I SA/Wr 864/17

WyrokWSA we Wrocławiu2017-12-19

Skład orzekający: Katarzyna Radom, Piotr Kieres, Maria Tkacz-Rutkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wspólnota mieszkaniowa, która wybrała zarząd w trybie art. 20 ustawy o własności lokali, jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od części nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy (lokal użytkowy), za okres poprzedzający nowelizację ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 28 listopada 2014 r.?
Ratio decidendi
Wspólnota mieszkaniowa, która wybrała zarząd w trybie art. 20 ustawy o własności lokali, jest podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od części nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy. Obowiązek ten ciążył na wspólnocie już przed nowelizacją ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 28 listopada 2014 r., gdyż wspólnota, działając przez swój zarząd, jest traktowana jako właściciel nieruchomości w rozumieniu tej ustawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą Wspólnocie Mieszkaniowej "B." wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od części nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy (lokal użytkowy) za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. Wspólnota kwestionowała swoją legitymację do bycia stroną postępowania i ponoszenia opłat, argumentując, że obowiązki te ciążyły na niej dopiero po nowelizacji przepisów. Organy administracji oraz sąd uznały, że wspólnota, jako podmiot sprawujący zarząd nieruchomością wspólną, była zobowiązana do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres, sędzia WSA Maria Tkacz-Rutkowska (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi A. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 11 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie określenia wys. miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę w całości. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. utrzymało w mocy decyzję A. z siedzibą w A. z 1 lutego 2017 r. nr [...]. określającą Wspólnocie Mieszkaniowej "B." ul. [...]w A. wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od części nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy (lokal użytkowy) za okres od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. w kwocie 226 zł. Z uzasadnienia decyzji A. wynika, że nieruchomość Wspólnoty Mieszkaniowej "B." ul. [...] 28 w A. (dalej: Wspólnota) to 8 wyodrębnionych lokali, przy czym jeden z tych lokali jest lokalem użytkowym i tego lokalu dotyczy decyzja. Pozostałe siedem lokali objęto odrębnym postępowaniem podatkowym. Organ I instancji w związku ze złożoną przez Wspólnotę w dniu 2.07.2015 r. deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dotyczącą części na której nie zamieszkują mieszkańcy (DO-2), powziął wątpliwość co do danych zawartych w tej deklaracji. W formularzu, zdaniem organu, błędnie określono okres obowiązywania deklaracji podając datę 1 lipca 2015 r., podczas gdy winna to być data 1 lipca 2013 r. Organ ustalił, że na nieruchomości położonej w A., ul. [...] Wspólnota Mieszkaniowa "B." ul. [...], A. zawiązała się 10 maja 1999 r. i informował Wspólnotę o obowiązku złożenia deklaracji obejmujących wszystkie nieruchomości ze wskazaniem daty1 lipca 2013 r. jako daty obowiązywania deklaracji. Ponadto, powołując przepisy art. 3 ust. 2a oraz art. 6m ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 250 ze zm.) oraz § 1 uchwały A. nr X/38/2013 z 11 marca 2013 r. w sprawie postanowienia o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (Dz. Urz. Woje. D. z 2013 r., poz. 2063) organ wyjaśnił, że od 1 lipca 2013 r. za odbiór odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy położonych na terenie następujących gmin członków A.: B., C., C., D., Miasto O., P., S., Z., Ż., odpowiada Związek, do Związku należy także składać deklaracje. Ponieważ bezowocna okazała się korespondencja pomiędzy Związkim Międzygminnym a Wspólnotą w zakresie korekty deklaracji i określenia daty początkowej jej obowiązywania na dzień 1.07.2013 r., Związek wszczął z urzędu postępowanie w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Według organu, w okresie od dnia 1.07.2013 r. do dnia 31.01.2015 r. w przypadku budynków wielolokalowych, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążały w pierwszej kolejności osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną. Właściciel (w rozumieniu cywilnoprawnym), użytkownik wieczysty lub władający nieruchomością na podstawie innego tytułu pozostawał zobowiązanym do złożenia deklaracji i uiszczenia opłaty, o której mowa w rozdziale 3a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm.