I SA/Rz 732/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Piotr Popek Sędzia NSA Jacek Surmacz Asesor WSA Jacek Boratyn / spr./ po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 grudnia 2017 r. spraw ze skarg spółki "A" S.A. w P. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2017 r. - nr [...], - nr [...], - nr [...], - nr [...], - nr [...], - nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania 1) uchyla zaskarżone postanowienia, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej spółki "A" S.A. w P. kwotę 3.582 (trzy tysiące pięćset osiemdziesiąt dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniami z [...] września 2017 r., o numerach: [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stwierdziło niedopuszczalność odwołań, wniesionych przez "A" SA, z siedzibą w P., zwaną dalej skarżącą, od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2017 r. W stanach faktycznych przedmiotowych spraw Prezydent Miasta P., decyzjami z [...] czerwca 2017 r., o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], określił skarżącej wysokość zobowiązań podatkowych w podatku od nieruchomości, za lata 2010-2015, stwierdzając jednocześnie, częściowo, nadpłatę po stronie skarżącej w tych podatkach oraz oddalając wnioski o stwierdzenia nadpłaty w pozostałym zakresie. Jak wynika z uzasadnień zaskarżonych postanowień, decyzje Prezydenta Miasta P. zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącej 19 czerwca 2017 r. W dniu 3 lipca 2017 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego Ł. L., wniosła odwołania od decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] czerwca 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zaskarżonymi postanowieniami z [...] września 2017 r., stwierdziło niedopuszczalność odwołań skarżącej. W uzasadnieniach przedmiotowych postanowień organ zauważył, że pełnomocnictwo skarżącej dla radców prawnych Ł. L. i K. G. zostało udzielone 21 września 2015 r. i podpisane zgodnie z zasadami reprezentacji skarżącej. Obejmowało ono umocowanie do reprezentowania skarżącej przed właściwymi organami wszystkich instancji, w postępowaniach podatkowych, w sprawach dotyczących określenia wysokości zobowiązań podatkowcych w podatku od nieruchomości oraz w postępowaniach o stwierdzenie nadpłaty w tym zakresie. Aktualnie jednak pełnomocnictwo to utraciło ważność. W dalszej części uzasadnień organ przytoczył, in extenso, treść regulacji art. 138 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, ze zm., zwanej dalej Ordynacją podatkową), kopiując wprost treść tego przepisu z serwisu informacji prawniczej, włącznie z jego nieformalnym, funkcjonującym jedynie na gruncie tego programu tytułem – nagłówkiem. Podobnie organ zamieścił w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień dosłowną treść § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie sposobu przesyłania, w formie dokumentu elektronicznego, pełnomocnictwa ogólnego, pełnomocnictwa szczególnego oraz pełnomocnictwa do doręczeń (Dz. U. z 2017 r. poz. 1269, zwanego dalej rozporządzeniem). Poza przytoczeniem wskazanych przepisów, w uzasadnieniach zaskarżonych postanowień organ stwierdził jedynie, że zarówno skarżąca, jak i jej pełnomocnik, którzy byli zobowiązania do dopełnienia wyżej wymienionych czynności prawnych, nie uczynili tego. Skargi na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławcze z [...] września 2017 r. wniosła skarżąca, domagając się ich uchylenia, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonym rozstrzygnięciom zarzuciła naruszenie art. 120 w zw. z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, w zw. z 228 § 1 pkt 1, art. 138 a § 1, art. 220 § 1 Ordynacji podatkowej oraz § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez uznanie, że z uwagi na utratę ważności pełnomocnictwa, odwołania zostały wniesione przez nieuprawniony podmiot, podczas gdy pełnomocnictwo, zgodnie z pominiętym przez organ art. 24 ustawy z 10 września 2015 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1649, ze zm., zwanej ustawą zmieniającą), powinno być uznane za pełnomocnictwo szczególne, w rozumieniu