I SAB/Wa 1719/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 24 października 2016 r. M. O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania złożonego przez nią wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy ul. [...] o pow. [...] m2, stanowiącą byłą własność E. i S. C. – poprzedników prawnych skarżącej. Postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem z [...] stycznia 2011 r., który wpłynął do organu 20 kwietnia 2011 r. W dniu [...] czerwca 2011 r. Prezydent. [...] zwrócił się do Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie informacji dotyczących przeznaczenia przedmiotowego gruntu w planie zabudowy z dnia [...] sierpnia 1931 r. Odpowiedź z Archiwum wpłynęła do organu w dniu [...] września 2011 r. Wobec braku rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania pismem z [...] lutego 2016 r. wniosła do Wojewody [...] zażalenie na jej nieterminowe załatwienie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący dwa miesiące. Następnie wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wyznaczenia Prezydentowi [...] 30 - dniowego terminu na rozpoznanie jej wniosku, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenia na jej rzecz od organu sumy pieniężnej. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania i sposób procedowania sprawy podnosiła, że działania Prezydenta [...] naruszają art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pełnomocnik skarżącej został poinformowany o aktualnym stanie sprawy i przewidywanym terminie zakończenia postępowania. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest zasadna, gdyż Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku M. O. o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] pozostaje w stanie bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem bowiem pozostaje okoliczność, że złożony przez skarżącą wniosek z dnia 12 stycznia 2011 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], nie został dotychczas rozpoznany, choć zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie nim wywołane winno co do zasady ulec zakończeniu w lipcu 2011 r. Do dnia złożenia skargi została w sprawie jedynie jedna czynność tj. zwrócenie się do Archiwum Państwowego w W. o nadesłanie informacji. Zatem przez okres ponad czterech lat organ nie podjął żadnej czynności w sprawie. Wbrew ustanowionemu w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązkowi organ nie informował również strony o przyczynach zwłoki, ani dodatkowym terminie zakończenia postępowania. Pierwsza informacja o przewidywanym terminie zakończenia postępowania wystosowana została do skarżącej w dniu 6 maja 2016 r. jednak miało to miejsce dopiero po wniesieniu przez skarżącą zażalenia do Wojewody [...]. Powyższe prowadzi do wniosku, że Prezydent [...] pozostaje bez wątpienia w stanie bezczynności, a ta - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przybiera postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Niezakończenie postępowania w sprawie, mimo tak długiego jej procedowania, w połączniu z brakiem podejmowania w tym czasie realnych działań ukierunkowanych na jej merytoryczne załatwienie pozostaje – jak trafnie wytknęła skarżąca - w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania. To z kolei prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a., a także art. 35 § 1 i 3 k.p.a. Zgodnie z art. 149 § 1 ppsa Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na podstawie tego przepisu Sąd zobowiązał organ do rozstrzygnięcia wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności przytoczonego na wstępie orzeczenia administracyjnego w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Termin ten w ocenie Sądu, jest wystarczający do załatwienia sprawy. Mimo jednak kwalifikowanego charakteru zaistniałej zwłoki Sąd nie znalazł wystarczająco uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosków skarżącej o wymierzenie organowi z tytułu zaistniałej zwłoki grzywny oraz zasądzenie na jej rzecz od organu sumy pieniężnej w określonej przez Sąd wysokości i w tym zakresie skargę oddalił. Sankcje te są bowiem dodatkowymi środkami o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, które w ocenie Sądu powinny być stosowanym w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki w załatwieniu sprawy. A więc tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia decyzji w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez ich zastosowanie (lub jednej z nich) organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Zważywszy na charakter niniejszej sprawy, która z uwagi na swój historyczny charakter wiąże się z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów, jak też znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe, Sąd doszedł do przekonania, że nie można Prezydentowi [...] postawić zarzutu celowego unikania podjecia decyzji w sprawie. Niezależnie od historycznego aspektu sprawy, Sądowi także z urzędu znana jest okoliczność dotycząca znacznej ilości tego typu spraw rozpoznawanych przed Prezydentem [...], trudności budżetowe miasta i konieczność pozyskania dodatkowych źródeł finansowania odszkodowań oraz zmiany organizacyjne w jednostce zajmującej się przyznawaniem odszkodowań za utracone grunty [...]. Z tego względu w powyższym zakresie skarga podlegać musiała oddaleniu ( pkt 3 wyroku) . Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. Na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.