- dalej "u.c.p.g."), a w konsekwencji pozostawał stroną postępowania wymiarowego oraz zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym tylko wówczas, gdy występował sam – autonomicznie. Natomiast tam, gdzie jakikolwiek jego tytuł prawny do nieruchomości wiąże się z członkostwem (obowiązkowym lub nie obowiązkowym) w określonej korporacji typu wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków), a więc trwałym zrzeszeniu osób, którego celem jest realizacja określonych wspólnych działań, to podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 3a u.c.p.g., a w konsekwencji stroną postępowania wymiarowego, będzie zawsze jednostka organizacyjna lub osoba posiadającą nieruchomość w zarządzie: czyli odpowiednio zarządca nieruchomości wspólnej. Dlatego obowiązek w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spoczywał na zarządcy nieruchomości, który traktowany był jak podmiot któremu zarząd nieruchomością został powierzony. Tak więc nie tylko w stanie prawnym ukształtowanym ustawą z dnia 28.11.2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 87, dalej – "ustawa zmieniająca"), ale również w stanie prawnym obowiązującym bezpośrednio przed wymienioną zmianą, poszczególni właściciele lokali w budynkach wielolokalowych nie byli i nie są uprawnieni do składania indywidualnych deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Organ podsumowując stwierdził, że wobec nieprawidłowo ustalonej przez stronę daty powstania obowiązku pierwszego złożenia deklaracji DO-2 o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dotyczącej części nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy a powstają odpady, zasadne było naliczenie Wspólnocie opłaty za gromadzenie odpadów komunalnych za każdy miesiąc w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia 30 czerwca 2015 r. Opłatę ustalono na podstawie raportu dla lokali użytkowych, wygenerowanego z Systemu Monitorowania Odpadów Komunalnych oraz deklaracji DO-2 złożonej indywidualnie przez Z. L. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą B. "K." Z.L. w ww. nieruchomości. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał m in. przepisy art. 6o, 6q i 6m u.c.p.g., a także § 1 Uchwały Zgromadzenia Związku Międzygminnego S. nr X/38/2013 z dnia 11 marca 2013 r. w sprawie postanowienie o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (Dz. Urz. Woj. D. z 2013 r., poz. 2063) oraz § 1 pkt 2 uchwały nr X/43/2013 A.z dnia 11 marca 2013 r. w sprawie ustalenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości położonych na terenie A. (Dz. Urz. Woj. D. z 2013r., poz. 2068) zmienionej uchwałą nr XIV/56/2014 r. z 21 stycznia 2014 r.(Dz. Urz. Woj. D. z 2014r., poz. 388 – obowiązującej do 4 lipca 2016 r.) oraz § 3 Uchwały A. nr X/41/2013 z dnia 11 marca 2013 r. w sprawie wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz stawki za pojemniki określonej wielkości na terenie Związku Międzygminnego (Dz. Urz. Woj. D. z 2013 r. poz. 2066), §1 uchwały A. nr X/42/2013 z 11 marca 2013 r. w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości na terenie Związku (Dz. Urz.. Woj. D. z 2013r., poz. 2067 – w brzmieniu obowiązującym do 4 lipca 2016 r.) W odwołaniu Wspólnota, wnosząc o uchylenie decyzji, zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 3 u.c.p.g., przez obciążenie Wspólnoty obowiązkami właściciela lokalu użytkowego. Wspólnota twierdzi, że nie mogła być strona postępowaniami i nie była zobowiązana do wykonywania obowiązków związanych z opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi w okresie objętym decyzją. Takie obowiązki na Wspólnocie ciążyły dopiero po nowelizacji ww. przepisu, to jest od dnia 1 lutego 2015 r. Przy czym obowiązek złożenia deklaracji przez Wspólnotę w obrębie gminy powstał od dnia 1.07.2015 r., gdyż organ poinformował Wspólnoty o terminie obowiązywania znowelizowanego prawa, nie od dnia obowiązywania ustawy, lecz od dnia 1 lipca 2015 r. Wspólnota powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.11.2013 r. w sprawie K 17/12 i wskazała, że w okresie