art. 138 e Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniach skarg podkreślono, że pomijając przy załatwieniu przedmiotowych spraw przepis art. 24 ustawy zmieniającej, a w konsekwencji nie uznając pełnomocnictwa, za pełnomocnictwo szczególne, Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia prawa i uchybiło zasadzie legalizmu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedziach na skargi, wniosło o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przedmiotem kontroli, pod kątem legalności, w niniejszych sprawach są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, działającego w tym wypadku jako organ odwoławczy od decyzji Prezydenta Miasta P., w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołań, a więc postanowienia kończące postępowania w poszczególnych sprawach. Tego typu rozstrzygnięcia, z mocy art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) podlegają kognicji sądów administracyjnych. Postanowienie na gruncie postępowania podatkowego, stanowi jedno z rodzajów rozstrzygnięć (akt administracyjny), który co do zasady, wydawany jest w trakcie postępowania (art. 216 Ordynacji podatkowej). Niemniej jednak ustawodawca określił jego wymogi formalne, którym winno ono odpowiadać, podobnie jak ma to miejsce w przypadku decyzji administracyjnej. Wymogi, co do treści i formy postanowień precyzuje art. 217 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z § 2 art. 217 przedmiotowej ustawy, postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Ustawodawca nie wyjaśnia wprost, w art. 217 i nast. Ordynacji podatkowej, co powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia. Jednakże w art. 219 Ordynacji podatkowej zamieścił odesłanie do odpowiedniego stosowania w tym zakresie regulacji odnoszących się do decyzji administracyjnych. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu, do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 208, 210 § 2a i § 3-5 oraz art. 211-215, a do postanowień, na które przysługuje zażalenie, oraz postanowień, o których mowa w art. 228 § 1, stosuje się również art. 240-249 oraz art. 252, z tym że zamiast decyzji, o których mowa w art. 243 § 3, art. 245 § 1 i art. 248 § 3, wydaje się postanowienie. W myśl art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Tak więc mając na względzie powyższe przepisy stwierdzić należy, że również uzasadnienie postanowienia powinno zawierać wskazanie faktów, uznanych za udowodnione, a także wyjaśnienie postawy prawej jego wydania. Uzasadnienia zaskarżonych postanowień nie spełniają jednakże tych wymogów. Jeżeli chodzi o uzasadnienie faktyczne, to we wszystkich rozpoznawanych przez Sąd sprawach Samorządowe Kolegium Odwoławcze, stwierdzając niedopuszczalność odwołań, powołało się na utratę ważności pełnomocnictwa wystawionego przez skarżącą dla radcy prawego, który wniósł te odwołania. Tymczasem w aktach spraw brak jest nie tylko tego pełnomocnictwa, ale również dowodów doręczeń zaskarżonych decyzji. Informacje zarówno, co do treści pełnomocnictwa, sposobu jego złożenia i podpisania przez osobę uprawnioną do reprezentacji mocodawcy wynikają jedynie z treści zaskarżonych postanowień, będących przedmiotem kontroli. Wprawdzie skarżąca nie kwestionuje tych okoliczności, jednakże ich weryfikacja przez Sąd, na podstawie akt sprawy, nie jest możliwa. W tym zakresie nie sposób zaś czynić jakichkolwiek domniemań, tym bardziej, że z mocy art. 219 w z zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej wszelkie fakty, mające znaczenie dla sprawy, musza być udowodnione, a co za tym idzie odpowiednio udokumentowane. Brak w aktach niniejszych spraw kluczowych w tych sprawach dokumentów sprawia, że nie sposób jest odnieść się w sposób kompleksowy i rzetelny do okoliczności, w oparciu o które wydane zostały zaskarżone postanowienia. W kwestii uzasadnienia prawnego zaskarżonych postanowień stwierdzić należy, że są one jego pozbawione. Za uzasadnienie prawne, które powinno się sprowadzać, jak to mówi art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, stosowany w tym wypadku odpowiednio, z mocy art. 219 Ordynacji podatkowej, do