I SAB/Wa 559/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Elżbieta Sobielarska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi I.M. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. hip. "[...]"- w terminie trzech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz I.M. sumę pieniężną w kwocie [...] ([...]) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej I.M. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2016 r. I.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku złożonego m.in. przez jej poprzedniczkę prawną o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...], ozn. nr hip. [...]. Skarga ta została wniesiona w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z [...] października 2014 r., [...] (po której dziedziczyła I.M.), wystąpili do Prezydenta [...] o ustalenie w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...], oznaczoną dawnym nr hip. [...]. Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, inicjatorzy postępowania wnieśli 18 grudnia 2014 r. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w następstwie rozpoznania którego Wojewoda ów, postanowieniem z [...] kwietnia 2016 r. nr [...], wyznaczył Prezydentowi [...] dodatkowy trzymiesięczny termin na załatwienie sprawy odszkodowania. Termin ten upłynął bezskutecznie, w konsekwencji czego I.M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej: wyznaczenie organowi miesięcznego terminu załatwienia sprawy; stwierdzenia, że zaistniała w sprawie bezczynność Prezydenta [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznania od organu na jej rzecz sumy pieniężnej w wysokości 2000 złotych oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę (udzielonej [...] września 2017 r.) organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że opóźnienie w rozpoznawaniu spraw są spowodowane m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych Urzędu [...] korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Waga zaś tych spraw, stopień skomplikowania oraz złożoność okoliczności faktycznych, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie. Zwracał jednocześnie uwagę, że o kolejności rozpoznania spraw nie może decydować li tylko aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg, tym bardziej, że wniosek skarżącej, jest relatywnie nowy w stosunku do innych wniosków o odszkodowanie oczekujących na załatwienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Przedmiotem skargi I.M. jest bezczynność Prezydenta [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku z [...] października 2014 r. (złożonego m.in. przez jej poprzedniczkę prawną), o przyznanie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Ta zaś ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym przepisami procedury administracyjnej terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, czy innego aktu. Do tego rodzaju wniosków prowadzi także definicja bezczynności sformułowana w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. - w brzmieniu ustalonym art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935). Dla stwierdzenia bezczynności nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) jak również stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast istotne przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania, organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Niesporna pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie odszkodowania, nie został przezeń rozpoznany. Wpłynął on natomiast do organu 24 października 2014 r., co wynika z umieszczonej na nim prezentaty Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu [...]. Od tego momentu zatem rozpoczął swój bieg, określony w art. 35 k.p.a., termin w jakim winien on być rozpoznany. Tym samym zainicjowane nim postępowania winno ulec zakończeniu najpóźniej 24 grudnia 2014 r. Tymczasem, do chwili obecnej Prezydent [...] nie tylko nie podjął w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia, ani aktu przerywającego bieg terminów określonych w kodeksie, ale w ogóle nie zrealizował w tym postępowaniu jakiejkolwiek czynności dowodowej. Nie dopełnił także obowiązku z art. 36 § 1 k.p.a. i do wniesienia skargi nie informował strony o przyczynach zwłoki oraz nowym terminie zakończenia postępowania. To zaś implikuje po stronie Sądu obowiązek wyznaczenia mu terminu załatwienia sprawy (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Ta zaś w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy przybiera postać kwalifikowaną, tj. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Godzi się bowiem zauważyć, że zwłoka w rozpoznaniu sprawy odszkodowania wynosi ponad 3 lata, a czynnikiem ją powodującym było niepodejmowanie w niej przez ten czas żadnych czynności procesowych.. Taki sposób jej procedowania, pozostaje zatem w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. Uprawnia przy tym do wnioskowania, że działania organu (a w zasadzie zaniechania) determinowane są intencjonalnym odsuwanie w czasie sprawy, czy wręcz uchylaniem się od zajęcia w niej wiążącego stanowiska, a to z kolei trudno uznać za działania, które służą pogłębianiu zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Postępując w ten sposób narusza on zatem w sposób rażący normy prawne zawarte w przepisach art. 7, art. 8, art. 12 oraz art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Nie bez znaczenia dla oceny charakteru zwłoki pozostaje również lekceważące podejście przez organ do wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązku przekazania sądowi skargi w terminie 30 dni od jej wniesienia. Ta bowiem przekazana została dopiero po roku od jej wpływu do organu, a przyczyny takiego postępowania w żaden sposób nie zostały przez organ wyjaśnione. Warto również zauważyć, że w toku postępowania wywołanego zażaleniem strony na bezczynność Prezydenta [...], organ ów ignorował wezwania Wojewody [...] i nie przekazał mu akt sprawy, ani nie ustosunkował się wspomnianego zażalenia (vide uzasadnienie postanowienia z [...] kwietnia 2016 r.), wykazując tym samym lekceważący stosunek zarówno do strony postepowania jak i obowiązujących go procedur. Zważywszy zatem na kwalifikowany charakter stwierdzonej zwłoki, Sąd za zasadne uznał również żądanie skarżącej, dotyczące przyznania jej od organu na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej, z tym, że wymiar tej sumy ograniczył do kwoty 1000 złotych, a nie jak żądała tego strona 2000 złotych. Taki jej wymiar jest w ocenie Sądu wystarczający ze względu na skalę zwłoki w załatwieniu sprawy na dzień wnoszenia skargi (niespełna dwa lata). Ustalając termin w jakim organ zobligowany będzie do załatwienia sprawy, Sąd wziął natomiast pod uwagę realną możliwość pozyskania w tym czasie dokumentów niezbędnych dla oceny zaistnienie przesłanek z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawniających do uzyskania odszkodowania, których próbę odszukania organ dotychczas nawet nie podjął. Te zaś nie zawsze pozostają w jego gestii. Z tego względu oceniono, że terminem w jakim możliwe jest realne zakończenia postępowania - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest konieczność zgromadzenia w sprawie odpowiedniego materiału dowodowego, złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał – jest termin trzech miesięcy, a nie jak oczekiwała tego skarżąca miesięczny. Tak oznaczony termin umożliwia przy tym zakończenie postępowania bez konieczności występowania przez stronę z kolejną skargą, mającą tym razem na celu wykazanie, że organ wyroku nie wykonał (co z kolei może także prowadzić do dalszej zwłoki, spowodowanej choćby koniecznością przekazaniem akt sprawy do Sądu). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1 do 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 powołanej ustawy.