objętym decyzją właściciele lokali złożyli deklaracje (także właściciel lokalu użytkowego) i wnieśli opłaty z tytułu gospodarowania odpadami, ponieważ zarząd we Wspólnocie sprawowany jest na podstawia art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali, a nie na podstawie art. 18 ust. 1 tej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpoznaniu odwoływania, utrzymało w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że deklarację DO-2 Wspólnota złożyła dopiero w dniu 2.07.2015 r. ze wskazaniem daty powstania obowiązku opłatowego od dnia 1.07.2015 r. Deklarację tę w imieniu Wspólnoty złożył M.T., na podstawie pełnomocnictwa udzielonego przez Zarząd Wspólnoty (uchwała Wspólnoty o powołaniu Zarządu nr 5/2010 z dnia. 9.03.2010 r. i z dnia 25.08.2005 r.). Kolegium, powołując przepisy art. 6h oraz art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., wyjaśniło, że z przepisów tych, zarówno przed dniem 1.02.2015 r. jak i od tego dnia (wejście w życie ustawy zmieniającej u.c.p.g.) wynika, iż jeśli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 80, poz. 903 ze zm. – dalej: u.w.l.) lub właścicieli lokali jeśli zarząd nie został wybrany (art. 2 ust. 3 u.c.p.g.). Osobami które sprawują zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, zdaniem Kolegium, są: zarządcy, tj. osoby fizyczne albo osoby prawne wybrane w trybie art. 18 u.w.l., albo wspólnoty mieszkaniowe działające przez swój organ, tj. zarząd wybrany w trybie art. 20 u.w.l. Wspólnota na mocy uchwały nr 5/2010 z dnia 9 marca 2010 r. i uchwały nr 1/2005 z dnia 25 sierpnia 2005 r. powołała, na podstawie art. 20 u.w.l., zarząd w znaczeniu podmiotowym, tym samym zdecydowała o sprawowaniu zarządu nieruchomością wspólną samodzielnie, działając przez swój organ. Fakt powierzenia wykonywania określonych czynności w zakresie zarządu nieruchomością wspólną (np. składania deklaracji) pełnomocnikowi M.T. nie oznacza, że jest on osobą sprawującą zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu odesłania zawartego w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Właścicielem nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.c.p.g. była i jest Wspólnota i z tego tytułu ciążył na niej obowiązek zadeklarowania i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ponieważ deklarację dla niezamieszkałej części nieruchomości złożył właściciel wydzielonego lokalu użytkowego i dane wykazane w tej deklaracji nie były kwestionowane zasadnie przyjęto ją za podstawę wymiaru opłaty w decyzji dla Wspólnoty. Jednocześnie wskazał, że wpłaty dokonane przez właściciela wydzielonego lokalu użytkowego mają charakter nadpłat i nie jest możliwe zaliczenie ich przez organ I instancji na poczet należności z tytułu opłat obciążających Wspólnotę. Kolegium wskazało teże na przepis art. 6q u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.02.2015 r.) miał zastosowanie w sprawie, gdyż postępowanie wszczęto i przeprowadzono po przyznaniu organowi związku międzygminnego kompetencji w tym zakresie. Nie zostały zatem naruszone, w niniejszej sprawie, przepisy dotyczące organu właściwego do rozpoznania sprawy w pierwszej instancji. Zdaniem Kolegium, także orzeczenie tylko co do opłaty za odpady komunalne wytwarzane na części nieruchomości wspólnej nie narusza przepisów prawa, bowiem u.c.p.g. na ten temat milczy, a przepisy prawa miejscowego dopuściły możliwość składania dla tej samej nieruchomości dwóch osobnych deklaracji, tj. DO-1 – dla części zamieszkałej i DO-2 dla części niezamieszkałej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Wspólnota, wnosząc o uchylenie decyzji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego, zarzuciła: - błędną interpretację art. 2 ust. 3 u.c.p.g. prowadzącą do wszczęcia postępowania i wydania decyzji przeciw Wspólnocie i przez uznanie, że Wspólnota jest stroną postępowania w sprawie; - bezpodstawne naliczenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi Wspólnocie, która nie mogła być stroną postępowania i tym samym nie była zobowiązana do wykonywania obowiązków związanych z opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h i art. 6m w zw. z art. 6c u.c.p.g.) w okresie objętym zaskarżoną decyzją; - bezpodstawne żądanie od Wspólnoty rzekomo zaległych opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, pomimo, że właściciel lokalu złożył deklaracje i