wyjaśnienia podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa, nie można uznać mechanicznego i bezrefleksyjnego przekopiowania treści przepisu, włącznie z jego nieformalnym nagłówkiem, z systemu informacji prawniczej, podsumowanego stwierdzeniem o niespełnieniu przez skarżącą i jej pełnomocnika wymogów wynikających z przytoczonych przepisów. Taki sposób procedowania organu godzi nie tylko w reguły wyrażone w art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej, ale także w podstawowe zasady prowadzenia postępowania podatkowego, tj. zasadę legalizmu, prowadzenia postepowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a także zasadę przekonywania, wyrażone w art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej. Poza tym jest on wyrazem lekceważenia praw procesowych strony i własnych obowiązków procesowych przez organ administracji. Uzasadnienie aktu administracyjnego, w tym między innymi postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, winno spełniać swój informacyjny charakter, poprzez przedstawienie wyników przeprowadzonego procesu interpretacji określonych przepisów prawa, a także dokonanej subsumpcji konkretnego i precyzyjnie ustalonego i udokumentowanego stanu faktycznego, pod określoną normę prawną. Lektura zaskarżonych postanowień nie pozwala jednak stronie, do której te rozstrzygnięcia zostały skierowane, na zapoznanie się zarówno z przeprowadzonym przez organ procesem wykładni przepisów, jak również ich zastosowania. Tych elementów uzasadnienia zaskarżonych postanowień nie zawierają, w związku z tym stwierdzić należy, że mają one charakter arbitralny. Wobec tego uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się w tym zakresie naruszenia regulacji prawa procesowego, mającego wpływ na wynik poszczególnych spraw. Tak bowiem należy zakwalifikować dowolne postępowanie organu, który nie przedstawił toku swojego rozumowania. Niezależnie od powyższego w tym miejscu należy zauważyć, że skarżąca, kwestionując legalność zaskarżonych postanowień podniosła między innymi zarzut naruszenia art. 24 ustawy zmieniającej, który to przepis określa skutki zmiany stanu prawnego, w zakresie sposobu udzielania pełnomocnictwa i jego zakresu, wobec postępowań zainicjowanych przed tą zmianą. W okolicznościach rozpoznawanych spraw nie sposób się jednak odnieść do tego zarzutu, albowiem stanowisko organu, jego tok rozumowania, pozostaje nieznany. Nie sposób jest więc stwierdzić czy organ w ogóle brał pod uwagę treść tego przepisu, czy rozważał jego zastosowanie, a jeżeli tak to jakiej jego wykładni dokonał. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienia, z uwagi na naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenia miało wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonych postępowaniach organ winien więc w pierwszej kolejności uzupełnić swoje ustalenia, co do udzielonego przez skarżącą pełnomocnictwa, odpowiednio je udokumentować, wskazać przepisy znajdujące w sprawach zastosowanie, dokonać ich wykładni oraz subsumpcji stanów faktycznych spraw pod odkodowane z tych przepisów normy. Następnie, rozstrzygając kwestię dopuszczalności odwołania, w przypadku podjęcia negatywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia, winien wyjaśnić w sposób jasny i pełny swoje stanowisko, z odniesieniem się do wszelkich podnoszonych przez stronę kwestii. W tym zakresie winien odnieść się także do ewentualnego zastosowania w sprawach art. 24 ustawy zmieniającej, zajmując w tym zakresie precyzyjne i jednoznaczne stanowisko. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 i P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności racy prawnego. (Dz. U. poz. 1804 ze zm.) Sąd zasądził na rzecz skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 3 582 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Koszty te, w każdej z sześciu połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw, obejmują zwrot wpisu od skargi, wynoszącego 100 zł, zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, w wysokości 480 zł i zwrot uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, w kwocie 17 zł.