachodzi konieczność uchylenia przez Sąd zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organy I instancji oraz decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. z [...] grudnia 2016 r. o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze. W przedstawionym stanie rzeczy, w celu zapewnienia, że w obrocie prawnym, w granicach kontrolowanej sprawy, nie funkcjonuje żaden akt organu administracji publicznej niezgodny z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny poszerzając swoją kontrolę do wszystkich aktów wydanych w granicach kontrolowanej sprawy orzekł na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.