wniósł opłaty zgodnie z obowiązującym prawem w tym zakresie i pomimo to, że na koncie organu znajdują się wpłacone środki. W uzasadnieniu skargi strona odwołała się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28.11.2013 r., w sprawie akt K 17/12, podnosząc, że w orzeczeniu tym Trybunał, nawiązując do art. 2 ust. 3 u.c.p.g. wskazał grono osób sprawujących zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali i nie zaliczył tu wspólnot mieszkaniowych. Skoro więc skarżąca nie mogła, w rozumieniu przepisów obowiązującego prawa, wykonywać obowiązków właścicieli lokali we wspólnotach mieszkaniowych, gdyż nie spełniała kryterium osoby sprawującej zarząd, według przepisu art. 2 ust. 3 u.c.p.g. (w brzmieniu przed nowelizacją), to należy uznać, że nie była ona stroną w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym i zaskarżona decyzja została wydana w odniesieniu do niewłaściwego podmiotu. Skarżąca powołała wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7.04.2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1864/15 oraz z dnia 31.03.2014 r. sygn. akt I SA/Wr 67/14 jako potwierdzające przedstawione w skardze stanowisko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Kwestie sporne w niniejszej sprawie dotyczą wykładni i zastosowania prawa w odniesieniu do strony podmiotowej zobowiązania i nie odnoszą się do ustaleń faktycznych decydujących o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Skarżąca kwestionuje decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego dlatego, że w jej ocenie decyzja nie powinna być adresowana do Wspólnoty, gdyż zgodnie z art. 2 ust. 3 u.p.c.g. (w brzmieniu obowiązującym do 31 stycznia 2015 r.), Wspólnota nie była podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji i wniesienia opłat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze twierdzi, że Wspólnota w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.p.c.g. w zw. z przepisami ustawy o własności lokali była właścicielem nieruchomości i dlatego ciążył na niej obowiązek zadeklarowania i uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od 1 lipca 2013 r. W ocenie Sądu, Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, że Wspólnota sprawująca zarząd nieruchomością wspólną zgodnie w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. była podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i do uiszczenia tej opłaty zgodnie z przepisami tej ustawy. W myśl art. 6h u.c.p.g. (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1.02.2012 r.) właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c (tj. nieruchomości, w stosunku do których gminy organizują odbieranie odpadów od ich właścicieli - z mocy ustawy /ust. 1/ i na podstawie uchwały /ust. 2/), są zobowiązani do ponoszenia na rzecz gminy, na terenie której położone są ich nieruchomości, opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Stosownie zaś do art. 6m u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do właściwego organu gminy, deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych oraz składania nowych deklaracji w razie zaistnienia zmian danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Określona w deklaracji opłata jest uiszczana w trybie i na zasadach określonych w uchwale rady gminy, o której mowa w art. 6I u.p.c.g. Z powyższego wynika, że na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek złożenia do właściwego organu deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Definicja właściciela nieruchomości, zawarta w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., została skonstruowana na potrzeby tej ustawy. Zgodnie z tą definicją, ilekroć w u.c.p.g. mowa jest o właścicielach nieruchomości - rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Powyższa definicja ma charakter zakresowy. Zostały w niej wymienione kategorie podmiotów, które mogą zostać uznane za właścicieli nieruchomości w znaczeniu omawianej ustawy. Wskazany przez ustawodawcę krąg podmiotów mogących być adresatami obowiązków związanych z gospodarowaniem odpadami komunalnymi jest szeroki. Wynika to z potrzeby zapewnienia prawidłowej i powszechnej realizacji celów i funkcji ustawy. Z tych powodów należy podzielić stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że interpretacji poszczególnych przepisów u.c.p.g. nie można dokonywać bez uwzględniania celu i funkcji ustawy, jak też bez uwzględniania wykładni systemowej zarówno wewnętrznej jak i zewnętrznej. Podkreślić należy, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach pojęcia "właściciel nieruchomości" i "nieruchomość" są rozumiane odmienna niż w prawie cywilnym i odbiegają od ścisłego znaczenia tych pojęć na gruncie cywilistycznym. W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19.12.2013 r. (sygn. akt I SA/Ol 760/13) zwrócono uwagę, że dla prawidłowego odczytywania treści art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. istotne jest pojęcie nieruchomości. Zgodnie z art. 46 § 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej: K.c.) nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Z przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.p.c.g. wynika zatem wprost, że za właściciela ustawa uznaje każdy podmiot, który włada nieruchomością, tj. wyodrębnionym gruntem i związanym z nim trwale budynkiem - na podstawie prawa własności, współwłasności, wieczystego użytkowania, zarządu i użytkowania (tzw. trwały zarząd i użytkowanie to władztwo nad nieruchomościami Skarbu Państwa lub gminy uregulowane przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami), a także ewentualnie na podstawie stosunku obligacyjnego. Z kolei z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. wynika, że w przypadku zabudowania nieruchomości budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiona została odrębna własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Z powołanych unormowań wynika, że w konkretnej sprawie – co do zasady –kilka podmiotów jednocześnie może spełniać warunki do uznania ich za właścicieli nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Nie oznacza to jednak, że wszystkie wymienione podmioty mogą jednocześnie mieć taki status względem obowiązku związanego z konkretną nieruchomością. Z przepisów ustawy nie wynika też solidarna odpowiedzialność tych podmiotów w powyższej sytuacji. Konieczne jest zatem ustalenie, który podmiot w konkretnym przypadku powinien zostać uznany za właściciela nieruchomości obowiązanego do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i poniesienia stosownej opłaty. W tym celu należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego oraz ustawy o własności lokali, a w odniesieniu do możliwości uznania spółdzielni mieszkaniowej za taki podmiot, również do ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1222 ze zm.). Jak wskazano w literaturze, tam gdzie jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości łączy się z członkostwem w określonej korporacji typu spółdzielnia mieszkaniowa, wspólnota mieszkaniowa (powyżej 7 członków) lub TBS, podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji będzie zawsze podmiot posiadający nieruchomość w zarządzie (por. K. Sobieralski, Podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, NZS 2013/3, s. 59). Oznacza to, że na gruncie u.c.p.g., gdy jego tytuł prawny do nieruchomości (lokalu użytkowego lub mieszkalnego) wiązał się z obligatoryjnym (bądź fakultatywnym) członkostwem we wspólnocie mieszkaniowej, podmiotem zobowiązanym do złożenia deklaracji będzie podmiot zarządzający nieruchomością wspólną. W ustawie o własności lokali, do której odsyła art. 2 ust. 3 u.c.p.g. (także w brzmieniu obowiązującym do dnia 1.02.2015 r.), kwestia zarządu nieruchomością wspólną uregulowana została w rozdziale 4. W odniesieniu do tak zwanych małych wspólnot mieszkaniowych (liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych należących do dotychczasowego właściciela nie jest większa niż siedem), odpowiednie zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego oraz przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o współwłasności, pod warunkiem jednakże, że właściciele lokali nie skorzystali z możliwości przewidzianej w art. 18 ust. 1 u.w.l, czyli nie powierzyli zarządu osobie fizycznej lub prawnej. Duże wspólnoty (liczba lokali wyodrębnionych i niewyodrębnionych należących do dotychczasowego właściciela jest większa niż siedem), zgodnie z art. 20 ust. 1 u.w.l., są obowiązane podjąć uchwałę o wyborze jednoosobowego lub kilkuosobowego zarządu. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, zarząd Wspólnoty został wybrany w trybie art. 20 ust. 1 u.w.l. Unormowanie art. 2 ust. 3 w związku z 6c, art. 6h, art. 6i i art. 6j ust. 4 u.c.p.g. (w brzmieniu sprzed nowelizacji), wprowadza zasadę jednego podmiotu zobowiązanego (właściciela) do wykonywania obowiązków związanych z gospodarowaniem odpadami komunalnymi, powstającymi w nieruchomości zamieszkałej przez mieszkańców, a także nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy. Jeżeli wspólnota podjęła uchwałę o powołaniu zarządu, jako organu wspólnoty działającego w imieniu Wspólnoty (art. 20 u.w.l.), to tym samym właściciele poszczególnych lokali (mieszkalnych i użytkowych), wchodzących w skład Wspólnoty, zostali zwolnieniu z obowiązku składania deklaracji i wpłacania opłat na rzecz gminy (związku międzygminnego). Obowiązki z tym zakresie powinny być, w świetle art. 2 ust. 3 u.c.p.g., realizowane przez Wspólnotę, która traktowana jest jako właściciel nieruchomości. Właściciele lokali wchodzących w skład wspólnoty zobowiązani są ponosić opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ale nie składają deklaracji, a wpłat dokonują na rachunek Wspólnoty. Prawidłowo zatem przyjęto w zaskarżonej decyzji, że złożenie deklaracji i wniesienie opłaty z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi także od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. obciążało Wspólnotę, a nie właściciela wyodrębnianej nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, należącej do Wspólnoty. Zasadnie też zwracał uwagę organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie Wspólnota działała poprzez zarząd, który jednak nie sposób uznać za właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Zarząd, działając w imieniu Wspólnoty, zgodnie z przepisami u.w.l., zobowiązany był zapewnić wykonanie obowiązku "właścicieli nieruchomości", przez Wspólnotę, ale nie był zobowiązany do wypełniania tego obowiązku we własnym imieniu (por. A.K. Modrzejewski, Zmiana koncepcji właściciela nieruchomości w kontekście nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z 28.11.2014 r., Samorząd Terytorialny nr 9/2015). W ocenie Sądu, zmiana brzmienia art. 2 u.c.p.g., wprowadzona z dniem 1 lutego 2015 r. ustawą z 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r., poz. 87) miała charakter doprecyzowujący wskazuje na to uzasadnienie projektu nowelizacji, a potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 29.03.2017 r., sygn. akt I SA/Ol 905/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 30.03.2017 r., sygn. akt I SA/Gl 187/16 - publikowane w CBOSA). Uwzględniając brzmienie art. 3 ust. 2a i ust. 2 pkt 3 u.c.p.g., Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że A. uprawniony był do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Odnośnie kwestii obciążenia Wspólnoty opłatami za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości, na której nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady za okres od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2015 r. mimo, że opłatę tę zadeklarował i uiścił właściciele wydzielonego lokalu użytkowego wchodzącego w skład Wspólnoty, należy wyjaśnić, że okoliczność ta nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem decyzją określono zobowiązanie powstałe z mocy prawa, którego zaistnienie jest niezależne od działań osób niepodlegających obowiązkowi ponoszenia tego rodzaju opłat bez pośrednictwa Wspólnoty. Faktycznie wpłacone przez właściciela lokalu opłaty, zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, stanowią nadpłaty. Także w zakresie wysokości, określonej zaskarżoną decyzją, opłaty Sąd nie stwierdził nieprawidłowości. Wspólnota powoływała dwa wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jako potwierdzające zasadność zarzutów skargi. Jeden z tych wyroków, tj. z dnia 31.03.2014 r. sygn. akt I SA/Wr 67/2014 został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15.04.2016 r., sygn. akt II FSK 2402/14, drugi z dnia 7.04.2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1864/15 zapadł na gruncie całkowicie odmiennego stanu faktycznego. W sprawie tej bowiem opłatą za gospodarowanie odpadami komunalnymi organ obciążył nie właściciela nieruchomości tj. wspólnotę mieszkaniową, ale podmiot administrujący nieruchomością wspólnoty mieszkaniowej, na podstawie umowy cywilnoprawnej. Podmiot ten nie mógł zatem być strona postępowania. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił jako bezzasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło